Völundarkviða

Völundarkviða


Frá Völundi

Níðaður hét konungur í Svíþjóð. Hann átti tvo sonu og eina dóttur. Hún hét Böðvildur. Bræður vóru þrír, synir Finnakonungs. Hét einn Slagfiður, annar Egill, þriðji Völundur. Þeir skriðu og veiddu dýr. Þeir kómu í Úlfdali og gerðu sér það hús. Þar er vatn er heitir Úlfsjár. Snemma um morgun fundu þeir á vatnsströndu konur þrjár, og spunnu lín. Þar vóru hjá þeim álftarhamir þeirra. Það vóru valkyrjur. Þar vóru tvær dætur Hlöðvés konungs, Hlaðguður svanhvít og Hervör alvitur, in þriðja var Ölrún Kjársdóttir af Vallandi. Þeir höfðu þær heim til skála með sér. Fékk Egill Ölrúnar en Slagfiður Svanhvítrar, en Völundur Alvitrar. Þau bjuggu sjö vetur. Þá flugu þær að vitja víga og kómu eigi aftur. Þá skreið Egill að leita Ölrúnar en Slagfiður leitaði Svanhvítrar en Völundur sat í Úlfdölum. Hann var hagastur maður svo að menn viti í fornum sögum. Níðuður konungur lét hann höndum taka svo sem hér er um kveðið:

  1. Meyjar flugu sunnan
    myrkvið í gögnum,
    alvitur ungar
    örlög drýgja.
    Þær á sævarströnd
    settust að hvílast,
    drósir suðrænar,
    dýrt lín spunnu.

  2. Ein nam þeirra
    Egil að verja,
    fögur mær fira,
    faðmi ljósum.
    Önnur var Svanhvít,
    svanfjaðrar dró,
    en in þriðja
    þeirra systir
    varði hvítan
    háls Völundar.

  3. Sátu síðan
    sjö vetur að það
    en inn átta
    allan þráðu
    en inn níunda
    nauður um skildi.
    Meyjar fýstust
    á myrkvan við,
    alvitur ungar,
    örlög drýgja.

  4. Kom þar af veiði
    veðureygur skyti,
    Slagfiður og Egill
    sali fundu auða,
    gengu út og inn
    og um sáust.

  5. Austur skreið Egill
    að Ölrúnu
    en suður Slagfiður
    að Svanhvítu,
    en einn Völundur
    sat í Úlfdölum.

  6. Hann slá gull rautt
    við gim fástan,
    lukti hann alla
    lind baugum vel.
    Svo beið hann
    sinnar ljóssar
    kvonar ef honum
    koma gerði.

  7. Það spyr Níðuður,
    Njára dróttinn,
    að einn Völundur
    sat í Úlfdölum.
    Nóttum fóru seggir,
    negldar vóru brynjur,
    skildir bliku þeirra
    við inn skarða mána.

  8. Stigu úr sölum
    að salar gafli,
    gengu inn þaðan
    endlangan sal;
    sáu þeir á bast
    bauga dregna,
    sjö hundruð allra,
    er sá seggur átti.

  9. Og þeir af tóku
    og þeir á létu,
    fyr einn utan,
    er þeir af létu.

  10. Kom þar af veiði
    veðureygur skyti,
    Völundur líðandi
    um langan veg.
    Gekk brúnnar
    beru hold steikja,
    ár brann hrísi
    allþurr fura,
    viður inn vindþurri,
    fyrir Völundi.

  11. Sat á berfjalli,
    bauga taldi,
    álfa ljóði,
    eins saknaði;
    hugði hann að hefði
    Hlöðvés dóttir,
    alvitur unga,
    væri hún aftur komin.

  12. Sat hann svo lengi
    að hann sofnaði;
    og hann vaknaði
    viljalaus;
    vissi sér á höndum
    höfgar nauðir
    en á fótum
    fjötur um spenntan.

    Völundur kvað:

  13. Hverjir eru jöfrar
    þeir er á lögðu
    bestibyrsíma
    og mig bundu?

  14. Kallaði nú Níðuður
    Njára dróttinn:
    Hvar gastu, Völundur,
    vísi álfa,
    vora aura
    í Úlfdölum?
    Gull var þar eigi
    á Grana leiðu,
    fjarri hugða eg vort land
    fjöllum Rínar.

    Völundur kvað:

  15. Man eg að vér meiri
    mæti áttum
    er vér heil hjú
    heima vórum:
    Hlaðguður og Hervör
    borin var Hlöðvé
    kunn var Ölrún
    Kjárs dóttir.

  16. (Úti stendur kunnig
    kvon Níðaðar),
    hún inn um gekk
    endlangan sal,
    stóð á gólfi,
    stillti röddu:
    Er-a sá nú hýr
    er úr holti fer.

    Níðuður konungur gaf dóttur sinni Böðvildi gullhring þann er hann tók af bastinu að Völundar, en hann sjálfur bar sverðið er Völundur átti. En drottning kvað:

  17. Tenn honum teygjast
    er honum er téð sverð
    og hann Böðvildar
    baug um þekkir.
    Ámun eru augu
    ormi þeim inum frána.
    Sníðið ér hann
    sina magni
    og setjið hann síðan
    í Sævarstöð.

    Svo var gert, að skornar vóru sinar í knésbótum og settur í hólm einn er þar var fyrir landi, er hét Sævarstaður. Þar smíðaði hann konungi alls kyns gersimar. Engi maður þorði að fara til hans nema konungur einn.

    Völundur kvað:

  18. Skín Níðaði
    sverð á linda,
    það er eg hvessta
    sem eg hagast kunna
    og eg herðag
    sem mér hægst þótti.
    Sá er mér fránn mækir
    æ fjarri borinn,
    Sékk-a eg þann Völundi
    til smiðju borinn
    Nú ber Böðvildur
    brúðar minnar
    bíðk-a eg þess bót
    bauga rauða.

  19. Sat hann, né hann svaf, ávallt
    og hann sló hamri;
    vél gerði hann heldur
    hvatt Níðaði.
    Drifu ungir tveir
    á dýr sjá,
    synir Níðaðar,
    í Sævarstöð.

  20. Kómu þeir til kistu,
    kröfðu lukla,
    opin var illúð
    er þeir í sáu.
    Fjöld var þar menja
    er þeim mögum sýndist
    að væri gull rautt
    og gersimar.

    Völundur kvað:

  21. Komið einir tveir,
    komið annars dags;
    ykkur læt eg það gull
    um gefið verða.
    Segið-a meyjum
    né salþjóðum,
    manni öngum,
    að ið mig fyndið.

  22. Snemma kallaði
    seggur [á] annan,
    bróðir á bróður:
    Göngum baug sjá!

  23. Kómu til kistu,
    kröfðu lukla,
    opin var illúð
    er þeir í litu.

  24. Sneið af höfuð
    húna þeirra
    og undir fen fjöturs
    fætur um lagði
    en þær skálar,
    er und skörum vóru,
    sveip hann utan silfri,
    seldi Níðaði.

  25. En úr augum
    jarknasteina
    sendi hann kunnigri
    kván Níðaðar,
    en úr tönnum
    tveggja þeirra
    sló hann brjóstkringlur
    sendi Böðvildi.

  26. Þá nam Böðvildur
    baugi að hrósa
    - - -
    - - -
    er brotið hafði:
    Þorig-a eg að segja
    nema þér einum.

    Völundur kvað:

  27. Eg bæti svo
    brest á gulli
    að feður þínum
    fegri þykir
    og mæður þinni
    miklu betri
    og sjálfri þér
    að sama hófi.

  28. Bar hann hana bjóri
    því að hann betur kunni
    svo að hún í sessi
    um sofnaði.
    Nú hefi eg hefnt
    harma minna
    allra nema einna
    íviðgjarna.

  29. Vel eg, kvað Völundur,
    verða eg á fitjum
    þeim er mig Níðaðar
    námu rekkar.
    Hlæjandi Völundur
    hófst að lofti,
    grátandi Böðvildur
    gekk úr eyju,
    tregði för friðils
    og föður reiði.

  30. Úti stendur kunnig
    kvon Níðaðar
    og hún inn um gekk
    endlangan sal.
    En hann á salgarð
    settist að hvílast.
    Vakir þú, Níðuður
    Njára dróttinn?

    Níðuður kvað:

  31. Vaki eg ávallt
    viljalaus,
    sofna eg minnst
    síst mína sonu dauða;
    kell mig í höfuð,
    köld eru mér ráð þín,
    vilnumk eg þess nú
    að eg við Völund dæma.

  32. Seg þú mér það, Völundur,
    vísi álfa,
    af heilum hvað varð
    húnum mínum.

    Völundur kvað:

  33. Eiða skaltu mér áður
    alla vinna,
    að skips borði
    og að skjaldar rönd,
    að mars bægi
    og að mækis egg
    að þú kvelj-at
    kvon Völundar
    né brúði minni
    að bana verðir,
    þótt vér kvon eigim,
    þá er þér kunnið,
    eða jóð eigim
    innan hallar.

  34. Gakk þú til smiðju
    þeirrar er þú gerðir,
    þar finnur þú belgi
    blóði stokkna;
    sneið eg af höfuð
    húna þinna
    og und fen fjöturs
    fætur um lagðag.

  35. En þær skálar,
    er und skörum vóru,
    sveip eg utan silfri,
    senda eg Níðaði;
    en úr augum
    jarknasteina
    senda eg kunnigri
    kvon Níðaðar,
    en úr tönnum
    tveggja þeirra
    sló eg brjóstkringlur,
    senda eg Böðvildi.

  36. Nú gengur Böðvildur
    barni aukin,
    einkadóttir
    ykkur beggja.

    Níðuður kvað:

  37. Mæltir-a þú það mál
    er mig meir tregi
    né eg þig vilja, Völundur,
    verr um níta.
    Er-at svo maður hár
    að þig af hesti taki
    né svo öflugur
    að þig neðan skjóti
    þar er þú skollir
    við ský uppi.

  38. Hlæjandi Völundur
    hófst að lofti
    en ókátur Níðuður
    sat þá eftir.

    Níðuður kvað:

  39. Upp rístu, Þakkráður,
    þræll minn besti
    bið þú Böðvildi,
    meyna bráhvítu,
    ganga fagurvarin
    við föður ræða.

  40. Er það satt, Böðvildur,
    er sögðu mér.
    Sátuð ið Völundur
    saman í hólmi?

    Böðvildur kvað:

  41. Satt er það, Níðuður,
    er sagði þér.
    Sátum við Völundur
    saman í hólmi
    eina ögurstund,
    æva skyldi.
    Eg vætur honum
    vinna kunnag,
    eg vætur honum
    vinna máttag.


Netútgáfan ágúst 1996


Völundarkviða er frá Runeberg samtökunum í Svíþjóð.
(http://www.runeberg.lysator.liu.se)