Sigmundur konungur Völsungsson átti Borghildi af Brálundi. Þau hétu son sinn Helga og eftir Helga Hjörvarðssyni. Helga fóstraði Hagall.

Hundingur hét ríkur konungur. Við hann er Hundland kennt. Hann var hermaður mikill og átti marga sonu þá er í hernaði vóru. Ófriður og dylgjur vóru á milli þeirra Hundings konungs og Sigmundar konungs. Drápu hvorir annarra frændur. Sigmundur konungur og hans ættmenn hétu Völsungar og Ylfingar.

Helgi fór og njósnaði til hirðar Hundings konungs á laun. Hemingur, sonur Hundings konungs, var heima. En er Helgi fór í brott, þá hitti hann hjarðar[svein] og kvað:

1. "Segðu Hemingi
   að Helgi man
   hvern i brynju
   bragnar felldu.
   Ér úlf gráan
   inni höfðuð,
   þar er Hamal hugði
   Hundingur konungur."

   Hamall hét sonur Hagals. Hundingur konungur sendi menn til Hagals að leita Helga en Helgi mátti eigi forðast annan veg en tók klæði ambáttar og gekk að mala. Þeir leituðu og fundu eigi Helga. Þá kvað Blindur inn bölvísi:

   "Hvöss eru augu

   í Hagals þýju;

   er-a það karls ætt,

   er á kvernum stendur,'

   steinar rifna

   stökkur lúður fyrir.

   Nú hefir hörð dæmi

   hildingur þegið,

   er vísi skal

   valbygg [mala].

   Heldur er sæmri

   hendi þeirri

   meðalkafli

   en möndultré."

   Hagall svaraði og kvað:

   "Það er lítil vá

   þótt lúður þrumi

   er mær konungs

   möndul hrærir.

   Hún skævaði

   skýjum efri

   og vega þorði

   sem víkingar,

   áður hana Helgi

   höftu gerði.

   Systir er hún þeirra

   Sigars og Högna;

   því hefir ötul augu

   Ylfinga man."

   Undan komst Helgi og fór á herskip. Hann felldi Hunding konung og var síðan kallaður Helgi Hundingsbani. Hann lá með her sinn í Brunavogum og hafði þar strandhögg og átu þar [h]rátt. Högni hét konungur. Hans dóttir var Sigrún. Hún var valkyrja og reið loft og lög. Hún var Svá[va] endurborin. Sigrún reið að skipum Helga og kvað:

   "Hverir láta fljóta

   fley við bakka?

   Hvar, hermegir,

   heima eiguð?

   Hvers bíðið ér

   í Brunavogum?

   Hvert lystir yður

   leið að kanna?"

   Helgi kvað:

   "Hamall lætur fljóta

   fley við bakka,

   eigum heima

   í Hléseyju,

   bíðum byrjar

   í Brunavogum,

   austur lystir oss

   leið að kanna."

   Sigrún kvað:

   "Hvar hefir þú, hilmir,

   hildi vakta

   eða gögl alin

   Gunnar systra?

   Hví er brynja þín

   blóði stokkin?

   Hví skal und hjálmum

   hrátt kjöt eta?"

   Helgi kvað:

   "Það vann næst nýs

   niður Ylfinga

   fyr vestan ver,

   ef þig vita lystir,

   er eg björnu tók

   í Bragalundi

   og ætt ara

   oddum saddag.

   Nú er sagt, mær,

   hvaðan sakar gerðust,

   því var á legi mér

   lítt steikt etið."

   Sigrún kvað:

   "Víg lýsir þú,

   varð fyr Helga

   Hundingur konungur

   hníga að velli.

   Bar sókn saman

   er sefa hefnduð

   og busti blóð

   á brimis eggjar."

   Helgi kvað:

   "Hvað vissir þú,

   að þeir sé,

   snót svinnhuguð,

   er sefa hefnduð?

   Margir eru hvassir

   hildings synir

   og ámunir

   ossum niðjum."

   Sigrún kvað:

   "Vark-a eg fjarri,

   folks oddviti,

   gær á morgun

   grams aldurlokum.

   Þó tel eg slægjan

   Sigmundar bur,

   er í valrúnum

   vígspjöll segir.

   Leit eg þig um sinn fyrr

   á langskipum,

   þá er þú byggðir

   blóðga stafna

   og úrsvalar

   unnir léku.

   Nú vill dyljast

   döglingur fyr mér,

   en Högna mær

   [Helga] kennir."

   Granmar hét ríkur konungur er bjó að Svarinshaugi. Hann átti marga sonu: Höðbroddur, annar Guðmundur, þriðji Starkaður. Höðbroddur var í konungastefnu. Hann fastnaði sér Sigrúnu Högnadóttur. En er hún spyr það þá reið hún með valkyrjur um loft og um lög að leita Helga. Helgi var þá að Logafjöllum og hafði barist við Hundings sonu. Þar felldi hann þá Álf og Eyjólf, Hjörvarð og Hervarð, og var hann allvígmóður og sat undir Arasteini. Þar hitti Sigrún hann og rann á háls honum og kyssti hann og sagði honum erindi sitt, svo sem segir í Völsungakviðu inni fornu:

   Sótti Sigrún

   sikling glaðan,

   heim nam hún Helga

   hönd að sækja,

   kyssti og kvaddi

   konung und hjálmi;

   þá varð hilmi

   hugur á vífi.

   Fyrr lést hún unna

   af öllum hug

   syni Sigmundar

   en hún séð hafði.

   "Var eg Höðbroddi

   í her föstnuð

   en jöfur annan

   eiga vildag.

   Þó sjáumk, fylkir,

   frænda reiði,

   hefi eg míns föður

   munráð brotið."

   Nam-a Högna mær

   um hug mæla,

   hafa kvaðst hún Helga

   hylli skyldu.

   Helgi kvað:

   "Hirð eig þú

   Högna reiði

   né illan hug

   ættar þinnar.

   Þú skalt, mær ung,

   að mér lifa;

   ætt áttu, in góða,

   er eg eigi sjáumk."

   Helgi safnaði þá miklum skipaher og fór til Frekasteins og fengu í hafi ofviðri mannhætt. Þá kvómu leiftur yfir þá og stóðu geislar í skipin. Þeir sá í loftinu að valkyrjur níu riðu og kenndu þeir Sigrúnu. Þá lægði storminn og kvómu þeir heilir til lands.

   Granmarssynir sátu á bjargi nokkuru er skipin sigldu að landi. Guðmundur hljóp á hest og reið á njósn á bergið við höfnina. Þá hlóðu Völsungar seglum. Þá kvað Guðmundur Granmarsson:

   "Hver er skjöldungur

   sá er skipum stýrir,

   lætur gunnfána

   gullinn fyr stafni?

   Þykkja mér friður

   í fararbroddi,

   verpur vígroða

   um víkinga.

   Sinfjötli kvað:

   "Hér má Höðbroddur

   Helga kenna,

   flótta trauðan

   í flota miðjum.

   Hann hefur eðli

   ættar þinnar,

   arf Fjörsunga,

   und sig þrungið.

   Guðmundur kvað:

   "Því fyrr skulu

   að Frekasteini

   sáttir saman

   um sakar dæma.

   Mál er, Höðbroddur,

   hefnd að vinna

   ef vér lægra [h]lut

   lengi bárum."

   Sinfjötli kvað:

   "Fyrr muntu, Guðmundur,

   geitur um halda

   og bergskorar

   brattar klífa,

   hafa þér í hendi

   heslikylfu.

   Það er þér blíðara

   en brimis dómar.

   Helgi kvað:

   "Þér er, Sinfjötli,

   sæmra miklu

   gunni að heyja

   og glaða örnu

   en ónýtum

   orðum að deila,

   þótt hildingar

   heiftir deili.

   Þykki-t mér góðir

   Granmars synir,

   þó dugir siklingum

   satt að mæla.

   Þeir merkt hafa

   á Móin[sheimum]

   að hug hafa

   hjörum að bregða;

   eru hildingar

   helsti snjallir.

   Guðmundur reið heim með hersögu. Þá söfnuðu Granmarssynir her. Kómu þar margir konungar. Þar var Högni, faðir Sigrúnar, og synir hans, Bragi og Dagur. Þar var orrusta mikil og féllu allir Granmarssynir og allir þeirrra höfðingjar nema Dagur Högnason fékk grið og vann eiða Völsungum.

   Sigrún gekk í valinn og hitti Höðbrodd að kominn dauða. Hún kvað:

   "Mun-a þér Sigrún

   frá Sefafjöllum

   Höðbroddur konungur,

   hníga að armi.

   Liðin er ævi

   - oft náir hreifi [hrævi?]

   gránstóð gríðar -

   Granmars sona."

   Þá hitti hún Helga og varð allfegin. Hann kvað:

   "Er-at þér að öllu,

   alvitur, gefið,

   þó kveð eg nökkvi

   nornir valda

   féllu í morgun

   að Frekasteini

   Bragi og Högni,

   varð eg bani þeirra.

   En að Styrkleifum

   Starkaður konungur,

   en að Hlébjörgum

   Hrollaugs synir.

   Þann sá eg gylfa

   grimmúðgastan,

   er barðist bolur,

   var á brott höfuð.

   Liggja að jörðu

   allra flestir

   niðjar þínir

   að nám orðnir.

   Vannt-at-tu vígi,

   var þér það skapað

   að þú að rógi

   ríkmenni vart."

   Þá grét Sigrún. Hann kvað:

   "Huggastu, Sigrún,

   Hildur hefir þú oss verið;

   vinna-t skjöldungar sköpum."

   Sigrún kvað:

   "Lifna mynda eg nú kjósa

   er liðnir eru,

   og knætta eg þér þó í faðmi felast."

   Helgi fékk Sigrúnar og áttu þau sonu. Var Helgi eigi gamall. Dagur Högnason blótaði Óðin til föðurhefnda. Óðinn léði Dag geirs síns. Dagur fann Helga, mág sinn, þar sem heitir að Fjöturlundi. Hann lagði í gegnum Helga með geirnum. Þar féll Helgi en Dagur reið til [Sefa]fjalla og sagði Sigrúnu tíðindi.

   "Trauður em eg, systir,

   trega þér að segja,

   því að eg hefi nauðigur

   nifti grætta;

   féll í morgun

   und Fjöturlundi

   buðlungur sá er var

   bestur í heimi

   og hildingum

   á hálsi stóð."

   Sigrún kvað:

   "Þig skyli allir

   eiðar bíta

   þeir er Helga

   hafðir unna

   að inu ljósa

   Leiftrar vatni

   og að úrsvölum

   unnar steini.

   Skríði-at það skip

   er und þér skríði

   þótt óskabyr

   eftir leggist;

   renni-a sá mar

   er und þér renni

   þóttú fjándur þína

   forðast eigir.

   Bíti-a þér það sverð

   er þú bregðir

   nema sjálfum þér

   syngvi um höfði.

   Þá væri þér hefnt

   Helga dauða

   ef þú værir vargur

   á viðum úti,

   auðs andvani

   og alls gamans,

   hefðir eigi mat

   nema á hræjum spryngir."

   Dagur kvað:

   "Ær ertu, systir,

   og örvita

   er þú bræður þínum

   biður forskapa.

   Einn veldur Óðinn

   öllu bölvi

   því að með sifjungum

   sakrúnar bar.

   Þér býður bróðir

   bauga rauða,

   öll Vandilsvé

   og Vígdali;

   hafðu hálfan heim

   harms að gjöldum,

   brúður baugvarið

   og burir þínir."

   Sigrún kvað:

   "Sitk-a eg svo sæl

   að Sefafjöllum

   ár né um nætur

   að eg una lífi

   nema að liði lofðungs

   ljóma bregði,

   renni und vísa

   Vígblær þinig,

   gullbitli vanur,

   knega eg grami fagna.

   Svo hafði Helgi

   hrædda görva

   fjándur sína alla

   og frændur þeirra

   sem fyr úlfi

   óðar rynni

   geitur af fjalli

   geiskafullar.

   Svo bar Helgi

   af hildingum

   sem íturskapaður

   askur af þyrni

   eða sá dýrkálfur

   döggu slunginn

   er efri fer

   öllum dýrum

   og horn glóa

   við himin sjálfan."

   Haugur var gjör eftir Helga. En er hann kom til Valhallar þá bauð Óðinn honum öllu að ráða með sér. Helgi kvað:

   "Þú skalt, Hundingur,

   hverjum manni

   fótlaug geta

   og funa kynda,

   hunda binda,

   hesta gæta,

   gefa svínum soð

   áður sofa gangir."

   Ambátt Sigrúnar gekk um aftan hjá haugi Helga og sá að Helgi reið til haugsins með marga menn. Ambátt kvað:

   "Hvort eru það svik ein,

   er eg sjá þykkjumst,

   eða ragnarök,

   ríða menn dauðir

   er jóa yðra

   oddum keyrið

   eða er hildingum

   heimför gefin?"

   Helgi kvað:

   "Er-a það svik ein,

   er þú sjá þykist,

   né aldar rof

   þóttú oss lítir,

   þótt vér jóa óra

   oddum keyrim,

   né er hildingum

   heimför gefin."

   Heim gekk ambátt og sagði Sigrúnu:

   "Út gakk þú, Sigrún

   frá Sefafjöllum,

   ef þig fólks jaðar

   finna lystir.

   Upp er haugur lokinn,

   kominn er Helgi,

   dólgspor dreyra,

   döglingur bað þig

   að þú sárdropa

   svefja skyldir."

   Sigrún gekk í hauginn til Helga og kvað:

   "Nú em eg svo fegin

   fundi okkrum

   sem átfrekir

   Óðins haukar

   er val vitu,

   varmar bráðir,

   eða dögglitir

   dagsbrún sjá.

   Fyrr vil eg kyssa

   konung ólifðan

   en þú blóðugri

   brynju kastir.

   Hár er þitt, Helgi,

   hélu þrungið,

   allur er vísi

   valdögg sleginn,

   hendur úrsvalar

   Högna mági.

   Hve skal eg þér, buðlungur,

   þess bót um vinna?"

   Helgi kvað:

   "Ein veldur þú, Sigrún

   frá Sefafjöllum,

   er Helgi er

   harmdögg sleginn;

   grætur þú, gullvarið,

   grimmum tárum,

   sólbjört, suðræn,

   áður sofa gangir.

   Hvert fellur blóðugt

   á brjóst grami,

   úrsvalt, innfjálgt,

   ekka þrungið.

   Vel skulum drekka

   dýrar veigar,

   þótt misst hafim

   munar og landa!

   Skal engi maður

   angurljóð kveða

   þótt mér á brjósti

   benjar líti.

   Nú eru brúðir

   byrgðar í haugi,

   lofða dísir

   hjá oss liðnum."

   Sigrún bjó sæng í hauginum.

   "Hér hefi eg þér, Helgi,

   hvílu görva

   angurlausa mjög,

   ylfinga niður.

   Vil eg þér í faðmi,

   fylkir, sofna

   sem eg lofðungi

   lifnum myndag."

   Helgi kvað:

   "Nú kveð eg einskis

   örvænt vera

   síð né snemma

   að Sefafjöllum

   er þú á armi

   ólifðum sefur,

   hvít, í haugi,

   Högna dóttir,

   og ertu kvik

   in konungborna.

   Mál er mér að ríða

   roðnar brautir,

   láta fölvan jó

   flugstíg troða;

   skal eg fyr vestan

   vindhjálms brúar

   áður Salgófnir

   sigurþjóð veki."

   Þeir Helgi riðu leið sína en þær fóru heim til bæjar. Annan aftan lét Sigrún ambátt halda vörð á hauginum. En að dagsetri er Sigrún kom til haugsins, hún kvað:

   "Kominn væri nú

   ef koma hygði

   Sigmundar bur

   frá sölum Óðins;

   kveð eg grams þinig

   grænast vonir

   er á asklimum

   ernir sitja

   og drífur drótt öll

   draumþinga til."

   Ambátt kvað:

   "Vertu eigi svo ær

   að ein farir,

   dís skjöldunga,

   draughúsa til;

   verða öflgari

   allir á nóttum

   dauðir dólgar, mær,

   en um daga ljósa."

Sigrún varð skammlíf af harmi og trega.

Það var trúa í forneskju að menn væri endurbornir en það er nú kölluð kerlingavilla. Helgi og Sigrún er kallað að væri endurborin. Hét hann þá Helgi Haddingjaskati en hún Kára Hálfdanardóttir, svo sem kveðið er í Káruljóðum, og var hún valkyrja.

Netútgáfan janúar 1997

Helga kviða Hundingsbana er frá Runeberg samtökunum í Svíþjóð.
(http://www.runeberg.lysator.liu.se)

Færð í rafrænan búning af Aðalsteini Davíðssyni í nóvember 1994