UPP  VI  FOSSA

eftir orgils gjallanda




1. kafli

Brandur Efra-Fossi hafi teki jrina a erf, vel hsaan b og margt gangandi f; svo heimurinn virtist lta honum besta lagi; og margur jafnaldri hans leit lngum fundaraugum til erfafjrins.

En svo undarlegar, og nrri a segja vitlausar, voru ungu stlkurnar dalnum, a r gtu ekki meti auinn og gengi a eiga hann Brand Fossi, a minnsta kosti ekki r, sem hann ba um.

Satt a segja, vildi Brandur heldur f sr konu af betri endanum, eins og elilegt var. En r af betri endanum lgu n ekki alveg lausar fyrir honum.

Allt einu var hann svo heppinn, a n hamingjuhjli og hndla hnossi.

egar Brandur var tuttugu og nu ra gamall, kvongaist hann.

Enginn urfti a brega Brandi um, a hann hefi gengist fyrir au ea viringu, en hitt var satt, a konan var ung og hafi mrgum rum tt hn lagleg og skemmtileg, svo aftur var ungu mnnunum dalnum, a lta lngum augum upp eftir til hans Brands Fossi.

En Brandur vissi ekkert um a; hann var gleidrukkinn essa fu daga tilhugalfsins; hafi aldrei fyrir alvru tt vnt um efnin, fyrri en , egar hann gat teki Gru fr ftkt og rngum kosti og sett hana bekk me bestu hsfreyjunum dalnum. v allar bestu hsfreyjurnar ar voru gum efnum og hfu gntt bi.

Brandur hafi alla jafna essi fjgur rin, sem hann r sjlfur fyrir bi, fundi til ess, a g kona mundi auka una og gfu; a vantai aeins hsfreyjuna Efra-Fossi, v engin blessun n bsdrgindi hfu fylgt eim tveimur rskonum, sem hj honum hfu veri.

N var sl og sumar huga Brands; hann var sll me ungu og blmlegu hsfreyjunni, sem Gu hafi gefi honum sumargjf.

Steinn Skari, fair Gru, hafi veri ftkur magamaur, sem rtt aeins barist vi a verja sig og sna fr hreppnum. N voru brnin komin sum vinnumennsku, sum gift; Gunnar og Gra unnu heima me foreldrum snum; og tv voru innan vi fermingaraldur enn, af eim Skarsbrnum. Svona var heimilishagurinn Skari, egar Brandur vakti til um bnori; a var ekki undarlegt, heldur glanai yfir Steini karlinum og vonarbjarma brygi fyrir andliti gmlu Ragnheiar; en a sl gn og flva a Gru sjlfri vi essi tindi, sem komu svo fljtt og flatt a. Foreldrunum tti hn undarlega sein til svars, ar sem ekki vri um anna en sjlfsagt j a ra; og Gra hafi svo mrg r horft framan skort og ftkt, a hn var bi fullreynd og greind til ess a sj, hva mikill rskuldur efnaleysi er lfslei manns. Svo oft bin a gta ess, a eir, sem hafa g efni, geta haft sig fram, eir geta bi vi snotur hs, tt falleg ft, fullkomin hld og gng bi; eir geta ltt sr upp, n ess a kva v, a sj hallann ea hruni, sem vinlega gapir vi ftka manninum, ef hann "ltur eitthva eftir sr". Hn renndi huganum til ess, a me efnunum er svo hgt a hjlpa eim, sem bgt eiga, og hva a er ungt a hafa viljann til ess, en a hann s heftur me jrnhelsi rbirgarinnar. Me v a giftast Brandi, var gengi veg lfsginda og lfsstarfa, gtuna til a vera me sveitarflaginu, urfa ekki allan rshringinn a berjast vi skortinn me hnum og hnefum.

En hn fann lka, a a var rugt a hvla fami Brands Fossi, eins stlaus og kld og hn var gagnvart honum; hann gekk ekki augun henni, hn vri af essum endanum, og hann vri hvorki ljtur n heimskur, hann vri hvatur og tull, til hvers sem hann tk. Hann vantai hfileika, sem gtu snorti strenginn ea strengina hjarta hennar; augum Gru voru sturnar litlegar, en um Brand oldi hn ekki a hugsa; um Brand sem eiginmann - a var svo nturlegt og yndislegt. -

En eftir nkvma umhugsun fr hn eftir rum foreldra sinna; lt au ra og giftist Brandi.

a er ekki svo mikill aldursmunur tuttugu og nu ra gmlum bnda og ntjn ra konu; en egar auur og vld fylgja essum tuttugu og nu ra gamla bnda, snast skilyrin benda til ess, a hann urfi naumast a ttast fyrir a geta ekki ri a snum hluta. Lkurnar benda til, a hann veri hsbndi snu heimili; hafi tglin og hagldirnar, bi utanbjar og innan.


2. kafli

Umbreytingin hgum Gru var mikil og gagnger; fyrsta ri hafi hn una af, a eignast fatna, eins og hugurinn skai; mega fara kaupstainn og gera ar ttekt eftir v, sem henni sndist; mega fara me Fossefnin, eins og sna eign; n var henni frjlst a fara r smferir, sem hana langai til, og alls staar var hn miklu meira virt, en mean hn var heima Skari; me einu stigi hafi Gra n smu metorum og bestu hsfreyjurnar dalnum; a var ekki laust vi, a allt etta stigi til hfus henni; hreyfi bli lkt og hressandi vnandi.

Eftir eins rs samb eirra Efra-Fosshjna fddi Gra sveinbarn; a gekk erfilega me finguna, bi hldu lfi. Gra l tta vikur rmfst og fkk seint heilsu og rek aftur; en hlleg og vikvm ahjkrun hjlpai sku og mefddri heilbrigi til a sigra endanum. eirri legu sndi Brandur a best, a honum tti sannarlega vnt um konuna; allt sem hann hafi vit , og allt sem hans valdi st, geri hann me ljfu gei; Brandur lagi miklar vkur sig ann tma, hann hefi feginn vilja mega ltta krossi jninganna af herum konu sinnar, ef hann hefi geta.

Gra hafi ekki geta fest st manni snum, en hn kunni a meta, hva hann hafi veri henni eftirltur og ljfur legunni; hn hafi ekki bist vi eirri olinmi af Brandi; a hann vri svona blur og stilltur, hafi hana ekki heldur gruna. Seinustu vikurnar, sem hn l og fyrst eftir a hn fr a klast, hafi Gra ngan tma til a hugsa um hjnabandi og sambar grundvllinn; hn sakai sjlfa sig fyrir kulda og stleysi gagnvart honum, sem hafi hjlpa henni fr ftkt og baslinu Skari, og veri sr svo gur og eftirltur; aldrei gat hn fullakka Brandi alla hjlp sem hann hafi veitt henni veikindunum; skyldan bau henni a elska eiginmann sinn, og eirri helgu skyldu einsetti hn sr a fylgja.

En djpi tilfinninganna var samt ein hugsun, sem skynsemin varnai a koma hfinu upp r, en hn sveimai og hringsnerist samt, essi hlfskapaa og roska tilfinning, og oft hafi hn raska r Gru, margt hitakasti baka henni. - Var von til ess a hn gti fest sterka st og varandi manni snum; hn, sem hafi gifst efnunum og jrinni, teki hann me, ekki kaupbti? Brandur var a eina af Fossbinu, sem henni hafi hvorki tt eigulegt n laandi. Hafi hn selt sig? Nei, hn hafi ekki gert a. - Var hn of talhlin, of sjlfst? Nei. Hn hafi aeins ekkt hann of lti. Aldrei hugkvmst a um Brand - a honum dytti hug a fella hug til sn -. a kom of sngglega, etta bnor. Hefi a veri hann Fririk Vindsi - anna ml var a; en hann agi; ekkert anna en hringlandi hugardraumur; a s hn svo ljst og greinilega n.

Og vanalega r Gru var, egar svona bartta var brjsti hennar, a sna sr me blu a blessaa, litla barninu snu. Hva hann lka var skemmtilegur, hann Steinn litli, og hva pabba hans tti vnt um hann, a var aus, egar Brandur kom fr tistarfinu og fr a horfa hann, gera vi hann glur og eigna honum kind, einhverja metf-skepnu, sem var einkennilega lit. Gru duldist ekki, a Brandur var ngur me lfi og lfskjrin, hann sem var fddur bndi, og uppalinn bndi; hafi aldrei rennt huganum til annars, en ess a vera dugandi og ntur bndi erfajrinni sinni. a hlaut a heppnast - blessaur, litli drengurinn batt au saman. au gtu ll ori ng. Sannarleg st var a lifna hj henni lka.


3. kafli

Veturinn fr harindalega a; fannkomur og frost, strax um veturntur, algert jarbann fr slstum og fram mi-orra. Heyin gengu, sem vonlegt var, til urrar, og a svo til vandra horfi. N var lka alvara r kvrtuninni, sem hafi rla fr v jlafstu. var Steinn Skari heylaus fyrir ba hestana sna, ef hann tti a dragast me hitt gulokin og sama tarfar hldist. Brandur Fossi tk ba. fyrstu viku gu tk hann rjtu kindur geldar af Siguri Steinssyni, brur Gru; v var ekki anna en hnfurinn fyrir r, ea a lta r svelta hel, sem er enn vifelldnara. Um mi-gu hafi Brandur hjlpa eim Skari um tta vttir af tu, handa knni; en fr n lka a sverfa a heyjunum hj honum. Brandur Fossi hefi upphaflega veri vel birgur af heyjum, var n svo komi um mijan einmnu, a ausjanlega mundi vera fullhart, a draga fram f essum harindum.

Svo kom hlkubloti einn dag, ngur til ess a kmi sausnp bestu tbeitarbjunum - og Foss var einn af eim -. Daginn eftir var tsynningsveur; um kvldi var komin bleytuhr. Brandur var blu skapi, egar hann kom inn fr a hsa gemlingana, og honum hf ekki brn, hann si, a Gunnar Skari vri kominn; hann grunai, hvert erindi vri.

egar Brandur var binn a bora, fr Gra lka a hjlpa Gunnari a koma erindinu fram; Brandur sagi, a n vri svo komi, a hann gti engum hjlpa, vri sjlfur staddur voa; Gra hlt, a a vri ekki bmaur, sem ekki kynni a barma sr, svo hn fylgdi nokku ttlega snu mli, anga til Brandur sagi:

"g er n binn a hjlpa foreldrum num, bi um hey og mat; brrum num lka - dlti. En g hef ekki geta ea mtt hjlpa Jni Svartholti, - og er hann besti kunninginn, sem g ."

"Hann klfur a n einhvern veginn, hann Jn; mnir eiga n rugra me a, og g veit eir vonast eftir, a g rtti eim hjlparhnd, ef g get."

"Og getir a ekki - mig er n fari a rma eitthva til ess."

"Miki m, ef vel vill - g vona a eitthva vri hgt a lkna, ef...`

"a er s andskotans vitleysa a setja vinlega svona - setja bara ara." Brandur var dreyrrauur andliti.

" maur geti ekki hjlpa, tti a vera hgt a komast hj a brka nota or vi , sem bgt eiga." Gra hafi lka teki litaskiptum.

Samtali var litlu lengra og litlu innilegra milli hjnanna; en daginn eftir voru rnar fr Skari reknar kafaldinu fram a Fossi, Brandur tlai a reyna a lta r slra fram sumarmlin, essar tuttugu "grindur fr Skari".

Og Brandur geri a lka; hann skilai ekki r frinu, fyrr en kominn var saugrur; aldrei hafi fnaurinn Fossi veri eins magur og braglegur og etta vor, ekkert drpist r hor. "a er sjlfsagt helmingi minni ull n, en hin vorin," sgu vinnumennirnir. "a er ntt a f hrna afklist og standi allsbert eftir." Brandur missti lka meinlega lmbin undan num; en hin, sem lifu, voru flest kyrkingsleg, og Brandur gat ekki anna en hugsa, a a tlai a vera sr nokku nrgngult, flki hennar Gru, og a hann hafi ekki bist vi eins tum heimsknum af v og raunin vildi vera . Um matgjafirnar fannst honum ekki miki til - en a setja svona heimskulega - setja beinlnis annarra hey; fyrir tkuf var hans eigi f hora, fyrir a drpust lmbin. Slkum hor hafi Brandur ekki vanist, og a elisfari var hann bi holdvandur og vildi fra vel. etta var r llu hfi; a a Skari reytti svona fjarirnar af rum; hann var starinn a gta betur a eftirleiis. a getur vel veri, a Brandur hafi ekki veri sem arvarastur um vori, egar hann kom inn fr a bjstra vi lambrnar, og allt hafi gengi andslis og fugt. Gra hefur lklega geta lesi a r stku orum og milli oranna, a Brandi vri ekkert hltt til tengdaflksins; en sannleikur var s, a jafn rgerur og hann var skapi, gtti hann vel ora sinna.

En Gra var ess vr, af samtali vinnuhjanna, a a mundi tla a nota sr krsina Fossi, flki hennar. Auvita tti hn ekki a heyra etta, en a hlerast svo margt sveitabjunum, sem aldrei tti a fara nema til nsta eyra; hvskri list trlega gegnum ykka veggi, il og gttir, og kemst anga, sem a aldrei tti a komast. Og einmitt fyrir etta var Gra miklu skarpskyggnari a draga t r orum Brands, var stundum of rnin, of getspk, og llu essu safnai hn saman, hugleiddi og velti fyrir sr, ar sem hn sat me drenginn sinn; etta hafi hana ekki dreymt um, vi essu hafi hn sst bist; huganum hafi hn glast yfir v, a geta hjlpa flkinu snu, tali sjlfsagt a hn geri a; og enginn mundi f sr anna eins til umtals. En svona reyndist a; takmrkin voru skr og svo trlega nrri; me eim virtist henni verksvi sitt vera elilega rngt; framrskarandi frjlst og rangltt. Hn mundi ofur vel, hver efnin tti fyrstunni, s lka og fann, a n ttu au allt jfnum hndum, en hr eftir hafi hn ekki skap til a bija, skja sfellt undir hgg; ekki tlai hn a vera rrk, en svolti af sameigninni vildi hn hafa, var henni frjlst; a vildi hn ekki bija Brand a gefa ea veita sr af n.

En essar hugsanir voru engan veginn vel lagaar til a vekja ea auka st hennar Brandi; miklu byrslli fyrir tilfinning, sem alltaf leitaist vi a komast upp r hugardjpinu, komast ofar, dafnai, hn ekki kmist yfirbori enn. Gra fann aeins a, a ef um sekt var a ra var Brandur alls ekki sekari, en hn sjlf.

Brandur hafi n einu sinni hggvi eftir v, a Gra hafi gengi lengra en skynsamlegt og sanngjarnt var, og eftir a fr hann lka a vira fyrir sr og leggja saman. Hva honum mundi hafa tt miklu vnna um Gru, ef flki hennar vri ekki a troast milli eirra, og alveg stjrnlega vnt um hana, ef hn hefi svipaar skoanir og hann sjlfur; ef hn vri nokku hlrri og innilegri. - hana langai til a brega sr smferir, var a ekkert undarlegt, gat lka lagast me tmanum; og hn vri ekki eins vakandi og sjnhg vi bssluna, og mir hans hafi veri, gat a lka lrst og lagast me tmanum. Hann vildi hjlpa foreldrum hennar, a au geru a bi sameiningu; en ekki a tengdaflki neyddi sig til a hjlpa, hann gti a ekki. Gunnar gat stutt bi betur, en hann geri; n var bi a ferma yngstu brnin - bara au vru ll Skari samtaka me a hjlpa sr sjlf, starfa, halda fram; a vildi Brandur hafa.

a mtti heita, a Gra vri htt a bija um nokku hagri, flki hennar kmi a Fossi, og Brandur hvatti oftar en einu sinni til ess au gfu foreldrum hennar kind ea vikju ru v, sem hann vissi a au vantai, og Gra tk v lka glalega, og virti a vi hann; en hn gat samt ekki lagt niur venju, sem hn hafi fyrir skmmu vanist -, hn hafi lrt a gefa, sjlf, n ess a Brandur vissi, n ess a heimilisflki vissi; ess vegna fkk hn sting fyrir brjsti, egar Brandur hvatti til gjafanna; a var srast fyrst; svo vandist hn betur vi, og loks hvarf srsaukinn alveg.

Gra var vn a hafa eina vinnukonu vitori me sr - , sem hn tri best -, egar hn var a gefa svona, a baki bnda sns. En egar fram stti, fr hn lka a versla a baki hans; senda smjr og ull og f aftur kaffi og sykur ea nnur gindi bi. Gru var fari a ykja kaffi svo einstaklega gott og hressandi; urfti drjgum a halda v; a vildi ekki hrkkva almennilega, sem Brandur tk til rsins, hann raunar vri ekkert smtkur kaffikaupin, nema me v a hn drgi a ennan htt, hsfreyjan.

Besti og vissasti maur til essara vruskipta var Einar gamli Nera-Fossi; a var roskinn bndi, sem aldrei hafi geta blmgast bskapnum, hann hefi unni baki brotnu, aldrei hafi komist hrra, en a hafa fi og heldur ltil kli handa sr og snum; a hafi hann lka vinlega barist vi; me eim htti, a draga s og a binu, bera bakinu; standa sfelldum adrttarferum, bi innsveitis og um nrsveitirnar; nttrlega fr hann fjlda margar kaupstaarferir, einkum a vetrinum til. Einar karlinn hafi tt fremur grannvitur, en rvandur og bngur; hann var almennt kallaur "meinleysismaur". Gra var vn a vkja a Einari einhverju fyrir essa smverslun, og karlinn vissi ofur vel, a slkt ltilfjrlegt viskipta-bauk tti ekki a fara margra milli.

a er ekki langt milli Fossbjanna, ekki lengra en svo, a Brandur hafi oft leiki sr a v, egar hann var ungur, a standa Nestahshlunni Efra-Fossi og skjta af hrossrifsboganum snum, svo rvarnar stu ekjunni heyinu vi Efstahsi Nera- Fossi. Nera-Fossi hafi aldrei manna minni veri bi vel, en Efra-Fossi hafi eim fegum bnast prilega mann fram af manni; Neri-Foss var me rafjldanum orinn hlfger hjleiga fr Efra-Fossi, og algerur hjleigusvipur lagist yfir, egar fair Brands smbandsrum snum keypti Nera-Foss, og tk Teiginn til sn; a var besti bletturinn r enginu, en Einar geri samt ekki betur en vinna upp engi, egar best lt, svo etta geri hvorki til n fr fyrir Nera-Fossbndann.

Kona Einars ht Snjlaug og tti miklu greindari og meiri skrungur en bndinn; hn hafi bi tglin og hagldirnar heimilinu, ar hafi ekki heldur rla samykki, ltil vru efnin - Einar var svo meinlaus, og gur til adrttanna, seljandi og ngjusamur; hn var a meta a, konan; hn var svo skynsm. Brnin voru fimm, rr drengir og tvr stlkur, Sigurur var elstur og kominn vinnumennsku, runn um tvtugt, og Geirmundur tjn vetra, hin tv voru anna nu, hitt ellefu vetra. Geirmundur var brroska og frskleika piltur, til hvers sem hann gekk; lkur til a laga bnainn hj foreldrum snum, v hann var lka talinn gott fjrmannsefni, en a hafi gamli Einar aldrei veri; ru nr.


4. kafli

N eru Efra-Fosshjnin bin a vera gift sex r og eim rum hafa au eignast rj brn; au eru bin a reyna "hjskapinn" og "bskapinn". Brandur var orinn slitlegur, v alltaf vann hann, og meir me kappi og kafa, en lagni ea hagleik. Hugurinn var jafnt og stugt vi bnainn, og hvergi nema ar; honum hlst vel hjum, hafi gan ar af fnainum, og grddi hann ekki, safnai heldur skuldum; a sem munai var, a allt verrai. - Gra var hg og heimilisfst, fskiptin um heimilisstrfin og lt bnda sinn mestu ra; a hafi komist a lag , a hans r voru meira metin af vinnuflkinu og hann var lka talsvert rgjarn a nttrufari. En a sem brnin urftu a sr, og Gru virtist a kosta til, svo au kmu "smasamlega fram", v r hn; kramvrukaup og kaffiveitingar voru a mestu hennar hndum. Gra kunni vel vi svona g efni og vildi njta eirra, en hafi hn aldrei fengi a lifa v lfi, sem hn hafi hugsa sr, dreymt um og r. Heima Skari hafi rbirg og skortur hnekkt llu lfi og fjri, glei og lfsgindum; svo tk "bskapurinn" vi, svona bnaur, sem aldrei hafi frt neina tilbreytingu; brnin fddust og urftu umsjr, henni tti vnt um au, eins og elilegt var; en hugurinn reikai til ess, a hn sjlf hefi aldrei fengi a lifa lfinu, eins og hn hugsai a, eins og svo margar konur, sem hn ekkti, hfu lifa v; - engin snn skuglei, engin menntun og engin starsla; ekkert sannarlega innilegt og stlegt, nema brnin. Hefi hn bei lengur gift - drifi sig fram, mennta sig, skemmt sr og svo elska, gift sig , ekki fyrr - var lfi lf; en svona fr a - etta var hn a stta sig vi; lifa fyrir brnin, koma eim vel fram, lta au njta ess lfs og fjrs og unaar, sem hn hafi ori a fara mis vi; til ess voru Fossefnin, og Brandur var viss, a hira um efnin. a var raunar hgt a vinna Brand me lagi -, hann var kafur, en ekki rr n rautseigur; hann lt a orum hennar, ef hn vildi, ef hn var ngu iin a halda snu mli fram. Hann hlaut a vilja a sama og hn, me brnin. Hn var bin a lra a taka rttum tkum honum, egar hn urfti ess, ef henni sndist a koma snu fram.-

En gum efnahag fylgja hglfir dagar og ni; og hvorttveggja eru gindi, sem fleirum en Gru hafa fallist vel ge.

Brandur var enginn skartsmaur, hafi aldrei veri a; en Gra hafi veri skrautgjrn; langai til a eiga skart, egar hn var ung; heimastan Skari hafi oft kvalist af v, hva klnaurinn hennar vri snotur og ngur; svo, egar efnin leyfu, st skrautvman ekki mrg rin; egar hn fr a eignast brnin, virtist henni a standa minnstu um hana sjlfa - a voru brnin, a var a ba au snoturlega, spara ekki vi au. Og ekki dugi a stofan Fossi sti svona snau og au og hn var, egar Gra kom anga; a mtti a minnsta kosti ekki vera lakari "umgengni" ea munir hj henni, en hinum efnakonunum dalnum - heldur undan eim en eftir. Hva geri a, hn hldi sr ekki til dags daglega? Fyrir hverju tti a halda sr til? Ekki kri Brandur sig um a. Fyrir vinnuflkinu? Ekki var a svo skemmtilegt ea "smekklegt". a var gilegt a ganga smu ftunum dag eftir dag, vaninn geri au svo vikunnanleg vi allar hreyfingar; bara au vru ekki rifin n mjg hrein.

Einar gamli Fossi tlai kaupstainn snemma tnaslttinum; um morguninn skrapp hann "heim" a Efra-Fossi og inn br til Gru. egar hann kom t aftur, var Brandur a tinda hrfu og st og jafnai tindana smijudyrunum. Einar hafi eltan lambskinnsbelg undir hendinni, og hann ekki mjg mjsleginn; egar hann kom a dyrunum, kallai Eln gamla til hans og ba hann a finna sig; karl lagi belginn fr sr, rtt sunnan vi smijudyrnar og rammai heim hlai. Brandi var a forvitnast eftir belgnum og greip hann upp, n ess a hafa anna huga, en hva a gti veri, sem karlfuglinn vri a "pinklast" me nna. - "G.S." etta fangamark ekkti Brandur og belginn lka; a var hveitibelgurinn. Hvaa meining var , a karl vri a flkta me hann? Hann reifai um belginn. a var ull honum, lkast smjrbggli nest, niur undir botninum. Hann er a snua etta t, flaug Brandi hug, og v kom Einar.

"Hvernig stendur essum belg, Einar minn?"

"O - g, - hn Eln ba mig fyrir hann."

"Hn Eln?"

"J, r stlkurnar, af v g tla a brega mr teftir. Vertu n blessaur og sll, Brandur minn."

"Vertu sll." Brandur var ekki meir en meallagi raddmjkur.

Hvar getur hn veri a lta karlhlkinn flkjast me belginn nna -. Og a sem honum var; ekki var a fr Elnu. - etta var hlf undarlegt; gat varla veri alveg satt. Svo snaraist Brandur inn binn; Gra var ein brinu.

"Hva var Einar a flkjast me fullan belg? Og hvaan hafa stlkurnar etta smjr?"

Gru var hverft vi og bilt a svara:

"Stlkur - Eln hefur lklega bei hann fyrir eitthvert ltilri."

"a var hveitibelgurinn inn, og Eln hefur ekkert smjr a senda." Brandur bar hratt og var orinn dreyrrauur andliti.

"Hva er a tala um vi mig -. a er engin htta a karlinn tapi belgnum."

N var Brandur viss, a Gra hefi tt allt saman.

"g er a spyrja, hver sendi etta - annars ykist g n sj, hvernig llu stendur..."

"Lttu ekki svona, maur; okkur vantai ofurlti smvegis, stlkurnar; og g sendi etta ullarhr."

"Vantai - nna rtt egar g er kominn r kaupstanum - sendir a fyrir einhvern helvtis arfann."

"a er ekki fyrir neinn arfa. Hva essi rekistefna a a, maur?"

"g hef aldrei vanist essu - a er bara a. - Mamma hafi ekki ann si, a senda ull og smjr me hinum og essum flkingi, rtt eftir a farin var vruferin; og tt heldur ekkert me a gera a."

"tti g ekkert me a. - Kannski g hafi stoli v?" Hndin Gru skalf, hn styddist vi brsbori.

" fer bak vi mig -- a hefi mig aldrei gruna, og skalt heldur ekki leika r a v hr eftir. Mr snist ttektin mn ekki svo ltil."

"Snist r! Mig vantai n samt lreft og fleira smvegis handa Hildi litlu og leit frjlst..."

"g ansa essu ekki -- g skal sna r a." Brhurin slengdist aftur, svo brast vi; en Brandur hljp t og niur a Nera-Fossi; krafi Einar a segja a sanna, og eftir nokkra undanfrslu dr karl gamalt brfaveski upp r brjstvasa snum, tk ar r mia og rtti Brandi.


"tta pund af vorull og fimm pund af smjri; a taka tvr lnir af ljsleitu lrefti skluklta og kaffi og sykur fyrir afganginn.
Gra Steinsdttir."


Eins og hann grunai; eins og hann vissi; eintmur blvaur arfi. Hann tk me mesta mti af kaffi og sykri um daginn; tlai a a skyldi duga til rsins, ruvsi hefi fari fyrra. Engin sta a bta vi. Eintm sun og gegndarleysi. etta tti a vera handa Hildi litlu. Alveg rakalaus lygi. Hr eftir skyldi hann gta betur a. - Gra hafi aldrei hugsa eftir a efla broskann; aldrei fest hugann vi bssluna; - aldrei veri sannarlega stleg; hann bara vonai a svo vri; myndai sr a. Hann s a best, hvernig hn lt a brnunum, hva a vimt var miklu innilegra og hlrra; um au tti henni vnt, a leyndi sr ekki. N opnuust honum augun; - loksins gat hann s, a hn hafi vinlega st of g handa honum, - aldrei elska hann, aeins hltt foreldrunum og gengist fyrir efnunum. Aldrei hefi hn fari svo neyarlega bak vi hann, eins og versta sving og hska, ef hn hefi elska hann. Eins og hann vri miskunnarlaus harstjri - hva a gat veri srandi - -. Makalaust tti honum samt vnt um konuna, sem bi var greind og falleg og skemmtileg, - skemmtileg, a var n raunar ekki nema stundum, sem henni sndist a vera a; v var n verr og miur.

Svo egar bli fr a kyrrast, lifnai lka vonin; vonin a geta ri bt essu; a var nrri hugsandi anna, en hann gti sannfrt hana; ef til vill komi henni til a hugsa alvarlega um bi. Af v hn hafi sinnt v svo lti, hfu safnast skuldir; a var engu sur rf sstarfandi hsfreyju en hsbnda. annig hugsai Brandur heimleiinni, og mean hann var a lagfra hrfurnar og draga ljinn sinn; hann var feginn a taka sr snarpan sprett vi orfi sitt um kvldi.-

Gra var heldur ekki hugsunarlaus heima og ekki skaprtt; hn var sr-rei Brandi, illa vi karl-aulann og grm sjlfri sr. S remilsins hnsni, a snura belginn; og aulalegt var, a leggja hann fr sr rtt vi nefi eim, sem ekkert tti n mtti vita. Hn fyrirvar sig fyrir bakferli, fann a a var viurkvmilegt og ltilmannlegt; srnai v meira vi ; var alveg blrei vi Brand, hva hann var rrkur og hrottalegur; hva framferi hans benti ljst , hvort eirra tti efnin fyrstunni. Hann var svo klaufalega ber v. Brandur var hvorki orhagur n tilfinninganmur; honum var nst skapi a ganga hausnum verstu vinnunni, sj ekkert fyrir sfelldu annrki og eljanda. Klddist vinlega svo durgslega, tti arfi a vo af sr sktinn kvldin, nennti v ekki og fannst esskonar vera firrur og arfa dekur. Nei, hn fann, a hn gat aldrei elska hann, - hr eftir var a hugsandi; engin meining , a vera a strita vi a lengur. Og s hugsun, sem ll essi r hafi legi hugardjpinu, smvaxin og roskaltil fyrstu, en v vigangsmeiri og fjari, sem lengur lei; sem Gra hafi barist vi a kefja, og tt srstaklega erfitt me n seinustu tv rin, hn skaut sr skyndilega r kafinu, rtti r sr me fullum rtti og sagi skrt og greinilega: "Seld". J, foreldrarnir hfu gert etta kjara-kaup; hn hafi veri svo heimsk a selja sig; var ekki vi ru en gefelldu a bast, gfulausu hjnabandi. Menn hfu nota sr sku hennar og einfeldni, Brandur til a kaupa, og foreldrarnir til a selja og gra. En upp fr essu skyldi hn aldrei lta af v mli, sem henni vri hugur a koma fram. a mundi Brandur komast a raun um; lengur lt hn ekki kga sig. a vri nokku kynlegt, ef hn hr eftir reyndi ekki a lta meir til sn og sinna ra taka. - En eftir v, sem hn hugsai lengur eftir v br mynd Brands oftar og gleggra fyrir augu henni; eins og hann var lngu legunni og vinlega, egar hn var lasin; neitanlega var hann bi nkvmur og umhyggjusamur. Vanalega hafi hann samt seti henni. honum kannski tti vnt um hana sinn htt, tti honum samt lang-vnst um sig og sn r. - Hr eftir var henni svo sem sama um allt, nema brnin; en slm vi Brand skyldi hn aldrei vera; aftur mti var ekki nema sanngjarnt, a hann vri ekki jafn rustalegur og dag; lofai henni lka a ra v fa, sem hn hlutaist til. Bi ttu efnin; hn engu sur, hn hefi veri svo grunnhyggin a selja sig. Gra star me sjlfri sr, a reynast tt og einbeitt vi nstu samrur. - Dimmt var a lta til framtarinnar. ttalega leiinlegt Fossi framvegis; brnin gtu ekki varpa sl n sumri yfir lfi; blessu, litlu brnin, sem henni voru svo innilega kr.

Nsta samtal gat hvorugu ori til skaplttis. Gra hlt v fram, a a vru smmunir og nirfilshttur a fjasa um ea f sr til ora hn sendi etta ltilri; hn fengi sr ekki til ora um brennivnskaup ea tbakskaup hans; vri ekki a hnsast og rna eftir saumnlarviri; heimtai lka a sama af honum, og tti ekki til mikils mlt. Aftur virtist Brandi arfi a brega sr um snuur og forvitni, sst sti a samt kvenflki; en r v hann hefi alla byrgina, tti sr nokku hart og sanngjarnt, a ull og smjr vri selt fyrir arfa, n sinnar vitundar og sr til vanviru; hf pukurskaup; hn hefi ekki stu til a taka v illa, hann sndi fram a, sem aflaga fri, og benti missmi. Samtalslokin uru au, a bi voru grm og rei; bi kunnu a nota sr sex ra samb, til a hitta vikvmasta og besta hggstainn; leggja sveri sngga blettinn. au lru list, a sra hvort anna, sem srast og tilfinnanlegast.


5. kafli

Aldrei hafi Brandur elja meir, en a sumar, og aldrei veri jafn reytulegur og latur, a vo sr kvldin; og aldrei hafi Gra hirt jafnlti, hvort hn var greidd ea greidd, hvort ftin hennar voru hrein ea miur hrein. - egar komi var fram sextndu viku sumars, tti Brandur miki af urru heyi tninu; votvirin a undanfrnu hfu ekki sneitt hj Fosshnjk ea heyinu Fossbjunum. skein upp me glaa urrk mnudaginn og Brandur lagi allt heyi tninu, og vi a, undir einu; tlai sr a hira a daginn eftir, ef urrkurinn hldist, eins og allir vonuu; en til ess vantai mannr. Svo fkk Brandur au Geirmund og runni til a hira me sr rijudaginn; v eir Nera-Fossi hfu nota flsur, sem komi hfu mivikudaginn og fimmtudaginn, settu upp heyi og hirtu mest allt mnudagskvldi. a tti Brandi verkdrjgt, a urrka hlfa daga og fyrir a var hann n seinni en eir fegar. rijudagsmorguninn var lka litlegasti urrkur og ornai snemma af; au systkinin komu strax um risml; san var teki til a dreifa heyinu, sumu r sti, sumu r fngum og nokkru r rifgrum. Brandi lkai mtavel, hva Geirmundur gekk rsklega a verkinu; hva hann var fjrugur og kappsamur.

Slin var gengin nnsta; lofti var hreint og heirkt; hitinn kaflega megn; a var ori urrt heyi flekkjunum, svo skrjfai v, ef vi a var komi. Flki var bi a bora midegismatinn og fari a ta flekkjunum heim a lambhsahlunni. Brandur tk vi fngunum, jafnai og tr hluna, og Geirmundur anna veifi me honum; komu r Gra og Eln gamla me kaffi, Gra leiddi Ragnhildi litlu vi hnd sr. Menn hafa ekki tma til a halda sr mjg til, egar gur errir kemur eftir vtut, og r bru ess lka augljs merki, a r kmu fr eldhsstrfum. Flki settist niur vi hludyrnar og drakk kaffi en tan bei mean. Mean kaffi var drukki sl lttri hafrnu yfir; flki var fegi svalanum og Geirmundur drakk goluna me fyllstu nautn og ngju. Brandur st fyrstur ftur, tk fang r tunni og bar inn; Geirmundur greip anna, og svo tk hitt flki til starfa. Eln fr heim me kaffihldin, en Gra var eftir a gamni snu me Hildi litlu, Steinn og Helgi voru a veltast vi a bera inn tuggur; reyna a hjlpa pabba a koma fyrir heyinu, sem n var komi upp mts vi baggagati. Geirmundur stkk t r hlunni, reif hrfuna og hljp til eirra, sem ttu, en Brandur studdist vi hluvegginn og kastai minni.

"g fer yfrum kvld og bi pabba inn um ig; fyrst ert n loksins bin a segja j, "lindin mn ljf og tr". Geirmundur klappai xlina Siggu um lei og tan stvaist vi dyrnar; Sigga smskrkti og hinar vinnukonurnar lka.

" verur svo reyttur kvld - nennir v ekki," sagi Brandur og fr inn me fangi. Gra fkk sr hrfu og stti nokkrar tur; stlkunum sndist hn geta snert hrfu, bara ef hn vildi.

"Varau ig, a brjta ekki hrfuna, Sigga mn - hn s sterk, m llu ofbja," hl Geirmundur. Sigga tti fremur daufger, svo hinum stlkunum var sannarlega skemmt.

"Vi bregum okkur einhverja skemmtifer nsta sunnudag - vestur a Sta ea austur a Skgarhl; fum okkur messu -; ef ekki vill betur til verum vi Sigga a tvmenna," sagi Geirmundur, egar gengi var eftir einni tunni.

" g a vera me? segir "vi" eins og allt vri ri."

"Ekki vantar ig n hestinn, og smi tti okkur Siggu a hafa hsmurina me," sagi Geirmundur og leit hlf glettnislega til Gru.

" varst fyrri til a brjta, en g -, a er ekki ng a masa og monta," sagi Sigga og var ekki laust vi henni tti betur, egar Geirmundur braut hrfuna um lei og tan stvaist vi hluvegginn.

"N verum vi a skilja brina -, flk kannski tekur til ess, ef vi brkum smu hrfuna, okkur gti sjlfum komi saman um a." Geirmundur fr a hjlpa Brandi; og Gra fr heim me barni.

Um miaftans-skei hlt Brandur, a n tti flki skili a f kaffi; vinnufrekjan hefi veri svo kf um daginn. Kaffi vri rtt strax til, sagi Gra, egar hann nefndi a; a fjrungi stundar kallai hn til flksins. Brandur bau flkinu vn kaffi, og piltanir tku v glalega; sumt af stlkunum i lka "svolti", en "skp lti". Brandur lt sviki bollana eirra Geirmundar, hann vissi svo vel, hva eir hfu gert um daginn.

Gra var bi kembd og vegin vi a veita kaffi, og Geirmundi virtist hn i miki sjlegust af stlkunum; dkkjarpa hri var vel ykkt og fltturnar, sem tku niur a mitti, fru svo snoturlega ttu, breiu herunum; mittisgrnn og vxturinn hnellinn; Gra var mealh, ea vel a; kringluleit og slttleit, rj kinnum, hrundi bjart, sltt og mjklegt, rtt eins og a laai mann til a draga dnltt fingurna eftir v; varirnar rauar, ekki mjg unnar, tennurnar mjallhvtar; nefi beint, lti eitt hafi upp fremst; augun str og skr; og lng silkimjk augnahr til a skla eim. Geirmundi sndust au djp og hrein, eins og himinblminn heiu vetrarkvldi, egar hann horfi au um lei og hann akkai henni fyrir kaffi.

Og Gru hafi heldur ekki dulist, a Geirmundur var lang vasklegastur af llum piltunum, hva hann var skjtur og snar hreyfingum, hva lfi var honum ltt; lkast v a hann setti sveiflu menn og mannlf dag, um lei og hann sveiflai vinnunni fram. Geirmundur var mealhr, en rekinn og vvastltur, herabreiur og mimjr, ljsjarpur hr og ykkhrur, breileitur, ljslitaur og fullur a vngum, greygur og fjrleg augun, undir ljsu brnunum, sem voru nokku miklar og skapsmunalegar. Ljsbleika efrivararskeggi, sem var svipa hinu ffilkolli a roska og vexti, a hlaut a vera eins mjkt og silki, ea skrnarhri honum Steina var. Undra lkir voru eir Geirmundur og Brandur, ar sem bir voru gerir af hinum hsta hfusmi. Brandur: hr og grannvaxinn, lotinn og limalangur; langleitur, magur og hrukkttur; yfirlitsdkkur og msvartur hr, smeygur og tingr augun; aldur og erfii hfu sett augljs merki manninn, sem komu svo glggt ljs eftir ennan steikjandi heita annrkisdag; hn gat ekki anna en s a, hsfreyjan; og hn hafi tmann til, a vira fyrir sr flki vi kaffidrykkjuna.


6. kafli

Gljfur steypist rngu gili ofan af heiinni og rennur rskammt sunnan vi Fossbina noraustur eftir; sunnan vi bina er foss nni og draga birnir nafn sitt af honum. Fossinn er hr og verbratt bergi, sem in fellur fram af; en af v vatnsmegin er lti nni, nema leysingum og vatnavxtum, er fossinn aldrei mikillegur, nema . En vorin, egar hlkur hafa gengi, er lka sjn a sj. a er afl og rek honum , egar hann hendir sjkunum fram af brninni, molar leiinni og niri hvtfreyddri iunni, hringsnr mlinni, sogar hana niur og sptir henni svo upp aftur; veltir svo llu a lokum fram straumrstina, eytir me ni og glaum noraustur gili, niur eyrar, austur Brei, sem kemur sunnan rfi, framan r jklum. Einstku rammefldur jaki, sem er rttugri en fjldinn, smmolast ekki; skiptist aeins nokkra hluti; sumir eirra berjast gegn ofurvaldinu, komast r straumrstinni, a landsvifunum upp a urinni, n ar landi; en in vr og eyir, og rakinn gilinu og suddinn leggjast eitt, a slta eim upp, lta hverfa. endanum skilar Gljfur llum s austur Brei; hn hefur afli og valdi. Barttan fyrir tilveru jakanna verur a lta; a er bartta n sigurs; en samt hlmganga, a selja lfi svo drt, sem unnt er, gefast ekki upp, fyrri en ll sund eru loku.

Glsivllum ht eitt hfubl a Grundum og tti reisulegur br og hfur fyrir strmenni. Klerkurinn Breirdal bj Grund, ar var aalkirkja og ingstaur dalba. Prestur essi var roskinn og rsvinnur, reyndur og hvthrur ldungur, siavandur og skyldurkinn, vel efnaur og vel metinn; hann var svo gamall, a hann gat ekki skili skuna, n krfur skumannanna til lfsins; fannst r striltar og heimskulegar, allt dlausari og staminni en fyrrum var; en etta var meir aukenni manns og aldurs, en ess, a hann var klerkur, v gmlu bndurnir og gmlu hsfreyjurnar hfu engu strangari skoun skurum og framkvmdum unglinganna. Piparsveinar og meykerlingar voru samt orflest; eirra dmar strangastir og vissastir me skeikul sannindi og rttmti. a bar mest eirri skoun sra Jsteins, af v hann var prestur, og af v hann hafi mest vld og mesta viring af llum Breirdal.

undarlegt megi ykja, var v lkast sem Gra Efra-Fossi hefi yngst upp vi, a taka hrfunni og ta heim a hlunni nokkrum tum. a var eins og hn fyndi enn rf til, a lifa lfinu fyrir sjlfa sig, og ekki aeins fyrir brnin. Hn fr aftur a bast betur, bi egar hn fr eitthva og engu sur heima hj sr, hn var lttari spori og fjlskipnari; vildi einkum auka alla heimilisglei, lta lesa sgur kvldin ea kvea rmur - en s skemmtun var ekki svo aufengin; gir kvamenn fengust varla -. Gra var mjg gefin fyrir spil, og til ess vildi hn verja sunnudagskvldunum; Brandur hafi lka gaman af spilum, einkum egar hann var sestur niur vi au; tti gaman a sgum; eins miki gaman a riddarasgum og trlla og slendingasgum ea Noregs konunga. Gngu-Hrlfur, Brur Snfellss, Hrur me kastalann og Hnvru bakinu og rmann ea Ormur Strlfsson, a tti Brandi hafa veri hetjur a marki, eim hafi veri almennilegt li. Hann hafi vanist sgulestri, a var bara essi rin, sem hafi dregi deyf yfir me a; Gra hafi dregi heldur r, henni gejaist ekki a sgunni af Slus og Nikanor, Sigurgari frkna ea Siguri gla; fussai vi Bsa og tti miur "gelegir" kaflar sgu Egils og smundar. En ennan vetur las Brandur stundum sjlfur, stundum Gra. Vglundar saga tti henni falleg, Kjartan, Gunnlaugur ormstunga, Gunnar, Hjlmar hugumstri, lafur Tryggvason, a voru hennar afhaldsmenn, og Grettir, ar kom hjnunum saman um, a halda af honum.

En a bar lka nokkrum sinnum vi, a Geirmundur var ar kvldin og las sgur; hann hafi fjarska miki yndi af eim og var hamhleypa a lesa; afhaldsmenn hans voru, Egill, Skarphinn, Gsli Srsson, Erlingur Skjlgsson og Eirkur Hkonarson, vinveittur var hann Haraldi Sigurarsyni og lastai ekki Hkon jarl. Dist a Gretti, og aldrei hafi hann lesi um vg eirra brra Drangey svo, a hann tki ekki miklum litaskiptum; a var lkt og legi titranda eftir honum llum; svfandi kldusltt yfir hann gjrvallan; mlrmurinn var mkri og veikari, nasirnar ndust t og skulfu vi, augun dkknuu; las hann vanalega allra fljtast, eins og hann stiklai orunum. Svona var a vinlega, ar sem sgurnar hrifu hann algert sitt vald.

Gru tti Geirmundur skemmtilegur lesari - efa virtist henni, a hann bera snoturleik og gleibrag af llum rum karlmnnum ar ngrenninu; hn hafi glei af a tala vi hann; a au spauguu saman; henni var ljft a veita honum; hann tti a sannarlega skili, fyrir a vekja heimili til meira lfs, en ur var. Henni var kappsml, a einmitt Geirmundur viurkenndi, a hn vri enginn skiptingur, hvorki a viti n a sjn a sj, a hn gti kveikt hj honum gan okka til sn, vikvma tilfinning og vinttu.

a var heldur breytingalti lf Nera-Fossi, og Geirmundi tti dauflegt ar heima; hafi gaman af a brega sr upp a Fossi og dvelja ar yfir kvldvkuna, annahvort hla lestur ea lesa sjlfur. Hann var samt vanur a fara heim ur en hslesturinn var lesinn - honum tti eir ekki neitt srlega skemmtilegir, og hann var ekki mjg sr yfir v, hann missti eitthva af hslestrinum heima lka; losaist vi a lesa a kvldi. - Brandur og Gra tku honum vallt glalega; stlkurnar hlgu og flissuu, egar hann var a erta r ori, strjka eftir bakinu eim, grpa um mitti ea tala um hva ljmandi fallegar hrfltturnar vru; hann hafi a eins vi r allar, stlkurnar ar, nema Gru, en hann hafi samt mest gaman af a tala vi hana, og hennar hrflttur voru lka langmestar og fagrastar. Geirmundur fullyrti, a a vru sguleg sannindi, a Kjartan hefi veri "hvtur maur og huglaus" og a hefi aeins veri af eirri stu, a lafssynir drpu orkel Hafratindum, a eir hefu reist bermlinu, og sannleikanum, sem hann hefi einn haft or til a segja.

"a var n karl krapinu, hann orkell heitinn, g man svo vel eftir honum." og Geirmundur br grnum, strauk me umalfingri og vsifingri, hgri handar, efrivararskeggi og leit til Gru.

"etta er allt jafnsatt, a munir eftir orkeli og a Kjartan vri huglaus; fundar hann bara af vinsldinni."

"Ekki var hn honum a bana, eitthva var a anna."

"a vera vinlega einhverjir orpararnir til a rgja og spilla - og vega skammarvg."

"Hva hann var vgamannlegur, egar hann dreitti Laugamenn inni. Hafi hann ekki sextu menn me sr, mig minnir a hlfpartinn?"

"eim var a rtt mtuleg skmm, jfunum ar."

"a sannaist aldrei - Hrefna hefur bara glopra niur motrinum -- a er kvennasiur... og hitt me sveri; var a bltt fram lygi r n hvta- . Lygnari mann hef g aldrei ekkt."

Svo hlgu bi; og Gru sndist augu Geirmundar hlja lka, en Geirmundi virtist sama um hennar augu.

Eitt kvld skammdeginu var veri a lesa sgu Gsla Srssonar. Brandur hafi lesi um tma, n ba hann Geirmund a taka vi; hann byrjai ar, sem eir brur orkell og Gsli ttu tal saman hinsta sinni, las svo fram; hann las atburinn um vg Gsla, fyrst nokkku hart, svo fr hann a stikla orunum, mlrmurinn var veikari, rddin titrai vi. Svona las hann kaptulann enda; var gn. Geirmundi var liti til Gru, sem sat gagnvart honum og ekki mjg nrri; hn horfi hann og svona stru bi um stund, bli frist kinnarnar; Geirmundur fr aftur a lesa, dreyrrauur, me sama flti og sama mlrm, a sem eftir var af sgunni.

a var fyrsta skipti, sem Gra gat ekki dulist ess, a sr gti veri htta bin. Geirmundur, eins og hann var, egar hann las um vgi; eins og hann var, egar hann leit til hennar, gat ekki r hug hennar gengi, hn skammtai, hn tki brnin og kyssti au, hn reyndi a taka sem allra nkvmlegast eftir hslestrinum. Geirmundur var alls staar gagnvart, Geirmundur og ekkert anna; allt anna dautt og mu, bara etta skrt og lifandi.

egar Geirmundur kom heim, hlt hann a runn gti lesi lesturinn, hann tlai snemma ftur fyrramli og yrfti a fara a sofa; en hann httai, gat hann samt ekki sofna, honum kom ekki dr auga lengst fram eftir ntt. a var ekki sagan, ekki Gsli Srsson, sem hlt vku fyrir honum; heldur var a hn Gra, eins og hn hafi stara hann - Gra, konan hans Brands Fossi; a lagi sting fyrir brjsti, bli streymdi eirarlaust, a suai fyrir eyrunum - engin hjlp fr v - nema ef hann gti sofna og jafna sig. essi tmi hafi veri svo lifandi og skemmtilegur; fyrir hva -- n s hann a -, a var bara Gra, sem glein var bundin vi. etta var a lagast, byrgja a niri, lta engan sj ea vita; hann hlaut a geta a, karlmaurinn; hvaa rttur var a, sem ekki sigrai essa stru? Hann langai anga heim anna kvld. - Nei a mtti hann ekki gera -- ef hann geri n alvru r v a koma sr fyrir einn mnaartma vetur, hj sra Jsteini, til a reikna og lesa dnsku... a mtti ekki fr fnu; allt gengi trftum ann tma, og heylausir mttu eir ekki vera; ekki hleypa fnainum hor. Hann hafi s ng af v fyrri, mean hann var barn. Brjta vert um; gungulegt a flja anna eins; lurmennska a hopa hl. Einu sinni hafi hann ori "skotinn", dauskotinn a hann hlt; en svo lei a fr eftir nokkurn tma, fyrirhafnarlti; eins gat fari enn. ---En, fremur var a sennilegt, a Gru hefi aldrei tt vnt um Brand, aldrei elska hann; honum var stundarfr a v... Svona var hann illur, ungur, og etta spilltur. S gfa a fella hug til annars manns konu. Glpur - vst var a gfa -. En vonandi a hann sjlfur og tminn lagfru etta.

Geirmundur kom ekki upp a Efra-Fossi rjr vikur; en eitt sunnudagskvld, hminu, kom Steini litli ofan a Efstuhsunum til hans og ba hann a spila vi sig kvld. Geirmundur hafi dlti drengnum og fkk sig ekki til a neita honum, enda taldi sr a enga httu; n vri hann vibinn. Fyrst spilai hann "Blind-tr" og "Svarta-Ptur", svo kom Brandur, og var fari a spila "Vist"; Jn vinnumaur og Brandur, Gra og Geirmundur. Brandur var kaflega kappgjarn spilum og etta kvld grddu eir. Geirmundur spilai ekki nkvmlega, sl af sr oftar en einu sinni.

"Grand," sagi Geirmundur, en Jn tti tslttinn og strokai me tu laufspil r.

"Hlf-slemm" og Brandur stokkai spilin hljandi.

Gra leit til Geirmundar, lkt og hn vri hlfgrm; Geirmundur horfi mti og augun sttust. Svo fr Gra a fletta spilunum. au hldu fram a spila fram a vkulokum. egar Geirmundur fr, bau Gra honum a drekka mjlk, Geirmundur gekk inn bri og drakk, akkai og kvaddi me handabandi; augun mttust, hendurnar skulfu og skildu, bi voru litverp, Gra rau, og Geirmundur hvtflur. Eftir etta var Geirmundi tfrulla a Efra-Fossi.


7. kafli

Um jlin tti a messa Grund; flki hugi gott til a ltta sr upp og glejast og frast vi kirkjuna. fru Efra-Fosshjnin til messu jladaginn og fleira flk aan; fr Nera-Fossi fru ekki arir en Geirmundur. Flki var margt og gejaist vel a messunni og prestinum; en af v dagur var stuttur, gtu ekki virurnar ori langar. Brandur vildi fara strax, en Gra vildi vera vi messu daginn eftir, ba Brandur Geirmund a vera fylgdarsveinn hennar daginn eftir; en Geirmundur sagist hafa rgert a koma heim um kvldi; Brandur hlt a engin htta vri me a, hann skyldi sj um a gera grein fyrir v; koma vi Nera-Fossi heimleiinni. Geirmundur lt tilleiast. au fr Fossunum voru nttina Grund gu yfirlti.

Jsteinn prestur hafi fermt Geirmund og lka vel kunntta hans; hafi vallt veri mjg vingjarnlegur vi hann, og Geirmundur bar hljan hug til klerksins. etta kvld tlai hann a bija prestinn a taka sig einn mnaartma og veita sr tilsgn; en a var ekki tmi til ess, v Sveinbjrn Jsteinsson, jafnaldri Geirmundar, stakk upp a spila; au voru saman Sveinbjrn og Gra, Geirmundur og urur Jsteinsdttir. a var glatt hjalla vi spilin, einkum voru a unglingarnir, Gra var hgltust og v gulli, sem meir lei kvldi; henni virtist Geirmundur vera vanalega ktur; eim uri gekk svo afbrags vel a spila, lkast a hvort vissi um annars spil; hlgu svo samrma, hvort framan anna, egar hin tpuu. Gru virtist eim svipa saman, einkum var augnbragi lkt. urur var a vsu unglingslegri, andliti smgjrvara og roskara; hn var heldur ekki nema sautjn ra. Helst hefi Gra kosi a htta vi spilin; henni lei svo illa; en a var ru nr me Sveinbjrn; honum var orin full alvara, a jafna spilahallann. Gra skai ess lka a au urur tpuu, geru eitthvert axarskaft; a stelpan fengi ll verstu roin; heldur mundi galsinn henni stillast vi a.

"Sl," sagi Sveinbjrn. "N skulum vi taka drenginn svo greinilega r skaftinu, a a urfi a skja Snorra smi til a festa hann aftur v."

"Gaman verur a sj a." urur hl, leit til Geirmundar, rskti sig og lagi undir flatt, eins og Snorri var vanur a gera. " "Sr a ekki fremur vel t?" er hann vanur a segja, karlfuglinn."

"a er best a sj, hvernig fer; a er ekki ng a taka fullan glinn, ura litla. tt t," sagi Sveinbjrn.

Og hann fll. au hlgu og klppuu saman lfunum.

Sveinbjrn greip spilin og sl eim vanga urar; Gru tti ekkert anna a v, en a a var of meinlaust.

"N fer Bjssi a skja sig, a er fari a draga hann. Varau ig, Geirmundur; n fer hann a gra, blessa ljfmenni." En Geirmundur tk eftir v, a sra Jsteinn kom handan glfi, hgur og alvarlegur. Lka eftir v, a a var vanalegur glampi augunum Gru; andliti rautt, og alls ekki brosandi. Hann sagi ofur stillilega: "a er eins og vant er, gengur svona upp og ofan spilunum." Um lei gat hann hnippt Sveinbjrn.

Sra Jsteinn st egjandi og horfi , hvernig au spiluu essi spil; svo sagi hann:

"g vildi n helst ska eftir, a i spiluu ekki nema ennan hring; mr hefur aldrei veri um a gefi, a menn spiluu miki str-htum. -- N er komi a httatma; og fallegast a htta me stt og samlyndi."

"Vi skulum ekki spila lengi, elsku pabbi." urur horfi stlega til fur sns.

Hlfum tma seinna var htt vi spilin. -

Daginn eftir messai sra Jsteinn og var, eins og ekki var undarlegt, trtt um Jersalem, sem grtti spmenn sna; a bl eirra mundi koma yfir borgina; bl allra rttltra, fr Abel allt til Sakarasar Barakiasonar, sem drepinn var milli musteris og altaris. Geirmundi tti ran hr hegningarra yfir Gyinga; a var eins og klerkurinn vri a hirta fyrir mannvonsku eirra. "Jersalem, Jersalem! sem lfltur spmennina." essi or komu hva eftir anna; loks fannst Geirmundi allt hverfa, anna en au; a au tluu a vera sr nokku reytandi. Klerkurinn allt of bundinn vi au til ess ran vri vekjandi og skemmtileg. kirkjunni voru engir Gyingar, heldur frisamir og hgvrir menn, sem dust a, hva prestinum frist meistaralega a leggja t af guspjallinu; ekki gat hann ri vi, syfjai; a var fyrir a hafa fari svo snemma ftur. Stundum datt samt unga flkinu hug, a gaman vri a vita, hvort ran vri ekki langt komin; og svo litu ungu karlmennirnir fram kirkjuna til ungu stlknanna, og ungu stlkurnar aftur inn krinn til eirra. Augun leituu sr staar; a var ekki frleitt, a ran virtist vera fremur styttri; tminn la fljtar.

Gra vildi fara a allra fyrsta eftir a messu var loki; n var Geirmundur a ljka af erindinu vi prestinn; eir gengu bir stofu og ar bar Geirmundur upp bn sna, feiminn vri.

" reikningi skal g segja r til, Geirmundur minn; a er gott fyrir hvern mann a kunna fyrstu fjrar reglurnar og margskonartlurnar; hverjum bnda nausynlegt -- en bi er n, a g er orinn gamall og danskan breytist miki, enda finnst mr hn sur nausynleg. -- a vri helst gunni, ea finnst r ekki svo?"

"J - g held a vri einmitt heppilegt fyrir mig."

" hefur tala um etta vi mur na ...vi foreldrana?"

"a stendur vst ekki v, vi mamma hfum ofurlti minnst a."

"Jja, vi hfum a svona, Geirmundur minn."

Geirmundur rtti presti hndina og kvaddi me akklti fyrir velgerirnar.

"Gu veri me r, Geirmundur minn." Sra Jsteinn tk vinsamlega og tt hndina; svo horfi hann eftir Geirmundi, mean hann gekk fram glfi, allt anga til hurin lokaist eftir honum.

Veur var gott, egar au Geirmundur og Gra fru fr Grund; unn okusla huldi a mesta af loftinu, og dr slurnar svo til fyrir sunnanblnum, a hr og hvar s heian himininn. au uru samfera flkinu fr Svartholti; a er nsti br utan vi Fossana, a vestanveru Breirdal. Vegurinn fr Grund og anga fram er drjgum langur, svo a var komi a dagsetri, egar au komu anga. ar biu au eftir kaffi, og a birti fyrir tunglinu.

Fyrst gengu au egjandi suur fr bnum - Gra hafi veri ftlu alla leiina a utan-; en egar kom suur a Gamla-stekk sagi Geirmundur:

"Kannski viljir iggja a g leii ig?"

"akka r fyrir --. Heldur verur mr lttir a v -. gengur nokku hart."

Svo var aftur stundar gn.

" skemmtir r vel vi spilin grkvldi. Ea var ekki svo, Geirmundur?"

"au eru bi kt og svo erum vi hlfgerir kunningjar."

"g held a --; a minnsta kosti geti i urur hlegi saman."

"O-j ---; Sveinbjrn var n raunar ekki essinu snu. Ykkur gekk fremur illa, og honum ykir meira gaman a gra."

"Mr sndist hjnasvipur me ykkur uri. i eru ekkert lk. - Mske i veri hjn endanum."

Gra glotti vi, og horfi svo fast framan Geirmund, eins og hn skai eftir skru svari.

"Hn, prestsdttirin og g; a dettur mr ekki hug." a var ekki trtt um a ft vri Geirmundi, mean hann talai.

"Margt hefur n ske lklegra."

Og - g er n samt ekkert a hugsa um a ---. Gott er etta blessa veur."

"J, og fallegt."

au voru n komin suur hj Teigseyrunum; eru a grjteyrar, slttar, mefram Brei; en ofar taka vi harvellis-grundir, grsugar, og dalbrekkan h og vii vaxin. Sunnan vi eyrarnar fellur Gljfur Brei, og ar liggur daldrag vestur fjalli; v standa Fossbirnir, og nokkru nor-vestar hnjkur s, sem heitir Fosshnjkur; eru v Fossarnir afdal og nokkru hrra en Breirdalur er. En fram me Brei er byggin beggja vegna rinnar, langt fram eftir. Heldur er ar langt milli bja. Upp fr Brei eru brekkur nokkrar mefram Gljfur upp a bjunum, sem standa nrri slttu, hallar rlti niur eftir; skammt er suur a nni, eins og ur er sagt.

Lofti var heirkt, nema okusla nyrst sjndeildarhringnum. Tungli var komi upp fyrir dalfjalli og skein glatt yfir dalinn vestan r; a glitrai hjarnfannirnar, me iandi gullinstjrnum. Brei rann au og straumfst, niai hljlega og rtt. Mninn su-austri lagi breian geislastaf straumvaktar ldurnar, breifelldan og glandi mijunni, en til beggja hlia leikandi smstjrnur, sem skulfu ldublnum; bran gjlpai og velti sr vi sskarirnar. Fossinn kva vi su-vestri; stundum hrra og skrar, stundum lgra og dimmar; en vallt ljft og laandi. Hamrarnir hngu svartir og strvaxnir yfir austurhlinni; kstuu lngum skuggum ofan brekkuna; a var eins og eir segu: " g a yfirskyggja ig, hlin mn fra?" En hlin lt sem hn tki ekkert eftir v, og velti tunglskininu me hg ofan eftir, niur a nni; hn kannaist vi lduinn og hafi vinlega una af honum.

eim hafi ori orfall um stund; nttran hafi heilla au; laa au til a samast sr; hverfa eina heild; tengja saman mannlf, jarlf, vatn og loft; renna heilagt samband; algleymi og alslu. au gengu hvort vi hliina ru, fast saman, heyru og fundu aslttinn tan og titrandi; fundu ekki einungis sitt eigi hjarta sl ungt og erfitt, heldur og hvort annars hjarta stynja undir ofurmegninu.

"Er r kalt... er r kalt, Gra?"

"Nei - mr er heitt -- of heitt."

Bi stu kyrr og litust augu; svo hnigu au saman; brjst a brjsti; vfu hvort anna rmum, varirnar mttust brennandi kossi - eitt andartak, tv ea rj, ef til vill lengur, v andartaki var svo stutt, munaurinn svo runginn og kafur. slepptu au famlgunum, stu hvort hj ru en n litu bi niur. Mninn st egjandi og flur, in gjlfrai, hamrarnir hngu, fannirnar gluu, og geislastafurinn logai vatninu. Nttran var ekkert umbreytt, aeins fannst eim fossinn syngja hrra og skrar en ur.

"Drottinn minn -- hva hfum vi gert?" a var Gra, sem fyrst ni a tala.

"Hva hfum vi gert? --- , mr er mgulegt a segja, hva g elska ig."

"Geirmundur, g elska ig lka; elska ig, eins og vri um tvtugt, -- , g hef aldrei elska fyrri..."

Svona var lfi - etta var a vissa og sanna -. Gra, hsfreyjan Efra-Fossi, mir barnanna ar, konan hans Brands. - a var flt, tungsljsi, en flara var andliti Geirmundi, ar sem hann st og skalf af geshrringu.

"Vi verum a bera etta svo vel, sem vi getum; lta allt vera eins og ur." Aftur var a Gra, sem rauf gnina.

"En essi stund; hn verur aldrei afturtekin."

"Vi getum veri vinir -- a er ekki svo langt milli okkar --- g oli ekki anna, en sj ig vi og vi. Mr sndist i urur vera svo innileg. Hefi a ekki komi mr singu, hefi g veri rlegri og gtnari n."

"Var r ekki sama um a?"

", v var n verr; g oldi a ekki -. kannski skilur mig ekki ----. En n verum vi a halda fram. Viltu ekki leia mig, eins og ur?"

Geirmundur rtti henni egjandi hndina; aftur hldu au af sta; Gra gat komi samtalinu til a lifna. Brekkurnar upp a bjunum voru svo olanlega stuttar; orin svo innilega bl, tilliti hjartnmt og glein a leiast og styjast svo ljf. Allt var a einum rstuttum, slum draumi; hverfandi, skldlegum draumi, sem enginn tti, n gat tt, nema au tv. Stund gleymanlegra endurminninga.


8. kafli

Geirmundur kom engu sjaldnar upp a Efra-Fossi eftir essa messufer, og a var engin sjanleg breyting framgngu eirra Gru, svona fljtu bragi a sj; ef til vill tluu au heldur minna saman; gtu sur spauga ltt og fjrlega; vimti ekki jafn frjlst og ur; en a var ekki fyrir grunlausa menn a sj ea taka eftir. Geirmundur gaf sig enn meira vi Steina, eftir jlin; gaf honum pluboga og kenndi honum a fleyta sr skum; kom honum lagi, fyrst a renna sr smhalla, svo smbrekkur; kenndi drengnum listina, a leika sr skum. Steini var vingjarnlegri og elskari a Geirmundi. Ef Brandur skai eftir, var Geirmundur strax til me a spila; geri glens vi fki, engu sur en ur; greip a lesa sgur, ef ess var skt. Brandi gejaist vel a Geirmundi og tti eim ggerum vel vari, sem honum voru veittar.

a Brandur vri hlf-tortryggur um, a Gra fri bak vi sig me smverslun - kannski smgjafir og honum tti a miur, hlt hann a hn hefi minnka a n skasti; honum datt ekki hug n hjarta, a hn fri me anna meira og strra a baki sr. a hafi veri heldur kaldara og frra milli hjnanna, san eim var andurora t af belgnum; en aftur hafi Gra veri miklu glalegri n um tma, og lti miklu meira til sn taka vi bssluna. N voru foreldrar hennar dnir, svo enginn greiningur gat risi af v, hvernig eim var hjlpa; hvort au vru a smvinna upp a, sem au einu sinni hfu gefi upp a Fossi. Gunnar og tv yngstu systkin Gru voru vinnuhj Fossi, og me v hafi hsfreyjan fengi fleiri sinn taum. a tk a fyrnast yfir erfaau Brands, og s skoun ruddi sr meir til rms, a bi hjnin ttu bi; og Gra eyddi meiru en forum var venja Fossi, var lka miklu betur veitt og meira frjlsri, san hn tk vi rum innanstokks. Brandur einn var svo, a illa kunni breytingunni; hann aut stundum nokku sngglega upp og blvai og ragnai kaffieyslunni og vinnuleysinu; vildi kippa llu lag aftur, og a einum svip; en hann var hvorki ngu rskinn n lagsll til a brjta venjuna, sem bin var a taka sr sti, bak aftur, ea r konu, sem ekkti hann svo vel, og kunni a taka tkunum honum, til ess a sigurinn yri sr viss, en hann tapai. r v hn var seld aunum, var hn lka a njta hans, og r v hgt var a koma r sinni vel fyrir bor, var lka sjlfsagt a nota sr a. Gra vildi a Brandur hefi "gott atlti", kmi "okkalega" fyrir mannamtum; ekki aftrai hn a hann fengi a njta ess lfsfagnaar, sem hann fsti eftir. Fyrst honum tti gott kaffi, vri auvita a hann lti a eftir sr. Um tbaki talai hn ekki a fyrra bragi - hann brkai miki af v; en fri hann a fst um kaffieysluna, - n, var bi a og vni, ekki neytti hn ess. A hann drykki hfi var elilegt, fullur mtti hann ekki vera, a var olandi; en v miur htti Brandi til ess a rata ekki mealhfi; vera blindfullur feralagi; heima drakk hann ekki og gat geymt brennivn tmunum saman, n ess a smakka v. Gra var vinlega skapstygg, egar Brandur var lvaur, svo hann reyndi a dylja hana ess sem mest; hafi hita haldinu vi hana eim skum; sjlfan irai hann t eftir, a hafa drukki sig fullan.

Gra var r skapi, hn reyndi a dylja a sem best; samviskan klagai hana harlega; ekki tti Brandur a skili; bi var hann raungur og trlyndur; hn var alveg viss um, a hann var "henni trr" og a mat hn; hn elskai hann ekki - hefi aldrei gert a, hefi hn me engu mti ola, a Brandur legi lag vi ara stlku; hefi str-reist v. Hn tti Brand og engin nnur. En Geirmundur var svo miklu frari og skemmtilegri; hn unni honum meir en brnunum. a var trlegt, en samt dagsatt, a n var stin orin henni ofurefli; henni gat ekki dotti a hug fyrstunni, a hn mundi festa taumlausa st honum; hafi aeins hugsa sr, a stytta tmann me v a tala vi hann, horfa hann, sveigja okka hans til sn. Svo vaknai r til ess a sigra hann, lta svona vasklegan pilt lta valdi snu -- sjlfri var henni ekki htta bin. En essi uru leikslokin; hn hafi kveikt ann eld eigin brjsti, sem var slkkvandi; lktist Loga a v, a hann t alla hugsun, alla r; vikvmu stina til barnanna og skynsamlegar velsmisreglur. Gus or gat ekki megna a slkkva ann eld, og ekki heitustu bnir. Henni fannst hn mundi ekki lifa, ef hn fengi ekki a sj Geirmund vi og vi; njta leynilegu augnabrags starslunnar; mega svala ofurmegni elskunnar eitt andartak, svo enginn vissi - enginn lifandi maur mtti vita a. Ef Geirmundur yfirgfi hana, festi st annarri stlku; gti hn ekki lifa; henti sr fossinn - einmitt fossinn, sem kva og seiddi til sn. Hva hn mundi hata Geirmund og essa blvaa stelpu, sem ginnti hann fr henni; etta lausungar afhrak og skyndiskepnu - . Hn var a breyta svo vi Brand, a hann grunai aldrei neitt; fengi aldrei minnstu tyllu. Aal-reglan var a, a vera hyggin og kn, me eim htti vri helst hugsandi a geta lifa.

Og Geirmundi var heldur ekki rtt innan rifja. hann segi vi Siggu, a hann mundi ekki hika vi a renna sr skum fram af hstu hengihmrunum Fosshnjk, bara ef hn gfi sr hrt tillit til ess. Ea vi Gunnu, a hann skyldi vaa Fossinn blbrninni, egar in vri forttu, ef hn aeins bi sig ess. voru etta ekkert nema falspeningar, sem stlkurnar hfu gaman af, a hann fleygi til eirra; a var einhver ginnandi hljmur eim. Og Geirmundur glmdi vi Gunnar ea Efra-Fosspilta, var a ekki fyrir ara en hsfreyjuna, sem hann glmdi ea lk als oddi fyrir, n skemmti me orum og rttum. Svo hafi Geirmundur lka rf til a hreyfa sig; rf fjrmikils skumanns, til a reyna sig vi ara, og prfa afl sitt og atgervi. sjlfu sr var gaman a v, a fella Fossverja, einkum Jn, sem var bi str og sterkur. Og er Gra horfi , ea ef a brist tal svo hn heyri, tti honum ekkert a v. Hva forboni vxturinn var stur, og eins ginnandi og hann var Eden forum. Hefi Gra veri gift ea ekkja, hefi hann veri allra manna slastur. - En a var erfiara efni. etta hafi komi eins og leiftur, n ess hann gti nokku tta sig; hann hafi veri svo ttalega glaus; hlaupi eftir v sem tilfinningin kitlai; strax tt gtu syndar og spillingar. Vst var etta str-synd. En honum fannst samt, a hann hefi traulega rek til, a slta samband og st eirra. Ef Brandur skyldi n deyja; helst var a skapi hans, a ska ess; a hann andaist sttarsng; svo skammaist hann sn fyrir eins gulegar hugsanir. Svona gti a aldrei haldist til lengdar; annahvort var a skilja og hann fri eitthva burt r dalnum, ea hann hlaut a leggja allt afl og rtt fram til a gra, gra t og fingri; vinna og spara; a einum remur rum linum - margt gat skipast eim tma -; a Gra skildi vi manninn; a voru dmi til ess; hann hafi au upp huganum. Sumt voru n reyndar rflar, sem rsuu fyrir r fram; en a voru lka menn, sem dugur og manntak var ; eir hfu snt, a hgt var a hafa mli fram, og vera ntir menn mannflaginu. Hann hugsai, a tala um a, ef au fengju tma til ess; a voru aldrei nema rf or sem au gtu talast vi. Hn var svo hrdd, a einhver kmi -, en a hlaut a vera hgt einhvern tma; bara nota tmann, og vita svo, hva hn segi. N var hann a hugsa mest um, a n roska og mannviring; hann skyldi fylgja sr me kappi, ennan tma, sem hann yri Grund, og ekki mtti hann vanrkja fjrgeymsluna, henni byggist b bndans og velmegun.

a drst fyrir Geirmundi a tala um etta ml vi Gru; var aldrei tm til a sitja launtali; en n vissi hn, a hann tlai a vera guna Grund; hn reyndi a draga hann fr v, bi vegna ess, a hn ttaist uri, og svo fannst henni, a hann vera sr v vissari, sem hann mannaist meir; hn vildi helst hafa hann svona, eins og hann var; engin glei mundi henni vera a essari Grundar-veru, aeins til a dreifa huganum fr henni. Geirmundur hafi samt sitt fram; tti a hfurar og hjartveiki af henni, a vera hrdd um sig.


9. kafli

Grund var glatt hjalla, ar sl svo mrgu, ungu flki saman. Geirmundur skrifai og reiknai af kappi daginn; hafi sitt fram, a f tilsgn dnsku og tkst fljtt a tta sig vi hana.

sunnudagskvldin ltti flki sr upp og dansai; v var dansinn a frast fr kaupstunum til sveitanna. Sveinbjrn, Marja og urur gtu unni foreldra sna til a leyfa eim a ltta sr upp og dansa, svona einstku sunnudagskvld; en ekki lei lngu ur en a var fst venja, a dansa hverju sunnudagskvldi. - Marja hafi numi rtt vetrinum ur, egar hn var hj konu kaupmannsins D., til a lra fatasaum og tsaum. Njabrumi var dansinum, og unga flki kynni lti, skemmti a sr gtlega vi a lra af Marju; greip hverja tmstund til a fa sig og nema. Geirmundur lri fljtlega "spori"; fkk oft tkifri til a lta Sveinbjrn sna sr "spori"; einkum var heppilegt a skjtast t me honum hminu, egar Sveinbjrn fr a hsa gemlingana. Stundum tk urur hann, egar foreldrarnir voru ekki inni, hringsneri honum glfinu og skellihl, egar hann hoppai "taktlaust", og gat ekki ori samstiga. En Geirmundur var fljtur a lra svo, a hann yri samstiga; eftir a var a hann, sem bau uri " einn snning" - vi tkifri -, og hann var ekki svo lti ngur me sjlfan sig, egar hann var fr um a vera fyrir dansinum, og egar urur sagi, a n vri hann viss me, a mega bja Marju dans sunnudagskvldi, hann yri sr varla til minnkunar fyrir a.

egar Geirmundur var binn a vera hlfan mnu Grund, hljp hann sunnudagsmorguninn, til a gta a fjrmennskunni, og til ess lka, a vita hvernig lii bjunum. Heima hafi hann fataskipti og leit eftir f og heyjum, svo br hann sr "heim a Fossi". Brandur fr ennan dag til messu, tveir karlmenn arir og rjr vinnukonur; a var v me frra mti heima, og n gtu au Gra tala saman, n ess arir vissu. Gru var heldur skapungt; gejaist ekki a verunni ar ytra; a glanai trlega lti yfir henni, Geirmundur segist vona a hafa talsvert gagn af tilsgninni, ef hann hldi vel fram, egar heim kmi. Vi dansinn var Gru samt verst, hn sagi, - a sem annars allt roski og ri flk Breirdal sagi um hann, - a dansinn vri bara til ess, a sa lausung mnnum; a mundi best sjst vxtunum, hva af essu tlenda heimsku-hoppi hefist. Geirmundi veitti tregt a sannfra hana og sefa; a lokum virtist glana yfir henni; fr Geirmundur me mestu gtni a tala um, hvernig au ttu a sna sr eftirleiis; v svona samband gti ekki stai til lengdar. Gru virtist rlegast a fara varlega, yrfti enginn a vita neitt; a taldi Geirmundur efalaust a yri fyrr ea seinna. Og hva svo? a skyldi hn sj um, a Brandur tryi v aldrei; heldur a f Gunnar vitor me, ef yrfti a halda.

"En a getur reki svo langt a i hjnin skilji."

"a kemur aldrei til ess, g skal byrgjast a."

"Mrg eru n dmin til ess."

"J, en svo langt megum vi ekki ganga, elsku vinurinn minn besti."

"Mr hefur oft fundist, a a yri takmarki, sem vi stefndum a; ekki sona allt einu, en hafa a samt hugfast." Geirmundur vafi hana fast a sr.

Gra horfi forvia hann, hn gat ekki tra v, sem hn n heyri.

"Nei, svo miki megum vi ekki brjta, hvorki vi Gu n menn - - Ng er n samt..."

"Svo r hefur aldrei dotti etta hug?"

"Nei, aldrei."

" hefur mr dotti a hug..."

Hn lagi hndina bllega munninn honum, horfi fast og sorglega hann me blu augunum og sagi:

"Hjarta mitt; etta mttu aldrei segja framar -; g veit vi hfum hrasa; en a henda okkur sona taumlaust t gfuna ----; nei g oli a ekki."

"Gurn svfursdttir oldi etta."

"J, en var n ldin nnur. segir etta ekki alvru."

"J, fullri alvru og sannfring. g finn a rauninni stel g hverjum kossi, sem g kyssi ig; a g s eins og jfur. Hitt er opinber orusta; kannski a berjast einn vi marga og ba sigur; g vil a samt miklu heldur, a er miklu djarfmannlegra og hraustlegra."

Tminn var hlaupinn; au uru a slta samtalinu. Gra ba Geirmund a muna eftir sr, sem sti srhrygg heima, og ri hann einan; og Geirmundur sagi a a vri engin htta v; hann gti ekki gleymt henni, hann vildi. Eftir etta skildu au.

Geirmundi var miklu skapyngra um kvldi en um morguninn. leiinni teftir var ngur tminn til a hugleia, og r hugleiingar voru hvorki bjartar n glsilegar. Sitt sndist hvoru; hann var sannfrur a hafa betri grundvelli a byggja; en hn leit a broti gurlegast a skilja; opinbera allt. Hva tti a gera? Eya bestu runum svona? a var rtt til a smdrepa hann; drepa au bi. Hreint var hann s versti og lnsamasti maur - framrskarandi gfumaur. Bara a vri komi brennivn, svo hann gti drukki fr sr vit og minni; hann hafi samt von um a geta sannfrt Gru, ef au ttu oft og tarlega tal um etta efni; en ef a heppnaist ekki, var sjlfsagt a henda sr faminn heiminum; drekka, drepa sig vni; a ttu allir gfumenn a gera.

Geirmundur hugsai svona um vni, hafi hann ekki drukki nema svolti kaupstaarferum og veislum; sumpart til a vera me flagi og glejast me sama htti og arir; a geri hann lka orhvatari og fjrugri, v fylgdi unaur; striti var einskis viri og svefninn fli. Aeins einu sinni hafi hann ori fullur kaupstaarfer, og a var ekkert gaman; hann hafi tala alla vitleysu; allt sem honum datt hug; miklu gapalegar en vandi hans var til. Svo fr honum a vera flkurt, afli og singin hvarf, en drungi og svefnungi lagist yfir; hann langai mest til a velta sr af hestinum niur gtuna og sofna; til allrar hamingju var komi fangasta; ar fkk hann a sofa. S olandi hfuverkur, egar hann vaknai; var vakinn af flgum snum; eins og a sti rauglandi jrnteinn vert gegnum hausinn honum, og heilinn sau og kraumai eim teini; s kvl og irun. Eftir a flagar hans hfu gra honum til a spa duglega , og sagt hann vri skrfa, ef hann lknai sig ekki vninu, herti hann sig upp og saup einn mikinn sopa -, hva a var eitur rammt og um lei velgjulegt; ruvsi en ur. Hann hugsai, a aldrei mundi hann smakka ara eins viurstygg framar vinni; en a eyddi hfukvlinni og stlti hann allan; fr beitin a dvna; Geirmundur varai sig samt bi og seinna; varaist a vera drukkinn og tapa viti og hreysti. Flagar hans sgu, a hann kmi til a ola slarki kaupstunum; hldu a hann yri veltiing "a vera me". N fannst Geirmundi lklegasta rri a slkkva me vninu; deyfa me v, - ef allar fortlur yru rangurslausar.

Geirmundi sttist fljtt vegurinn t eftir; hann gekk grarhart; tk anna veifi svo hara spretti, a hann tlai a springa af mi; a var eins og hugarkvlin okaist og dofnai vi reynsluna. egar Geirmundur kom t a Grund var komi a httatma. Unga flki dansai stofunni; gmlu hjnin voru httu; Geirmundur snaraist inn stofuna og bau Marju dans; a hafi hann ekki rtt fyrri. Dansinn heppnaist vel og svo dansai hann vi hverja stlkuna eftir ara. Geirmundur var svo kafur, eins og hann tti lf sitt a leysa; hlt allra fastast fram, a n skyldi a "tralla" fram a dagrenning og vera fjrugt.

"Makalaust dansffl ertu a vera, Geirmundur; a er lkast srt drukkinn. Fkkstu vn fram bjunum?"

"Nei, g hef ekki smakka vn; en n vil g dansa, ura, dansa eins og ffl. Eigum vi a reyna, hvort betur endist?"

"Vi frum brum a htta; a er ori framori. g bst vi, a getir rtt til - g hafi ekki rek til a snast mti r." Hn var alvarlegri en vant var og urrlegri; hann kallai Marju fullu nafni, en hana bara uru; a hafi aldrei snorti tilfinninguna fyrri en kvld -; a var eins og hn vri barn, og a vildi hn ekki vera fremur en Marja ea hinar stlkurnar stofunni. Einhver ljs grunur um, a Geirmundur vri ekki me allan hugann vi dansinn. a var hn ein, yngst af llum, sem virtist hann breyttur; eins og hugurinn vri sveimi, dveldist annars staar. Klukkan fjgur var htt vi dansinn; en flki kom sr saman um, a segja hn hefi veri eitt.

En heima Efra-Fossi gekk Gra inn og fram; hn eiri hvergi kyrr; mist sneri hn sr til barnanna, kyssti au og talai nokkur blleg or; talai fein or vi einhverja vinnukonuna; fram eldhs og br, stofu og stofuloft; t hla og inn aftur. a var lkast v, a hn vri a flja einhverja hara hugsun, sem hn ekki gti losna vi. Kvlin bj hjarta hennar sjlfrar; og enginn gengur kvl af sr einum degi. Gra settist fatakistuna sna loftinu. - Geirmundi gat ekki veri alvara me a, sem hann stakk upp dag. Hann hlaut a sj vi betri umhugsun, hva a vri vitlaust. a var a henda sr t stjrnleysi og opinn mannorsdaua. Bara hn gti tala vi hann ni, og sannfrt hann. Ekki var a samt alveg vst --. a binda hann; binda hann svo, a hann gleymdi a tala um a; leggja hendurnar um hlsinn honum, loka munninum me kossi; tfra hann svo hann gleymdi llu, nema henni og landi stund; festa sr hann svo rammlega, a ekkert afl ni a taka hann fr henni. -- Og enginn mtti vita a; enginn lifandi maur; svo varlega urfti a fara ---. urur... Hn skalf hvert sinn, sem henni datt hn hug; og a var ekki svo sjaldan. Titrai af gremju og tta. a var a leggja allt slurnar til a sporna vi v. En aldrei mtti Brand gruna neitt --; aldrei tra neinu. Bara hn vri dau, stelpan; ea gift; komin langt t heim. a var til ltils, hn giftist ar dalnum; arna rtt hj henni; vi hliina honum -. Argvtug vitleysa var essi dans. Og Geirmundur, a lenda ru eins sukki. aan kmi ll gfan ----. Miki skyldi hn hjlpa eim Nera-Fossi; vinna gmlu Snjlaugu alveg; a var ekki ntt a f hana fyrir vinkonu. Henni datt ekki hug a sleppa Geirmundi; heldur vildi hn missa ll brnin sn, en hann. Til ess oldi hn ekki a hugsa. -- , hva Brandur var skemmtilegur. olandi heimska og gfa, a hn var seld. Hva hn var rei vi Brand fyrir a; hann var upphafsmaurinn; svona var fari me hana, hlfgert barni. En Brandi tti vnt um hana, var henni raunar gur og trr. Vst tti hann skili, a hn vri honum notaleg; vimts og raung. En aldrei gat hn elska hann, a var ekki hugsanlegt. Miki dauans ln og gfa var etta. Aldrei hafi neinn maur veri eins ttalega lnlaus og hn fr v hn var barn -, en etta var srast. Brimslt trin runnu niur kinnarnar, fyrst me erfii og ekka, svo streymdu au lkt og lind, sem fellur hgt og hljlega niur hallanda; veitir blmunum bakkanum lkn og fr.

kom Brandur og messuflki inn dyrnar; Gra heyri harki; hn strauk vandlega augu og kinnar, lagai hri, skf smjr r hlftunnu og lagi skfurnar disk; kom glaleg og gangltt til eirra niur dyrnar; spuri tinda; hvort margt flk hefi veri vi kirkju; "hvernig prestinum hefi sagst," og um heilbrigi manna. Brandur svarai, mean hann skf af sr og lt vettlingana vasa sinn; hjartanlega ngur yfir v, hva Gra var glaleg og mlreitin.

Geirmundur fr fr Grund sunnudag og hafi veri vi nmi einn mnu. egar hann spuri sra Jstein eftir, hva veran kostai, sagi prestur:

"a getur n ekki kosta miki, Geirmundur minn; hefur snt svo mikla stundun, a a er ekki nema gaman a segja r til. -- skryppir kannski fyrir mig bjarlei ea v um lkt, ef mr lgi ; anna kostar a ekki."

"Til ess skal g muna, og akka yur krlega fyrir alla velgerningana vi mig."

Og Geirmundur var sannarlega akkltur vi klerkinn fyrir tilsgnina, vimti og drengskapinn; ef sra Jsteinn hefi bei hann a hlaupa logandi eld, mundi hann undir eins hafa gert a. Sra Jsteinn horfi eftir Geirmundi, anga til hurin fll a stfunum eftir honum. a var eitthva a vi manninn, sem prestinum var srlega starsnt . Svo kvaddi Geirmundur flki, Sveinbjrn tlai a fylgja honum r tni; en uri vantai og tti Geirmundi kurteist a kveja hana ekki, eftir svo langa og ga vikynning. En egar eir komu fram dyrnar, gekk urur fram r stofunni; Geirmundur kvaddi og rtti henni hndina; akkai fyrir ga skemmtun; hn var svo undarlega hg og lgmlt, dr seint a sr hndina; Geirmundur s, a hn var dreyrrau andliti; um lei og hann sneri sr vi, sagi urur:

"Geirmundur, g skal lna r essa bk, ef vilt."

"akka r fyrir." Geirmundur sneri sr aftur vi og tk mti bkinni; augun mttust; svo fru eir.

egar eir Sveinbjrn og Geirmundur voru skildir, fr Geirmundur a hyggja a bkinni; a var "Hjrts Brneven" og eitt hefti af vintrum Andersens innan . Me essari bendingu, a halda fram nminu, hafi urur enn snt, hva hn var g; hn var honum engu sur vinveitt en Sveinbjrn. "En hvaa vinur get g veri -, merktur maur; merktur af eigin taumleysi." Hva mundi presturinn hafa sagt, egar hann horfi svo vingjarnlega hann an, ef hann hefi vita, a hann, svo ungur, st leyfilegu sambandi vi konuna Efra-Fossi? Bara fyrirliti hann; ekki vilja sj hann fyrir snum augum framar. a var sjlfsagt um hann, heiviran ldunginn og ljfmenni; ekki gat honum dotti hug, a sknarbrnin sn vru svona spillt og ill. Geirmundur skammaist sn fyrir, a hafa komi sr fyrir ennan tma prestssetrinu; hann var eins og flekkttur klasauur, innan um hvta, mjallfilda saui; lkur ref lambahp eim, sem rtt er bi a reka afrtt. Hefi hann aldrei s Gru; ef hann hefi ekki veri essi framrskarandi lttar strkur; hefi hann mtt horfa , og vera me Grundarbrnunum, n ess a rona, n flna. En hann hafi sviki sig inn besta heimili dalnum; eins og Robert svikari ea Mrur; j hann var Mrur Nera-Fossi, litli Mrur Breirdal. Taka sinnaskiptum -, reyna a telja um fyrir Gru, a au sneru af gtu spillingarinnar; n s hann voann, eins og hann var raun og sannleika. Ekki oldi hann a horfa Gru fljtandi trum lta hann smu augum og vngbrotna rjpan, sem hann tk af honum Rakka haust. Geirmundur tk sr langan hlaupa-sprett; sefaist dlti vi a. Ekki var n miki a drekka, hj essu; margur drykki sig vitlausan hva eftir anna - skrra var a. Svo tk hann annan sprettinn. eir uru nokku margir, ur en hann kom heim; og mir hans sagi lka, a a vri aus hann hefi ekki gengi eins og maur nna; hann vri eins og blstykki.

Geirmundur kunni ekki meir en svo vi sig fmenninu heima, fyrst eftir a hann kom a utan; hann var feginn, a mir hans spuri hann eftir msu, og a hn kmi oft vi blundina, sem hafi rifna upp heimleiinni. Honum var rf a pna sjlfan sig; lta sig gfumann; a voru eir lka Gsli Srsson, Grettir og Skarphinn; en eir voru framrskarandi atgervismenn og rttugir; af eim tti hann a lra, og bera sig karlmannlega; a hinu gat hann ekki gert , a hugsa um gfuna; pska sig me henni; hafa undarlega nautn af a pna sig me henni.

egar hann sagi mmmu sinni fr, hva presturinn hafi reynst sr drengilega a skilnai, br roa fyrir kinnunum henni, sem snggvast.

"J, a var fallega gert af honum, og g ekki hann ef til vill betur en ; mig grunai etta --, hann hefur fyrri viki gu a okkur."

" hefur aldrei nefnt a fyrri."

"O-nei, hann hefur oftar en einu sinni gefi okkur upp gjldin; og ekkert tk hann, egar hann fermdi ig."

"Hann hefur vst gefi mrgum ftkum gjldin?"

"Sjlfsagt. Annars er mr ekki svo vel kunnugt um a."

a sl gn brinu hj eim; og Geimundur var engu rrri skapi, hann vissi, a klerkurinn hefi gefi eim gjafir fyrri. -


10. kafli

Hestarnir rltu hgum snum suur gturnar fr kaupstanum; a voru tu burarhestar og tveir menn me; Gunnar og Geirmundur. Fosshjnin hfu fari inn me kaupmanninum, egar lestin lagi af sta. egar lestamennirnir hfu laga hestunum fangatorfu, nu hjnin eim. Brandur var i miki lvaur, v kaupmaurinn hafi gefi svo efnuum viskiptamanni nokkur staup a skilnai, og rommflsku til nestis heim. Brandur hlt eim veitti ekki af a hressa sig, lestamnnunum, eftir uppltninginn og bau eim spart r flskunni; en hann vildi dreypa sjlfur og gtti ess ekki, a rommi var fengt og gjarnt a stga til hfusins; eftir i spl fr Brandi a deprast sn og frlast skrt tungutak, en var hestfr og gtlega ngur me lfi. Gunnar og Geimundur hfu hresst sig dlti; Geirmundur orinn rauur andliti og orhvatur. etta skipti lasai Gra ekki bnda snum, hann vri fullur; hn virtist kunna vel lfi lestamannanna. au Geirmundur gtu talast vi; horft hvort til annars, n ess a urfa a ttast neitt; hn s, a Geirmundur var allur hennar valdi, a hn og engin nnur rkti huga hans; n var hann bundinn. Svona frjls, bi me or og tillit, hfu au aldrei veri; vegurinn var margfalt styttri en nokkru sinni ur; vornttin bjrt og bl. Lan sng um lgntti, og spinn vall funum rtt vi veginn; a voru nokkurs konar rekkjulj, sem hann sng; dggin silfrai viinn og blmin og lagi unga angan af. Yfir allt breiddi nttin mjka tfrablju me glstri geislars norur vi sjinn; ar sem slin rann glandi eftir lognldunni; sndist ekki strri en svo, a hgt vri a taka hana upp, vri maur hj henni. Hestarnir lestuu sig vel eftir veginum gripu tutoppana af gtubkkunum, um lei og eir gengu fram hj; gengu svo tyggjandi me klyfjarnar og bru sig olinmlega ntursvalanum. Rauur Geirmundar stiklai lttfttur og ftslyngur eftir lestinni; bli sau og hjarta sl hart honum, sex vetra gmlum, olinmum og gskafullum. Geirmundur hafi unun af hestinum, hann vri heillaur af vorlfinu og konunni, sem rei jafnhlia honum; nrvera hennar sveif meira hann en vni, sem var aeins ola eldinn; tilliti var tara og lengra, orin ari, mli mkra. Brnskjni lippai lggengur og sporviljugur, auveldur og ur; ruggai Gru afbrags samrmi vi landi lei og starleisluna, sem hn lei vi hliina honum, sem bundinn var af henni, eins striltur og sterkur, og hann var. Gunnar kva og Brandur me honum, supu og buu Geirmundi, hann dreypti v og ekki meir, fann a bli mtti ekki sast r v, sem var; kva svo me eim eina ea tvr vsur, voru eir vissir a halda fram um stund; ef eir svo gnuu, ba Geirmundur blessaa a halda fram og skemmta; byrjai fyrsta erindi af einhverjum hestavsum, og egar a var bi sneri hann a Gru og samrunum vi hana.

Hestarnir stvuust fanganum; lestamennirnir tku ofan klyfjarnar, beislin t r burarhestunum og sprettu af reitygjunum; settust niur hj klyfjunum, ar sem r voru ttastar, leystu upp nesti og tku til snings; au voru ll gu skapi og all-kt. A v loknu var lagfrt, til a hvlast um hr; lta fara svo gilega um sig, sem fng voru . Fyrst sigrai svefninn Brand fr samrunum, hann var elstur og lvaastur, og svo Gunnar; a var ungur reytu- og vnsvefn, svo htt hefi mtt pa eyru eirra, n ess eir rumskuust. En au tv, sem vktu, ltu sr ekki koma neitt vlkt hug; unnu eim mta vel vrarinnar; tluu hljlega; bum var erfitt um andardrttinn, og hjarta sl hart og ttt. Svanahpur kom noran a og stefndi til Veiivatns; eir flugu oddfylking og skiptust um forystuna, kvkuu vi, en vngjayturinn fr sgandi gegnum lofti. Hestarnir dreifu sr mefram nni og rifu sig grurinn, hristu sig svo glamrai beislisjrnunum og tku aftur til a svipta grasinu af funum. Stelkurinn flaug aftur og fram me rauu, lngu fturna lafandi og gall mjrma; en hann gat engan gabba til a elta sig, af allri essari yrpingu, hvernig sem hann flkti og herti a gjalla, hggvandi rmnum. Grtittlingurinn skaust rsnggt milli runnanna; honum st tti af gestakomunni; rjpan kri mijum rauvisrunnanum, innan um mrau, vetrarhrakin bl og mosa, samlit eim og hreyfingarlaus, nema augun, sem hn renndi eftir v, sem hn gat; naumast hn yri a draga andann, a var s ttaleg hrsla um hreiri og eggin; um a gera a sitja sem fastast og bra ekki sr, hva sem yfir dyndi. Austurlofti var raugulli fyrir bjarma upprennandi slar; dggin glitrai blmunum, og grasi var silfurgrtt af vatnsmunni. a sl skjlfandi r og r yfir au tv, sem vktu og horfust augu; me aftureldingunni kom knjandi, starfandi lfi, og svefninn og munarvr vornttin sl algleymi yfir elskendurna.

Geirmundur og Gra sofnuu ekki, a var ng til a tala um; hinir tveir hrutu hvor kapp vi annan, og etta hlj geri au rugg me a vera tv ein, a au gtu talast vi hult og frjls; aldrei, hvorki fyrr n sar, lt etta hlj ruvsi en illa eyrum; en essa morgunstund var eim a alls ekki hvumleitt. N gafst Geirmundi fri a tala a, sem brjsti bj; hann tlkai me eldheitum kafa, a annahvort yru au a hera huginn og brjtast gegnum allan farartlma, hafa a markmi a mega njtast endanum, ea a slta stasambandi sundur; taka vert fyrir, af fyllstu alvru. Hann tskri a svo vel, sem honum var unnt, a miklu heiarlegra vri a gera hjnaskilna, en hitt, a last og svkja nnustu tengdamenn; ganga gtu falsara og jfa. Gra reyndi a loka munninum honum me kossi, en a dugi ekki nema nokkur andartk, hn reyndi a tfra me fstum famlgum og glampandi augum; fann samt, a hn hafi ekki sama valdi og ur -, rtt eftir a svanirnir flugu suur hj; reyndi hn a sna, hva mikil gfa a vri, a bta synd synd ofan, glp yfir breyskleika; a, a hn fri a rfa sig burt fr manni snum -, sem vinlega hefi veri henni gur og rauninni tt vnt um hana; hn hefi aldrei geta elska hann; a var olandi hneyksli; ekki gti hn afbori a skilja vi brnin - blessu, litlu brnin sn. Og a setti a Gru kafan ekka og grt, egar hn minntist barnanna. Geirmundur vafi hana a sr, ba hana innilegur og blur, a fyrirgefa, ef hann hefi styggt hana, gert henni ungt skapi. Ekkinn smkyrrist og trin ornuu; Geirmundur fr aftur a tala snu mli, og var strax heitur fyrir v; trin komu aftur fram augu Gru, og egar hann s a, fr hann lka a tala me minna afli; beygja dlti stefnuna. Gra s, hva dugi vi hann; hn hugsai sr a nota a vopn oftar. Geirmundur vann ekki anna me fortlum snum, en a hn lofai a hugsa eftir v, sem hann hafi tlka og sj hvort hn gti samykkt a; reyna reki og vita, hva tminn fri af rrum. Vonin hafi veikst hj honum, en efinn og ttinn styrkst hj henni.

N fannst Gru kominn tmi til a vekja flaga, a mundi komi undir dagml.

"g lifi ekki, ef yfirgefur mig; mr verur a mgulegt -, g get ekki skili vi brnin. Gu hjlpi mr. Hva g bgt."

"Og g lifi ekki mannslfi, til lengdar, ef vi gngum essa gtu; g er svo rr, a g m til me a drekkja sorginni vni. Deyfa eldinn me v."

" gerir a fyrir mig, a drekka ekki meira, en olir - . gerir a, egar g bi ig svo vel, sem g get, elsku vinur." Hn lagi hendurnar um hlsinn honum og kyssti hann lngum, fstum kossi.

"skp sofi i steinfast, a tlar a vera mgulegt a vekja ykkur." Gra velti Brandi til svefnrofunum og hristi hann, svo hann loksins glavaknai. Gunnar svaf engu lausara, og Brandur var miklu lengur a koma honum ftur, en Gra var a vekja Geirmund.

Brandur hressti sig fljtlega vninu, og Geirmundur var lka nokku sopadrjgur, svo hinum var a glotta vi bori, sem kom flskuna hj honum. Svo rku eir Gunnar saman hestana, og allir tku til a laga reiingana og gyra gjarirnar. Geirmundur lt upp annars vegar, en Brandur og Gunnar mti. egar eftir voru fjrir klyfjair, segir Brandur:

"essa helvtis skmm megum vi ekki lta spyrjast, a vi ltum tveir upp mti einum. Faru og teymdu saman reihestana, Gunnar, Gra getur haldi , og lestau svo hina sta."

eir vrpuu upp hestana, sast Efra-Foss Hring, sem hafi hundra og rjtu pund klyf, enda sagi Brandur, a sr fri n a vera erfiara, a snara upp ungu klyfjunum, en hefi veri, egar hann var hlf-rtugur. Geirmundur var heldur fljtari a n klakknum.

egar eir voru komnir splkorn suureftir, var vni bi a vekja Brand og Geirmund; Gunnar var daufastur. Lestaferin gekk vel; hestarnir runnu svo vel mti svalandi brnagolunni, voru heimfsir og smilega fullir eftir hvldina fanganum. - Efst efri dalbrekkunum mttu eir lestinni fr Grund og stldruu vi, til a hressa , sem a heiman komu, og svara v, hvernig verlagi vri, hva eir vru vandir a ullinni, hver gfi best fyrir hana og hvort n mundi vera mikil s. mean riu r Grundar systur fram a; Gru virtist Geirmundur brega litum, egar r komu, og urur lta svo innilega til hans, eiginlega akka honum fyrir rsnurnar, sem hn Gra veitti eim; hn sagi, a ekki hjlpai a hira ekkert um lestina og rei suur gturnar. Geirmundur fr sast, hann bei eftir flskunni hj Sveinbirni, en Rauur skilai honum fyrstum fram til klyfjahestanna. eir Brandur voru bnir a lta upp einn hestinn, sem hafi velt af sr, egar hin komu. Geirmundur drakk mti hinum bum og var lka lestamaur mti eim bum; honum var skapungt, og vildi ekki lta v bera; lt eins og hann vri hinn ktasti; eftir v, sem vni sveif meira hann, eftir v gleymdi hann meir llu gefelldu, lifi meir vi landi stund, en umhugsun. En Gra var dpur og svefnleg; hn leit angurblum, syrgjandi augum til Geirmundar, svo honum gekkst hugur vi; fr a sna mli snu meir a henni, eins miki og hann ori, grunsins vegna. egar kom niur dalinn, var allt komi sama lag og um nttina; Gunnar var lka vaknaur, kveskapurinn byrjaur, og Gra bin a taka fastatkum Geirmundi, tfra hann algert sitt vald. Brandur og Geirmundur komu kveandi heim a Nera- Fosstninu, en mean Geirmundur kva me honum, horfi hann munaaraugum Gru, sem rei samhlia.

Noran vi tni kvaddist flki me kossi og akkai fyrir ga skemmtun; Geirmundur og Gra kvddust sast.

"Kemuru morgun, eins og lofair?" hvslai hann.

"J, gi; g hef erindi;" hn hrkkti Skjna upp gtuna.

a var hfuverkur Geirmundi, egar hann vaknai sunnudagsmorguninn; sami glandi teinninn, og einu sinni ur, st gegnum hausinn honum; hann hugsai um ferina; allt sem hann hafi sagt og gert glauslega; iraist eftir sumu; einkum einu; a sl hlfkldum raka t um enni honum, honum vri brennandi heitt; hjarta barist, honum var ungt um andardrttinn og vanalega lgmltur, a sem hann talai. Hann vildi ekki lkna sig me vni, - aldrei smakka a framar -; bara Gra kmi n ekki. Stefnan var voaleg; hlf ljs grunur um, a hn mundi aldrei skilja hann, ekki vilja a; a hana skorti reki til ess, og a hann skorti lka rtt, til a slta st eirra sundur; mundi ekki hafa ngu fast taumhald sjlfum sr, ekki ola sorg hennar, trin og harmsfulla augnatilliti. , hefi hann fari me eim Grund, hefi hann n ekki seti essu eldbai og kvl --. Undarlega leit urur til hans um lei og au skildu. Var hn a vara hann vi? Hafi hn grun? a var engu minni harmur dkku augunum, sem hn leit til hans, en rum augun, sem hann ekkti svo vel; engin glettni n galsi, en alvara og stilling; aldrei hafi hann teki eftir v fyrri, og ekki heldur brina ; en mean Rauur hentist stkki fram til lestarinnar, flaug a snggvast hugann; hvarf skyndilega fyrir ru, sem hreif tilfinninguna me tilhjlp vnsins. N st essi endurminning fstum ftum og krafist stis --. Hva hann var frleitur flagari; verri en allir arir -. Og urur g og saklaus -, hvt eins og dfa. Hndin riai ar sem hann leitai kornpokanum eftir lreftsbggli. Bgt tti aumingja Gra, a lenda stlausu hjnabandi -- og svo etta allrahrmulegasta. Best af llu vri a au vru bi dau; dau fr syndinni og sektinni. Hann s anda Brand og brnin eirra standa vi grfina hennar og grta hfugum saknaartrum; a var elilegt fyrir hann og au, a harma. Dauinn hafi bori hana burt fr brestum og sekt, fr harmi og synd, yfir land lifandi, slla manna; ar st hn hvtkldd og alfrjls.

En yfir honum grt bara mir hans; Einari var ekki grtgjarnt - systkinin trfelldu ofurlti; hann hafi veri svo vondur; enginn gat sannarlega syrgt hann, nema mir hans; og hennar tr voru beisk og brimslt; sektin geri au beisk -. Slt hefi veri, ef urur hefi lti falla ein tv tr a skilnai, vinartr, felld af trega og meaumkun, eins og g systir hefi fellt au. Me r tvr sorgarperlur tlai hann a leggja t hafi mikla; au tr vildi hann flytja me sr yfir strndina hinum megin. - Geirmund var fari a dreyma yfir pokunum skemmunni; var gengi um hlai, hann hrkk saman og ronai -, a var bari; Geimundur og Snjlaug komu jafnsnemma til dyranna; Gra heilsai henni me kossi; rtti honum hndina og rsti henni um lei.

" hefur komist eins snemma r rminu og Mundi minn; hann er n rtt kominn flakk."

"eir hafa meira erfii en vi; urfa a sj um lestina ---. g er lka vel frsk eftir ferina."

Gra leit leiftrandi augum til hans, mean hn talai essi or; logheitan straum lagi eftir hverri taug; hann dreyrronai. Konurnar gengu bar inn bri; a sklogai undir katlinum og mean r biu eftir runni, sem s um hann og hitun kaffinu, settust bar brkistuna.

"g kom hrna me ltilri, sem g vona a iggir af mr, fyrir gan og gamlan vinskap."

Snjlaug tk vi bgglinum; honum voru tta lnir af hvtu lrefti og arar tta lnirnar af dkkleitu bamullar lrefti, tv pund af rsnum og eitt pund af skkulai.

"akka r krlega fyrir -- g skammast mn a taka vi gjfum af r, -- aldrei get g n borga r a me ru en hlju hjartaeli og vinttu;" Snjlaug kyssti Gru lngum vinarkossi.

" ltur ekki essu bera vi neinn mann; og lofar mr a hafa ngjuna af a mila af v, sem mr hefur veri veitt rkulegri mli en r. g veit, hva a er a eiga lti, og hva a er ungt --, mr er glei a v, a geta hjlpa vinkonum mnum um ltilri, og eins og veist, tel g enga fyrr en ig, ngranna konu mna, sem margt arflegt hefur bent mr."

"star akkir fyrir -, o-jja, a vera fir vinir ess snaua; og eitt get g, og a er a meta a sem mr er gefi af gu hjarta --. Auvita eignast g ekki miki r kaupsta; en er a str munur, san Mundi minn komst upp; hann er mr svo gur og nkvmur ---. Ga, leitar ekki til annars en mn, ef hldir g gti ori r a nokkru lii --; en a er lklegast, a aldrei komi til ess."

"Komi getur a n fyrir; og mr finnst, a egar vi erum svona hlfgert t r sveit settar, tti lka a vera sem allra best vintta milli bjanna."

"Vst tti a svo a vera; enda held g lka a a s; og v betur, sem vi kynnumst meir."

Gra var ng sti snu brkistunni, og hn renndi augunum til dyranna hvert sinn, sem um var gengi, var a ekki af eirri stu, a henni lkai ekki mta vel vi gmlu konuna vi hli sr.

runn kom me ketilinn; Snjlaug tk vi a hagra hldunum og hella bollana.

"Biddu hann Munda a skreppa hrna inn og bta kaffi, ef hann eitthva til ess."

Geirmundur kom me rommflsku og hellti bollana eirra fjgurra. Kaffi var sviki og lummurnar losttar; Gra kom einmitt kaupstaarkaffi Nera-Fossi. a var lkast og teininum vri kippt burt r hfi Geirmundar eftir ennan bolla; kaffi og vni vakti skufjri; grafirnar og dauinn hurfu t blmann. Einar gamli og brnin komu, au fengu hlfa bollana af kaffi og lummur og rsnur me, og tti munntamt ggti. Geirmundur hellti bolla fur sns r flskunni og bau honum a spa henni eftir; gamli Einar lifnai allur vi hressinguna og augna tillit hans lsti v, a honum tti vnt um Geirmund og virtist hann vera lklegur til roska og frama.

Smm saman fr flki a tnast burt r brinu; loks voru au Gra og Geirmundur tv eftir.

"Gi; geru eina bn mna."

"Ef g get."

" getur a, og lofar a gera a."

"J."

"iggu af mr ennan klt, mr ykir svo vnt um a gerir a."

a var einn af drustu og fallegustu hlskltunum, sem fengust kaupstanum. Geirmundur dreyrronai.

"Umfram alla muni geru ekki etta. Ga Gra, geru a ekki aftur; g skammast mn a iggja gjafir."

"Og lka af sra Jsteini?"

"g hugsa til a borga a seinna."

"J, a getur n veri --; en ef tryir v, hva mr tti vnt um a vita, a a, sem hefur um hlsinn, s fr mr og vissir, hva g elska ig, hefiru ekki or um a."

Trin frust augun Gru. Geirmundur hafi aeins tma til a kyssa hana fyrir kltinn, eins langur og kossinn var, ur en mir hans kom aftur.

Gra tafi lengi; gaf runni fallegt lreft ntttreyju; en eintal ttu au Geirmundur ekki anna en etta. Rtt au gtu kvast skemmunni, um lei og hn fr.

Geirmundur rei t a Svartholti um kvldi og var binn r flskunni. Rauur fkk a hlaupa r sr mesta gskann suur Teigseyrarnar aftur; allar anstkki og upphvatning ofanlag; eins og a yrfti vi hann, sem var ngu bilgjarn og harsttur ur; a dundi eyrunum; gtuleirinn hentist harur og ttur r hfunum, langt aftur fr honum. Rauur vildi lka taka brekkuna, en stillti Geirmundur, fr af baki og gekk upp brekkuna. Klrinn hljp mefram honum, hvessti augun og beit mlin, en froan vall um stengurnar og datt svo stykkjum niur gtubakkana, Geirmund og sumt brjstin honum sjlfum. Hann bari taglinu svo lykkjan var harflkin; teygi hfui niur a jr og rumdi r sr frsstrokunni; rtti hausinn snggt upp, sperrti eyrun og krafsai mlina og grasrtina; hneggjai hvellrma og hrynjandi svo mai rgljfrinu. Geirmundur snaraist bak brekkubrninni og rei hgt a sem eftir var; tilfinningin um, a hafa rii of hart og vgi, var vknu.


11. kafli

Sumari lei og veturinn gekk gar. Gra var vinslli og veitulli vi hjin; en eftir v, sem hn ni meiri hylli, eftir v gfu menn minni gaum a Brandi. egar hann ekki beitti harri fr flki sr hgt og hgt a vera vi tilmlum hans. En af v Brandur gekk fast og stugt a llum verknai sjlfur, gengu ll tistrf smilega; vi hitt gat hann ekki ri, a innanhssstrfin unnust tmlega; frjlsri x; Gra var ekki hr a knja menn til vinnunnar. Brandur var farinn a finna til ess, a konan a yfirvarpinu vri oftast glaleg vi hann, var ar tmleiki bak vi, skortur al og innilegri blu; bara gilegt vimt. Ef eim var andurora - og a bar ekki svo sjaldan vi -, komu orin heit og sr, fylgdi hugur mli; geigai engin r, sem hn skaut; henni l allt hrabergi, sem gat snert hjarta hans srast; var hn ngu heit, einkum ef au voru tv ein saman. a voru brnin, sem glddu hann, egar hann kom fr tistrfunum; au voru hraust og fjrug, en stundum nokku rslamikil vi hann, reyttan og syfjaan. Tmleiki fr a leggjast brjst Brandi hvert skipti, sem hann hugsai um hjnastina; honum virtist, sem snilegur mttur bgi sr fr yl og lfi, t hjarn og frostning, fr slunni, til kulda og leiinda. Slkar hugsanir lgu huga Brandi, en svo ljsar, a hann gat ekki raki hugsanaferilinn n veri viss um upphafleg rk og rt a eim. Hann var feginn, ef einhver gestur kom, sem geri breyting heimilislfinu, og snilegu fargi, er a lagi hann. Enginn maur varpai eins miklum gleibl yfir heimili og Geirmundur, sem t var fjrugur og ktur, hafi sfellt eitthva til a gera gaman a; en a var undarlegt; Geirmundur var honum ekki jafn fylgisamur ug veri hafi; skrafhreifur og gilegur, en kom lti fjrhsin me honum og talai sjaldan um f vi hann. a var lkast, a hitt flki vri bi a leia Geirmund fr honum og leia hann glauminn og vinnuleysi me sr. Geirmundur var lang vikunnanlegastur, ef Brandur gat fengi hann til a spila vi sig, ea au hjnin; eim tti bum gaman a fjrugum spilamanni.

S fyrsti maur, sem hafi grun um "samdrtt" eirra Geirmundar og Gru, var Sigrur vinnukona; hn var glggsnni en arir, af v afbrin hvessti sjn hennar og vakti eftirtektina. Geirmundur hefi ekki gefi henni neina tyllu til vona, me ru, en sama glensi og gska, og hann sndi hinum stlkunum, hafi Sigrur teki "falspeninga" hans fyrir raua gull; svo egar hn s missni sitt, var rin vknu, og henni samfara gremjan yfir v, a tapa, vinna ekkert . Hn sat um hann me augunum; hverjum hinna stlknanna hann "gfi hrt auga", fyrst rangurslaust, en svo datt henni eitt kvld vi spil hug um Gru. Hn ttist finna spori, og hn var sannarlega iin og rautg a rna eftir; fr hgt og gtilega, lddist og leyndist, hlerai og ggist, hvenr sem hn s sr fri. au grunuu "Siggu" sur en ara, hn fkk ekki or fyrir a vera skarpvitur n framkvmdarmikil. Um sumari var hn fullviss, og snemma um hausti fr hn a segja vinkonum snum fr "standinu og svviringunni" Fossi; hn sparai ekki svarta litinn, r v hn var auugust af honum. Fyrst snerist sveimurinn milli grikvennanna, svo til vinnumannanna; einhverri eirra var a tra einum eirra fyrir essu leyndarmli; svo valt a ofan brekkuna og t og suur allan dalinn, smaug inn ennan binn og litlu seinna hinn. Fyrir jl hafi essi gestur gert vart vi sig flestum bjum Breirdal; gekk milli karla og kvenna, en var srstaklega kvenelskur og brgngull; x og dafnai feralaginu; fkk hr og hala; hafi besta vigang af v a ganga milli gbanna og vera kjassaur af svo mrgum. Auvita vissu Brandur ea Gra n Nera-Foss-flki ekkert; engan fsti a fra a frttunum.


12. kafli

Einar gamli lagist lungnablgu, egar rjr vikur voru af vetri; a dugu ekki meulin fr "hmpatanum" og engin umnnun n ahjkrun. Maurinn var slitinn og heilsan bilu seinustu rin. A draga og bera sjlfum sr fannfergi og illvirum vill koma vi flesta, enda lka, sem eru saman reknir og "mestu meinleysismenn". ttunda degi andaist Einar; Snjlaug bar missi sinn vel og stillilega; harmur barnanna var ausrri, einkum eirra yngstu; Geirmundur var dapur og fltur, svo mur hans tti a nstum kynlegt, eins og eir fegar hfu veri skaplkir. Sra Jsteinn hafi "jnusta" Einar og lti ljs vi Snjlaugu, a bndi hennar mundi naumast lifa essa veiki af; klerkurinn geri a me stillilegum hugsvlunarorum, og au or hafa ef til vill veitt ekkjunni rek og ollyndi til a bera harm sinn, svo vel og hn geri. Presturinn hafi tala einslega vi Snjlaugu um etta, au hfu ekki hjarta til a angra brnin.

a var ekki mannmargt vi jararfr Einars gamla; dagana gengu hrardembur og geri unga fr; svo var Einar hvorki mannviringarmaur n efnaur; en au vru ftk, hjnin, vildi ekkjan samt, a jararfrin vri "smasamleg". Hn vildi ekki gera minnkun, a manni snum vri hola jrina eins og umkomulausum niursetning, ea aumingja, ess vegna hafi lka veri n r kaupsta kaffi og sykri og vni. Gra hafi bi til mest af brauinu; yfir hfu veri srlega hluttekningarsm vi ekkjuna raunum snum. Sigga vinnukona glotti kmilega til flksins og hafi or v, hva Gru frist fallega vi a Nera-Fossi; eir kunnugu depluu augunum, ea drgu anna aftur og glottu me hlfum munninum; vissu vel, hva Sigga fr, og gejaist ekkert illa a v. Gru grunai ekkert, tk ekki eftir hvskrinu a baki sr. Geirmundi var sendiferin kaupstainn mti skapi, en fkk sig ekki til a brjta r mur sinnar bak aftur. Hann vildi a jararfrin hefi fari fram sem kyrrast, eins og lf fur hans hafi veri; a presti og lkmnnum yri borga strax, en enginn dropi af vni veri keyptur. orlkur Mla lnai Geirmundi peninga til a borga klerki og grafarmnnum; en fyrir hinum tvegunum st ekkjan sjlf me asto hjnanna Efra-Fossi.

a var nokku seint fyrir a koma lksngnum ; fyrst hafi ungt fri og logndrfa aftra mnnum og svo var tafsamt a drekka kaffi og r staupunum; v a var hf fst regla , hverjir fyrst drukku og hverjir sast; ftkir ttu hlut, var samt ekkert gert af handahfi og n mannviringa, a var haft alveg eins og a hefi veri presturinn sjlfur ea auugi mehjlparinn, sem veri var a fylgja til sustu hvldar.

egar lki var bori t r kirkjunni, mttu sngmennirnir syngja vi ljs; eir stu vi glugga suurhli krsins og ljsglampa lagi t yfir grfina, sem var rtt sunnan vi. Flki gekk hgt og hljtt eftir kistunni, norur fyrir kirkjuna, austur fyrir og svo a grfinni. Lkmennirnir drgu reipi hankana og ltu kistuna sga niur, drgu svo upp reipin; presturinn kastai remur moldarrekum kistuna og mlti fram orin, sem skildust og heyrust svo srlega glggt, au vru ekki tlu htt. Menn ruu sr kringum grfina, eir nnustu nst og allir karlmennirnir berhfair. Moldarrekurnar skullu kistunni og skarki af v lt dapurlega og hljmdimmt eyrum eirra, sem stu grafarbakkanum. Ljsbjarminn skein flur og daufur yfir allt saman; nttmyrkri svart og svipungt umhverfis. Sngurinn innan r kirkjunni rauf gnina; snjrinn datt r hlofti strum, hrslagakldum flygsum, ein eftir ara, niur mannahfu og hendur og ftur, bera skalla ldunganna og ft flksins; ein flygsan eftir ara, jafnt og stugt; a marrai mjllinni, ef einhver st fti til. Menn horfu ofan grfina, ar sem moldin kom hrra og hrra, n hrra vi ennan barminn, n vi hinn, eftir bv sem mokaist misjafnt til. Geirmundur st vi hgri hli mur sinnar og horfi niur; hann grt ekki, en andardrtturinn var ungur og erfiur; brjsti gekk seint og miki til; a var hjarta, sem grt, augun vru urr. egar hann var ltill, og fair hans kom snjugur, reyttur og gull me baggann sinn, kyssti ll brnin sn; brnin, sem hann bar og k sjlfum sr fyrir kafaldi og kyngifri; hva hann var innilegur s koss og augun mild, sem fair hans leit til hans. Oft hafi Geirmundur bori hann rum, eftir a hann x upp; ekki veri honum hlr n allegur - enginn hafi veri honum sannarlega hlr; a var seint s n. Hann mundi vel eftir fur snum, egar of miki var heimta; heimta meira en hann gat dregi; brrnar sigu hgt og ungt, hnefinn krepptist og andliti var dreyrrautt; svo st hann ftur, fr a engu tt, og gekk egjandi burtu. etta bar sjaldnar vi seinni rin; en fr bernsku var honum essi sn hugfst. Bara hann gti n lagt hendurnar einu sinni um hlsinn honum og sagt: "g skil ig, elsku pabbi, segir ekkert." Hann - -, svona hafi fair hans liti til hans, rauur, ungbrnn og egjandi, gengi burtu me kreppta hnefa; ef hann hefi vita ... hva voru or hj v, heimskuleg brior. Geirmundi fannst brjsti rengja a hjartanu, a hann ekki gti n andanum. Slta allt sundur - -, eins og horfi --, tpleysi og skilningsleysi annars vegar, stjrn og rttleysi hins vegar. Hr, vi grfina ---, hann lofai vi minningu fur sns og vi grf hans, a slta sig fr v, sem var dauadmt, engan lfsrtt hafi, sem dmdi sig sjlft til daua og grafar. a var lg mjklega hnd xlina Geirmundi, honum var hverft vi og nflnai -; var a Gra? Gu fori henni fr... a var urur, sem fri sig nr grfinni og Marja vi hli hennar. Hndin l rlti kyrr, - rngin var mikil -. Friur og r, lkn og hugsvlun frist yfir sl og lkama Geirmundar, eins og hn hefi me saklausri vinarhendi dregi af honum synd og sekt. Svo ung og saklaus, fjarri allri hugsun um brot og bresti. Grfin var fullger. Menn geru bn sna, og Geirmundur ba um eilfa slu fyrir fur sinn, styrk og fri fyrir sig og alla , sem nauir rata. Ba fyrir Gru, a hn fengi fyrirgefning og olgi; a llum raunum yri bgt fr uri, a hn alla vina mtti vera jafn saklaus og g. Hann ba heitt og innilega me allri tr skumannsins, sem ekki ekkir nokkurn efa um algsku og almtt Gus; me allri eirri brennandi r, sem kni hjarta hans, til a bta misgerirnar og komast veg sakleysis og friar, Geirmundi ltti skapi vi bnina, hann vonai eftir betra reki og ollyndi; eftir bnheyrslu og harmaltti fr Drottni.

Gra hafi teki eftir v, egar urur lagi hndina xlina Geirmundar; s hann lta vi og a bi stu saman vi grfina og bndu sig. Hn fr ekki dult me tilfinningar snar, essi stelpa. Hva hn var frm og frekjuleg; bara hn vri komin arna niur grfina til hans Einars, kistuna hj honum --; ekki var fyrir fegurinni a gangast, hn vri prestsdttir. Henni skyldi samt ekki vera kpan r v klinu, hvernig sem hn snerist og tildrai sr fram. - Gra las bnir snar vi grfina, eins og arir; urfti aeins a bera hratt , svo hn yri jafnfljt og hitt flki. Bnin veitti henni engan fri; hugurinn var vi anna bundinn.

Eftir a komi var r kirkju, fr veur versnandi; geri harviris hr me frosti og myrkri. Sra Jsteinn aftk, a nokkur maur fri burtu anna eins veur, og allir samykktu a, nema Gra; hn vildi hiklaust fara; sagi a mtti rata frameftir dalnum af kunnugum mnnum; Brandur og Jn Svartholti klluu frt a leggja t nttmyrkur og strhr me kvenflk eftirdragi. Gra var a sitja kyrr, eins og allir arir. a var sest a kaffidrykkju og vni bori sparlega fram; menn uru fegnir a hressast og hita sr; a nokkrum tma linum fr alvrusvipurinn a hverfa af karlmnnunum. Hreppstjrinn sat og rasai um tsvr vi Brand og Jn Svartholti og tvo ara; sumir deildu um gngur; hva r hefu komi misjafnlega vi; eir rktu feril nytjunganna llum gngum um hausti og sl hvaa og heitingar milli eirra a lokum. Gumundur Mri fr a kvea einu horninu og fleiri me honum; svo voru sttar rar rmur, v eim hfu kvamennirnir mestar mtur, og Gumundur var eim gagnkunnugur, enda lt honum best a kvea r, sagi almannarmurinn. Sra Jsteinn talai stundum vi ekkjuna og brnin; vk sr a eim, sem stu tsvarsrasinu ea gangnastappinu, var ekki hvr, en fylgdi ttlega snu mli; beygi mtstumennina og sannai eim, a tsvrin eirra vru rttilega metin. Klerkurinn var tluvert gglaur af vninu og langai lti til a htta snemma etta kvld. Konurnar voru sumar stofunni, sumar faraldsfti milli bastofu og stofu, hfu drjgan fanga brinu, ar sem kaffi var skenkt. Inni sat flki og spilai, bi "Vist" og "Alkort". anga kom Gra og leit spilin, en festi sig ekki vi a spila sjlf; henni var tfrult inn og fram, lkt og hana strddi eirarleysi og ol. Geirmundur sat fyrst frammi stofu hj mur sinni og systkinum; au voru hg og hlj, og gejaist illa a hvaanum og rasinu. En Snjlaug gamla urfti nkvmlega a gta eftir me veitingarnar; henni var ekki til setunnar boi. egar teki var til a kvea rar rmur, gekk Geirmundur inn me Sveinbirni; eir settust inn hjnahsi og litlu seinna kom urur inn me systur hans. Sveinbjrn fsti fram stofuna aftur; en Geirmundur kunni best vi kyrrina ar inni. Hann sat stl vi framhli hssins; borinu logai lampa og ar sat urur vi borsendann, milli ess og rms foreldranna, hn blaai bk. Geirmundi var starsnt hana, ar sem hann sat gull og hallai sr a ilinu. urur var reklega vaxin og heldur hrra lagi, ljsjrp hr og hr kvenna best; ekki yfirlitsbjrt; kringluleit og holdug nokku; brnabeinin mikil og svipurinn einarlegur; enni ekki htt, en breitt og jafnar hrrturnar; og nefi fremur digurt og hafi upp a framan; ekki munnfr og l htt tanngarurinn; varirnar ykkar nokku, rauar og slttar; rtttennt, og tennurnar mjallhvtar, fremur strar; greyg, streyg og fasteyg. a var ekki fegurin, sem geri Geirmundi tliti yfir um, a var sakleysi og gin, sem hann mat mest, sem honum var hugljfast.

"Ekki get g fellt mig vi vnveitingar vi svona tkifri; a svo illa vi, finnst mr."

urur leit upp r bkinni og til Geirmundar.

"Mr hefur heldur ekki gejast a eim --. Og fr essum degi hata g r -. r eru olandi."

Hann fann vikvmnina og saklausa hluttekning, bi orum og tilliti.

"Gangnaras, rmnakveskapur og sorgin geta mgulega bi saman."

"a er argasti siur --, tti ekki a last lengur. Ef hgt hefi veri a komast heim, hefi maur losna vi ennan fgnu."

"a sndist engum kvld, nema mr -. g ekki erfidrykkjurnar og veit, hvernig r ganga," sagi Gra; hn hafi gengi hljlega inn hsi, fr v a hyggja spilin fyrir framan; hn vissi vel, hva gerist hsinu, hn liti eftir eim. Geirmundur ronai skyndilega.

"a var ekki frt a fara me kvenflk essu veri -, me mmmu hefi g aldrei lagt t a tlit, sem var, og a um hntt."

"Vi erum ekki eins miklir aumingjar og i lti; i heldur ekki svo vissir stefnunni, egar herir." Gra var eldrau framan.

"Me Brandi hefi g veri viss a rata, ef hgt hefi veri a fara hratt og hiklaust, ekki urft a tefjast vi ara."

"a verur n margt til a rugla fyrir ykkur, og eitt af v er vni." Gra var alltaf eins rau, og Geirmundur brnaungur; urur sat og horfi bkina, en s ar engan staf - hn s aeins au - vissi allt, s hva gerst hafi, og hvernig llu l; ur hafi hn grun, enginn hefi sagt henni neitt; var eins hvt framan og papprinn bkinni, ar sem engin var prentsvertan honum.

kom hpurinn framan r stofunni inn me hvaa og gani, samtali hsinu slitnai sundur.

Menn fru sumir a leggjast til svefns; klerkurinn og flki hans, a fr Nera-Fossi og fleiri arir. Sumir skemmtu sr vi spil, sumir vi vn, ea "kveskap" og sng, nokkrir vi ras og deilur. Gra gat ekki sofna, hn legi sig t af; fkk hitasteypur, reyndi a bylta sr msar hliar, en allt rangurslaust. Hugurinn snerist a einu og gat ekki sliti sig aan aftur. Geirmundur var a yfirgefa hana - rfa sig burtu fr henni - og a var allt a kenna essari stelpu, me "finnana" um gervallt andliti, essum gepli, sem elti hann rndum. Hverju tti hn a svara Geirmundi, ef hann skorai enn hana a skilja vi manninn, hsin, brnin, eigurnar, gilegar stur, vanann vi g metor heima og mannfundum; taka aftur vi skorti og ftkt; skilja vi blessu brnin, lta slta au fr sr, mta hvarvetna ltilsviring, miskunnarlausum dmum og slari. Nei, a gat hn ekki gefi milli Brands og Geirmundar, hn elskai annan, eins og lfi brjsti snu, og hinn ekkert. Eins og vinttan var orin g milli Snjlaugar og hennar; bi a sna llu ar besta horf -, og ekki bar , a neinn grunai, nema ef a kynni a vera um Siggu. En hva gat hn? a var augert, a gera a a slri og lygi, sem hn fri me, ef til yrfti a taka. Geirmund sjlfan var mest a ttast, hann var svo stflyndur; hafi sklaust sagt, a essu vori yri annahvort a hrkkva ea stkkva; trin gtu ekki breytt formi hans. Gjafir vildi hann me engu mti iggja, og rtt a hann til mlamynda smakkai vni, sem hn bau honum. a var skiljanlegur ri Geirmundi me a heimta skilna -; aldrei gat hn tali hann til a skoa st eirra sama htt og hn geri, hversu bl og angurvr, harmandi og trfellandi, sem hn var. Undir essu hlaut eitthva a ba, hann rtti ess harlega. a var urur, engin nnur en hn; etta gat hn unni me a ganga alltaf eftir honum; s var efnileg, a fara strax a elta strkana; strax um fermingu. En au voru ekki bin a bta r nlinni enn, a skyldi hn sna eim seinna. Gra htti vi, a reyna a sofa, og fr a spila "Vist" sari hluta nturinnar.

Daginn eftir var bjart veur og frost. Flki t dagver og drakk kaffi, svo lagi a heimleiis. Framdlir uru samfera; Jn Svartholti og Brandur gengu undan lengi fram dalinn; bir voru nokku lvair. Vni hafi enst prilega. eftir Brandi kom hitt flki, karlmennirnir hjlpuu eim konunum, sem seinfrastar voru. Geirmundur leiddi mur sna og talai ftt vi ara; honum var skapungt; hiklaust tlai hann a efna heit sitt, og fannst honum st sn til Gru hefi aldrei veri heitari en n; en hn gat ekki skili ann veg, sem hann vildi ganga; a var engin fura, hana skorti rek og kjark til ess strris -. Hva hann skyldi hafa elja og barist til a safna efnum og liti fyrir hana, en til ess gengi langur tmi, til ess urfti hamingju og hugrekki. Hann hafi litla von um a, a geta tali Gru sitt ml, sst af llu, a hn gti fengi traust og bifanlega tr slkri framt. Og a hugsa til Brands og vita, hva bli yri honum ungbrt. Brandur, sem t hafi reynst eim vel, og sem Geirmundi allajafna var hltt til; fann a var hrekklaus og gur drengur; smabndi, hann vri ekki sjlegur n menntafs. Geirmundur vissi vel, hva ung skilnaarstundin yri fyrir sig og Gru, fann a hann urfti a hera huginn, taka alefli snu til a standast raut. En hr var ekki ori nema um eina gtu a tala, og gtu skyldi hann ganga. Hann hafi svari a.

Gra og runn leiddust og nokkru fyrir utan Svartholt uru r jafnhlia eim mginunum. Snjlaug og Gra hldu lofti samtalinu; Geirmundur lagi ftt til. Augu Gru leituu eftir hugsunum Geirmundar me svo mikilli einlgni og r, a hann gat ekki stai af sr a svara henni me augunum; hann s, hvernig hn pndist, og hann vissi, hva brenndi hana.

r tluu um lkruna og kom llum saman um a lofa hana, "hn hefi veri ljmandi falleg og g." Geirmundur jtti, egar hans lita var leita; gat ekki fengi af sr a segja a, sem brjsti bj, a mundi sra r mgurnar. Me sjlfum sr var hann allt anna en ngur me runa prestsins. Lofi um fur hans; hva hann hefi veri ntur maur mannflaginu og srlega ljft a veita rum. Geirmundur hafi einmitt ori var um hitt, mean fair hans lifi, a hann tti enginn atkvamaur, a arir yru frekar til a rtta honum hjlparhnd, en hann gti rtt eim hana. essi or mundu hvergi tlu, nema kirkjunni. a var aeins gylling, sem presturinn einn gat leyft sr a bera fram helgum sta; gylling sem fjlda stvina hins ltna gejaist vel og ykir svo g og hjartnm. Geirmundur minntist fur sns, eins og vi grfina, og s tilfinning var ljfust, snnust og harmblust. Vi lof eirra kvennanna yfir runni og eigin hugsanir, fann Geirmundur til herpings fyrir brjstinu, uppeftir, til munnvvanna, sem drgust saman, svo til augnanna. Tv tr duttu niur; niur fnnina. Geirmundur leit yfir til fjallsins hinum megin, horfi um stund, strauk niur andliti me hendinni, rskti dlti vi og sagi:

"a er nokku erfitt fri, en gott m n veri heita... Hefi a veri svona gr..."

"J, vst hefi a veri hagfelldara og betra alla stai;" Gra dr vettlinginn af hgri hendi, hvtri og varmri, staldrai vi og varp ndinni. Hann var fagur gullbaugurinn fingrinum, digur og raugljandi; af engum vanefnum gerur.

Jn og Brandur biu hinni fyrir sunnan; lvanin hafi trlega runni af Brandi, andliti alvarlegt og reytulegt; hann var nokku lotinn og ellilegur, ar sem hann studdist vi askstafinn sinn.

"Ykkur skist seint eftir; etta er lka blva fri --. Viltu ekki a g leii ig, Gra mn; hltur a vera daureytt eftir vkurnar?"

"O-j, g held g yri fegin a hvla mig um stund Svartholti."

Gra fr a minnast lkruna vi Brand, en hann svarai eitthva undarlega og hugsunarlaust; hn fann a honum bj eitthva anna skapi; egar au hfu gengi um stund, fr hann a tala um brnin, hva au mundu fagna eim vel, og hva a vri gleilegt a koma heim til eirra; Gra var alveg sama hugar og fram a Svartholti tluu au alltaf um brnin, og gleina a koma heim til eirra. Brandur var styrkari mli en vandi hans var; en Gra ttai sig fljtt v, a s styrkur var ekki vninu a kenna; hana grunai, a eitthva a hefi komi fyrir Brand, sem ylli skapbrigum. Best a vera vi llu bin, hugsai hn.

Eftir a bi var a hvla sig um stund Svartholti og drekka ar mjlk og kaffi, hlt flki fram. Aftur bau Brandur a leia konuna, og a um lei og au komu t hlai. a var langt san hann hafi snt henni ara eins umnnum, og Gru gejaist ekki srlega vel a essari leislu hans, en tk v samt all-glalega. Brandur s svo um, a au gengu sust allra. Fyrst gu bi, svo fr Gra a vekja mls hinu og ru, sem Brandur ekki festi hugann vi. Samtali var slitrtt, allt anga til au komu fram undir Teigseyrarnar; ar stanmdist Brandur og segir:

"g frtti nokku essari fer;" hann stari niur fnnina.

"N." Gra tk handlegg hans; au gengu slina hgum snum.

"Og a voru engar gleifrttir ---; a datt mr sst hug a heyra."

a var gn. Gra fann suu fyrir eyrunum; bli streymdi til hjartans, og fr v til hfusins aftur, svo herti hn hugann.

"Viltu segja mr, hva a var?"

"A ... A r tti of vnt um hann Geirmund... hefi veri svo lengi."

"Hann Geirmund; ha, ha, ha, -- ekki nema a . Og trir essari lygi?"

"a gengur staflaust um allan dalinn. Mr var sagt a nna ferinni."

"Hver segir a? Komdu me sgumanninn; g skal akka honum fyrir. Hann skal f a ta a ofan sig."

"a hefur einhver heimilinu gert a; og segir etta lygi, geturu varla neita v, a hefur ekki fari varlega."

"A hverju leyti? A g hef tala vi hann og gert honum gott? Hefuru veri mti v?"

"Mig grunai ekkert; tri r svo vel... En n finnst mr i hafi seti i oft eintali. v er verr, g er hrddur."

"a er rtt eftir r; rtt eftir annarri sannsninni, sem bur mr. r er best a sl utan um mig virki; setja skrina almennilega upp bekkinn... Komdu me sgumanninn. g skora ig a sanna ennan bur, essa lygi."

"g segi r bara, hva g hef heyrt; hver etta hefur fyrst bori t, veit g ekki. er g hlf hrddur, arftu ekki a vera blrei vi mig t af v."

"a er hgt a ljga ig fullan, og menn vita a ofur vel... En getur ekkert sanna, bara hleypur me vitlaust slaur."

" hefur ekki haldi Siggu til einskis; v hn er borin fyrir v."

"N, gastu komi me a?... a var mikill kngakraftur, a orir a ---, en g skal segja r nokku; mean g hef nokkra heilsu, lt g ig ekki kga mig og allra sst me tilhfulausri lygi. g get annars vel gert r a til ges og sma, a fara burtu. getur haft ara a traka ."

"g lg essu ekki upp. hefur enga stu til a ausa yfir mig notum og heitingum. Fyrir a, sem hefur fari bak vi mig, var g hrddur."

Brandur var heldur einarari en fyrst; Gra vissi, hva dregi hafi r honum beittasta ori; hn notai tkifri; sndi honum me skrum orum, hva a vri heimskulegt a leggja trna vari r Siggu; eins merk og hn vri alla stai. Gra talai svo tt, a Brandur kom engu ori a, og endanum, var hn orin blml og innileg, tkst henni a sannfra hann um, a etta vri rakalaust, illkvittnis slaur, sem hann geri sig bara hlgilegan a hlaupa eftir. egar kom heim undir bina, ttist hn viss um, a hafa tali bnda snum hughvarf. Gra sndi a lokum fram , a a vri bi vitlaust og illgirnislega til geti, hn spjallai hitt og etta vi Geirmund, sem vri varla af barnsaldri enn, og eins og Brandur sjlfur hefi oft sagt, vandaur unglingur og hrekklaus; a v fylgdu nokkrir meinbugir, ea hn legi st hann, tki Geirmund fram yfir Brand, sem hn hafi svo tal margt vi a vira og sem hn jafnan hefi vona, a Gu varveitti sig fr a vanvira svona syndsamlegan htt. etta vri sannarlega a fra gott nbasamykki versta veg, og vitahttur a leggja trna slka fjarstu.

Brandur hneigist meir a v, a lta allt lygi au Geirmund og Gru, sem au rddu mli lengur. Hann vildi svo gjarna ska a svo vri; hitt var svo kveljandi og blva. Vildi feginn tra konunni sinni; hn var bi sjleg og skemmtileg, egar hn vildi a vi hafa, svo angurvr og bl vi hann nna. Nrri hugsandi, a hn vri sek. Gra gat samt ekki til fulls rmt tortryggninni burtu; rltill neisti l falinn brjsti bndans, hann vissi a ekki glggt sjlfur; hann virtist sannfrur um sakleysi Gru.

Menn kvddust me vinttu Nera-Foss-hlainu. Gra gat aeins rst innilega og tt hnd Geirmundar; meira ori hn ekki a gera a skipti.

Brandur fr fljtt a sofa, egar heim kom, en Gra var ferli allt kvldi. Aldrei hafi henni snst heimili jafn ngjulegt og n; brnin aldrei eins skemmtileg; vel efnum bin hsfreyjustaa aldrei hafa slka yfirburi yfir skorti og ftkt og etta kvld. Hn tk lka Siggu tali og htti ekki fyrri en hn jtai, a hafa s au kyssast einu sinni brinu, Geirmund og hana; sr hefi ori a sleppa v vi hinar vinnukonurnar; svona hefu r fari me trnaarmli, ru hefu r lofa sr. a gekk i tmi a, a vla hana til essarar jtningar; hn reyndi a smjga t r mlinu, eins og henni var framast unnt. Og enn lengri til a grafast eftir, hva orrmurinn vri magnaur. Gra vissi, a Siggu var varlega trandi; en hn fkk hana til a jta a hn hefi hlaupi sig me a, a gera or v, Geirmundur akkai henni fyrir kaffi me kossi; kossarnir vru tveir var a ekkert vtavert, n til a gera or v og leggja a t versta veg. Sigga gat vel skili a, a afnotabest fyrir hana sjlfa og ara mundi vera, ef Brandur minntist etta ml vi hana, a vera vandlega saklaus; sna vari fr sr, flkju, sem enginn fyndi endann ; vita ekkert anna en marklausan sveim, sem hn sjlf hefi aldrei tra, aldrei vilja koma nrri.

Gra var me sjlfri sr einrin, a lta Siggu fara burtu um vori. Og Sigga ttist hafa komist knlega hj v, a segja meira essu mli en etta ltilri. H, h, Sigga litla vissi n betur, hvernig llu l. Vissi meira, en um essa tvo kossa. arna var hn nrri komin ljta flgellu, en hn kunni n svolti a sna snldunni sinni. A v hafi Gru ori kvld. Skyldi hn ekki hafa fullt svo miki metor hj Gru hr eftir? tli a vri svo fjarri a vera kyrr nsta r?

N liu tvr vikur svo, a Geirmundur kom aldrei inn fyrir bjarstaf Efra-Fossi; allan ann tma hafi Gra vona eftir honum, en dags daglega uru a vonbrigi. Hn hafi hugsa sr a vera unglynd og kld; lta hann ganga eftir; beygja verina; a var hfileg hefnd fyrir kvalirnar, sem hn lei t Grund um daginn. Loks oldi hn ekki gnina og vissuna lengur; starrin kni hana til framkvmda. Brandur tti fer fram dal og geri r fyrir a vera burtu um nttina. rkkrinu ann dag gekk Gra ofan a Nera-Fossi. Hn tafi anga til bi var a kveikja, bjst hn til brottferar. Snjlaug ba Geirmund a ganga me henni. Niamyrkur var og ykkt loft. Bi hfu hug a nota tkifri; tala saman og sitt hvorn veg. au gengu inn Efstahsi; Gra lagi hendur um hls honum.

"N er allt komi upp. a hefur ng a slara nna, flki."

"Vi essu var a bast," hann lagi hndina yfir mitti Gru.

Svo sagi hn honum alla sguna; hvernig hn hefi geta tlka mli og vafi au Brand og Siggu. Geirmundur var fr vi.

" ert svo daufur. a er urur, sem er bin a tla ig; g s a um daginn. ert orinn leiur mr; r er sama, g li; en g skal segja r, a hn er mesti gepill og hefur ekkert anna en blvun af a taka saman vi hana, srt svo blindur a sj a ekki. r finnst kannski allt fengi fyrst hn er prestsdttir?"

"Mr dettur a ekki hug. a er svo langt fr v - svo eru heldur engar lkur til ess neina hli. En urur er enginn gepill, heldur besta stlka; g vil ekki heyra a henni s hallmlt."

Svo var gn, en san fr Geirmundur a minnast framtarhorfur eirra. Gra vildi sveigja tali a uri og hviklyndi hans; a v, hva sn kjr vru miklu rugri; sn st heitari og stafastari. En anga til var Geirmundur a tskra fyrir henni, a svona laga stasamband vri skalegt og virulegt fyrir au bi, - annahvort vri a hn skildi til fulls vi Brand ea hann fri burt fr Fossi vor, - allri st eirra vri sliti; a Gra hlaut a tra og sveigja svolti til. Andvrpin, blmlin, staratlotin og trin dugu ekki a sinn; Geirmundur var fastur fyrir og okai ekki fr sannfring sinni. Loksins lofai Gra v, a vera bin a taka kvena stefnu essu mli, ur en rjr vikur vru linar. Annahvort a hrkkva ea stkkva.

Tminn lei, n ess au veittu v eftirtekt. Gra ni rtt um httatma heim. Enginn lt neina undrun ljs yfir dvl hennar, og enginn spuri eftir v, hvort hn hefi veri ein essu myrkri. Geirmundur sagist hafa fari a leita kinda, sem sig hefi vanta, og loksins fundi r.

Gru var ekki svefnsamt essa ntt; henni var kaflega rtt skapi; a hlaupa fr bi og brnum var jafn hugsandi og a hlaupa fkldd t brunafrost og strhr. a var a bta hfui af skmminni. Geirmundur var svo ttalega nrgtinn og strur skapi, a heimta etta af henni; forsjlni og skuofsi hvttu hann til essarar skammsni; hn, sem var eldri, hlaut a bera vit fyrir eim bum. N var ll von ti, a vinna hann me blu; sigra hann me lagi; og fann hn glggt, a hann elskai hana; hitt var stulaus hugarburur, me uri. En hann var svo fyrirleitinn; hugsai ekki um hamingjuna, sem au bkuu sr. Hn s fyrirlitninguna, heyri slari og mannlasti; st vopnlaus og ralaus, ftk og sneydd llum lfsgindum; eins og rvtti og afhrak allra sveitarmanna. Geirmundur v ekki mti essu llu saman. En a Geirmundur fri, skildi til fulls vi hana, gleymdi henni, giftist og elskai ara. Kldum hrolli sl yfir hana. ungur, brennandi svii frist yfir brjsti. Andrengsli og hitasteypa. Hn svipti yfirsnginni af hlsi og brjstum, sl fr sr hndunum. Ekkinn braust upp og svipti henni til; svo komu trin; fyrst beisk og slt, san ltti farginu, andrengslin rmkuu; lindin var leyst r lingi, framrennsli fengi. Grturinn veitti henni stundar fr. fr hn aftur a hugsa. A sj bak Geirmundi var sama og taka vorslina af himni, en yfir legist kolsvrt frostntt; blmin flnuu og fllu; fuglarnir gnuu og hyrfu. Dauagn a ru en v, sem fossinn niai ungt og dimmt; seiddi leislu niur gljfri til sn. Aldrei hafi henni snst stamunaurinn jafn tfrandi og n; aldrei fundi skilnaarkvlina jafn voalega sra og nstings dapra. Hn reyndi a finna r, en gat a ekki. rri Geirmundar var rrifsr, sem hn ori ekki taka. , Gu minn! Hva sorgin er beisk. Drottinn, veittu mr fri, sefau og mktu hjarta hans. Algi Gu! Skildu okkur ekki til fulls. Hjarta og hugur snerist til bnar; hn ba svo heitt og innilega, sem syrgjandi kona getur bei, egar mtlti beygir hana a jru; ba til Gus himnum, sem hn tri , ba a taka ennan bikar fr sr; sveittist og traist angist. Harmai sig daureytta og sofnai loks litlu fyrir dagrenning fr bninni, ttanum, kvanum og veikri von trarinnar.

Geirmundur gat heldur ekki sofna fljtt etta kvld. N hafi hann stigi etta erfia spor; stigi a eins og manni smir; hvort sem afleiingarnar yru illar ea gar. Eitthva anna framvegis en a snast kringum skilningstr eins og jfur; annahvort epli ea a sna fr; htta vi a horfa girndaraugum a. Mundi skilnaartreginn aldrei fyrnast, srin aldrei gra? Fr essum og vlkum hugrenningum sofnai Geirmundur, og svaf vrra a sem eftir var nturinnar en lengi hafi veri ennan vetur.

essar rjr vikur liu jaft og tilbreytingalaust, eins og arar rsins vikur; mrkuu ftt hugarspjld flksins Fossunum. a voru aeins au tv, sem hugsuu margt; fyrir au hfu vikurnar mikil merki umbrota og ols; hvorugt gat gleymt essum tma nokkru sinni vinni. Anna bei me oli og veikri von; hafi fastri stefnu sna og heiti v a vkja ekki fet fr henni. Hitt hlt sr rgfast vi landi stund, gat ekki kvei n ri neitt stafastlega. Vonin lei eins og stjrnuhrap ofan af h-himni; rann skyndilega, skhallt niur eftir og hvarf bak vi Fosshnjkinn; vi v gat enginn gert, a minnsta kosti ekki hn, hsfreyjan.

Stundin var stutt. Brandur gat komi heim me lmbin, egar minnst vari. au stu vi ili hj stofuglugganum, voru bin a tta sig v, hva essi stund breytti lfi eirra og lfsglei miki. au hlutu a skilja, slta sambandi; kefja stina og strurnar. okumkkinn svifai fr tunglinu, sem snggvast. au hnigu hvort a ru; varirnar mttust; augun stru; drukku st, angur og minningu; sorgfgur skilnainum, saklaus og hrekklaus v andartaki. Svo lagi mu yfir au. Blstur huldi aftur tungli, tkunum var sleppt; tv andvrp; hgt ftatak og marri hurinni. Myrkur ti og inni. singin fll seint og jafnt; klakanlarnar silfruu og svelluu allt sem ti var, bi menn og skepnur, barfenni, vikjrr, kletta og haglendi. bnum Fossi niai nttin; sginn af hrslaga loftsins lagi inn dyrnar, inn gngin, fast a eldinum, sem smaug titrandi milli taflaganna og reyndi til, rauur og reykrammur, a kveikja eim; niurltur vi striti, iinn og rskinn vi starfann.


13. kafli

Sigurur Einarsson, brir Geirmundar, hafi n tv r veri rsmaur hj ekkju, ungri og all-vel efnari, Heii fram Breirdal; um vori eftir, er essi tindi gerust um veturinn, sem geti er hr a framan, tlai hann a giftast ekkjunni, Snjlaug a fara til hans me tv yngstu brnin. runn vistaist Grund og hugist a afla sr ar meiri framfara og roska, en rum vistum, eim er vl var ar nrsveitis. Geirmundur r sig hvergi og buust honum vistir margstaar, er gar voru kallaar. Sjaldan kom hann heim a Efra-Fossi ennan vetur og tafi lti. Brandur var ekki flegri vi hann en ur. Hann hlt allt orasveim og lygi, sem tala var um au Geirmund og Gru; a hann fri v burtu fr Nera- Fossi, a llum vri augljst hfuleysi essa umtals. Gra hafi einu sinni beint talinu a essu efni, egar au voru tv saman, hjnin, og tlka sem best og sennilegast aalstuna til brottfarar Nera- Fossflksins.

Veturinn lei og vorai snemma; kaupskip komu fyrra lagi, v enginn hafs var til farartlma. Snjlaug fluttist fram a Heii og hafi me sr nokku af f og eina k; yngstu brnin tv fylgdu henni. Geirmundur taldi sr vist og heimili hj Sigfsi Breiholti; s br er a austanveru dalnum, nokkru norar en gegnt Svartholti; en raunar var hann lausamaur, hitt vri yfirvarpi. Hann tti tlf r og tu gemlinga, sex saui revetra og Rau. Engi er miki og grsugt Breiholti; var Sigfs vanur a lna nokku af v kunningjum snum ar dalnum. Sigfs var mialdra maur, r skapi og allvel vinsll, smilega efnaur, en nokku vnhneigur. Geirmundur hafi veri dapur huga ennan vetur og vor, en duldi a fyrir mnnum, enda gengur ungum, hraustum karlmanni a betur, en eim, sem eru hnignir efri rin, einkum ef a eru konur. Hann var oft angurvr fyrstu vikurnar Breiholti og oft st hann og horfi yfir a Fosshnjki og a rgljfrunum. ar fyrir handan voru skustvarnar, ar hafi hann s skin og skrir, heyrt fossinn kvea htt og hvellt og fjrlega, en lka dimmt og murlega; ar hafi hann margs a minnast, var engu binn a gleyma; horfi, anga til augun fylltust af vatni og rengdi um andardrttinn.

a var margt tala Breirdal ennan vetur og vor. Sumir sgu, a Gra vri ekki mnnum sinnandi af v Geirmundur fri r nblinu. Arir vissu fyrir vst, a Brandur hefi skipa Geirmundi burtu, egar hann komst a mlavxtunum; loksins hafi hann s a, sem engum heilskyggnum manni gat dulist. Gra var sg vanfr; vissi Brandur fyrst, a ekki var allt me felldu. "Anna eins stand. vlkt stjrnleysi og svviring." Nokkrir sgu, a Gra hefi vla Geirmund og arir, a hann hefi tlt hana til fylgilags og stokki svo burtu, egar hn var orin ltt, allt komi lag og lf. egar hann var binn a vera "hjnadjfull" og "svala girndum snum", fli hann fr llu saman, var ktur og reistur, skammaist sn ekki htis ht fyrir svikin og prettina. "a var ekki hgt a sj, a hann Geirmundur fyriryri sig miki fyrir saurlfi." En hva Brandur bar etta vel; miki hafi a teki hann, eins og vonlegt var, og kvarta hafi hann vi kunningja sna; samt var hann Gru eins gur og ur. a var Geirmundur, sem hann hafi skamma, skamma svo duglega, a hann hafi aumkt sig og lofa bt og betrun, lofa a koma aldrei heim a Efra-Fossi framar. Snjlaug hafi ori hamslaus, egar hn komst a essu og hn hafi fyrst "teki Geirmundi tak", ri llu me vistr eirra; svo fr hn til Gru og lt hana vorkennast og meganga allar "samgngur" eirra; hn hafi lesi dluna yfir Gru og ekki krt sig miki, hn grti. etta krakkai vi grautarpottana, vall me kaffikorgnum, var mjaka me klrunum, egar unni var tninu um vori, rann me ullarvttinu, hristist me heyinu. "Fsir eyru illt a heyra," a var svo Breirdal. Menn vissu, a au hfu hlaupi saman eins og dr; ekki var n um anna a tala; anna eins gat enginn ola oralaust; saurlfi og losti, taumlausar girndir, a var ttalegt a hugsa um anna eins. Fyrirlitning, ekkert anna en fyrirlitning tti a sna eim, lta au finna til skammarinnar, sem au hfu steypt yfir sig.

En hva svo sem flki Breirdal hjalai hr um, var sannleikurinn s, a Geirmundur hafi ri v, a binu var sundra; mur hans var a ljft fyrstu; hann kom runni vist Grund og ba Sigur a taka mur eirra og brnin, sem n voru a vera vinnandi og sjlffr. Annahvort vissi Snjlaug ekkert, ea hn lt svo, sem hn vissi ekkert; Gra og hn voru jafn vingjarnlegar ngrannakonur Fossunum til ess sasta. Gestir drukku kaffi hj Gru me smu ngju og ur, spjlluu jafn vinalega og ur; ef nokkru munai, veittu menn hsfreyjunni Fossi meiri gaum en fyrrum; karlmenn virtu hana engu sur vilits og vitals rtt fyrir allt, sem dagana hafi drifi essi sustu misseri. Bi veittu v athygli, a mannfjldanum var starsnna au, en ur hafi veri, a tillit flestra var rannsakandi, forvitnislegt og spyrjandi. Og svo voru frttirnar, r sem gir vinir og vinkonur minntust vi au; jusu engri fyrirlitning fr mannflaginu r sr, heldur gtu ess, hva mnnum dytti hug a vara; fru varlega, foruust a gremja og sra eftir v, sem vitsmunir og mjklyndi leyfi; sgu samt ng til ess, a hn var hrdd vi umtali og dagdmana, myndai sr a hr um bil eins strvaxi og a var raun og sannleika. Gra var frbitin mannfundum fyrsta skeii og einarari; henni ofbau ending og ol manna vi vari og lygina. Geirmundur gat lka lesi eyurnar; br fyrstu til a forast mennina, svo reiddist hann slarinu; hann vissi vel, a alltaf var auki vi, fann nmt til ess, hvernig llum tilfinningum eirra var traka saurinn, velt sorpi og for, en enginn hafi rek til a ganga framan a honum; skora hann hlm fyrir siferisbrot; a var ekki hgt a festa hendur orasveimnum, a var sama og a greia sundur okuna; ekkert til a handfesta, ekkert til a taka fastatkum . Hann hatai vari, eins og a var huglaust, marklaust og illgjarnt. Gremjan til mannanna hvatti hann til a bera hallt hfui; lta eim ekki, gera eim ekki a til ges a beygja baki. Aldrei a aumkja sig fyrir svo hreinu flagsafli og aldrei a blikna n blskra fyrir v. Geirmundur fr a horfa hvssum rannsknaraugum flki; hggva eftir hugleysinu og eiginelskunni, samhaldsleysi llu drengilegu starfi, a hver vildi hafa skinn af nungans fti, helst sinn eiginn ft, en ef a lnaist ekki, a hafa augnagaman af v a sj hann ganga sklausan um tma; best a fleiri en einn reyndu grjti og gaddinn heiminum. Trin mennina lamaist og tortryggni gagnvart eim x og dafnai; a hann var sjlfur brotamaur gegn siferi og mannhelgisvenjum, a veikti trausti og trna enn meir og jk honum blsni gegn fjldanum, orra mannanna; en hann tri v fastar einstaka menn og mannkosti eirra; sra Jstein, sem eflaust hafi aldrei bugast af syndsamlegum strum, alla daga veri heiarlegur smdarmaur. Raunar virtist Geirmundi margar rur prestsins daufar og andalitlar, en a leit hann ellimrk, elileg og sjlfsg af svo hldruum manni; sjlfur var hann, v miur, ltill trmaur, gat ekki fest hugann nema vi rftt af "gusori", leiddist margt, sem arir lofuu. Allir dust a lkru klerksins, eirri, sem hann talai eftir fur hans, allir nema hann einn; hann var bresta maur, a var vst hvort dmur hans vri rttur og sanngjarn um ru. Mir hans var smdarkona og fairinn skapgfur og hrekklaus, en svona var hann, barni eirra, vanstilltur og rsull, ef nokku st fyrir ftur honum. lkt var a ea urur; hn var g, eins og fair hennar, betri, lyndari og blari en hann, af v hn var kona. Enginn hafi veri jafn vingjarnlegur vi hann og hn. Enginn s eins vel, hva honum bj brjsti, hva hann hugsai. Me skunni og fjrinu, sem henni var, hafi hn sjlf s brot hans, teki sr a nrri, en aldrei viurkennt a vi ara, mlt eim bt, snt orsveimnum fyrirlitning.

Sveinbjrn var besti vinurinn, sem Geirmundur tti; eir hfu margt saman tala. Sveinbjrn hafi einu sinni spurt Geirmund eftir v, hve miki vri satt af orsveimnum, ea hvort a vri ekki allt rakalaus lygi um stir hans og Gru, og honum einum manni hafi Geirmundur sagt nokkur atrii vintris eirra; a var trnaarml, sem Geirmundur vissi a vinur sinn mundi geyma vel, a hann mundi aldrei fylla flokk eirra, sem kstuu grjti og auri a eim - honum var enn srara um a Gra yri fyrir v en sjlfur hann -. Aftur mtir gat Sveinbjrn fullvissa Geirmund um a, a hann mundi eins falslaus vinur eftir sem ur, ill glma hefi ar hlaupi lfssnru hans; gat ess, a urur mundi vita um mlavexti, hn segi vallt, ef minnst var etta efni, a a mundi rakalaus lygi og kjaftavaur, sem hn tki ekki neitt mark ; a hn mlti honum t lisyri, egar arir mltu honum fyrir "mont" og dramb ea spjtrungshtt. "En samt er g viss um, a engum hefur brugi meir vi frttirnar a framan, en henni, hn lti a ekki uppsktt vi nokkurn mann."

Sveinbjrn sagi Geirmundi etta einu sinni um vori, egar vni var bi a leysa um mlbndin og auka ori til a tala um mlefni, sem bum var erfitt a ra um. a var annars ekki svo fttt, a Geirmundur fengi sr staupinu etta vor; sumt keypti hann sjlfur, sumt veittu kunningjarnir honum, en var a drgst og mest, sem Sigfs lt af mrkum. "a var karl, sem hafi rri me a n sr dropa." Geirmundur drakk aldrei svo miki, a hann yri viti snu fjr, var hraustur a ola drykkinn og glyndur vi li. Vni svfi harma hans, slkkti eldinn, sem logai brjstinu, ar sem blandaist saman irun, sampning og sknuur; en eftir - egar lvanin var rokin burtu - lei honum afar illa; hann var angraur, hryggur, irandi og gramur; l vi a rvnta um framtina, leggja rar bt og lta hann svo rekast eins og verkast vildi. S orrmur fr a leggjast , a Geirmundur vri drykkfelldur, "efni drykkjumann og slarkara". Venslamenn Sigfsar kenndu Geirmundi um drykkjuskap eirra, en eir, sem voru meir snnir Geirmundar sveif, spu v, a Sigfs mundi kenna honum listina , a drekka.


14. kafli

nundu viku sumars var brkaup Sigurar Heii og ekkjunnar ar. Bosflki var margt, nlega ll hjn r dalnum og vaxin brn efnari bnda. Hjnin voru gefin saman aukakirkjunni Breirdal, b eim, sem Sauhaga heitir, og af v ar var miklu betur hsaur br, en Heii, var veislan haldin ar. Boi var vel stt; a "hafi enginn forfll", nema konan klerksins; allir arir sttu hfi. Sra Jsteinn talai alvarlega og rksamlega um hjnastina, sem aldrei klnai, aldrei brygist; brurin var me heilgum ritningarorum minnt , a vera manni snum undirgefin; frdd um r hrmungar, sem hn tti vndum, egar hn fddi brnin - hn hafi ali fimm brn fyrra hjnabandi -, og gat v vel tra essum mikilvga leyndardmi, er henni var opinberaur arna fyrir altarinu. Brgumanum var skrt fr v, a hann fengi ga gjf, og skyldi vera hfu konu sinnar. Hjnin voru "pssu" saman, samkvmt venju og ritali. llum gejaist vel a runni, nema Geirmundi, sem fann mis vafasm atrii runni og undra hlgilega frslu og skipanir ritningarinnar; hann hafi ekki or v vi neinn mann, svo uppivslumikill var hann ekki.

egar komi var r kirkju var strax fari a skipta flkinu eftir mannviringu og efnum, valdir vissir og reglufastir menn til ess. Brhjnin og sra Jsteinn, hreppstjri og mehjlpari, auugri hjn og brn eirra, nfrndur brhjna og bestu sngmenn skipuu nju stofuna, svo var hin stofan fyllt og loksins settur afgangurinn inn bastofuhs. tti takast heppilega a koma llu flki til bors einu, n ess a yrfti a tvsetja ea rsetja, eins og tkast hafi flestum fjlmennari veislum ar dalnum. a var vanalegt ar, a sumir komu fattir og fullir fr borhaldinu fram bjardyr og t hla til eirra, sem stu ar strengdir og innantmir og biu me oli og eftirvnting. Geirmundur sat bekk framan vi hbori, urur, svo Sveinbjrn; gagnvart Geirmundi sat Marja, Brandur og Gra. Grauturinn rauk diskunum og flki sat kyrrt og dauflegt svipinn, skaut skjlg augunum til diskanna. Klukkan var orin sj um kvldi, magar mannanna engdust og urguu. Biin var bsna lng, a gekk seint a f slmabkur og kvefaa sngmenn, taka til borslminn, rskja og syngja svo htlega og seint, sem vera bar. Mennirnir uru flir og sllegir, munnkirtlarnir bjuggust til starfa, margir urftu a "draga munninn kt og spta", bi tbaksmenn og hinir, sem ekki voru a. Slmurinn s hgt og hgt fram, lkt og sngmennirnir vru a benda flkinu til fstu og bnahalds me mat og drykk rtt fyrir nefinu. Sra Jsteinn talai nokkur or "fyrir borum" - og allar hendur loft, allar skeiar og spnir grautinn. Hvert andlit lifnai og ronai, andardrtturinn var rmri og lttari; farginu ltti af, hver talai vi sinn sessunaut, slmurinn lei burtu, t lofti, hvarf og gleymdist. Me steikinni var teki til vnsins og aftur r v hvarf ll feimni og framfrni.

hinni stofunni og bastofunni var lka sunginn borslmur, en ar var ekki dreginn seimurinn vi snginn. Sngvararnir bastofunni bru hraast , ar var flki einbeittast a n takmarkinu, gera graut og steik og vni full skil.

Geirmundur sneri sr a uri og Sveinbirni og sagi lgt og glottandi: "Loksins er essi langafasta liin, n skulum vi lifa vellystingum praktuglega kvld."

"g skal ta, sem g oli," sagi Sveinbjrn og hl vi.

"Bara i drekki ekki meira en i oli, er ekki a fst um hitt," urur br litum, egar hn sagi etta.

"Hva segi i arna fyrir handan?" sagi Sveinbjrn um lei og hann hellti staupin fyrir hjnin fr Fossi.

"Mr lur prilega n," sagi Brandur og tmdi staupi.

Gra bragai staupinu, brosti til Sveinbjarnar, en renndi um lei augunum til Geirmundar; augu eirra mttust, bi dreyrronuu: "rngt skulu sttir sitja og hr er sannarlega rngt, hvernig sem sttirnar vera a veislulokum," sagi Gra og brosti aftur til Sveinbjarnar.

"Drekki i n varlega piltar, svo mun friurinn best haldast," sagi Marja.

"Varlega - eir drekka svo, strkarnir, a a m bera undan borum."

"Geirmundur, heyriru hva barni hn ura segir?" sagi Sveinbjrn og rtti honum flskuna.

"J, g heyri a og tla a gta ess, a hn geti rangt eyurnar." Geirmundur hellti ekki staupi.

Gra flnai; hn gaf eim vandlega gtur, sessunautunum.

Brandur fr a segja eim fr einni veislu, sem hann var , egar hann var rettnda rinu. " var skurka um nttina; hreppstjrinn og mehjlparinn flugust illu, hrtoguu og bru eins og eir hfu kraftana til. eir, sem tluu a skakka leikinn, lentu sjlfir flogum. a voru sex prin hlainu Grund; ar hlt maur manni, en ragni og skpin bergmluu r Stplabjrgunum. Kvenflki grt og ba a stilla til friar, en a var ekki hgarleikur, eins drukknir og vitlausir og flestir voru . Loksins handleggsbrotnai Frifinnur Lk og eftir a sljkkai mesta kvian. kom lka presturinn og talai ungum orum til eirra, svo flestir munu hafa skammast sn. Hann var ekki fyrir flog n illindi, blessaur sauurinn, honum tti sopinn gur."

"Hva tli yri sagt, ef menn ltu svona n?" sagi Sveinbjrn.

"Sagt a menn hrversnuu; svona hefu eir ekki lti, gmlu mennirnir. a hefi n veri meira mannsmt a eim en svo," sagi Geirmundur.

"Hn er ekki bin, veislan s arna; a getur fari svo, a einhverjum lendi saman, ur en lkur." Gra ekkti betur veislurnar en unga flki.

Sra Jsteinn "sagi upp fr borum". Flki dreifist til og fr r ti og inni; flskur og fleygar voru flutt t tn, fjrhs og hlur, tftarbrot og tahlaa. Mean veri var a heita vatni pnsi, tk unga flki saman r sn, fkk eldri stofuna til a dansa og hf dansinn formlalaust og hika.

Engin skemmtun var jafn vel stt og me slku kappi og huga iku og dansinn; hann hafi stuttum tma hoppa b fr b ar dalnum, roki af sta me unga flki, hpa a saman; hfusvimi og njungavma, glei, hltrar og gamanyri seiddu og luu flki a dansleiknum. Illar spr, viruleg nfn, haryri og htanir rnu og rosknu mannanna dugu ekki til a brjta odd af oflti nju, erlendu gleinnar, sem fluttist r kauptnum og fiskiorpum upp til sveita og dala, fram firi og hverfi. Pnsi var vel stt, ljsjarpt lit, hgfara og meinlaust; nokku heitt fyrst, og nokku vmi a sasta r hverri blnduskl. En tt a vri meinlaust, pnsi, eiri a miur vel hj brennivninu og svfi alls ekki vnorsta hj neinum manni n jk gtni eirra og hf.

Dansflki fri sig brtt burtu r pnssinni og fr yfir stofuna sna. Marja Jsteinsdttir tti "harmoniku" og einn ungur trsmiur ar dalnum filu; eftir hljfrum essum var dansinn stiginn. Stundum fru sendisveinar og sttu pnsstaup skutli, til a hressa og svala dansflkinu; stundum hlupu eir, sem voru yrstir, yfir nju stofuna og fengu sr teyg, eir hlupu vanalega yfir bjardyrnar, bar leiir, og urrkuu svitann af enninu me hvta kltnum snum, lguu hri, struku efrivararskeggi. Eldra flki kom oft til a horfa , hristi hfui, gnai s heimska, a hafa gaman af v a snast eins og vankasauir, yfir olinu a djflast svona heilar ntur; mrg konan andvarpai, egar hn gekk aftur burt r dansstofunni, hugsai um a, hva lttin var orin mikil og voalega mgnu, hva unga flki var rlaust og slgi muna og tlandi skemmtanir. a var lka margur bndinn, sem auvita kunni ftum snum forr og gat gengi nokkurn veginn fast og stugt, en sem var farinn a hafa ljsan grun um, a hfahluti manna mundi yngri en ftahluti; sem var alveg forvia yfir andskotans vitleysunni; yfir v, a menn skyldu hafa eljan til a hringsnast svona, keppast svo vi a, a svitinn streymdi og geri spariftin rennvot. A hafa gaman af essu, a var skiljanlegt; hgra fr sumt af v vi heyvinnuna, raknai varla skyrtan undir hndunum, urrkur vri.

Gra kom, eins og svo margir arir, og horfi dansinn; Geirmundur dansai vi uri Grund, hafi lagt ara hndina yfir mitti, en hlt hendi hennar me eirri vinstri; voru au famlgum; a sndist svo - n laut hann hfinu, sagi eitthva, sem Gra heyri ekki, sagi a brosandi og hn leit upp til hans, svarai einhverju, var lka brosandi; bi voru kafrj og ngjuleg; lifandi glei og fjr; sla augum beggja. Gru sortnai fyrir augum, henni fannst hjarta htta a sl, vera blfast, blungt, hn bar hndina sjlfrtt a brjstinu; mttleysi og styrk lagi um hana gjrvalla, fturnir gtu naumast bori lkamsungann. bau einhver henni sti; a var Sveinbjrn; bau henni sti stl, er st horninu vi framil stofunnar. Gra leit til hans, virti hann fyrir sr, akkai fyrir; sti i hn gjarna; augun voru skr og bjrt. Sveinbjrn br lit. Geirmundur og urur liu leikandi, brosandi, dansandi famlgum, snerust hringum framan vi hana, eins og til a pna hana, storka, kvelja; arna sat hn, bundin og blfst, gat ekkert; sat eldi og eimyrju; hjarta stiknai. , a hn gti kvali au smu kvlum; rifi hana r fami hans; kft hann fami sr, fyrir augunum uri. En hn gat ekkert gert, ekki rta minnsta fingri; hn var bundin, rrota. ll au tr, sem hn hafi fellt san Geirmundur fr, essi vakandi kvalaleisla, sem hn gekk alltaf , sem bnirnar til Gus gtu ekki lkna, ekki gusorabkur n heilg ritning og brnin ekki veitt, nema augnabliks fr. Henda sr fossinn? a var svo voalegt; hn hafi gengi a gilinu og horft niur iuna, sem snerist hvtfreyddum sveipum, sogaist upp og niur, til og fr; hafi horft tfra-leislu anga til a hn hrkk sngglega vi, hopai fr, hljp brott, heim - heim til barnanna, sem hn vafi a sr og kyssti, kyssti fast og lengi. Hn gat a ekki; brnin mttu ekki vera murlaus. Dauinn var bi dapur og geigvnlegur. Geirmundur var ekki binn a gleyma; hn s a vi bori, s hvernig hann var mist rauur ea bleikur --, en hugur hans og tilfinningar voru hvrfum; hann vildi lkna srin og hann hafi tkifri og framgirni til ess; var laus ri og hverflyndur --, ef hn gti vaki afbri hj honum, kvali og kveikt eldinn aftur; n honum vald sitt anna sinn; allur heimurinn vissi a, allir dalbarnir gengju af gflunum. Hva kri hn sig um a? Hn gat ola allt anna en hugsunina um, a Geirmundur fengi sr ara unnustu --, famai ara konu.

Dansinn var binn; Geirmundur sleppti tkunum. urur fkk sr sti. Nst dansai hann vi Marju. Gra ni ofurltilli fr. Sveinbjrn var snoturmenni, glaur og r skapi. En ef hn tki hann tali --, ef hn sndi Geirmundi, a hn gat enn gengi augun, a hn gat kveikt heitar tilfinningar hj fleirum en honum einum. Hn ori a tefla slku tafli, fann svo vel, a n mundi hn ekki tapa. Dansinn og dansandi skuflki kvaldi Gru. Geirmundur dansai langoftast vi uri --, hn gat ekki sliti sig fr, a horfa og taka eftir eim, hn vildi ganga r skugga, sj til fulls, hvort hugir eirra hneigust saman.

Gra gengi burt r stofunni, kom hn fljtt aftur; Brandur var viss a una vi pnsi og staupin hr eftir, og Sveinbjrn s um, a hn hldi stinu snu; hann var bi kurteis og lipur. Gra leit hljum akkltisaugum til hans; Sveinbjrn fann, a hn hafi fgur augu; hann horfi nokku lengi og br litum; eftir a var eim tliti hvoru til annars um nttina. Sveinbjrn hirti ekki svo mjg um a, hann tapai einum og rum dansi; a var gott a f sr sti og spauga vi Gru; hn var lagleg kona, enginn gat neita v, og hn gat veri skemmtileg, og trlega glaleg og kt. Gra gtti ess, a Geirmundur gaf eim gaum, a hann var rr og mis hugsi; hn ekkti Geirmund og hn s a, sem hann gat duli ara, a hann oldi ekki glei og tillit eirra horninu; henni var mkra um ml, lttara fyrir brjstinu. Hn var ekki aeins glpandi horfandi, kunni a launa lku lkt. Henni var skaplttir a virum Sveinbjarnar, a vimti hans; a var innilegt -- vni geri hann rari, vikvmnari og heitari; en best var , a Geirmundur fkk n a kenna smu raun og hn sjlf; ekki hgt a geta sr til fyrir vst, og fremur lklegt, a hann fsti a tala nokkur or vi hana, ur en au skildu; sj , hva smast vildi.

urur hafi lka veitt v gaum, a Gra svaf ekki n dottai horninu. Skmmu sar vildu r systur fr Grund fara af sta; a var komi a rismlum og fleiri bosmenn voru smu skounar og r.

Mean hestarnir voru slair, leita a reiftum og fari au, tku karlmennirnir sr drjgum staupinu; eir voru forsjlir og drukku vi komnum orsta, hfu lka pela og flskur, sem nesti var lti ; a var s og askn a kjallaramanninum, og hann tti marga vini og gkunningja ennan morgun.

Sra Jsteinn var farinn fyrir lngu og roskinn bndi, noran r dal, me honum; klerkurinn var gglaur og vel birgur af vni; a amai ekki miki a eim leikmanni, sem hafi slkan samferamann.

Ekki hfu eir noran r dalnum fari langan veg, egar a var augljst, a rr menn flokknum mundu sjndaprir og tplega hestfrir; a var Brandur, Jn Svartholti og Sveinbjrn; eir tfu ferina og tti ekki liggja a hraa sr heim. Marja hafi hr or vi brur sinn, en hann svarai sktingi og lt borginmannlega. Brandur dr sig mest eftir Geirmundi, vildi f a koma bak Rau, v n sagist hann taka spor r honum, ef a vri til. Geirmundur frist undan me hg og ba Brand a kvea, kva sjlfur me honum; Jn Svartholti vildi kvea fyrstu rmuna af Andrarmum og a var r; hann byrjai sjlfur og kva svo, sem raustin frekast leyfi. Sveinbjrn og Gra riu sast og tluu margt, en n var Gra daprari en um nttina; bogalistin tlai a bregast henni. Geirmundur s best um Brand, og Sveinbjrn var snyrtimannlegri eftir a hann gerist svona lvaur. Fosshjnin skildu vi samferaflki Teigseyrunum. Brandur kyssti alla tvo kossa, jafnt karla og konur; Gra geri slkt hi sama. Sveinbjrn vildi fylgja eim heim og ba ar eftir kaffi; Geirmundur og urur bu hann me blum orum a halda fram me sr; Marja rei norur gtur og sagist ekki ba lengur eftir blvuu drykkjurabbinu og slrinu eirra. Geirmundur var eftir a hjlpa Brandi um vn pelann sinn; hann hafi aeins dreypt til mlamynda vninu eirra, san fari var fr Sauhaga; honum tti drykkjuskapurinn keyra r llu hfi; engan kunnan mundi hafa gruna a Geirmundur hefi neytt vnsins. Brandur kvaddi Geirmund, egar hann var kominn bak og rei upp gtuna kveandi. Geirmundur st og hlt Rau, sem snerist kringum hann frsandi; vildi vgur heim a Fossi.

"Vertu sll, gi;" Gra kyssti hann.

"Gu veri me r og styrki ig a bera lfi og lfssorgina --, nei vi hljtum a skilja."

Gra hafi lagt bar hendur um hls honum, hallai s fram slinum og vafi hann a brjsti snu.

", g lifi ekki af a skilja ---, bara g mtti tala vi ig, gi," hn sleppti tkunum.

"Vi verum a skilja og bija Gu a styrkja okkur," Geirmundur stkk bak og sneri Rau niur gtuna.

Gra hleypti Skjna upp a brekkunni; a st heima, a var Brandur binn a sna klrnum og farinn a rna eftir dvl hennar.

"a er ljti gapinn, hann Rauur; hann tlai ekki a stjrna honum, vera ralaus a komast bak."

"J, hann er vitlaus fjri, en helvti skyldi g hafa gert a gan hest ... nna skyldi g hafa teki honum duglegt tak."

"g held srt heldur drukkinn til ess."

"Nei, alveg mtulega hreifur; rtt passlega r til a tta hann sundur; taka ganginn r honum, hvort hann vildi ea ekki ... en Jn Svartholti var blindfullur."

Hjnin riu heim gtuna. Gra kvartai um vesld, kafan hfuverk; hn frist me hg undan staratlotum bnda sns.

urur og Sveinbjrn riu splkorn eftir hinu flkinu; hn heyri a glumdi melskriunni og leit til baka. Rauur kom anstkki, hentist yfir skriuna, eins og rskot fram til eirra, fram fyrir au; ar gat Geirmundur stillt hann.

"N vil g hafa hestaskipti, Geirmundur, og komdu me flskuna, vi skulum f okkur svolitla hressingu," sagi Sveinbjrn.

"Nei, etta sinn hefuru ekki tk Rau ..., og flaskan er tm, g lt Brand hafa a, sem eftir var."

"Hver andskotinn; g urfti a f svolti brag og stlai flskuna na. Jja, verur samt a hafa hestaskiptin."

"Bjssi, gasti Bjssi minn, gttu a, hva ert drukkinn; mtt ekki drekka meira; a fer best a rir Grna, hann er traustur ... Vi skulum hraa okkur og n hinu flkinu."

"Skrri eru a merkilegheitin r ura. a er ekki ar fyrir, g er ekki upp ykkur kominn, a er best i su saman;" Sveinbjrn sl klrinn og hleypti sprett, au eftir; egar Geirmundur var a stilla, heyri hann uri kalla, sneri vi og s a eitthva mundi hafa tlma eim frina. Sveinbjrn hafi fari a hera klrnum, egar Rauur stkk fram hj; ar var krkur gtunni, hann oldi ekki sveifluna, tapai jafnvginu og byltist af baki; kallai urur. au fru bi a stumra yfir honum; Sveinbjrn hafi hrufla sig enni og nefi, hann kvartai um svima og glei; Geirmundur stti vatn, egar hann kom aftur var Sveinbjrn farinn a stynja upp vi hiksta bnum yfir brennivninu og sagist aldrei framar smakka a helvtis eitur; svo fkk hann uppslu. Geirmundur hlt hgri hendi undir enni honum, en studdi eirri vinstri baki; Sveinbjrn engdist og kgaist, en uppsalan rauk strgusum t um munn og nasir. egar uppsalan varr, gaf Geirmundur honum a drekka, hann svalg strum, rskti sig, teygi r sr og sneri sr hliina, sama vetfangi steinsofnai hann og fr a hrjta. Hestarnir bitu grasi mnum og voru spakir. okan, sem hafi lagst yfir sari hluta ntur og lei yfir fram eftir morgninum, lyfti sr upp hlarnar svo bjart var dalnum, en l brnum dalshlanna eins og geysi langir blgrir lindar; hvikai til fyrir sunnan andvaranum, sem kembdi hana hgt og hgt norur eftir, strauk hana af einum hamrinum annan, okai henni upp r gildrgunum, bgi henni vallt norar og norar, t til hafsins, fylgdi henni blaktandi og broshreinn, heibjartur og hressandi. Slin var komin htt loft - a var lii fram yfir dagml -, hn vermdi og skein dggvotan dalinn og allur dalurinn horfi upp til hennar, horfi munaarblum staraugum, sem trin titruu , en blmin og vihrslur skulfu af eftirvnting og stundarslu. Lng ljsrau sk lgu um austurlofti, a var ljsvakinn, sem freyddi fyrir slarvagninum og eldgri, sem sgai lngum, blikandi bylgjum eftir honum.

Geirmundur sat gagnvart uri, litaist um, hugsandi, hljur og skapur; vikvmur af vkum og dansi, vni og gtum stkkspretti klrsins, af harmi og irun yfir liinni lei; leiinni, sem var gengin okunni; hann s dggslina bugum og krkum, sna sl og ara sl vi hli hennar; sporin sm, skrefin stutt, lkt og s, er ar hefi feta, hefi veri reikandi og viss. Harmurinn tlai a vera honum ofurefli essari fgru morgunstund; hann gat traula bori hann einn; ri a halla hfinu a hreinu vinarbrjsti, mega hvla a ar, vera fullviss um samrmun, fyrirgefning og samlun. ll nttran reis saklaus upp til lfs og ljss; , a hann gti risi me henni, vegi sig hreinan dgginni; og hann fann vel, a hann gat risi legg me henni; ef hn mtti og vildi og gti rtt honum saklausu, hvtu hndina sna. Ekki mirin, ekki systkinin og ekki Sveinbjrn, besti vinurinn hans; nei, eim gat hann ekki sagt harma sna, eins og eir voru; fr eim mundu koma gremjuor og misskilningur, or og skoanir, sem sru og stu skapi.

urur sat einnig hugsandi; svefnleysi og dans hfu lka gert hana vikvma; drykkjuskapur og bylta Sveinbjarnar, vormorgunninn, fagur og friarmildur og eitt enn. Hva sorgin var henni ungbr og sr, egar hn s og vissi um stir eirra Geirmundar og Gru; henni var eins elhltt til hans og systkinanna sinna; vildi svo fegin hvetja og efla hann til roska og framfara. Hn gat ekki gert sr grein fyrir v, hvenr slkar tilfinningar hfu vakna; helst a r vru eins gamlar og vikynning eirra. Og svo essi tvyddi jrnfleinn, sem var rekinn brjsti henni, bli sau bum lmunum; v um lei og hn var sannfr um a Geirmundur ynni hsfreyjunni Fossi, var henni og ljst um a a hn hafi st honum; a a var vonlaus st; sterk og heit og erfi a bera, erfitt a leyna. Hn heyri sgurnar, vissi a nokku mundi satt; reiddist Geirmundi, gramdist lni, en unni honum eins heitt, rtt fyrir allt, sem fyrir hann st. Hn hafi engan rtt til a lta vintri hans til sn taka, gat ekki gert neitt, nema ola og la. J, hn gat veri vinkona hans, rholl og innileg, eins og systir. a mtti hann gjarna vita; a mundi hann aldrei misskilja. Hva henni var kalt til Gru, sem hafi heilla hann og vafi snruna; hn foraist a lta ennan kala ljs; bar hann leyndan og felldi hvorugt, fann bum mlsbtur, egar arir lstuu og sakfelldu au. Hn s gremju og harm marka drtti andliti Geirmundar; vissi a hann var ungu skapi, vonai a hann vri sninn fr villu og ri; vri ruggur a berjast fram til rifnaar og smdar. Hn ri heitt og einlgt a mega rtta honum vinarhnd; eins og systir, sem bendir brur og tekur tt hrmum hans; leitast vi a bgja eim fr, mkja og ltta. En dansinum gleymdi hn llu ru en v drengilega og bjarta lfi Geirmundar; svo knr og fthvatur, sviphreinn og reklegur, sem hann var, egar hann sveiflai henni um glfi, studdi og vari; hann hlaut a vera gur drengur... r lund og blheitur...; n vissi hn, a hann var lkr og hafi leist meir en vera skyldi a vninu; svona raunum var kaflega htt vi a hann leitai ar svlunar; leiddist til ofdrykkju... Sveinbjrn drakk lka. a var srt a sj hann svona fallinn... N datt henni loksins umruefni hug --, hann tlai alltaf a egja -- um hva var hann a hugsa, hn ori ekki a leia getum a v; henni var ori rtt a sitja arna nvist hans egjandi; feimni og skjlfti frist yfir hana. Tminn var ekki langur, sem au stu annig; a flgur margt mannshugann stuttri stundu.

milli eirra hraut Sveinbjrn.

"Vi megum til a vekja hann, etta dugar ekki," a var ol rddinni. Geirmundur hrkk vi. "J, a m til a hafa hann ftur," sagi hann.

Augu eirra mttust rstutta stund, svo leit urur niur.

"etta hefst af drykkjuskapnum. Hva mig tekur a srt, a sj hann, svona ungan, liggja sjlfbjarga... dauadrukkinn."

"v betur hefur a ekki komi fyrir fyrri --, a er satt, a er srt."

"En hann er gefinn fyrir vni og a fer honum illa ---, a er of miki fari me a hr dalnum, bi af eldri og yngri."

"Ekki get g bori mti v... g er engu sur vnhneigur en hann og g finn a drykkjuskapurinn er hr mikils til of mikill."

"Geirmundur, i ttu a fara bindindi, a er eina ri vi slarkinu hrna."

"g veit r gengur ekki anna en gott til, og g fyrir mitt leyti vildi gjarnan ganga a, g lti a bara beiskt varnarmeal gegn ofdrykkjunni, en hfsemina takmarki sem vi ttum a stefna a."

"En sem i ni ekki."

"Vi lklega ekki, en nijar okkar, vona g."

"N dugar ekki anna en bindindi."

Svo var stundargn; urur dr me hgri hendinni blin af fjalldrapanum og velti eim lfa sr. Geirmundur sneri linni utan um svipuskafti og lt hana svo spretta sr.

"urur---, g skal lofa r v, n essari stundu, a braga ekki vn framar, aldrei vinni."

"Taktu ekki vilangt bindindi, g er svo hrdd vi a... rs bindindi, tveggja ea riggja ra... svo urfum vi a hafa Sveinbjrn me; i ttu a stofna bindindisflag."

"Hvort a heppnast ea ekki, heiti g v, a braga ekki fengi rlangt."

Geirmundur stti djpt andann; au geru a bi; svo sagi hann:

"g veit a ---, mr hefur yfirsst, strum yfirsst --, g finn tillgur manna og get lesi mr til af tilliti og vimti eirra, hva hugsa er um mig og hva tala er... Mr lur sjaldan vel... g er svo einn, svo sekur. g er ekki gfumaur..."

"g veit hva hryggir ig, hva fyrir ig hefur komi... En ert ungur; etta getur lagast."

" mtt ekki misskilja mig. g oli a ekki. Allir arir gera a."

"g held g misskilji ig ekki."

"Ef gtir veri vina mn... Eins og systir; leibeint mr; hvatt mig til manndms og framfara... g skyldi aldrei gleyma v."

"g get veri eins og systir n. g felli ig ekki. sem trir mr svo vel. a er langt fr v g felli ig," hn horfi skru augunum snum hreint og alvarlega framan hann.

Geirmundi fannst svo, sem Gus blessun stigi niur til sn, niur syndum spillta jrina, til ess a hugga og hugsvala; rtta fram hnd nar og friar. Hann rtti fram hgri hndina; r lukust saman; Geirmundi virtist svlun og mjklyndi leggja upp fingurna; um hverja taug, til hjartans; a br ngjuroa yfir andliti. urur titrai, bli sau unum, hn dreyrronai og gat engu ori komi upp.

"Vi megum til a vekja hann, hvort hann vill ea ekki," Geirmundur reisti Sveinbjrn sofandi upp fang sr.

En a dugi lti; Sveinbjrn svaf sem ur; tala vri til hans, og hann vri hristur til, br hann ekki hfuga vnsvefninurn fyrir a.

"Helltu vatninu kltinn ann arna. a tlar a vera rangurslaust a hrista af honum svefninn."

urur hafi seti dreyrrau og ekki veitt starfi Geirmundar gaum, en vi essi or greip hn til vatnsflskunnar, hellti r henni kltinn, lagi hann yfir enni og andlit Sveinbjarnar; lt vatni r flskunni streyma yfir hendurnar og vaknai hann loksins.

"Hvaa, hvaa... Helvtis gauragangur og friur --, g vil hafa fri til a sofa. Lttu mig vera, alveg kyrran."

"Hr fru ekki a sofa lengur; blessaur reyndu a tta ig," sagi Geirmundur og hristi hann til.

Sveinbjrn rtti r sr og geispai lngum, reytulegum geispa; hann fr a finna, hvernig llu var vari; hafi svima og rfandi hfuverk; skrokkurinn var leppafllaus; tungan seyingsheit og lmd vi gminn; sneypan og reytan hvldu honum, eins og rennvot heydyngja.

"Gefi i mr a drekka, annars er mr lfsins mgulegt a rta mr."

Svo drakk hann langan teyg; hvldi sig og rskti; drakk aftur og strauk enni; loksins gtu au komi honum ftur og san hestbak. au riu norur gturnar og ltu stga hratt; Sveinbjrn hresstist dlti og fr a blva vninu og drykkjuslarkinu; urur leit til Geirmundar; hann ronai og leit niur glfaxi hestinum, sem kastaist til eftir ftatakinu.

Eftir stundargn fr Geirmundur a tala um vndrykkjur ar dalnum; a r frust vxt sustu rin, a yrfti a reisa skorur gegn slkum fgnui; Sveinbjrn jtai v, stakk Geirmundur upp v, a eir gengjust fyrir v a stofna bindindi; f unga menn til a ganga a. Sveinbjrn tk v gleilega og svo fastru au a koma mlefninu veg nsta sunnudag eftir messu; eir ttu a gera a; uri fannst hn ekki gti starfa anna en hvetja ; a var ekki fyrir kvenflk, a vasast opinberlega v a stofna flg, trana sr svo fram karlmannahpinn. Geirmundur bau Sveinbirni hestaskipti, hann var viss um, a n mundi allt semjast vel milli eirra Raus; Sveinbjrn lifnai og fjrgaist, egar klrinn hafi dansa me hann splkorn, svo hleypti hann stkksprett og n var teki til a ra algleymingi; reynt a n hinu flkinu. a st heima, um lei og au stilltu, Geirmundur og urur, brast Rauur aftur sprettinn. au riu nean vi tni Svartholti; samferaflki var fari aan. Nokkrum spl sunnan vi Grund nu au feraflgum snum; hestarnir lruu svita.

"Hvaa rkallans slr hefur veri ykkur. Slptust i upp a Fossi endanum?" Marja var stutt mli og tk ekki ruvsi kveju eirra en me essum orum.

"Ekki var a n ---. Vi bium eftir kaffi Vilk, en eldurinn logai dauflega svo biin var lengri en bist var vi; hn ba a heilsa r konan, og var alveg forvia yfir, a komst ekki vi heimleiinni, eins og rgerir." a var Geirmundur, sem var fyrir svrunum.

"Veri ykkur a gu, kaffi ar, a hefur lklega slkkt ykkur srasta rostann," Marja vissi vel a enginn br st vi Vilk, a Geirmundur svarai glensi. "g s a Sveinbjrn hefur tluvert teki litaskipum, hann er orinn svo hvtur og fallegur."

"Og hefur greitt r og vegi Svartholti; svona eiga feramenn a hafa a, skipta sr bina, a snir nrgtni."

"a er lklega ekki til neins a bja r kaffi eftir allar veitingarnar Vilk," sagi Marja og glotti n vi.

"O-j, akka r fyrir; tlar a vera fyrirtaks gestrisin, a vri rangt af mr a drepa hendi vi v, sem boi er af svona heilum hug."

Geirmundur bei eftir kaffi Grund og fkk Frifinn vinnumann til ess a ferja Sigfs austur yfir na. Sveinbjrn kvaddi strax samferaflki og akkai v fyrir ga skemmtun, svo fr hann a sofa. Geirmundur akkai Marju me mestu virktum fyrir kaffi, svo var bist til brottfarar og kvast. Geirmundur kvaddi uri sast allra og hn leit til hans hreinu, bjrtu augunum, sem honum virtist mundu sj gegnum holt og hir, lsa frii og heiviri yfir lfi, m dkku dlana burtu; hann hlt hndina, sem l kyrr, fullt svo lengi og ttt er; horfi beint framan sakleysi, sakleysi sem hann hafi tnt, var n svo einrinn a leita eftir; sannarlega var sakleysi til og n mtti hann horfa a, urfti ekki a lta til jarar; hann sleppti hendinni, gekk a hestinum og varpai sr sulinn.

urur var ein eftir frammi stofunni, hn hafi fataskipti og fr sr hgt a v; a var tmlegt n stofunni, aun og ung gn --, hva hann var sviphreinn og frjlsmannlegur, ar sem hann st hlainu og hlt hnd hennar --, taugarnar titruu, bli aut fr hjartanu og til hjartans aftur; munarsll leisluhfgi og augnablikssla ---; var a samrmi tveggja hjartna? --- Nei, v miur, a var aeins hn sem ri, hn sem elskai --; hr var einmanalegt inni; lfi var ti, en ekki inni milli iljanna, ar var allt eintrjningslegt, unglamalegt og dauft a lta. Hn fri sig a glugganum ng horfi t; tni var gult af fflum og sleyjum; baldursbrin st ar me fgru, mjallhvtu blin og gula hnappinn innan ; st ar og naut slarylsins, vaxtarroskans, hsumarslunnar. rr menn riu hvatlega suur og niur eftir grundinni - . Gullfallegur og gur var hann, ljsraui hesturinn sem stiklai undan ---. J, lfi var ti - lf blmanna, fuglanna, hestanna, sauanna, lf hverrar skepnu, ar var heilnmt fyrir mennina, ti bjartvirinu og heiloftinu, ar sem slin lfgai allt, vakti til vaxtar, fegurar, tmgunar, nautna og slu; samtengdi og vaxtai, en vanmegnai ekkert me skrlnun og ofurrki. uri langai t, til slar og sumars, til starfs og slu, en arna st hn innan fjgurra veggja borin voru felld og slttheflu, stofan traust og tvlst; hn fkk aeins a lta yfir vorlfi, en var varna a njta frelsisins, starfans og grurilmsins. J, hn gat a, ef hn vildi, ef hn hafi rtt og kapp til ess; sna lyklinum, lka upp hurinni, standa ekki ageralaus og stara t blinn --, vinna og roskast eins og hann --, Geirmundur var svo bjartur og skrlegur, hafi t veri a --, hitt hlaut a hafa veri stundarhrsun, skuyfirsjn arna fremra fmenninu; ginntur af rum eldri og fari; n var hann sninn fr eirri gfu, binn a pnast og angrast yfir breyskleika snum. a var sr og undarleg yfirsjn... Gra var sannarlega visjl og slg, en lagleg var hn, ekki var hgt a bera mti v... Trin komu fram augun, str brennheit tr. Hann elskai hana ekki og hn gat engu hrundi r huga snum, ekki ri yfir st sinni til hans; a var vonlaus st; aeins brurleg vintta, ekkert meira, ekkert heitara; en st hennar var miklu meiri og sterkari en systurelska, a var jafn lkt og eldur og vatn... Me tma og einbeittum vilja mtti takast a stjrna og temja tilfinningarnar, dylja alla hins sanna og umfram allt hann sjlfan. Han af ht hn sjlfri sr a vera aeins eins og strkri systur smdi, ganga aldrei feti framar, ganga a frjlsmannlega og hiklaust. Ef framar yri stigi skyldi a ekki vera hennar spor, aldrei a hn bist eftir ru. Aldrei.


15. kafli

Bindindisflagi var stofnsett nsta sunnudag, sem messa var Grund; eftir tir hlt hpur ungra manna fund inghsinu; gengu tuttugu og fimm skumenn vnbindindi til jafnlengdar nsta r. Sveinbjrn og Geirmundur voru kosnir til a semja lg flagsins. Allir voru fsir, a Sveinbjrn vri forklfur annarra; hann var fddur til ess; sonur prestsins var sjlfkjrinn formaur flagsins. ruvsi var v vari me Geirmund, eim virtist hann trana sr helst til miki fram, sst sitja honum a fylgja svo fast essu mli; sonur Einars Nera-Fossi sndist ekki fddur til a skipa sr brodd fylkingarinnar; eftir mli og samband hans vi Gru, tti a undarleg framhleypni og ltt af honum, a tala mest essum fundi, hvetja mest og fylgja mlinu fastast; hann hefi tt a draga sig hl, lta sem minnst sr bera. En egar Sveinbjrn stakk upp a Geirmundur vri skrifari og fhirir flagsins var orri atkva me eirri kosningu; eim ngu tti mak a brjtast gegn straumnum, lttara a berast me honum. Geirmundur stakk upp a inngangseyririnn vri ein krna, a tti of htt og svo okuu eir v tillagi niur um helming.

Rosknu mnnunum tti sem eir brust nokku miki , "strkarnir", vinir bindindisins tluu um "merkilegheit", "gorgeir", og llum tti eim a sitja verst eim, sem mest braust essu, sitja verst Geirmundi. Konurnar, bi giftar og giftar, voru rauninni memltar v, a sporna vri mti vndrykkjunni, en mrgum l eim fugt or til Geirmundar, bi fyrir nnur mlefni og etta lka. Enginn sagi etta vi hann sjlfan, hvorki karl n kona; flki Breirdal var ekki svo hrottalegt n fornt skapi; a var fari a leitast vi a feta vandgengna, mja stiginn kurteisinnar. Sigfsi Breiholti lkai a llu vel vi Geirmund nema v einu, "a hann skyldi taka upp eim skratta, a smakka ekki vn og reyna til a hafa ara til ess."


16. kafli

Heyannir byrjuu fyrra lagi etta sumar, grasspretta var g, v hafi gefi vel til a vaxa veurgunum um vori. eir Breiholti byrjuu fyrstir allra. Geirmundur fylgdi fast verkinu, tk kaupakonu tvr fyrstu vikurnar og hugsai sr a vera heldur kaupavinnu sari hluta slttar, ef heybirgir snar vru litlegar. Hann htti eigin engiverkum rem vikum fyrir gngur og var svo eina viku hj Sigfsi; a henni liinni rst hann til sra Jsteins, a sem eftir var slttarins; ar Grund hafi einn vinnumaurinn fengi ftarmein og urfti v a f mann skari.

a var einn dag, a Geirmundur skyldi sl ar suur grundunum og eir Sveinbjrn bir, en systur, Marja og urur, og tvr vinnukonur rkuu; anna flk batt heim hey og kom v fyrir. eir flagar fru snemma ftur til a nota morgunrekjuna og slgu fram a midegismatartma, l nokkur ljarblettur rakaur; mjaltakonurnar hfu komi seint til verks um morguninn. Slskin hafi veri um daginn og harslgt grundunum r v hdegi lei. Eftir mlt sofnai flest flki og svfu eir flagar nokku lengur en eir tluu til. Geirmundur vaknai vi hltur stlknanna; var ljin nlega rku; r hfu fari hljlega ftur, stlkurnar, og keppst vi a raka ljna, n var eim hlturgjarnt, egar takmarkinu var nokkurn veginn n. Geirmundur reis skjtlega ftur og vakti Sveinbjrn; hafi snatri lja skipti orfinu snu og tk til slttar. Veur hafi ykkna mean eir svfu og lk noran andvari.

"v vktu i okkur ekki fyrri?" sagi Sveinbjrn mean hann brndi.

"i bu ess ekki og svfu svo rtt og vrt, a vi vildum ekki raska r ykkar," sagi urur og bandai hfinu brosandi til hans.

a s , a flki hafi hvlst og hresst vi midegisverinn og svefninn; n var slegi og raka af kappi og fullum kafa, enginn l lii snu og dr heldur saman fyrst. Flki hafi bi sig sem lttast til verksins og streymdi svitinn, svo ftin uru vot. Sveinbjrn sl hvasst og kaft fyrstu hviuna og var skk hans engu minni en Geirmundar, en egar fram lei lengdi Geirmundur skrana, bar orfi tara og skrurnar uru snilega breiari; a htti a ganga saman me eim og rakstrarkonunum; urur eggjai fast til rakstursins en a dugi ekki, ljirnir brotnuu ekki n orfin, r skuu ess; eggin var hvss, rtt fyrir forbnir kvennanna; a hvein ljfarinu og grundin dunai vi slttinn. Slttumennirnir gu og rakstrarkonurnar gu einnig; hvort tveggja hafi anna rkara hug en samrur og mlgi. Eftir v sem dr nr nttunni, v meir dr sundur milli eirra. Geirmundur sl ess kafar, sem meir rkkvai lofti og nttdggin ltti betur slttinn. Sveinbjrn fr a brna lengur og vgja sjlfum sr meira, eftir a, a hann s a sundur fr a draga; hann hugsai, a Geirmundur vri sr engu miur drjgur skkinni en tveir hinna skussanna, sem vildu f fullt kaupgjald.

"Tta, fru mr a drekka, i hafi, hvort sem er, ekkert a gera fjrar eftir okkur tveimur."

"a get g gert, ef treystir r ekki til ess a rlta a ftunni. Ertu orinn reyttur, Mundi?"

"Nei, ekki er g a, i megi ganga nr, ef i vilji og geti," Geirmundur rtti Sveinbirni ftuna.

"i svfu gan dr dag; ykkur ykir gott a sofa egar heitt er," sagi urur og horfi til eirra.

"Raki i upp ljna; a er ekki heppilegt a lta slgjuna liggja yfir nttina svona sla sumars." Geirmundur fr a brna.

"r mega hera sig betur og draga af sr sleni," sagi Sveinbjrn og gekk a orfinu.

"akkau r a ekki, skrfan, ert vinlega mestur mli og minni verkinu," sagi Marja, henni var yngst skapi af stlkunum.

Sveinbjrn skellihl; n var hann fullviss um a Marja var rei yfir v a n eim ekki.

egar flki gekk heim af engjunum um kvldi voru au Sveinbjrn og Marja a kta og sneiyrast. urur var ftust; Geirmundur hgi gnguna.

"Ertu ekki reytt, urur -- gekkst hart a r me a n okkur?"

"O-nei, - ekki mjg -- i geru a sem i gtu til a flmast undan."

"i hugsuu okkur egjandi rfina, a gti ekki lnast."

"runn sagi vi num ykkur aldrei, hn ekkti svo slttinn inn -- og svo vildum vi reyna --- hefiru ekki rifi opin augun svona fljtt, ..."

"i gtu ekki anna en flissa og svo misheppnaist allt saman... etta er annars ekki efni til neinnar ykkju, snist mr."

"a snist mr heldur ekki -- og var mr fullkomin alvara a raka hlana ykkur."

a var gn, au gengu bi samhlia; Geirmundi virtist urur draga ungt andann, lkast sem hn titrai, svo spuri hann tt og hllega:

"Ertu lasin, ea ertu annars ekki daureytt?"

"Nei, g er ekki lasin, en a er satt, g er reytt."

Hann gekk egjandi fast a henni, tk undir handlegginn og studdi hana, honum var svo ljft a ltta henni gnguna, a allur hans eigin li hvarf smu svipan; honum var glei a v, a geta stutt hana og styrkt - hjarta sl rar - ef -, vitlaus var hann a vera; bandvitlaus. Geirmundur hraai gngunni til ess a n flkinu, honum var ltt um spori n.

urur gekk eins og leislu, linn og gebreytingin geru hana magnrota, komu henni til a titra; henni veitti rugt, a hnga ekki a brjsti ess, sem leiddi hana, sterkur, ftviss og ruggur; gat bori hana, eins og barn. Hann var gur og vikvmur -, helst til vikvmur --- v hafi hann rasa -- en hann var n binn a n jafnvginu, sninn fr yfirsjn sinni. Um lei og hn renndi huganum a yfirsjn hans, jkst henni styrkur og stling. au nu hinu flkinu. Geirmundur dr hgt a sr handlegginn, htti a leia hana.

"g skal bera fyrir ykkur dti, i eru uppgefnar, vesalingar, " sagi Geirmundur.

"ess arf ekki, vi fylgjum ykkur fullkomlega," Marja var vanalega urrleg.

"O, sei, sei, ert fr a raka a hlunum okkur aftur morgun," sagi Sveinbjrn.

"g ansa r ekki, Bjrn r Mrk, og heyri ekki raupyrin, sem aldrei reytist a skvaldra me."

Sveinbjrn hl og svarai engu. Geirmundur fr a tala vi runni; segja henni fr v, a mir eirra vri frsk og kynni smilega vi sig Heii; a allar lkur vru til ess, a Sigurur mundi reynast gildur og ntur bndi; en mean hann rddi etta, s hann um a aftra heldur gngunni; vissi glggt a urur gekk sast allra.


17. kafli

Brandur hafi aldrei til fulls tra v a Gra vri sr trygg; en eftir veisluna um vori hlaut hann a taka eftir v, hva hn var dpur og flleit; svarai t htt, egar til hennar var tala og stundum napurt; honum fr a virast etta nokku grunsamlegt; a rifjaist upp margt huga hans, um mis kaup, sem hn hafi gert, n ess a hann tti a vita um au; rtti og synjai fyrir au svo lengi, sem unnt var. Kannski a hefi veri eins me hinn burinn? Eitthva vri hft honum? a var einmitt etta vor og sumar, eftir a Geirmundur fluttist fr Nera-Fossi, sem Brandur fr a hlf-tra v, a Gra vri sr tr, a hn vri ekki ll, ar sem hn var s; hefi brg undir brnum. Hann gat ekki hafi mls essu vi konuna n ara menn; Geirmundur kom aldrei fram eftir og Gra fr ekki arar ferir, en veisluna um vori; a benti lti til ess a tra orasveimnum, ea au hfu sni fr essu voalega ri. var Gra undarlega hugsunarlaus vi ll heimilisstrf, urrari og kaldari gagnvart honum en nokkru sinni ur; v gat Brandur ekki hrundi r huga sr, a flaug efi og tti huga hans, egar minnst vari, hvarflai fr aftur og kom svo enn til baka, settist a og hvslai; kom ra og sing huga hans og hjarta; pndi hann, eins og ill og heimskuleg tortryggni, sem hvorugan ftinn gat stigi, en var trlega handviss, a n sr snaga og hanga eim, flaksa svo framan vi hann og na, bi ntt og degi. Um hausti var Brandur farinn a fyrirvera sig fyrir essar getsakir og tortryggni, sem flgruu suandi huganum. a var mannlegt a leggja trna vaur og rg vondra mann, eirra sem reyndu til ess, a spilla vinttu og gri samb, fru allt til versta vegar. Hann fastr me sjlfum sr a bla niur tortryggnina, fyrirlta vari og rgburinn, sem bakai honum aeins gremju og skapraun.

Hjnin svfu sitt hvoru stafnrmi, afiljuu hsi. Steini svaf hj fur snum, en yngri brnin hj Gru. skililinu milli rmanna var Brandur vanur a hafa vesti sitt; tbaksdsirnar voru stundum vasanum, en miklu oftar undir koddahorninu a framan; Brandur var, eins og flestir tbaksmenn, vanstilltur skapi, ef a var ekki vi hndina, egar hann fsti a f sr "tlu".

Morguninn eftir fyrstu rttir svaf Brandur vanalega lengi fram eftir; hann hafi komi seint heim, kvldinu fyrir, og veri kfdrukkinn. Piltarnir fru a smala saman geldfjrsafninu til rannsknar og Gra reis fyrra lagi r rekkju til ess a veita eim kaffi. egar Brandur vaknai, reis hann vi olnboga, reifai undir sngurhorni vi framstokk rekkjunnar, dr ar upp pelaglas fullt me brennivn, saup niur til mis og fr svo a leita a dsunum. Undir koddanum voru r ekki og vestisvsunum var ekkert anna en tannstngull og korktappi. Brandur fr a bylta til rminu og leita, en a var rangurslaust, svo smeygi hann sr sokka og buxur, leitai fyrst snu rmi og fann ekki, fr hann a rta til rmi Gru, reif upp undirsngina, rtai til gruskinninu sem var milli hennar og trspnanna, fann ekki dsirnar - en fann ar nokku samt -saman vafi brf - brf til Gru. Brandur hafi forvitni a vita, fr hverjum a vri; brfi var ekki langt, og var hann lengi a lesa a; strurnar voru naumast r augunum, stafirnir iuu, orin stukku og lnurnar dnsuu - a var engin fura, hann vri lengi a lesa etta brf og vildi kynna sr vel efni.

egar Gra kom me kaffi var Brandur alklddur og binn a tma glasi, httur a leita dsanna og heldur ungur svipinn; hann sagist ekki vilja etta blva kaffigutl og spuri hvern fjandann bi vri a flkja dsunum; um a gat Gra ekkert sagt, en brst strax vi og fr a leita rminu snu.

"r eru ekki arna; g er binn a leita ar," sagi Brandur hstum rm.

Gra fkk dynjandi hjartsltt og reif til trspnina. Brandur stakk pelanum brjstvasa sinn, var var um a eitthva hart mundi vasanum, gtti eftir hva a vri, og ar komu dsirnar; hann beit af enda tbaksins og skellti svo dsunum aftur.

"A hverju ertu a leita? g er binn a finna dsirnar."

"a er gott," hn hlt fram a leita.

"Kannski srt a leita a essum skekkli?" hann rtti brfi fast a andlitinu henni; hn rtti sngglega r sr og horfi til hans, bi voru dreyrrau; varir Gru titruu og nasaopi andist t. Eitt ea tv andartk, svo reif hn brfi.

"Nei, ekki strax," hann kippti brfinu af henni. "tlaru samt a rta?"

"rta - rta fyrir hva?"

"Fyrir ---, fyrir a hafir haft fram hj, lagt lag itt vi Geirmund."

Aftur leit hn framan hann; smu augum og unglamb horfir hund, sem hefur slengt v niur.

"g rti ekki ---, en a var ekki von a vel fri ---, g var seld og keypt, eins og hross. gast keypt, ttir auinn."

"Seld -, a hafir veri seld; ertu orin bandvitlaus, kona?"

"Nei, g er ekki vitlaus. g var sannarlega seld; g fkk a smakka v fyrstu rin, a ttir allt, bi bi og mig; a g tti ekkert, var a engu frjls. hefur vinlega kga mig, eins og r hefur veri unnt og loksins stolist ettta brf." Gra var kaflega fastmlt, a var lkt og hn biti sundur orin. Svo gekk hn fram a hurinni, leit fram fyrir og lsti san.

"g hef ekki stolist neitt brf; g fann a, leit a, og svo var sjlfsagt a g lsi a til enda; eins snoturt og a n annars er, etta brf."

"J, vst er a stuldur. Brfi var til mn og tt ekkert me a lesa mn brf - , ekkert me a stelast au."

" rur, hvort kallar a stuld ea rum illum nfnum; en hr skulu r ekki duga tm hrakyri; hr er rk snnun, sem skalt mega til a beygja ig fyrir; etta skipti skaltu lkka seglin."

"Brandur, fu mr brfi; hefur engan rtt til a halda v ---; g ber ekki mti v sem var ofurltinn tma, en slari sem hefur byggt er fyrir a mesta haugalygi. g hef hrasa, en g get svari a allt milli okkar er n sliti sundur. Mr hefur aldrei komi til hugar a yfirgefa ig, og g vona og ska eftir, a samb okkar geti jafnast og batna; mr er a full alvara."

"Ekki liggur n a f r brfi, - gast hirt a betur, - r dugar engin frekja; sr, hva vel stendur a vgi. Og ekki held g a s strra akka vert, hlypir ekki fr mr og brnunum okkar, fr binu hrna ---, skrra hefi a veri blva fargani. a er rtt passlegt fyrir ig a aumkjast svolti; minna m a varla vera."

"g hef jta breyskleika minn og get fullvissa ig um a, a anna eins skal aldrei oftar koma fyrir; en ert ekki laus vi galla og brot heldur; a drekka sig svnfullan er ekki htinu betra, og drykkjuskapur inn er ef til vill orsk til ess, a allt fr eins og a fr."

"Hrna ---, en a nr engri tt; er s helvtis fjarsta og vibra; a jafna v saman, g fi mr stundum staupinu, og essu athfi nu; a dytti engum hug, nema r. g ver aldrei sttur vi ig, nema viurkennir brot itt, breytir sambinni til batnaar og srt betri kona, en veri hefur n skasti."

Hjnin hldu fram a rta og skattyrast nokkurn tma enn. Gra brenndi brfi; hn gat ekki anna en slaka svolti til etta skipti, geri svo lti r stum snum og Geirmundar, sem unnt var; lofai v, a vera ari sambum framvegis en veri hafi og fullvissai Brand um a hann yrfti aldrei a ttast trna sinn hr eftir. Brandur sefaist og var skaphgara; fri Gra samrurnar a brnunum, hva au yrftu bi a vera samhuga og rvkul me a ala au vel upp, gustta og gu framferi; spara ekkert til ess, a au fengju sem besta frslu og roska, a vri heilg skylda eirra beggja og aal tlunarverk lfs eirra; au yru a lifa fyrir brnin, starfa samhuga a v verki, a manna au sem best. Brandur fann, a etta var fallega hugsa og skapi mktist og mildaist, egar hann fr a hugsa um brnin, slleg, gl og uppvaxandi; s bjartari daga blasa fram undan, en sem lii hfu, egar au bi yru samtaka bnainum, glaari og ngari vi heimilisheillina og ali Fossi.

Gra bau honum kaffi, stti fram knnuna, hellti "bndabollann" og baust til a skja vn pelann, ef hann vildi bta svolti bollanum snum me v. Brandur var lttbrnn vi; etta var vanaleg umhyggja, sem honum tti vnt um og vonai a reyndist fyrirboi gleilegri og ljsari daga.

egar Brandur var a drekka a sasta r bollanum, kom Steini litli hlaupandi inn og sagi a bi vri a reka f rttina, - hann hafi vakna snemma ennan morgun, til ess a smala me vinnumnnunum og sj f.

"Hva hn Hatta mn er orin str og falleg; skp hefur hn vaxi sumar."

"J henni hefur fari vel fram, hn verur gersemisr eins og kyni. En komdu n til mn, lambi mitt, og kysstu hann pabba inn."

Steini kom, lagi hendurnar um hlsinn fur snum og kyssti hann lngum kossi; svo til mur sinnar og kyssti hana lka; eftir a fru fegarnir t a rttinni.

egar eir voru farnir, gekk Gra fram stofuloft, inn herbergi ar, lsti hurinni og settist rmi; greip bum hndum fyrir andliti og hallai sr fram bori; a setti a henni kafan grt; sat svona um stund og grt me ungum ekka; eftir a lagai hn rminu og hallai sr koddann. Hn var daureytt; skai a mega sofna langa, draumlausa, sasta svefninum; f fri og hvld, losna vi kvalirnar og lfsbarttuna. etta kom eins og ruma r heirku lofti; kom egar hana vari minnst; egar stir eirra Geirmundar voru slitnar sundur og hn bin a sannfra Brand um a, a allt vri slur og lygi vondra manna; lofti svo kyrrt og mollulegt, skall bylurinn , skrandi tsynningur me hagli og hrarfjki. Hn gat ekki gleymt Geirmundi; hafi aldrei elska hann eins heitt og n, egar au voru skilin a samfundum. ll staror, brennandi famlg, titrandi hendur og algleymisnautn, sem au hfu noti laun, vakti hug hennar og hjarta; laai og seiddi me tfrakyngi; til ess fsti hana, kunni engin tk a sporna gegn eirri stru. Fossbirnir voru svo ttalega dimmir og dapurlegir, san hann fr; mennirnir leiir og sjlegir; a lagi nkulda af Brandi, hann var svo murlega frur og skemmtilegur ---, og ennan kulda tti hn a a, temja sjn sna og tilfinning svo, a henni tti hann ngjulegur, pynta sig til a lta svo, hrsna st og umhyggju, a var hart lgml, jrnhr skylda, sem ekki var hgt a forast ea komast hj; sem hn fastr a hla svo sem kraftarnir leyfu, reki orkai, en n var hn reytt - gat svo lti unni, tti svo erfitt me a stjrna gei snu og hugarr. La essa kvl ein, dylja alla menn harma sinna, snast gl og ng; hafa engan vin n vinkonu, sem hn gti leita til, fengi huggun hj, melun, svlun og traust. a var vonleysis lf, sem n horfi vi; engin von glileg, nema brnin, blessu brnin hennar; fyrir au var hn a lifa og vinna og hj eim var hn a bast vi fr og fri, ef henni nokkru sinni aunaist a njta eirrar blessunar framar, ef hn geri sig veruga eirrar nar. Og var a starfa, ekki dugi a leggjast rekkju -. Gra kipptist vi, reis ftur, urrkai augu og andlit vandlega, sltti hri og lauk upp hurinni, gekk fram lofti, ofan stigann og inn bri; hn fr a skammta morgunmatinn, en var alltaf lkt og leislu, s allt leislu, bi menn og mlleysingja, dautt og lifandi, allt nema brnin, sem hn var srlega stug og kossmild vi, og Brand; vi hann var hn hlf hrdd, vi hann urfti hn a gera yfirbtur; ar dugi ekki vanstilling gei, n kuldaleg samb. Hn var a vera lagin og taka heppnum hndum honum, svfa brina og vekja trna; en etta var erfitt verk, ung spor, sem hn tti a ganga.


18. kafli

Vetur essi var harur og illur. Fr v hlfum mnui eftir veturntur hafi alltaf veri jarlaust mrgum bjum Breirdal; fnnin var geysimikil; elstu menn ttust ekki muna jafnmikil jarbnn og harindi, san fellisveturinn mikla. a sl hug marga vi ann samanbur, v fjrfellir er voalega sr, bi fyrir tilfinning manna og efnalegt sjlfsti eirra; me horfelli lamast sveitin, hrai ea landsfjrungurinn, sem fyrir honum verur, skortur og sultur, sundrung og trleysi leggjast yfir mennina og kga niur moldarhreysin, fletin gmlu, ar sem feur og forfeur hfu seti og velt fyrir sr harindunum, breytilegri veurttu, horfelli, hafs og hungursney; ar sem kjarkurinn dofnar, rvnting og trleysi landi, bnaarhttu og alla jarneska slu lifnar og nrist; sundin lokast, allir stgar og gtur fyllast af fannkyngi og hrkugaddi. ar sem slendingurinn lrir tortryggni, draumra um heimspeki og trarml, sveimhuga inn ljst andans rki; lrir a oka r sessi, slaka til, beygja baki og barma sr.

N var komin "mi-ga" og alltaf hldust harindin; a var naumast komist bja milli - skalaust - fyrir kleifri fnn; flestir menn stu kyrrir heima og voru samgngur litlar og frttir far. Erlenda matvaran sat kaupstanum; engir hfu brotist me hesta og slea til ess a skja hana um langan veg og vandfarinn; a var v lti um kornbirgir flestra bnda Breirdal og, v miur, lti um r birgir kaupstanum sjlfum. Kaffi og sykur, tbak og vn hafi veri flutt heim dalinn, rtt fyrir jlin, og miklu minna en urfa tti; a er ekki mikill ungi, sem maur dregur sjlfum sr kafaldsfri og hrum.

Hey Dalverja hfu a vsu veri vanalega mikil um hausti, en n var svo komi, a flestum var farin a miklast vetrarnauin og heyfori orra manna ltill orinn. a horfi til furskorts, ef ekki batnai veurtta brlega.

Brandur Efra-Fossi hafi margt kvikf gjf, og honum tti heyin hafa gengi fljtt til urrar hj vinnumnnum snum; ef essi harindi hldust til sumarmla, s hann, a heyin mundu ekki hrkkva til a fra fna sinn; a honum mundi ekki til setunnar boi lengur. Hann fr v t Dal til a leggja flur hey, annahvort til lns ea kaups. Veturinn hafi veri enn snjyngri syri hluta dalsins og menn ar v almennt heytpari en Norurdlir. Brandur leitai fyrst til sra Jsteins; ar voru ekki hey aflgu, svo neinu munai, en prestur rlagi honum a finna Breiholtsmenn, eir mundu heybirgastir allra noranmanna; Sveinbjrn hefi rtt nlega skoa hey Geirmundar og sagt, a hann gfi inni fimm vikur af sumri, mundi hann samt ekki urfa a snerta rjtu bagga hey, sem hann tti, og Sigfs stlbirgur. Hj rum mundi ekki til neins a leita heylns; eir mundu engir hafa hey aflgu og sumir mjg tpir. Brandi var rugt um gnguna suur eftir, skafri vri allgott; hann tti rugra me a leggja flur hey hj Geirmundi, en rum mnnum; til ess hafi Geirmundur gert of miki hluta hans, ori honum rndur Gtu; og Brandur hefi fastri me sr, a viurkenna ekki fyrir nokkrum manni, a neinn fluguftur vri fyrir orrum eim, sem hafar voru um au Geirmund og Gru, vissi hann vel, a hjnastin hafi strum klna og spillst fyrir hans skuld. Geirmundur hafi n eirri st, sem honum bar sjlfum, bi a lgum Gus og manna. Vetur essi hafi frt honum fullan sann fyrir v, a Gra vildi ekki aumkjast, ekki vera honum hl samb, ekkert bta fyrir brot sitt; a hn var afskiptaltil vi bssluna, en brulunarsamari me mat og kaffi, en nokkru sinni ur; sat rlt vi sinn keip gagnvart honum, lt aldrei undan sga, seiglaist vi a toga sitt ml fram, anga til hann sleppti hnkinni bri sinni; hnkinni, sem au hfu togast um svo oft og rtt, stundum me hg og gtni, stundum me kappi og fullu atfylgi. Vonin um, a hn mundi vilja bta fyrir brot sitt, me ausveipni og st gagnvart honum, var daufari og daprari, klnai og flnai, og klnai um lei st hans og vintta, broti stkkai og sortnai; en bak vi etta l beygjanleg r til ess, a njta star hennar og staratlota; gat ekki reiur hugsa hana fami annars manns. Heimurinn og hjnabandi hafi sviki hann um st, sem enginn tti rtt til, nema hann einn; fyrir au vonbrigi var hann vanstilltari og stari skapi, en ur hafi veri; hva sem aflaga fr bnai og heimilishag, virtist honum stafa af essu eina, a Gra hafi sviki hann; hn, sem hann tk r skortinum og volainum og setti gott og rmt hsfreyjusti, hn launai svona illa st hans og umnnun. a var ekki svo mjg ttt, a gremjan, reiin, stin og fsnin snerust fleygifer huga og hjarta Brands, og ef hann skyldi skjtt til taka, gtu ori mistk fyrir honum, svo a reiin gengi fyrir stinni ea fsnin hoppai vi hli gremjunnar, en au mistk reyndust honum hvorki sigurauug n farslleg til unasbta. Einu sinni hafi honum veri vel til Geirmundar; en egar hann las brfi og s, hva hann sagi vi eiginkonu sna, opnuust augu hans, s Geirmund rtta rnshendi, hrifsa unainn og sluna r hjnabandi og samvistum eirra; bri og afbri rigndi yfir hann, lkast glandi eldregni. N - egar fr lei, og Geirmundur hafi sjlfviljugur fjarlgt og sliti etta heilla samband, var Brandur ekki jafn heiftugur til hans og honum hafi tt lklegt fyrstunni. Hann gat vel skili og fundi, a a var ekki svo elilegt, Geirmundi tti Gra falleg, felldi hug til hennar; hlypi eftir strilti skunnar, lti sigrast af eldhita tilfinninganna --- Svo fr fyrir honum sjlfum, daginn sem hann batt me henni ru.... Langt var n san, og ln var a, hva hann slapp vel fr v llu saman... En hitt, a Gra hefi fs elska hann; teki hann fram yfir sig; ori sr afhuga og jl - a var srast - tilfinnanlegast. Vi hana var hann gramastur; bi hryggur og reiur hrsun hennar, sem aldrei yri btt fyrir.

egar Brandur kom fram a Breiholti, fann hann fyrst Sigfs a mli og falai hey fr honum; Sigfs tk llu vel, en vildi litlu lofa; sagi a margir hefu bei og margir mundu naubeygir a f ln; hann gti ekki lti hvern f miki, og a verneita tti sr drengilegt. Loks lofai hann fimm vttum; meiru ekki, fyrr en fram r si, vsai til Geirmundar, sem bi tti hey aflgu og engu mundi hafa lofa enn. Brandur hlaut a finna Geirmund, honum var nauugur s einn kosturinn; hann var lotnara lagi, egar hann gekk fjrhsi til Geirmundar, og honum var erfitt a koma orum a erindinu; a fann lka Geirmundur fljtt og likai strax r v, ltti Brandi mli.

"g man vel eftir, a hjlpair okkur oft um heytuggu vorin; g tk eftir v - g vri ekki gamall, a a var vinlega gott og vel verka; s misjafnara r rum stum; srstaklega man g eftir einu fellisvori hefu lmbin drepist undan num okkar, ef hefir ekki hjlpa. g get a llum lkindum misst eina tuttugu og fimm bagga; mttu f, hvort vilt heldur til lns ea kaups."

"J, ekki tel g n til skuldar, g hafi einhvern tma lti skroppu poka a vorlagi; fair inn heitinn tk mr vik stainn. En mr kemur mta vel a f heyi, og ef g m kjsa, ska g helst a kaupa a - g borga, ur en mjg langt um lur. essar ferir eiga illa vi mig, g er eim svo lti vanur og vildi feginn vera laus vi a fara r margar."

"a get g ofbo vel skili, og g ekki ig svo vel, a g veit r er nr gei, a hjlpa rum um tuggu poka, en a bija ess."

Me sjlfum sr hugsai Geirmundur: N er Brandur binn a f fulla vissu; a er ekki von honum s ljft a leita til mn. Hann er dadrengur rauninni, og g hef aldrei s afbrot mitt, vi hann eins glggt og tilfinnanlega og n; g vri verri en hundur, ef g reyndi ekki a greia r essum flka, eins og g hef vit og krafta til.

Mesti hyggjusvipurinn hvarf af Brandi; hann var lttstgari og lttara um ml; fr a skoa f og tala um, hva a vri gtu holdi og braglegt. "Svona arf a hira a og svona a a lta t; a er aumt a pna aumingja skepnurnar."

"a er ekki margt frum hj mr og annahvort vri, a g nennti a hira olanlega... gerir svo vel og staldrar mean hita er?"

"akka r fyrir. Feginn ver g a tylla mr niur um stund."

Brandur sat stundarkorn inni bastofu Breiholti, borai og drakk kaffi; svo fylgdi Geirmundur honum suvestur yfir na; ar stldruu eir; Geirmundur spuri, hvernig gamli Brnn fraist; a var reihestur Brands, og orinn tjn vetra gamall.

"Hann hefur aldrei veri eins magur, aumingja klrinn; g hefi tt a drepa hann haust; a er skmm a frinu hans seinni partinn vetur."

"g skal, ef vilt, reyna a lofa honum a hanga me eim raua mnum, a sem eftir er vetrarins; g hef aldrei borga a, sem lnair mr vestur a Valla-kirkju hrna um sumari."

"Mr datt aldrei hug a selja a ---, en hitt skal g iggja; g veit honum lur betur frinu hj r, en narningnum heima."

Eftir a kvaddi Brandur me allegum kossi; ann svipinn var hann binn a gleyma, og fyrirgefa, llu v, sem Geirmundur hafi gert honum mti skapi.

skp gat Brandur veri nautheimskur og sljskyggn; a var hgarleikur a vefja honum um fingur sr; hann gat ekkert s, engan grun fengi og ekki lagt trna sannar sgur; vlk fyrirmunun, sem yfir honum var; bandur hefi hann ori, ef hann hefi vita, hvernig au sviku hann; ausi yfir au skmmum, eins og maklegt var. a var einsdmis hlgilegt, egar Geirmundur fr a lna honum hey og taka af honum klrinn; eitthva var hann a knast honum fyrir konuna; a mtti varla minna vera, en a hann frai reihestinn einn mnaartma; tplega mundi a ofborgun fyrir allt og allt. etta og vlkt hfu menn sr til dgrastyttingar dalnum, egar frttist um erindi og erindislok au, er Brandur hafi fengi Breiholti.

Veurtta batnai r mijum einmnui og sauf og gripir lifu af olanlegu holdi; Brandur keypti rjtu vttir heys af Geirmundi og kom me eim htti kvikf snu fram, n ess a lii tilfinnanlegan skort. Gra lagi ftt til eirra viskipta; henni var srt gei til Geirmundar, sem hafi sliti sig alveg tilfinningarlaust burtu fr henni, til ess a draga sig eftir uri, komast daur vi hana. Hann foraist, eins og heitan eldinn, a koma fram eftir, eins og a brenna sig glandi jrni, a hn fengi fri a tala einmli vi hann; honum var blasta alvara, a mtti alveg ganga r skugga um a. Henni fr a standa sama, hvort hn var vegin ea vegin, greidd ea greidd, vel ea illa til fara; ar, heima Fossi, hirti hn ekki mjg um a skarta n bast vel; a var hver maur rum leiari og skemmtilegri; allir, nema brnin hennar og hressingin r kaffiknnunni, sem hn tri a ltti af sr harminum og leiindunum, vri sr flestra meina bt.


19. kafli

Flki Breirdal stti fjlmennt til ta pskadaginn; fri var gott, tin bl og hagst; harris- og fannarfargi ltti af og vorvonin vaknai. Alla menn fsti t r b; til a hreyfa sig vorloftinu; hrista af sr hsryki; rtta r hiskreppingnum; finna menn a mli, sna sig og sj ara; skemmta sr og lyfta upp. Lfsfsn, gviri, fjlmennisvon og gurkni kni mennina til a skja vel kirkju ennan dag.

Slin vermdi lofti og brddi snjinn; fr hverjum fannarskafli og svellglotta runnu leysingarlkir; niandi og suandi leituu eir fram; eftir gtum og skorningum, niur eftir, niur a rglaumnum; fsti til samkomunnar og sollsins Breirlum. Sauf og hross fru hgt og tmlega a v a velja a besta r haglendinu; sumt l og sleikti slskini, vrugjarnt og ngt me stundarvelgengnina. a var r og einskonar helgikyrr yfir kvikfnu dalnum; v lei vel dag, ti heilnma loftinu; a var lka fegi frelsi, ljsi og sjlfri.

Mannyrpingin gekk "sparibin" innan r bnum Grund og af tninu ar; gekk hgt og gtilega til kirkjunnar, foraist a aur ea bleyta fri sokkana sna og sem allra minnst svrtu skna me drifhvtu, nskfnu eltiskinns bryddingunum; einstku strkar gtu ekki stillt sig um a stga nrri pollunum og vatnsrennunum; eir fengu lka flestir aurslettur yfir skna, upp ristina, svo sokkarnir dignuu; en eir ruddust eins einbeittir inn kirkjuna fyrir v; etta var sannur gleidagur fyrir ; dag voru eir lausir vi a lesa fyrir prestinum og vonuu eftir glmum, hlnum, noran vi binn, egar loki vri messu. Ungu stlkurnar hugsuu sr lka til hreyfings dag, a horfa glmurnar, taka eftir msu, skrafa saman og frtta margt skrti; ef til vill komast einhvers staar a dansglei.

Kirkjan var full af flki; krnum sat hver undir rum og krkbekkurinn var fullskipaur dag. Menn stu alvrugefnir og htlegir. Sra Jsteinn lagi svo nkvmlega t af guspjallinu, sem nokkrum presti var unnt; boai mnnum fagnaarboskap upprisu frelsarans me mrgum orum; dreifi ritningartilvitnunum me klerklegri snilld hr og ar um alla runa, sem var skrifu og gulnu og m nokku, en hjartnm og drleg, lkt og hn hafi veri eyrum safnaarins nokkrum sinnum ur. Margur roskinn maur var s, er fann hfuga r frast yfir sig, hvld og vr og megnan hita; andlit fjlda margra uru unglamaleg og drtta slk; augnalokin sigu niur, hgt og hgt; hfuin hnigu niur; samviskur og helgifriur luu til sgandi svefns. Gamall bndi tk upp "pontuna" sna, sntti sr og tk rkilegan nefdrtt, rtti hana a sessunaut snum, sem geri slkt hi sama, og n komu baukar, dsir og "pontur" loft; n var sntt sr og teki nefi brerni og sameiginlegu flagi; hnerra af vivaningum, sem voru ekki fullnuma siunum og hnerra aftur, hnerra rija skipti. Margir voru eir lka, sem lituust um, horfu fram stin, horfu djp ea glampandi augu, gfu og u hllegt tillit, sem hreyfi bli, vakti af mkinu, lfgai og hressti kfhitanum.

Gru virtist Geirmundi vera tliti til urar, eins og hana grunai lengi; hn sat dreyrrau og kfheit, tapai huganum fr runni til hins allra heimslegasta hringsls; rngdi honum a runni aftur, vildi taka vel eftir og gat a ofur litla stund, tapai honum gnur aftur, skai a hafa seti heima, skai margs annars; fri sig til stinu og urrkai sr me hvta trafinu; hlddi me kostgfni eftir v, sem presturinn sagi um fgnu kvennanna forum; Marju fr Magdlum, Salme og Marju mur Jakobs; datt Marja Jsteinsdttir hug og urur, leit til Geirmundar - vst glpti hann hana nna - au tku vst ekki miki eftir gusori, hfu anna a hugsa; Gra varp milega ndinni; han af var ekki til neins a halda sr a runni, hn gat a ekki, hugurinn stefndi ara tt.

rngin var geysimikil kirkjudyrunum; menn streymdu t r eim svo rt, sem unnt var; gleyptu sig hreina lofti og veurbluna, lfi glddist, andlit og svipir manna fjrguust; ti var ng rm, ngt loft og frelsi; leggir og liir likuust, vvarnir stltust og fjaurmagni x. Tveir og tveir rddu saman, gengu t tni spjallandi; rum stum hjalandi hpar, hljandi flk, sem var kappi a frast og fra, frtta og segja tindi. N fann enginn maur til svefns n sgandi drunga. Hr var vorloft, n var vori komi, gnin og hrin htt a lemja ekjuna hverju hsi, htt a hra allt kvikt me lngum, seigpnandi daua.

Geirmundur og Sveinbjrn gengu t hesths, ar sem Rauur st, sngghrur, selfeitur, hvasseygur og vvastltur. Sveinbjrn dist a v, hva hann vri spikaur - hann hafi gert a lka um morguninn.

"Hann er fr um sprett nna, s raui inn, snist mr."

"J, og n ni g gum vekurarspretti r honum morgun; kvld skal hann mega lta hana til betur."

" fer ekkert heim kvld; vi verum a lyfta okkur upp, a er svo langt san tkifri hefur fengist til ess."

"Auvita brliggur mr ekki , a fara heim -, hefur upp mrgu stungi, sem vitlausara hefur veri, en etta."

"En vi verum a drfa upp nokku marga; a sem stofan rmar af dansprum."

"a verur arfa troningur; a hjlpar varla."

"Iss; vertu hrddur; skalt f fylli na bi ml og a er meira en flestar skepnur hafa tt a fagna n um tma."

"Satt er n a, en vi skulum ekki hma hr fram kvld -- kannski eir fari a glma."

egar eir komu upp hlinn voru nokkrir ungir drengir farnir a glma og hpur jafnaldra stlkna st ar hj broshr og smhljandi. eir stanmdust og horfu um stund.

"a hefi tt a fara eina reglulega bndaglmu," sagi Geirmundur.

"Langar ig til a reyna vi Bjarna Felli? Hann er hr dag og langar vst til a sna frkleik sinn."

"a getur ekki fari verr en fyrra --; hann er helvti sterkur - a lklega er ekki til neins."

"Satt er a; sterkur er hann --, hann hefur hlst um a leggja ig fyrra."

"Svo ---. a er rttast a lofa honum a hafa ngjuna af v a raupa aftur yfir sigrinum nsta r."

Tveir elstu og rekmestu drengirnir voru sendir til ess a smala mnnum til glmunnar. Skmmu sar byrjai regluleg bndaglma og var kosi hnppum; Sveinbjrn og Bjarni Felli voru bndur; Bjarni var fengsll knrra lii. Sveinbjrn var a treysta Geirmund, ef sigurs yri aui. Jafnframt og glmumannahpurinn stkkai, a v skapi fjlgai horfendum. Gra valdi sr stu mannhringnum, er st umhverfis glmufltinn, gagnvart eim Jsteinsdtrum og lti eitt skhallt vi.

Glman var stt me fjri og kappi; fkkai skjtt drengjum og hinu knrra lii, sem glmdi fyrst. sendi Bjarni Svein brur sinn fram og rst Geirmundur mti honum. Sveinn snarai sr r treyjunni, en Geirmundur fr ekki af ftum. Sveinn br leggjarbragi og rasai Geirmundur vi, en fll ekki; smu svipan, og hann rttist vi, hvarf glmurian og um lei v hann Svein upp klofbragi og kom hfu hans og herar fyrst niur. Bjarni flnai og sendi Gumund sbjarnarson mti Geirmundi og fll hann sveiflu. sendi hann r Grundarkoti og glmdi Sveinbjrn vi hann og fll rur fugu leggjarbragi. Eftir a glmdi Geirmundur vi brur tvo fr Slttabakka og felldi ba, var annar eirra rammur a afli og furu torveldur. var p miki og hltur lii Sveinbjarnar; tti mrgum Geirmundur hafa eki lii Bjarna drjgum bug. N gengur Bjarni fram glmuvllinn, snarai fr sr treyjunni og mlti:

"N ver g a fara; a er ekki rum til a skipa; til ltils s fyrir mig; bst g vi, a reyna til a hefna Inglfs Slttabakka."

"Geirmundur verur a blsa minni ur," sagi Sveinbjrn; honum skalf rmur.

"Best er illu afloki. a er rttast a lta Bjarna ekki urfa a ba mn arna lengi."

"Varau ig krknum," hvslai Sveinbjrn eyra Geirmundar um lei og hann gekk fram mti Bjarna.

Og um lei og eir tku glmutkunum lagi Bjarni hlkrkinn innanftar; Geirmundur kiknai vi, en gat me hrkubrgum snara sr svo til, a Bjarna slapp bragi, Gra gtti einskis annars, essa stundina, en horfa Geirmund; hana langai til, a hann bri sigurinn fr bori. sveiflai Geirmundur Bjarna snggt til og br honum til sniglmu me svo skjtri svipan, a Bjarni rauk egar hnakkann og dunkai hlnum vi falli.

Gru var liti af Geirmundi og til urar, s a hn var fl og horfi - horfi sem snggvast augu Geirmundar um lei og hann gekk til flaga sinna, og a urur dreyrronai vi.

Bjarni bau Geirmundi ara glmu, en Sveinbjrn sagi, a nna vri essari bndaglmu loki, a yri a kjsa anna skipti.

"Ea glma svona eins og hvern lystir til," sagi Bjarni. "Viltu ekki koma ara, Geirmundur?"

"O-j, a er g til me."

Um lei og eir gengu til glmunnar, heyru eir a Brandur Fossi sagi: "Helvti var a fallegt brag og snarlega fylgt."

Bjarni ni fljtlega krknum, en Geirmundur kiknai n ekkert vi; hvorugur vildi sleppa braginu; a var afli, snarri og harkan, sem hr hlaut a ra leikslokum. Geirmundur var lgri vexti og jafnsterkari, Bjarni hrri, meiri riunum, sterkari herunum, me lotinn hls og herabungu. Bir spyrntu fast, mjkuu sr til rum fti og reyndu a sveigja hinn aftur bak. geri Geirmundur snggt vibrag; Bjarni tapai bolmagninu, rauk aftur bak og Geirmundur hann ofan. Bjarni st seint ftur.

"Eitthvert ljtasta og nautslegasta brag er krkurinn," aftur var a Brandur Fossi, sem talai.

"Helvti er Geirmundur orinn knr og gtlega snar," sagi Jn Svartholti.

"Vi skulum fara riju," sagi Bjarni.

"a er best a fara heldur ara bndaglmuna til."

"Rtt eina... oriru ekki eina enn, Grmundur? ... Geirmundur tlai g a segja."

Geirmundur varpai sr egjandi fram vllinn; bir gripu tkunum; smu svipan hljp Geirmundur undir Bjarna, lagi hann mjamarhnykk og renndi honum fram af sr.

"Allt er rennt er, Bjarni minn," sagi Geirmundur; hann var nflur andliti.

Bjarni gekk egjandi til Sveins brur sns og tk treyjuna sna, en blbogar stu r bum nsum. Geirmundi var hverft vi og spuri, hvort hann hefi meitt sig miki.

"g meiddi mig ekki a teljandi s og vanda fyrir nasadreyra. a arf ekki a stumra neitt yfir mr--, hefur anna arflegra a gera me tmann nna, bst g vi."

Geirmundur gekk egjandi burtu. Sveinn og Bjarni fru niur a lknum. Margir gengu burtu fr glmunum og margir voru eftir vi r, einkum unglingar, sem n gtu komist betur a. Inglfur fr Slttabakka ba Geirmund a kenna sr mjamarhnykkinn, og svo glmdu eir um stund og Geirmundur sagi hann mundi sigurslli me klofbraginu en hnykknum, ar yrfti hann ekki anna en litla fingu, til a vera slyngur, enda mundi a bragi honum tamara og elilegra.

Skmmu sar gengu eir Sveinbjrn og Geirmundur saman niur eftir tninu.

"N hefur Bjarni ekki miki til a hlast um," sagi Sveinbjrn.

"Nei, a held g n varla; en hann oldi ekki mti; hann var blreiur og lt allt of miki v bera viurvist svo margra manna."

"r hefur fari drjgt fram ri a tarna."

"Ea Bjarni hefur veri illa fyrir kallaur, sem g held helst a hafi veri."

"Heldur tti mr a betur, a gast lagt hann - og a svona greinilega."

"Mr tti a n lka; en ar fyrir er ekki vst, a g eigi vinlega sigurinn vsan; Bjarna getur gengi betur anna skipti."

"Veistu a hann er a draga sig eftir uri?"

"Nei, ekki hef g teki eftir v." Geirmundur hafi n samt me sjlfum sr grun um, a svo vri.

"Hann stendur til a vera efnaur og hefur or fyrir a vera litlegt bmannsefni."

"a er lklegt a svo s."

"Hva --, er lklegt a hn gangist fyrir aunum og kistlinum hans, ttu vi a?"

"g vi a, a flestum yki Bjarni lklegur til grar forstu; hann er af v bergi brotinn og hefur gta sto me efnahaginn."

"Ekki snist mr a neitt fsilegur rahagur og g held henni snist a ekki heldur. Bjarni er heimskur og fremur hranalegur."

"Hann er ekkert heimskur - en a er satt, hann er ekki laus vi hitt; anna slagi getur hann veri a."

"Hann gengur ekki augun kvenflkinu."

"a er varla von til ess."

"Varla von --- h, h, ho, ho. r virist a; en a vri n hugsanlegt, a kynnir a vera rangsnn v tilliti."

Geirmundur ronai. "Verur ekki tkt ni og vafstur vi a eiga vi dansinn? g er helst a hugsa um a fara heim."

"Foreldrar mnir eru httir vi, a skipta sr nokku af honum. a er ekki um anna a tala, en ltta sr duglega upp kvld."

" ver g a finna Sigfs og bija hann fyrir verkin mn; g reyni til ess, a leika mr lengstu lg, segja sveitungar mnir."

Eftir a orri flks var farinn heimleiis fr messunni, byrjai dansinn hj skumnnunum Grundarstofunni. Geirmundi virtist a deginum ljsara, a Bjarni Felli felldi hug til urar; hann leitaist vi a dansa vi hana svo oft, sem fri gafst, og var tliti til hennar meira lagi; meir en gu hfi gegndi, fannst Geirmundi; honum gejaist illa a Bjarna, tti hann frekur lund og oflti - a vri tilfinnanleg gfa, ef hann fengi bestu stlkuna Breirdal; gfa fyrir hana og gfulegt, a urfa a horfa egjandi nnur eins mistk mannlfsins. urur var rj og broshr; a sndist svo, sem henni tti gaman a dansa vi Bjarna; gejaist maurinn vel. Hva kom Geirmundi a vi, hn felldi hug til Bjarna - ? Hn st svo miklu hrra en hann, var of g handa jafn heimskum og hranalegum manni. Hn var of einlg og autra; a var lklegt, a Bjarna tkist form sitt; sigursll er gur vilji, og ekki skorti vilja og vileitni hj Bjarna. En hva var hann sjlfur a hugsa ---? Gat hann engum unnt ess, a njta urar --? Var honum brileg kvl, a hn giftist? Vi a var hann a venja hugann, temja tilfinninguna. Fyrr ea seinna hlaut svo efnileg stlka a giftast. Og fyrir hann, sekan og merktan, var gn og olgi einu og rttu rrin -. En hann var ekki ollyndur -, systurstin var honum ekki ng; a minnsta kosti lgai bli, ef hann hugsai til ess, a Bjarni hldi henni fami sr; hvorki Bjarni n nokkur annar maur ---. N var hann a la fyrir glp sn og afbrot; v, ef hann hefi ekki sokki svona djpt; veri hreinn og gur og atorkusamur; hva var a undarlegt ea hugsandi, a hann hefi n meiru en systurst, a hann hefi me tmanum og stundun gra mannkosta unni til svo gs kvonfangs?

Bara hann gti vara uri vi Bjarna... En vi hverju a vara? v fr hann ekki heim etta kvld? a var etta gamla sjlfsti, gleilngun og kvenelska, sem ri mlalokum. En ef uri vri n eins heitt um hjartarturnar og honum? - Ekki var tillit hennar dag og kvld lkt v; hn hafi fyrri liti til hans eim augum, sem gtu gefi von... Mikil voa stjrn braust um brjsti hans; - essi voru laun brjstga hennar, bllyndis saklausrar vinttu; hn kenndi brjsti um hann, vildi leia hann fr myrkrinu til ljssins og hugsai hann svona illa og syndsamlega. Nei, svo djpt var hann ekki sokkinn enn, a hann tki ekki taumana vi ara eins stjrn, slka fjarstis heimsku. Honum flaug hug a steypa Bjarna hausinn, hlaupa burtu r stofunni, sla Rau og ra honum rokspretti heim; burtu r dalnum, fr llum strunum, sem yrmdu yfir hann hr tthgum hans. Rtt binn a slta sig fr Gru og hlaupa svo taumlaust me hug og hjarta til bestu og gfugustu stlkunnar dalnum; reyna a sigra hana, svkja sig t, eins og gallaklr hestakaupum. En var Gra ekki sek a svona fr, svona var gengi? -- A einhverju leyti kannski --- Kenna henni um, velta skinni af sr og yfir hana?... Nei, n var ekki lengur sitjandi yfir slkum hugrenningum; hann var a vera r og rvita. var nr a dansa og hafa gt sjlfum sr.

Geirmundur spratt ftur, greip runni systur sna og snerist fram glfi; nsta par hringnum var Bjarni og urur. Hann tlai aftur a dansa vi runni nsta dans, en Sveinbjrn var fljtari; au stigu fyrst fram glfi, Bjarni og urur og svo hin nnur eftir. Marja greip handlegg hans.

"a verur a taka ig, annars situru ea hangir einn eftir ti horni. a vri efnilegt me skemmtunina hrna kvld, ef eir vru eins hengilmnulegir hinir," hn hl framan vi hann.

" ert samartinn, eins og vant er. v segi g: Margir reyna a breyta eftir honum, en enginn getur a svo or s gerandi, nema bara hn Marja litla Grund; hn er til ess fdd og heiminn komin." Svo tk hann danstkunum og aut me hana loftinu fyrstu snningana. Marju flaug hug, a hann vri drukkinn, en s strax, a a var ekki.

"Vi skulum n sporinu, rskiptinn; lttu n ekki eins og fjrvilltur hestur."

"Hn talai og a var. Sko, er etta ekki a vera samstiga og dansa eftir hljfallinu?"

Marja agi; hn gat ekki neita v, a Geirmundur dansai betur en hinir karlmennirnir.

Geirmundur tk eftir v, a Gurn fr Felli dansai varla neitt; hann gekk nst til hennar og bau henni dans.

"En g er svo vn, kann varla spori," sagi Gurn og ronai.

"Og vi skulum sj, hvort a tekst ekki; etta er ekki neinn galdur, sem torvelt er a lra. ert ung og mtt ekki sitja og horfa ; eir lra allir htfyndni og leiinlegar hrtoganir gjra annarra, sem venja sig hornseturnar," sagi Geirmundur brosandi.

Geirmundur fann a Gurn mundi ltt vn dansinum; fann einnig, a hn mundi gjarna vilja lra og geta fylgst me gleinni. g geri ekki anna betra kvld, en koma henni stfun essarar ntsku rttar, sem allir unglingar skjast eftir, hugsai hann.

Og Geirmundur efndi a lofor sitt. Gurn var fs nmsins og lrist v furu fljtt a geta dansa svo smilega, sem krfur manna heimtuu. Hn hafi s Geirmund dansa ur, og hn vissi, a ekki voru ar arir slyngari en hann; henni leiddist a sitja agerarlaus og horfa ara dansa, ri a fylgja me, eins og hinar stlkurnar. Og Geirmundur spjallai og spaugai, svo hn gleymdi a vera feimin, fannst au strax vera orin kunnug, og hann geri a, sem Bjarni brir hennar hirti ekki um, a koma sr framfri vi dansinn. Geirmundur var vst rauninni lipur og gur. Gurn var sautjn vetra gmul og elilega nm, bi fyrir legu vimti og v, a fram hj sr vri gengi, eins og hn vri bra, sem aeins gti seti.

Sveinbjrn vildi breyta til; hvla sig fr dansinum og fara "Pantaleik". Bjarni studdi a ml, en Geirmundur var vert mti v og systur, Marja og urur, fylgdu honum.

"Spilau fyrir dansinum, Marja, og skal g sj um, a ngu margir veri glfinu," sagi Geirmundur.

"Og me Gurnu Fellssl, vnti g," hvslai Marja og byrjai a spila.

Geirmundur gekk til urar og bau henni dans; fann a hn titrai um lei og hann tk hndina og lagi hina yfir mitti hennar; dr hana nr sr, rsti ofurlti hvtu, smu hendinni, og bi snerust vakurlega dansglfi; engin minnsta hreyfing tapai samrmi; hjrtun slgu hart og ttt, ftataki var svifltt; stundarmunaurinn st eim til hfusins, lkt og vnlvan; tfrai allt einu landi vikivaka, brennandi Jrfaglei; nokkur algleymis andartk; agnai "harmonikan" eftir langan "vals", augun mttust; bli dunai logheitt unum; hvorugt talai nokkurt or; en eirri stundu var von beggja a augnabliks vissu, sterkri og alslli sigurglei.

Geirmundur tk hvern vekurarsprettinn rum betri r eim raua snum, daginn eftir, egar hann rei heim; tk me meira valdi, en vandi hans var til, og var spar klrnum. brjsti hans x vonin, lk rsarknapp, ur en blin breiast t; drakk nring og roska af hjartabli hans. a var langt fr v, a hn felldi hug til Bjarna. Tillit urar og hin djpu talandi augu, stu honum stugt fyrir hugarsjnum; augu, sem kunnu ekki tl n fals, sem litu til hans, mean hann hlt glheita hndina, hrein, spyrjandi og frn. Roinn rann yfir andliti, litsterkur og skuheitur, svo laut hn hfinu mild og bl; lk hvaxinni fjlu, sem hallar sr a beinvxnum, dimmgrnum skgviarstofni. N ori hann a lta upp heilofti; ori a ganga til fangs vi lfi; brjta sr braut; stga yfir torfrurnar; styja hana; skla henni og bgja llum hska burtu. Vonin gaf honum or og afl; hyggjurnar og skuggarnir viku fjr og fjr; sri, sem hann hugi lknandi, greri; ri var a vsu eftir, a var hann a bera til banastundar. Fr essari stundu var hans helgasta skylda a safna f, stalyndi og mannsmd.

En heima Grund sat urur leislu og draumi; vonin skalf hverjum bldropa, titrai hverri taug. Hn s Geirmund varpa Bjarna fltum, s hann gera a rem sinnum. ar var enginn maur jafn vasklegur og knr; enginn jafn ftmjkur n snfurmannlegur. Hva hann dansai vel, gat bori hana og vari, n ess a mast nokku; me honum vri lfi glei og dans. Ljmandi sterkleg og falleg var hndin, sem geymdi hennar hnd svo mjklega lfa snum, stundin stutt, sem hn titrai ar. En glampinn augunum? Hann var undarlegur; sterkur og skiljanlegur; hn oldi ekki a horfa hann, nema sem snggvast; a var eins og hn tlai a hnga niur; halla sr a honum, sem st fastur og beinvaxinn; tk r og sjlfsvilja fr henni; a honum, sem sigrai nd og lkama me augunum. v dansai hann ekki nema ennan eina dans vi hana, en svo langmest vi Gurnu Felli --? Var a af v hn sjlf dansai tast vi Bjarna? Leist honum Gurn sjleg? Ea var a af v a hinir piltarnir dnsuu varla neitt vi hana? Miklu var Gurn laglegri en Bjarni; hann var ttalega hrottalegur maur; henni st stuggur af Bjarna, ttaist bnor og st hans. g neita bara. Neita, hva sem pabbi og mamma segja. g er svo ung, segi g. Ung, og elska g, elska mann, sem hefur ungar raunir komi. ! a var svo srt, svo helsrt --; v er llu loki n, og hann hefur lii trlega miki... Og hann getur ekki.. orir ekki a segja neitt. Svona svipur, essi augu... g veit a; finn a. Hann er enginn falsari. Honum er hjartans alvara.


20. kafli

Heyvinna var stt fast og kappsamlega Breirdal etta sumar. Furrngin var flestum fersku minni, og fsti fa til a reyna slkt aftur, ef annars vri rkosta. Brandur Fossi hafi meira li en undanfarin sumur, og tti heldur vinnuharari en ur. Gra kvartai um a vi vinkonu sna, hva Brandur heimtai mikla vinnu af sr og vri nrgtinn me matreislu og bverk; hn hefi aldrei veri jafn lin og svefnlaus og etta sumar.

Geirmundur var hsmaur Breiholti og fjlgai saufnu. Keypti r fyrir heyveri fr Brandi og verslai llu, sem hann komst yfir, til fjrkaupa. Kappi x, til a safna sem fljtast efnum og au; hann vann eins og hamhleypa, sgu Breiholtsmenn og nbarnir; eir vissu ekki, hva a var, sem gaf honum eljan, rek og kafa til ess a vinna og safna. hann si Gru, lgai ekki bli; hann gat vel stjrna sjlfum sr. Vikvm hluttekning me hrmum hennar og irun yfir v, a hafa auki , srt hjarta hennar og svert smdina, var komin sta starinnar. Honum var enn hltt eli til hennar og leit skyldu sna a sna henni aldrei anna en vinsamlegt vimt; en hann foraist, a au vru tv ein, foraist a koma a Fossi ea tefja ar nokku.

Bjarni Felli vanrkti ekki messuferir etta sumar, og Geirmundur var lka kirkjurkinn, engu miur en ur hafi veri. urur hefi mtt vera tornmari, en konur almennt eru, ef hn hefi ekki skili, hva Bjarna bj skapi; hann hafi a vsu ekki lti st sna ljs me kvenum orum, en s sig aldrei r fri a gefa henni skyn, hva mikils hann virti hana, hve fgur hn vri, og vlk fagurmli, sem oft lta vel eyrum, en stundum geta veri leiinleg og reytandi. Svo virtist uri; hn vildi ekki skilja Bjarna og dauleiddist komur hans og vinfengi; en Bjarni var rr skapi og olinmur a f essu mli framgengt; hann fr til mur sinnar og hn til prestskonunnar og annig fluttist bnori, enda tk prestskonan mlinu vel og lklega; minntist a vi uri, sem veik llu fr sr og ba mur sna a skja ekki a ml, sr lki ekki hugur giftingu og hn mundi aldrei vera Bjarna unnandi; mir hennar bei betra dagsrs og vonai eftir sigri, egar fram liu tmar, og au nu a kynnast betur.

ruvsi var v vari me Geirmund; hann var alarvinur Sveinbjarnar og kunningi eirra systra; sra Jsteinn var allegur og vinsamlegur gagnvart honum, en hsfreyjunni var ftt um hann gefi og flt vimti; tti hann smrrar ttar og helst til framgjarn, ef til vill eitt enn, sem hn aldrei nefndi nafn. urur gerist alvarlegri en ur, engu miur en Marja, sem var nokkru eldri og fjrminni a elisfari. Hn ttaist bnor Bjarna, og a a mundi f memli beggja foreldranna; hann var sonur efnabnda og talinn lklegur til grar fjrgslu. Og Geirmundur virtist eitthva breyttur; var litverpur, ef au hittust tv ein, stirt um ml og hugsunarreikull. a var lkast v, sem au vru a fjarlgjast, v hn kunni heldur ekki lag lflegu samtali, n jafn elilegu og ur hafi veri. Vinttan, systurleg og innileg vintta, var ekki ng, ekki ngu heit; hjarta ri meira - og svo hafi s vintta fengi annan bl, eftir pskana etta vor, yngri, dulari, ljsari og hverfulli. Vonin, ttinn um vonbrigin, starr og feimni breyttu lund urar, geru hana dulari, alvarlegri og vikvmari.

Mrgum tti undarlegt vinfengi a, sem Geirmundur hafi fengi hj "prestsflkinu". Hann hafi lag a smjara sig inn a, rtt sloppinn r stjrninni og lausunginni Efra-Fossi. - a ekkti hann ekki ngu vel; vissi ekki, hvern mann hann geymdi; hann kunni a dyljast, og sra Jsteinn var of hrekklaus og vandaur maur, til ess a gruna ara um undirferli, og svo var hann gamall og kunnur httsemi sknarbarna sinna; var tplega fr um a jna brauinu. En konan, sem var svo ern og frsk og skarpskyggn, a hn skyldi la a brnin - srstaklega Sveinbjrn - hefu svona mikla vinttu vi ennan strk. a var trlegt og ergilegt; au sjlf vru glaus og varkr, tti hn a bera vit fyrir eim, benda eim og stjrna til hins betra. Og murnar bu dtur snar ess, a forast Geirmund sem best; hann vri flr og lauslyndur; allar dturnar svruu lei; a a vri engin htta um sig, r vru ekki svo blindar; ronuu og hugsuu me sjlfum sr, a enginn maur dalnum vri knlegri, hvatari og skemmtilegri samkvmum og dansleikjum, en essi strkur, sem var blmlegur, sviphreinn og bjartur yfirlitum, broshr og spaugsamur og vifelldinn, hvert sinn, sem hann var tekinn tali. vintri fr Fossi var ljtt; en a hvarf undarlega fljtt, a soralegasta af v, egar r hugsuu a einrmi, me sjlfum sr og sambandi vi hann, og eftir var skldlegur tfrandi, sem jafnan fylgir stinni, ef ungt, heilbrigt flk veltir eim vintrum eigin huga.

Vonin, veik a vsu, en lfsglileg og fgur; hn hvatti Geirmund fram; enn var vor skunnar, enn var hgt a lifa, roskast, gera yfirbtur vanhyggjunnar; vinna sjlfum sr til frama og rum til gagns. dugi ekki a liggja lii snu; n var a neyta kraftanna, safna f, bta jafnt og stugt vi; eim fylgdi afl til framkvmda og or til rra - og ekking og mannvit er lka missandi hjlp og vegvsir; Geirmundur gleymdi engu, sem hann hafi numi, rifjai upp og jk vi. Bending urar var ljs, sem lsti veginn, hvatti fram; enda reyndust honum gar bkur bestu og tryggustu vinir llum einmana stundum snum. Hugurinn hvarflai va; me sknui og angri fram a Fossum, til barnslegra minninga, sumra ljfra, sumra biturra; til annarra minninga, sem meinbugir fylgdu og vrpuu skugga yfir og voru ar slskinsblettir, hreinir og heiir. Yfir a Grund, ar var fegurst og bjartast; til Bjarna Felli og flaug honum jafnan hug, a fella hann sniglmu, eins og hlnum; lta hann aldrei varna sr veginn, stemma stiguna. Lta hann aldrei grpa sigurvonina r hndum sr. Ba ekki agerarlaus, mean Bjarni berist til sigurs. En hvenr sem tkifri gafst, du orin vrunum, brutust um brjstinu, en komust ekki lengra. Broti hefti og lamai; vinttan tafi og ttinn fyrir mlalokunum, sem voru svo fjarska viss, vafi honum starorin um tungu. hann sakai sig um rttleysi eftir, fyndi or, sem tknuu a mestu tilfinningarnar, gleymdust au, egar hann hafi nst fri a tala vi uri.


21. kafli

Afmli Bjarna Felli var um haust; hann var nokkru elstur, Sveinn, og Gurn var sex rum yngri en hann. Bjarni var augasteinn og eftirlti mur sinnar; a hafi t veri vandi, a bja nnustu ttingjum afmlisveislu hans; en etta haust var boi fjlmennara, en nokkru sinni ur, prestshjnunum fr Grund og brnum eirra, ttingjum nokkrum, eins og vant var, og ungu flki til glei og skemmtana. tti og a nota fyrsta skipti niljaa stofu, allrisulega, sem Bjarni hafi veri forgngumaur, a bygg yri.

Hjnin fr Grund sttu boi. Sveinbjrn og Marja voru fs fararinnar, en uri var ekki ljft a fara, hn fylgdist me skyldmennum snum; hugsai um Bjarna og rugga vrn - um Geirmund, sem sat heima, og mur sna; hva Sveinbjrn var lkur fur snum og breytilegur, a skja svona fast eftir a gefa Bjarna gott tkifri; vilja fara me sig til hans og eirra Felli - um hugardrauma, sem ekki vildu rtast; hn hefi tt a leggjast veik ennan morgun, en s a of seint ea fkk of seint rek til framkvmda; sl v ryki augu mur sinnar og systkina.

Geirmundur vissi vel um etta bo, sem var stofna Bjarna til byrs og glei, en honum sjlfum til ra og kvalar. hann vri a lagfra veggi og bta hsi hans Raus, og tt rf vri, a gera miki vi suurvegginn, gat hann ekki ri vi hugann; sem alltaf aut t a Felli, hratt Bjarna og tk uri fastatkum. Svitinn spratt strum dropum af enninu; verki gekk seint og dapurlega, veri vri fagurt og jrin, og haustgul, benti til kyrrar og friar. Hafi urur fari? Hafi hn veri gl og fs til eirrar farar? Ea, var hn lasin og sat heima? Auvita hfu au fari ll fr Grund og ekkert var elilegra en a, a hn fri me glu gei. N var Bjarni loksins binn a nota sr ga afstu, og hva hann st vel a vgi. Sjlfur hlaut hann a standa agerarlaus og lta hendurnar vasana. Bjarni gat starfa og Bjarni hafi rek til a rtta hendurnar eftir hnossinu, sem bir ru, en hann ori aldrei a rtta fingur eftir. essi voru gjld yfirsjna hans og afbrota. Makleg gjld, en svo afar ung og reytandi; hugurinn og strurnar geru honum heimaveruna og vegghlesluna brilega; dag eiri hann illa vi moldarstrf og heimameltu.

Skmmu sar rei Geirmundur t eftir grundunum; hann tlai t a Brttuhl, sem var ysti br Breirdal, austanverum; anga tti hann erindi, og geri ekki r fyrir heimkomu sinni um kvldi.

Bosflki Felli hafi gengi t, til ess a draga a sr hressandi tiloft; v hafi ori hltt vi sning steikarinnar og kaffidrykkjuna. urur og Marja stu saman - urur hlt sr fast a systur sinni ennan dag -, horfu austur fyrir na, yfir felli, sem st dimmbltt upp urum og hmrum, bleikt near, skgkjarri st laufflt og gult kyrrvirinu og nest mleit mrsund og grir harvellisbakkar me nni.

"Hr er vst fallegt, egar allt er blma," sagi Marja.

"O-j, a er lklega fremur a;" urur ekkti ofur vel ennan hest, sem aut eins og elding norur bakkann; kom hara stkki sunnan fyrir Enni og hlt sprettinn langt t fyrir b. Hn ekkti lka fullglggt mann ann, er hestinum sat, og gra hundinn, sem teygi r sr rtt aftan vi hestinn; hn fann bli streyma flugafer, eins og eir voru .

"etta er enginn annar, en Geirmundur Rau snum," sagi Sveinbjrn.

"Hann er a ba hann undir veturinn; skrri er a blvu reiin." Bjarni leit til urar, en hn horfi noraustur bakkann og agi.

"Geirmundur sr um, a Rauur urfi ekki a standa gaddinum vetur; a er klr, sem hefur fallegt fur."

"En a er drt, a eiga hest, bara til a stssa og stra sig af."

uri virtist Sveinbjrn olandi seinn til svars fyrir vin sinn.

"a er ekki strilti n mont; honum ykir fjarska vnt um hestinn, sem vonlegt er; en hann brkar hann ekki svo lti," sagi Sveinbjrn.

Bjarna leist ekki rlegt a ra meira um Geirmund a sinni; hann tk eftir litbrigum urar.

egar hlfrokki var, vildu prestshjnin halda heim, og ekki dugi a letja au, en urur vildi me engu mti, a au vru ein fer; sagi a vri rttast, au hldu ll hpinn. Bjarni bau mann til a fylgja hjnunum, en vonaist eftir, a systkinin yru eftir til a dansa og gleja sig. Sveinbjrn tk v glalega, en systurnar fsti heldur heimferar; lagi mir eirra or til styrkingar mli Bjarna; fannst elilegt, a unga flki ltti sr upp sakleysi, svona endur og sinnum; ntt yri bltt veur; au gtu glatt sig lengi og haldi heim, hvenr sem eim sndist; a rkju engar annir eftir mnnum nna, og mtti vel taka sr svolitla frelsisstund. uri var hverft vi; svona hafi mir hennar aldrei tala um dans og glei eirra ur. Hr liggur fiskur undir steini, hugsai hn, en g lt, sem g hafi engan grun um a. rslit mlsins uru au, a prestshjnin hldu heim, en unga flki hlt fram dansgleinni. Aldrei hafi Bjarni lti tilfinningar snar jafn skrt og kvei ljs koma; vni geri hann kjarkbetri og djarfari; aldrei hafi uri tt hann eins leiur og gefelldur og n; ess berorari sem hann var, v orstyttri gerist hn. Bjarni hafi fastri me sjlfum sr, a koma fram bnorinu ur en afmlisgestirnir fru heimleiis, en fkk ekki tkifri og engin tkn sr vil; var v stari skapi og rsknari. N gat hvert barn s, hva honum bj innan rifja.

Rtt eftir httatma var urur ess vsari, a Sveinbjrn var orinn vnhreifur; s jafnskjtt, a Bjarni mundi hafa veitt honum a; var gramt gei til beggja; ni Sveinbjrn og sagi honum tvrtt til bindindisbrotsins; skorai hann a fara strax heim. Sveinbjrn rtti fyrst, en a dugi ekki; svo ttai hann sig og fann, a hollast mundi a htta essum leik, mean allt fr sltt og vel. Bjarni var fr vi, egar Sveinbjrn tk a bast til heimfarar; en honum tkst ekki a telja eim systkinum hughvarf, v Marja var lka bin a sj lvan Sveinbjarnar og stti fast a ml, a fara heim. Bjarni slai hest sinn og fylgdi eim lei; enginn mtmlti v, og n gat hann tala einmli vi uri, eins og hann hafi lengi sett sr.

Nokkru sar rei Bjarni einn saman norur gtuna, og hann gleymdi, a ba sokktta klrinn, sem hann sat , undir tigang og gadd. Bjarni hlaut a lta gremjuna bitna einhverju og v keyri hann hestinn og linai aldrei sprettinum. tvrtt afsvar urar yrmdi bi yfir reimann og reiskjta; Bjarni hafi drukki sleitilega r flskunni eftir a, a hann skildi vi au systkinin miri lei milli Fells og Grundar; drukki til a sefa sorg og gremju; en hvort tveggja svall ess meir, sem vni sveif meir hann. Rtt fyrir sunnan Fell mtti hann Geirmundi, sem hafi rii fyrir ofan tngar Felli; aldrei tla sr, a koma ar heim; fr hinu gat hann ekki aftra sr, a ra vestan r heimleiis; hann hafi mtt bosflkinu noran af bjunum og frtt, a veislunni vri loki; var Rau ekki aftra hlaupanna eftir a. Geirmundur heilsai Bjarna stillilega og spuri tinda.

"g hef engar frttir a segja; ttir heldur eitthva a geta frtt menn r slangrinu nu."

"O-nei, ekkert ntt; enda spuri g ekki margs."

"a er n svo - -. Viltu selja mr ann raua inn, ea hafa hestakaup?"

"g nenni ekki a farga honum; hann er ekki falur."

"Helduru a g fri svo illa me hann; gti ekki gefi honum ea tmdi ekki a borga hann?"

"g er ekkert a ttast a; en g get ekki fengi mig til a selja hann, ykir svo vnt um hann."

"Hann er menjagripur fr Fossi; a er von srt fastheldinn allar menjarnar aan. En eigum vi a koma eina rndtta; vita hvor n ber sigurinn r btum?"

"Nei. Mr er skratti illt annarri hendinni og get ekki glmt."

"Og hefur heldur ekki ngu marga horfendur."

"Vertu sll, Bjarni." Rauur aut suur gturnar.

Hefu kvejuor Bjarna ori a hrnsorum og bnir Bjarna n heyrslu, mundi Geirmundur aldrei hafa s sl n tungl framar og hvorugur eirra Raus fari svona fsir og hraustlegir eftir veginum fram a Grund.

Rtt fyrir noran tni Grund heyri urur, sem rei ftust, jdyn gtunni; heyri hest frsa og hund gelta; svo kom hrynjandi hnegg; au litu ll til baka. Hjarta urar barist hart og ttt; hana grunai hver s mundi, er eftir kom. Dyninn bar brtt a; Geirmundur stillti og heilsai. Rauur greip stngina, stiklai og bls; bari sig me leirugu taglinu og tlai a a fram hj hestunum. Vaskur kom strokandi, me lafandi tunguna, rennvotur og saurugur allur; efai af Geirmundi, sl skottinu og horfi upp til hans. Nttin var myrk og kyrrt veur; htignarleg haustgn hvldi yfir allri nttrunni umhverfis; en hjrtu eirra riggja, sem sast komu, brust brjstum af reynslu og r, skjlfandi rleysi, sem frist fr hjarta til hjarta.

"Hvaan kemuru, Geirmundur, og hvert skal halda kvld sagi Sveinbjrn og sneri sr til hnakknum.

"Utan r Brttuhl ---, g var a kaupa ar hrt; n tla g heim ntt, g lklega ni ekki httunum."

"Nei, eim nru n ekki; fer ekki lengra kvld, getur hreira ig stofurminu hj mr ntt."

"En g hef sett mr, a dytta betur a hsinu hans Raus morgun; n fer a frjsa jr, svo a getur veri arft a slpast."

"Geirmundur arf a hraa sr heim til bs og barna," sagi Marja.

"r verur trtt um brn og b, n seinni t, - a er fyrirboi komandi tma. Hva sagi Bjarni um a?"

"Bjarni sagi margt fallegt dag; hann er skemmtilegur maur, ftt s ykkar milli san vor. Hann var ekki me neitt Brttuhlarbekra-mas, eins og sumir arir."

" hefur noti grar glei dag og alar eirra mginanna."

"Satt er a, og Bjarni fylgdi okkur vel veg."

"Fylgdi r srstaklega, grunar mig; var ekki svo?"

"Ef til vill uri lka. En Gurn sat prbin og bei eftir einhverjum glfaxa r norurtt."

"Rtt er n a. Og g var fylgdin hans Bjarna, enda l vel honum, egar g hitti hann, og tti a fra r starkvejur hans."

"Hvaa skp ertu gul, ura; saknaru flksins Felli?" Sveinbjrn st af baki um lei og hann sagi etta.

"Ekki hef g tunguhaft ess vegna, en Bjarni hefur lag a losa um mlbeini r; arflega gott lag, snist mr."

"J, Bjarni er efnilegur maur; vi verum samdma um a --- fer ekki fetinu lengra ntt, Geirmundur," sagi Sveinbjrn og fr a spretta af hestunum.

"Vandi er vel bonu a neita. Enginn verur hrddur um mig; a ori g a fullyra;" Geirmundur fr lka a spretta af og bera inn reiverin.

Svo fru eir me Rau t hesths, hstu hann og gfu honum; Geirmundur bar stra vatnsftu me sr; honum kom til hugar, a klrinn mundi yrsta. mean eir voru a essu, kveiktu systur ljs og bru bor stofunni; Geirmundur akkai fyrir sningsbo eirra, en sagist ekki matarurfi; hann hefi bora Brttuhl; leit um lei til urar; bi ronuu.

"Einn hring og annan til, Marja; i sundruu dansinum ytra arflega fljtt."

Marja hl hlf hilega, en tk strax spori me Sveinbirni.

"Eigum vi ekki a fylgjast me?" sagi Geirmundur; honum skalf rddin.

urur leit snggvast til hans, en hann heyri ekki, hva hn sagi.

Ljsi borinu hf sig upp, lei hrra og hrra, bjart eins og stjarna, sem vsar vegfarendum lei myrkri nturinnar, og Geirmundur dansai eftir v, beint inn sjunda himin me uri stljfa og samhuga vi brjst sr, rugga, sla og munartitrandi; eldhitann r hendinni, sem hann hlt tt um, lagi eftir taugunum; hn tk ttara taki, n ess a vita af v, gleymdi himni og jru, llu ru en honum, sem st dansinn me henni, knr og ftviss. Aftur tku au fastar saman hndunum; dansinn var binn, augun mttust, tluu andartaki, a sem tungan ekki gat tala, misskildu ekkert, jtuu, leiftrandi og stfgur, a essi dans tengdi au saman, var inngangur til samlfs eirra beggja.

Geirmundi var ekki svefnsamt frammi stofunni og uri ekki inni bastofunni. Hugardraumar beggja voru n a breytast til fullkominnar vissu, vera a lfsrttugum sannindum. Sveinbjrn gat ekkert tal tt vi Geirmund um morguninn; hann sagist vera dausyfjaur og tk varla undir a, sem yrt var hann. Sveinbjrn klddi sig og fr t, til a gefa Rau, og fr heldur tmlega gvirinu.

urur kom me kaffi eirra stofubanna - hn fr vanalega snemma ftur ennan morgun; Geirmundur leit upp, egar hn opnai hurina; hn bau gan dag; s a Sveinbjrn var horfinn r rminu og stokkronai; a skvettist r bollanum um lei og hn setti skutulinn litla bori vi rmi og sagi lgt og skrt: "Geru svo vel," st og horfi niur glfi; tlai a sna sr vi og ganga burtu; en var teki me hlrri hendi um lnli hgri handar; bli suai fyrir eyrunum, mttinn dr r knjliunum. Geirmundur sat uppi og urur hvldi vi brjst hans --; bi horfu lengi og fast, hvort annars augu; famlgin voru lausari, bli lti eitt rrra.

"urur, er a hugsanlegt, er a virkilega satt, a getir elska mig?...g finn a, s a, en get varla tra annarri eins gfu."

"J, a er satt, dagsatt. Og ?"

"Elsku hjartans besta... g elska ig meir, en g gti orum a v komi... hefur frelsa mig, gefi mr lfi og trna lfi."

"Og ert fyrsta og eina stin mn; lfi og daua ann g r einum."

Langur, heitur, fastur koss; fyrsti koss ungra elskenda, innsigli lfssttmla, heilags samnings tveggja falslausra hjartna. Hva kossarnir voru margir, hva mrg slg hjrtun slgu saman, hva langan teyg hvort eirra drakk af munarslu elskandi augna, ea um tlu blra starora vissu au ekkert; en a stundin var afarstutt, a Sveinbjrn kom helst til sviplega og a, a ft var eim bum, var eins satt og vst og hitt, a kaffi var kalt og a Sveinbjrn leit rannsknaraugum til eirra beggja; a hann las tilfinningar eirra eins og skrt letur bk. a var stundargn; urur tk skutulinn og gekk burtu, drukkin af st og unai, rj, feimin og nokku undirleit.

"Sveinbjrn, ertu ekki vinur minn?"

" arft ekki a spyrja, veist, a g er a."

"Og verur trnaarmaur og hollvinur okkar systur innar; samykkir trlofun okkar?"

"J, mna litlu asto eigi i vsa; ef engir yru erfiari ea andstari en g; og tti g ekki von essu, sst svona fljtt."

"Snertir a ig illa --? a er vi v a bast --- en g skal ekki liggja lii mnu; vinna dag og ntt til a n takmarkinu, vo me svita mnum bletti, sem, v miur, hafa falli mig; jafna misfellurnar og vinna til urar endanum; bera hana hndunum, eins og hn sannarlega skili; hn hefur bjarga mr, gert mig aftur a manni; vsa mr veginn til manndms og sjlfstis."

"J, hn er engill; syndlaus og alfullkomin -- g ekki bn eirra, sem ekki vita sitt rjkandi r fyrir starvmunni. En hva um a, mna asto og samykki eigi i vst, og megi htt treysta mr, a v leyti, sem g get t lti."

Skilnaarkossarnir brunnu beggja vrum; heitorin greiptust hug og hjarta, a vinna bi kappsamlega a sama marki, ba olinm og ola str og mtspyrnu, n ess a bugast, fara leynt me stina og rjfa hana aldrei. Vonin, broshr og slbjrt, geri eim lfi a unaslegum ljflingsmlum. En Geirmundi fannst , a lfi mundi aldrei geta ori svona heibjart alla vina; hann hafi reynt beiskjuna og remmuna svo oft. Honum datt Gra hug; hva au hfu rata ungar raunir; hva hn hafi bori sig srlega vi skilnainn; hva dagarnir mundi henni langir og dapurlegir. Geirmundur fkk samviskubit; enn einu sinni kveljandi hugarbl fyrir brot sitt og strilti. Hann var alls ekki samboinn uri; hann, sem var flekkttur og syndugur, en hn mjallhvt og saklaus. Aldrei hafi hann unni til ess um dagana, a n og njta star jafn grar stlku; honum flaug ekki hug neinn efi um stalyndi urar; en essi sla var svo trleg og draumkynju, a hann gat naumast tra henni. Ktlegur heigulshttur og hjartveiki var a n samt rauninni, a efast um a, sem hann s og fann og heyri. Skinu sveipai fr vonarsl hans, og Geirmundur rifjai aftur huganum slustundir fyrstu famlaga urar, fyrstu staror hennar, heit og stafst, einlg og snn. N kvaldi engin samviskukvl hann, eins og ur var. Hitt var syndarinnar ginnandi, en forboni vxtur. etta himintr lind lfsroskans. Geirmundur ht v huga snum, a vinna stugt og kappsamlega fyrir roska, efnum og gu liti bestu manna; vinna svo, a hann vri verur urar, svo henni yri lfi ltt vi hli sr; yri ng og beyg af ftkt og fleysi. Hann fann sr vaxa megin vi heiti. Me sakleysi vi hgri hnd, hlaut hann a vera ntur og dugandi maur; fyrir hennar umsj og tilstilli gat hann n horft bjrtum sjnum fram lfsveginn.


22. kafli

Veturinn kom og lei, hgfara, veurstilltur og jarsll. Geirmundur og urur duldu st sna svo vel, sem au gtu; en me vorinu fr ltill sveimur a last um bina; "a a vri ef til vill samdrttur eim;" menn hfu teki eftir msu, sem benti til ess; augnatilliti, litbrigum og ru v ltilri, sem elskendur vara sig sst og geta sst vi gert. a er hugsanlegt, a Marju og runni hafi veri grunurinn ljsari en rum, bar egu og ltu, sem ekkert vri. Um jlin og nri, vi danssamkomurnar, hfu au geta haft brfaskipti, tala nokkur or saman; or, sem voru hvslu me u skru tungutaki; glampandi augnatillit, heitir kossar, kysstir flti, titrandi handaband; alls essa hfu au a minnast fr eim vetri, og yfir v llu hvldi leynileg unun, tfrandi tvhttu sla, sveimhuga samrmur ungra elskenda.

Geirmundur leit me ngju yfir lambrnar snar um vori; r voru feitar og frjlslegar, lmbin bjrt og bstin; fnu hafi fjlga a mun, essi rin Breiholti, og n voru sj rnar tvlembdar; hann hafi srstaklega gaman af a fra eim deigbita, fiskro og ugga, egar hann gekk til eirra, og r voru vissar a ekkja hann; komu rsandi mti honum, teygu fram lkuna og rttu sig htt eftir matnum; lmbin stu ofurlti fr, stru manninn og murina vxl, hrdd og undrandi, sperrtu fram eyrun, stu hlfgeru hnipri hvort hj ru, vibin a hlaupa, ef hska bri a, ef nokku ttai eim. Dltinn spl fr l Vaskur milli fna, stari Geirmund og stkk undireins til hans, egar hann bandai hendinni og gekk burtu fr num; flarai og stkk upp um hann og reyndi a sleikja honum hendurnar.

Ef svona fri fram og fjlgai fnu ein tv rin enn, var hann ekki hrddur a byrja bskapinn; a var a vsu enginn auur, en a var g undirstaa, sem hann tti og hafi sjlfur unni fyrir; me ruggri heilsu, traustu ri og sterkri lngun, til starfa og sfnunar sjlfstra fjrmuna, var hann viss um a hafa skuldlaust og ekki eigulegt b, til a bja uri a setjast ; b, sem skyldi vaxa og stkka hndum eirra beggja. a voru lkur til ess, a Sigfs mundi ekki fs a minnka bi og byggja part af jrinni, hlflenduna ef til vill, ea htta alveg bnai. Honum var farinn a leiast berillinn; au hjn ttu engin brn; konan nokku svo stygglynd, ef hann drakk, og Sigfs oldi a kvonrki illa; drakk engu miur, tt essi greiningur yri. Sigfs sagi oft vi Geirmund, egar hann var vi l, a sr vri krast a geta veri hsmennsku, ar sem hann kynni vel vi sig; mske fri hann vestur Hverfi - hann var ttaur aan, ea eir hefu n skipti, Geirmundur yri bndinn, Sigfs hsmaur. "En veruru a gifta ig, og hafa ng vn veislunni; braga svolti sjlfur, hefur ekkert illt af v," sagi Sigfs og hl vi. Og Geirmundi lk einmitt hugur , a f Breiholt; vinfengi eirra Sigfsar var gott; hann hafi jrina eignarhaldi, skuldir lgju nokkrar; tk v llu vel, en sagist mundu ba kvntur ein tv ea rj rin enn; ba hann samt a lofa sr fyrstum manna a vita um rabreytni sna, ef nokkur yri, og skai eftir a mega kaupa jrina, ef hann seldi. Sigfs lofai v.

au Geirmundur og urur fengu aldrei fri a tala saman, nema rf or einrmi, en ess lengur sem lei, ess meir ru bi a mega njta lengra samtals; v meiri hugur var eim v, a njta starmunaarins um lengri tma. Fyrir frfrurnar var Geirmundur fjra daga vi veggjahleslu Grund og gtu au, me umsj Sveinbjarnar, talast nokku vi. Geirmundur sagi fr vonum snum um Breiholti, og uri leist mtavel ragerir hans.

" ert svo hraustur og starfsamur gi minn," sagi hn. " safnar f og br allt undir bskapinn, en g geri ekkert; g kem bara tmhent til n, gott ef g kann a sauma ftin n og matreia. Og riru samt a g komi?"

"Segu ekki etta, elskan mn; fyrir ig, n or og st er g maur me mnnum. mtt gjarna koma tmhent; g elska ig og gin n, en ekki au n metor; ert n samt betur ttu en g, og g get aldrei akka r, eins og ber, st na, svo hreina og eigingjarna eins og hn er."

"g veit ekki, hvort hn er eigingjrn; g veit bara, a g elska ig, gat ekki anna, hlaut a gera a; mr var a sama og ljsi, heilsan og lfi."

"Vertu blessu, margblessu fyrir essi or; au skulu gefa mr styrk og ol lfsbarttunni; n er g sll og ttast hvorki rangsleitni mannanna n erfii af nttrunnar vldum."

En eftir essa fjra daga, x orrmurinn a mun; a var lagt saman og geti til; tala um, a Geirmundur vri ngu ri slunginn og gengi trlega augun kvenflkinu; hann vri trlofaur prestsdtturinni, foreldrarnir lklega hefu vit , a sporna vi annarri eins rleysu, og taka rin af dttur sinni. Geirmund grunai etta af tilliti og rannsknarvileitni flksins, en uri ekki; svo gat hann ess brfi til hennar og bi fru varlega me launungarml sitt eftir a um sumari.


23. kafli

Flki Breirdal var vant a skja fjlmennt til rttarinnar; anga sttu bi karlar og konur; rttardagurinn var einn af helstu skemmtidgum Dalba. etta haust fr Geirmundur fyrstu gngur og rei Rau snum; leitarmaur Jns Svartholti og hann, hfu samlgum hest, til a flytja nesti og annan farangur, sem gangnamnnum er nausynlegur. Var venja a vera fjra daga r bygg fyrstu gngum, og tti unglingum og skumnnum fsilegt a fara fram um fjallaaunir leitirnar og reyna frleik sinn og ri vi svo karlmannlega fr.

a fkk margur sr staupinu, rttardaginn og rttardagskvldi. Bindindi var ori unnskipa; nlega engir sttu fundinn um vori. Sveinbjrn leit bindindi lii undir lok og alla lausa eirra mla, og lka skoun hfu flestir hinna flaganna; Geirmundur sagi, a r v engir hefu sagt sig r bindindi aalfundi, eins og lgin mltu fyrir, vru allir enn skyldir a vera bindindi, etta ri. Hann smakkai ekki vn ennan dag, en s, a Sveinbjrn og margir arir neyttu ess, og vissi, a bindindi var dauadmt og falli d um lengri ea skemmri tma; en hann vildi ekki drekka og var ngur yfir hiruleysi og dofinskap flaga sinna, tti Sveinbjrn helst til laus velli og ltill hugamaur essu mli; hefi gjarnan kosi, a hann vri stabetri og fylgnari maur, en lkurnar bentu .

Um mijan aftan var bi a draga sundur f og Sigfs bau Geirmundi a lta vinnumenn sna reka safni heim, en eir skyldu brega sr bina og hitta kunningja sna; Geirmundur i boi, og eir fru a n hestum snum og sla . mean eir voru a v, rei hpur karla og kvenna norur fr rttinni; ar voru au systkin fr Grund, Brandur Fossi og margir arir noran r dalnum, og var gleibragur yfir v lii. Nokkru sar riu eir Sigfs og Geirmundur burtu, og egar eir hfu fari splkorn, ni Bjarni Felli og smundur Brttuhl eim; eir komu framan fr Urum, sem er nsti br sunnan vi rttina og eigi langt milli; bir voru dlti lvair og hfu rii hart. Bjarni rei grum hesti, sem hann hafi keypt um vori; a var str hestur, grannvaxinn og hlaupalegur, sj vetra gamall, brfjrugur, vakur en gangtregur nokku, lilegur og frur snum; ann hest hafi Bjarni keypt til ess, a vera engu miur randi, en Geirmundur; vi hann vildi Bjarni keppa flestu, til hans var honum ungt skapi; a voru bylturnar rjr, fregnin um gan okka milli urar og Geirmundar, sem vktu vild. a var hart og olandi, a sonur Einars gamla Nera-Fossi drgi r hndum honum; hldi sr til jafns vi hann, og reyndi a bgja honum nokkurn htt.

Rauur kyrrist strax og hann s ann gra, reian og lman eftir reiina; Geirmund langai til a sj hann hlaupa einn sprett, ur en hann legi Rau mti honum; sj, hva fljtur og snarrur hann vri; hann heyri alla hla hestinum, en hafi aldrei s honum rii hart, og vissi v ekkert um flti hans, n gi. Vissi a Bjarni mundi vilja reyna hestana og fann, a Bjarni var vinur sinn; grunai um aalstuna og hugsai sr, a vera stilltur og gtinn, en fann samt bli sast, um lei og Bjarni ni eim.

eir riu hgt nokkra stund, en gtu lti vaki samrurnar.

"essari dskotans kerlingarei uni g ekki til lengdar," sagi Sigfs og hleypti sprett og smundur eftir; eir hfu enga ginga.

"Eigum vi ekki a hleypa lka?" sagi Bjarni, hann rei samhlia Geirmundi.

"a er ekki svo heppilegt fyrir mig; g rei undan eim raua gr og hann er vs a brjta hfinn upp kviku hrna eyrunum."

"Ekki spyr g a," Svanur rauk sprettinn um lei og Bjarni talai.

Rauur tk lka vibrag eftir; ni Svani strax og svo hldu eir samhlia t eyrina, en egar smmrinn tk vi utan og ofan vi, var Rauur snarrari, harsterkari og betur beitt; ar sleit hann Svan af sr og tk gtuna.

Sunnan vi Heii er grund sltt og hr, geysilangur skeisprettur; en uppi h nokkurri stendur brinn og hallar tninu jafnt niur a grundinni. Flksyrpingin st hlainu og varpanum; hestarnir gengu slair um tni og kroppuu na kafa. a var kyrrt og bjart veur; fannhvtar fjrbreiurnar runnu sunnan eyrarnar me litlu millibili; hundarnir geltu og voru sumir hsrma eftir gngurnar. Reykurinn r elhsstrompunum Heii breiddi sig t uppi loftinu; greindist sundur, snerist hlfhringum og rlitlum blstrum, blnai og rann saman vi lofti.

"v hleypa eir ekki?" sagi Jn Svartholti.

"eim er um og ," sagi Sveinbjrn.

Marja og urur stu frammi varpanum og Gurn fr Felli hj eim.

"Helvtis hlaupagikkur m hann vera, s gri, ef hann tekur af eim raua," sagi Brandur; hann var rtt kominn t r stofunni fr Siguri og flskunni.

Hestarnir utu samhlia af sta; Svanur tapai vibraginu. Bjarni var laus sli og riamikill, en Geirmundur sat, eins og vri hann samgrinn hestinum; ekkert mistak n slangur; stefnan og stkki rbeint. Geirmundur hallai sr meir fram hestinum, egar upp tni kom, og linai ekki sprettinum; hann vildi, a engin tvmli lki kapprei essari, ekki aka hllum fti fyrir Bjarna; sveigi Rau nean vi flksyrpinguna, greip fast hgri tauminn og um lei greip klrinn vekur og rumai norvestur fyrir bjarhorni. Svanur var svo sem svarar remur hestlengdum aftar og stefndi lti eitt sunnar, stkk beint hlai; flki hrkk fr og Bjarni stillti vi ilin; hesturinn var stfur og kaflega reiur, en Bjarni, tt handsterkur vri, hvorki taumslyngur n reiknn. Sigfs og smundur komu eftir. Geirmundur st dreyrrauur og hlt Rau, sem neri hfinu vi hann og atai ftin t gulhvtri frou.

urur hafi horft nfl sprettinn, en um lei og Geirmundur teymdi hestinn ofan fyrir varpann og spretti af, mttust augu eirra; Marja s tilliti og Bjarni s a lka og andliti var dimmrautt.

"Fallega geri Rauur a enn," sagi Sigurur lgt vi brur sinn.

"Heldur vasklega. Svan vantar reki, en hann er skapaur gtishestur, hva sem r honum verur. Geturu annars ekki gefi mr mjlkursopa handa klrnum?"

"a held g; rnar mjlka drjgt haust og hann a sannarlega skili, a f hressingu."

smundur og Bjarni gengu a hsabaki; a hlunkai flskunni og svo sagi Bjarni:

"a skal vera betur reynt seinna, og skal g passa, a vera eins fljtur til og hann."

smundur samsinnti me lngu j-i; hann hafi s mta vel seinni sprettinn, en vildi samt vera vini snum, flskueigandanum, samdma.

a var ori hlfdimmt, egar menn fru fr Heii og karlmennirnir flestir nokku lvair. Bjarni fylgdi svo vel hesti urar, sem Svanur leyfi; Geirmundur spuri Sveinbjrn eftir bindindinu og ba hann a gta sn vel, a minnsta kosti til vorsins; Sveinbjrn sagist lta bindindinu loki, a vri ekki hgt a halda v lengur lifandi; heldur meiningarlti, a einn ea tveir vru a bisa vi a vera v.

"En gtir n samt, vinur minn, a drekka ekki miki; ekki llu meira en komi er."

"g skal gera a; r gengur gott eitt til a bija."

Bjarni hafi drukki til ess, a hafa fullt or a berjast gegn Geirmundi og tlka enn ml sitt vi uri; en vni reyndist honum helst til fengt, eins og v er gjarnast til. a var ekki a sj svo, sem Geirmundur gfi v neinn gaum, tt Bjarni rddi vi uri, en svr hennar voru stutt og kld, svo skap Bjarna var gramara og stara eftir v, sem lengra var tali. Veur var gluggaykkt og s ru hvoru fla tunglsgltu, en var myrkt ess milli; kyrrviri, gnin og sumarhlindin rktu yfir dalnum.

Brandur skildi vi samferamenn sna vi vegamtin; Steini kyssti Geirmund innilegum kossi og akkai fyrir a, sem hann hefi fengi a ra Rau um tma; hann var auveldur, mtti hann vera fremstur, og reiin hafi veri hg alla lei sunnan fr Heii.

" hefir tt a fylgja eim fegum heim upp gamlan kunningsskap; a eru vsast einhverjir ferli ar heima, sem hefu vilja gefa r kaffi," sagi Bjarni og sneri sr a Geirmundi.

Sksluna greiddi fr hlf-mnanum, og Geirmundur svarai stillilega:

"ess arf ekki, eim er alveg htt hrna heim."

"Brandur var fullur, augafullur; au ttu a skili, au hjn, a gerir eim svoltinn greia. g a fara me r?"

"a hefur enga ingu; hr eru lka til menn, sem eru ekki minna drukknir en Brandur."

"Hverjir svo sem? manst lklega fr fyrri t, hva Brandur er glggur og gtinn."

"r hentar a minnsta kosti ekki vel, a vera fylgdarmaur Brands kvld."

"Vertu n ekki me ennan helvtis hroka ---, veist lklega, hvernig hefur nota r glggekkni Brands, og hvernig launair honum a firra ykkur fr hreppnum."

"g vil ekki eiga neitt vi ig, fullan af vni og sanngirni." Geirmundur sneri hestinum leiis.

"Svo, g mana ig a reyna, hver betur dugir, flagarinn inn; hrna, Dal-Bsi."

Geirmundur snaraist af baki og a Bjarna, ar sem hann st upp vi Svan; vissi ekkert af v, a kvenhnd var lg, mjkt og tt handlegg hans. eir tku fastatkum og Bjarni rauk fugur niur leirgtuna; um lei og hann reis ftur, sl hann Geirmund rokna kinnhest; aftur l Bjarni endilangur; vni geri honum ungt hfui.

Sigfs og Sveinbjrn hlupu milli eirra; Gurn greip utan um Bjarna, og au leiddu hann til hestsins, sem hafi hlaupi vers fr gtunni. Geirmundur gekk burtu me Jni Svartholti og Grundarsystrum; hjlpai eim bak og var skjlfradda, a lti hann talai; lagi tauminn upp makkann og stkk svo bak, n ess a taka stai og rei hli vi uri, sem var fremst hpnum.

"Svona er a, fr bregur hinu betra, ef hann veit hi verra - , urur, g veit hva hefur teki t af essu rifrildi - -; elskan mn, geturu fyrirgefi mr?"

"g arf ekkert a fyrirgefa; Bjarni hafi unni til ess, sem hann fkk." Mjk hnd, brsheit, lagist lfa hans; a dr mkk fyrir tungli; orin liu milli eirra, og ekki tlu hrra en svo, a au sjlf nmu oraskil. Samferaflki kom eftir og Bjarni veitti fram hj og svo hver af rum; n uru au ftust.

eir Sigfs og Geirmundur skildu vi feraflaga sna hj vainu noran vi Breiholt; Bjarni og smundur voru horfnir norur og niur, sagi Sigfs. Flki kvaddist vingjarnlega, me akkltisorum fyrir ga samfylgd. urur og Geirmundur stu hestbaki, hvort vi annars hli.

"M g finna ig ntt, elsku ga mn?" Geirmundur hvslai rtt vi eyra henni; a var enginn tmi til umhugsunar; rddin styrk og bijandi; hennar eigin r var s sama og hans; einu sinni hlaut hn a njta star hans meir en rf andartk; hjarta heimtai me ungum slgum a f rtt sinn og r, en urur agi .

"Vi suur hlii?" sagi Geirmundur lti eitt hrra.

"J." Hn rtti honum hndina, og Geirmundur fann, hvernig hn skalf. urur rei norur gtuna, en Geirmundur fr a kveja hina ara. Gurn Felli tk innilega hnd hans, a skilnai, me ykku, mjku hendinni sinni. Geirmundi virtist svo, sem hn mundi engan kala bera til sn, tt hn vri systir Bjarna, og tt hann hefi gert honum nokku harleiki fyrir skmmu. Hann fann a handabandinu; Gurn hlt lengur og ttar hnd hans, en nokkur annar, lengur en venja er til, og Geirmundi var enginn skaplttir a v; hn var of g og efnileg stlka til ess, a kasta fyrstu startilfinningum snum annig gl.


24. kafli

Systurnar httuu saman herberginu stofuloftinu, ar sem r hfu sofi um sumari. Marja sofnai strax; urur vissi a hn var fastsvf a elisfari og reytt eftir feralagi; hn mundi traulega vakna fyrr en albjart yri um morguninn. Eftir stundarbi settist urur upp, fr hljlega ofan r rminu; hjarta tlai a sprengja brjsti; hn skalf, svo hn hlaut a bta fast saman tnnunum; klddi sig og lddist ofan stigann. a var eins og hn vri seidd af ofurmegni, sem hn ekki fkk sporna mti; iraist a hafa lofa v, sem hlaut a ba bjartari daga, meira frjlsris; ttaist launfundina og nttmyrkri, en hraai gngunni suur tni, reikai ftum og skalf; hn var svo veik og hann sterkur og blheitur; elskai, og hrddist yfirburi rttar hans; fann magnleysi og svima, vildi sna heim og skundai a garshliinu.

Famlgin voru fst, andvrpin ung og t; hlftlu blmli og staror, kossarnir langir og heitir; annig lei stundarkorn.

"r verur kalt hr ti, ga."

"Ekki mjg," og urur skalf af hrolli.

"Er nokkur inghsinu?"

"Nei, g kom ar ur en g httai."

"Vi skulum heldur sitja ar."

Geirmundur bar hana meir en leiddi heim tni og skeikai ekki ftur - hn hafi aldrei lifa slka slustund; hann var hvort tveggja blur og ftviss; ruggur og innilegur. au settust bi hvlubekkinn inghsinu; hn hallaist a brjsti hans; au hvsluu og kysstu, eldheita, strungna kossa; varir hennar stu hlfopnar; a var lkt og hn fengi andrengsli og tlai a kafna; losai til me titrandi fingrum, rmkai um brjsti; svo kyssti Geirmundur brjsti bert, hlsinn, bi brjstin; orin du vrum beggja. Geirmundur fann a ll rttindi starinnar voru me eim, a au voru bi lvu og rungin af ofurmegni byrgrar elsku; kyssti aftur brjstin; tapai allri skynsamlegri hyggju og athugun; vafi uri a sr og setti hana kn sr.

rstutt stund hafi lii; aftur stu au bi bekknum; hann vafi yfirsngina a herum hennar og hli a henni, en hn hvldi hfui vi bert brjst honum; hn kipptist til; a lagi kldudrtti eftir henni allri; og - samt, var hn eins sl og trygg og Lazarus skauti Abrahams.

"essa fundi urfum vi a varast framvegis; vi erum bi of veik," hvslai hn eyra hans og faldi svo hfui aftur vi brjsti.

"Hjarta mitt ---, g er striltur, a er satt ---, en rjfandi lgml starinnar hfum vi me okkur; fyrr ea seinna hljta allir heilbrigir menn a fylgja v."

Hn fann, a a var satt; en anna lgml, lgml vana og vitekinnar skynsemi, var lka huga hennar, brjsti eirra beggja, hvorugt gat gengi fram hj v, eins og a vri ekki til.

"Vi skulum bi vaka framvegis, vera ollynd og gtin, elsku vinurinn minn."

" ert svo g, svo bl og tilfinningafn; allt a ga, allt grandi og gfugt verur a koma fr r."

"g vildi satt vri, a g gti a, a reynslan yri s, a g yri r gur og gfugur lfsflagi; afli og ri er sreign n, en ert lka blur og strkur, tru mr til ess; treystu sjlfum r, mtt a, r er a htt."

"Me r f g trausti og trna; n n gti g aldrei veri ruggur n traur sjlfum mr."

Svona snerust virurnar a framtarhorfunum; a v, a Geirmundur fri a ba me vorinu; fengi runni fyrsta ri fyrir rskonu; a v bnu skyldu au bi, sameiningu, leita leyfis og samykkis foreldra hennar; egar hann vri binn a sna tvran vott um dug og rhyggni, bi vru samhuga, einr og ollynd, hlutu au a sigra, vinna jafn drmtt ml og eim var etta. Bjuggust vi erfiu, en voru viss um kjsanleg mlalok.

" veist a, a g breg aldrei heiti mnu vi ig; g slt aldrei st okkar, aldrei; ert mr allt, fair og mir, systir og brir - og eiginmaur;" hn hvslai sustu tveim orunum. fann hn eldheit tr renna niur eftir kinnum hans, a brjsti gekk me erfii upp og niur.

"g elska ig, eins og ert, elsku vinurinn minn; minnstu ekki ess lina; g veit, hva pnir ig -, g elska ig, Geirmundur; tru v, gi."

", hva ert g, unnusta mn --, gi engillinn minn; g hef ekki unni til essara ga; g er ekki gur maur; striltur og gerkur, hrsull og olltill; en g vona, getir gert mig betri og blari; a gfugra manni, en veri hefur."

" ert rangsleitinn vi sjlfan ig. ert miklu betri maur, en heldur. g tri r; finn, hva berst duglega fyrir sjlfsti okkar beggja; hva leggur hart a r og vinnur stugt a v takmarki sem vi bi rum. Sjlf geri g ekkert."

"Ekkert? Kallau a einskis viri, a n vegna er g n maur me mnnum a hefur leitt mig r okunni og einmana verhmrunum, til slarylsins, fram blmagrundir mannlfsins?"

Geirmundur var rtt sofnaur heima, egar eir fyrstu risu r rekkju; en hann var fthvatur, glaur bragi og handviss vi rannskn geldfjrins um daginn.

"Vonin gefur r stlinguna, Geirmundur minn; ert lttari undir brn nna, en fyrsta vori, sem varst hrna. a fer allt vel, spi g." Sigfs klappai xl hans um lei og hann talai.

Geirmundur brosti. "Vi skulum vinlega vera vongir; og g veit, ert agmlskur maur n, eins og a undanfrnu."

urur var svefndrukkin og munarlvu ennan dag. Hn lifi vi minningar og fagra framtardrauma; mennirnir liu eins og gulir skuggar fram hj henni; stundum ronai hn skyndilega, en var vanalega fl og flt; hn hafi margt a hugsa, sem engir mttu hafa grun um.


25. kafli

Sigurlaug, mir Bjarna Felli, tti langt einmli vi prestskonuna um hausti; hn flutti fast bnor Bjarna, og var ltt um ml vi vinkonu sna. a var raun fyrir uri, a standa mti mur sinni, sem ba og tlkai, byrsti sig og skipai; en allt kom einn sta niur; urur lt ekki bugast; hn felldi sig ekki vi Bjarna, gat ekki elska hann, og n star gifti hn sig engum manni. egar mirin talai um auinn Felli og gervileik Bjarna, bar hn ekkert mti v, en sat samt fst vi sinn keip og sna skoun. Svo talai fair hennar vi hana og allt fr smu lei, enda fylgdi hann mlinu minna, og vildi ekki rngva henni til gjaforsins, ef henni vri a vert um ge.

Jsteinn prestur var traula fr um a jna svo erfiu kalli lengur; hann gerist kulvs og fthrumur og heldur sjndapur. Egill sonur hans, af fyrra hjnabandi, sat gri bjr, suur landi, og hafi gar tekjur af "brauinu" snu; eir voru ekki lyndislkir frndur, og hfu um lengri tma ekki fundist. Sveinbjrn hafi ekki vilja "lra til prests", svo a var ekki um neinn skyldan a tala; hr var a taka vandalausan astoarprest, a vri agnguyngra.

Vori eftir kom nvgur og ungur astoarprestur a Grund. Sra Sveinn var sjlegur maur, og gleimaur mikill, sem ekki drap hendi vi essa heims fagnai, hvort heldur hann baust sabbatsdegi, ea rum dgum. eir Sveinbjrn og hann uru fljtt gir lagsbrur. Hsfreyjan tk honum forkunnar vel; vonin um fastari bnd og heitara vinfengi lifnai skjtt brjsti hinnar forsjlu mur. Hn lt dtur snar jna honum til skiptis; sagi, sem satt var, a r hefu gott af v, a venjast riflegri og vandari jnustu og umsj um ft snyrtimanna. Sra Sveinn var glaur og mlhreifur vi jnusturnar; srstaklega tti honum gaman a spjalla vi uri, um vori; hn svarai bltt fram og var heldur flt, enda urrleg vimti, egar hann var sem allegastur. egar fram a sltti dr, gerist meira um virur Marju og klerksins; au ttu betur skap saman, og urur gladdist, egar hn ttist sj, a gur okki gerist milli eirra; n urfti hn engan kvboga a bera fyrir v, a klerkurinn yri gtu eirra Geirmundar.

etta sama vor tk Geirmundur hlft Breiholt til bar; runn var fyrir brum me honum; anga rst og unglingspiltur sextn vetra gamall; ekki var fleira hja. Geirmundur var starfsmaur mikill, rifinn og agtinn; hagur nokku, bi tr og jrn; s orrmur lagist , a hann mundi fglggur vera og heldur asjll; lklegur til a vera efnabndi og forsjll rum. etta var tala Grund eins og annars staar, og urur ronai t, egar Geirmundur var nefndur nafn; trausti og vonin hlgu hjarta hennar, egar hn heyri fur sinn tala um dugna og atorku hans; sp v, a hann yri efnabndi og hugsunarsamur um bnainn; s, a hann tk honum vingjarnlega, hvert skipti og hann kom og rddi vi fa, unga menn, jafn miki og Geirmund. Mir hennar var miklu flegri og kaldari gagnvart honum, lkt og hana grunai eitthva; ar bjst urur vi meiri mtspyrnu og erfiari svrum.

au hfu a vsu tla sr, a hafa fa launfundi, Geirmundur og urur, en efndanna verur oft helst til vant, egar skufjri er blma snum; stin freistar til munaar og slu og kld skynsemi ltur lgra haldi fyrir krfum tveggja, samhuga hjartna. Brfin dugu ekki, nema tma og tma; margt urfti a ra og margs a minnast, sem au ekki hfu tm ea lngun til a skrifa um; au hlutu a finnast endur og sinnum.

Og essir fundir juku gruninn og geru hann a fullvissu; a voru ekki svo fir heimamenn Grund, sem hfu gaman af, a leggja saman lkurnar; voru viljugir a rlta og skyggnast eftir, og hfu gaman af, a hjala um nmlin vi kunningja sna. Einhver hvslai v a hsfreyjunni, og hn var fljt a tta sig, lta eftir og sj. Litlu sar - rtt fyrir jlin, ttu r mgur tal saman, og fr eim samrum kom mirin dkkrau og brnaung, en dttirin fl og dapureyg.

Daginn eftir kom Sveinbjrn me brf til Geirmundar.

Nsta dag bjst Geirmundur t a Grund; kvinn og vonin brust brjsti hans, og vonin hlt velli og settist sigurgl a vldum. au hlutu a lta a bnum eirra, gmlu hjnin; fyrr ea sar mundi a vera. urur var svo g dttir; hn hlaut a sigra foreldrana; aldrei yri hn heitrofi; a var hann viss um.

Norur tninu Breiholti, mtti Siggi litli Grund Geirmundi, og fkk honum brf; hann ekkti hndina v, og braut a upp me skjlfandi fingrum og las:


"Geirmundur minn! Brf a, sem hr er innan , bi g ig fyrir, a koma dag til vitakanda, ef r er a mgulegt. g vona, gerir essa bn mna; mr rur a miklu.
Jsteinn Sveinbjarnarson."


skp er hann a vera sklfhentur, aumingja karlinn --- Og hva skyldi hann vera a skrifa mmmu? a gerir hvorki til n fr me a; g fer fram eftir fyrst -; gott var a Rauur var njrnaur og fri afbrag, hvoru tveggja urfti n a halda. Svo hljp hann heim, hripai Sveinbirni nokkur or og gat um, hva hefti fr sna dag; sagist koma fyrramli; ba drenginn fyrir brfi; tk Rau og slai hann og rei suur tni.

Geirmundur var kvinn og lttur lund; sra Jsteinn hafi t veri honum gur og vingjarnlegur, mundi traula setja vert nei fyrir rahaginn. Mske au gtu sigra vetur, og urur settist bi hans vor. Vera bi einbeitt og stillt; var a enda lklegt, a svo gti fari... Rauur aut yfir svell og hjarn og auar grundir, hafi aldrei veri jafn gangauveldur og n; Geirmundur fann, a me vorinu mtti tra honum fyrir uri; hann mundi ekki vera svo gangtregur n ofsafjrugur a hn ri ekki vel vi hann; hn var gefin fyrir hesta og sat gtlega, eina barni, sem lktist furnum a v. ennan vetur skyldi Rauur venjast svo skeiinu, a hann gleymdi v aldrei framar vinni.

Mir hans tk honum feginshendi og ba hann a vera hj sr um nttina. au settust bi stofu; hn kveikti ljs, v a var ori hlf dimmt og fr svo a lesa brfi. Geirmundur sat og hugsai um, a mir sn mundi gera bstrfin lttari fyrir uri, hn mundi gjarna vilja fara til sn; a hafi hn sagt honum haust; var ern og hraust enn. Um a var a tala sar. Hann sat hugsandi og horfi niur fyrir sig; dreymdi ljfa drauma um framt og framfarir.

En svo heyrist eitt srt, veinandi andvarp, anna og rija; Geirmundur leit skyndilega til mur sinnar; hn hallai sr a ilinu, fl og ellileg, svo nfl eins og lii lk; stari brfi og trin hrundu niur kinnarnar.

"Elsku mamma, hva gengur a r? Ertu veik?"

Hann gekk til hennar, settist hj henni og hallai henni a sr. Hn lagi hendur um hls honum og grt.

"Mamma, hva er etta? Ertu miki veik?"

"Gu almttugur hjlpi mr. Drottinn fyrirgefi mr og honum alla syndina og rangsleitnina vi ig."

"Hva; g skil ekki."

Hn stundi upp me grti; urfti a slta orin r brjsti snu; pndist af v a rfa a hjarta sundur, sem hn unni mest; hana langai til a hlja eins hrynjandi gjallt og valurinn, egar hann kemur a hjarta systur sinnar; en hn talai lgt, hlf hvslai sundurslitnum orum og leit aldrei framan Geirmund mean. Hn ori a ekki.

", fyrirgefu mr, elsku barni mitt --, hjartans Mundi minn," sagi hn sast og vafi hndunum aftur um hls honum.

Geirmundur sagi ekkert, st fyrst ndinni; flnai og klnai, fkk lamandi kuldansting, lkt og skrijkull hefi hlaupi ofan fr hvirfli, runni hgt og deyandi niur baki, svella alla tilfinning og lama dmgreindina. Hann stari beint ljsi og glggvai ekkert ljs; fingurnir krepptust lfana, svo neglurnar gengu inn holdi, en hann fann a ekki. a var stundar gn.

"Segu eitthva, elsku barni mitt," hn titrai af tta.

"Mamma - g skal --, g get fyrirgefi r ---, en a segja mr etta aldrei. v sagiru mr a ekki? Lofau mr heim ---, g oli ekki a tala vi neinn, ekki a sj neinn heldur."

"Gu huggi ig og styrki -, en g ori ekki a farir einn og a essu myrkri. Lttu Sigur brur inn fylgja r."

"Mr er htt, en g get gert a fyrir ig, a bija hann a ra me mr t a Vai. arft ekkert a vera hrdd --. Lfi er ekki ess vert, a maur leggi hnd a --, en gefu mr brfi og kysstu mig svo; kysstu sorgar- og syndarsoninn inn." Hann laut a henni og kyssti hana.

"Gu varveiti ig og gefi okkur a sjst aftur heil hfi."

"Vi sjumst aftur; g skil vi ig hryggur en ekki reiur; en g oli ekki a vera kyrr, g ver a fara."

"Gttu a orum num og verkum. Blessaur stilltu ig. Gu veri me r."

"g er rlegur." Hann st glfinu, beinn og nbleikur, me herpingsdrtti vi munninn, nasirnar tandar og titrandi; en miju enninu st in bl og rtin, augun glu urr og starandi.

Sigurur kom inn stofuna og vildi a Geirmundur kmi inn og vri nttina. Geirmundur akkai boi, en sagist urfa heim ntt og ba Sigur a ra me sr t a Vai. Sigurur bjst skjtlega og bau Geirmundi vn; hann drakk niur til mis r flskunni og sagi svo:

"Fylltu hana aftur og hafi hana me r, a er gott a hressa sig v nna kuldanum."

Geirmundur rei hart t eftir, en talai ftt. Siguri virtist honum brugi fr v, sem vant var.

Hj Vai skildu eir og Geirmundur ba a heilsa heim. Hann stakk flskunni tsku sna.

egar Sigfs kom t, hlfbirtingunni, morguninn eftir; rei Geirmundur sunnan tni; hesturinn lrai svita. Sigfs spuri, hvar hann hefi veri ntt, og Geirmundur sagist hafa veri ferinni; fari eftir httatma fr Heii, og rii hgt, mestalla leiina. Sigfs spuri ekki um meira; s, a Geirmundur var undarlega fr og rtinn, fann af honum vnefinn, og virtist, sem hann mundi drukkinn. Geirmundur gat ess ekki, a hann hafi veri lengst af nttinni beitarhsunum fr Breiholti; hafi gengi ar um glf, ea legi garanum og stara svartmyrkri, engst af kvl og ska eftir, a geta grti, en veri varna ess; ekkert s, nema frost og vonleysi, kvl sna og harm hennar; a au voru bi dmd til daua, mesta fjrs og roska aldri - og, hva var dauinn hj essari seigpnandi prsund; Hann kipptist til - a hugsa til hennar, sem vonai og dreymdi um lf og starfa, um slu og st. etta var vonin, sem honum fylgdi; essi styrkurinn, sem hn ri; a merja hjarta hennar, kreista r v hvern bldropa og fylla a aftur me gremju og vonleysi, eitri og hvsandi brennisteinsloga. Hndin, sem Vaskur sleikti, krepptist; hann hlaut a mola hfui honum, hvta, heivira hfui. a, sem ur hafi veri gfugast og st, l n saurugt og svvirt niri sorpinu. etta var a; svona voru vextir hugleysis og hrsni. Vaskur lfrai af srsauka og undrun; Geirmundur hafi reki hnefann hausinn honum; rann aftur til sjlfs sn, klappai og kjassai hundinn og lt hann flara og sleikja; kyssti vangann Rau, hugsai um flri og vesalmennsku mannanna og trygg hundsins, olinmi hestsins. Vi rr, vi svkjum ekki hver annan, hldum saman, eins og vinir, og -, svo komu trin, mrg og str, brimslt; hann fkk stundarfr vi au; var ofurlti rrri og hugsanaskrri.

Fr hsunum fkk Rauur a hlaupa, sprettinum, heim undir tni. Vni hvorki sefai n huggai; hafi ltil hrif, og allra sst blkandi. Aftur og aftur datt Geirmundi hug, a hverfa burt r allri blvan mannflgasins. arna nni voru margir lar; straumur og dpi ngilega miki; en hann tti anna verk fyrir hndum, og a var ltilmannlegt, a renna r orustu, flja felur.


26. kafli

urur bar glggt kennsl alla, sem ruku upp eftir svellari grundinni; n var henni borgi; me honum kom reki og sigursldin; vi hli hans hlaut stri a vera hskalaust, enda me stt og samlyndi. Roinn rann vonarvarmur yfir andliti; a var dagsbirta ti og inni; hn var deginum fegin; hann var svo bjartur eftir lngu, nidimmu skammdegisnttina.

Sveinbjrn kom nean r lambhsunum; au heilsuust hlainu. urur s undir eins, a gnir og gfa hfu merkt Geirmund; hn kunni svo vel a lesa lfsrnirnar og skapbreytingarnar v andliti; hn flnai og skalf fyrir geigvnlegum fyrirboa ungra rauna.

"Sveinbjrn, get g fengi a tala vi fur inn?"

"a er sjlfsagt;" hann gekk inn.

"g skal fyrst tala einn vi fur inn;" hann horfi stugt niur hlai.

"Gu almttugur styrki ig og okkur bi;" hn gekk inn inghsi.

essi or veittu honum lkn og styrk; au einu lknaror, sem tlu hfu veri til hans, um langan - langan tma.

Geirmundur gat aldrei glggva fyrir sr, hvernig hann heilsai sra Jsteini, ea hvern htt eir komust inn stofuna, en a vissi hann, a eir tku ekki hndum saman. Presturinn hn niur legubekkinn og Geirmundur hvessti hann reiiglampandi augum. Var a ekki lk, sem hallaist arna a hgindunum? Nei; hann leit bijandi augum til Geirmundar, en var strax a lta niur aftur. ttalega lng gn, a v eim virtist bum.

Svo slngdi Geirmundur rjtu dlum bori. Sra Jsteinn hrkk vi og leit forvia hann.

"etta er borgun fyrir veru mna um veturinn og fyrir ferminguna."

"Geirmundur;" presturinn rtti fram bar hendurnar um lei og hann talai, en r sigu aftur aflvana niur hnn.

"Er a eftir Gus boi, a geta brn meinum og synd -, bara til a gera au og ara farsla, essa heims og annars? hefur ekki aeins steypt mr algera gltun - mr, sem r var sama um, hvar flktist; og g hafi lifa argasta hundalfi, mundiru aldrei hafa hreyft legg n li; sem fddist til svviringar og skammar hempunni inni --- en drepur hana lka -- drepur uri -, hana, sem var sakleysi sjlft, svo langbest og gfugust allra manna, sem g hef ekkt... , hva g hata ig og blvaa hempuna, sem elskair svo vitlaust, sem kni ig til essarar varmennsku. Hata hrsnina og hrsnarana, sem hylja sig henni, og standa frihelgir vi altari."

Geirmundur agnai; honum l vi andkfum; st dkkrauur og rtinn, me leiftrandi augun, sem rotlaust stru hvta ldungshfui.

Sra Jsteinn leit upp, rtti sig stinu og lifnai allur vi. Heift Geirmundar hvatti hann til varnar, vakti lfsrttinn og metnainn af dvalanum.

"Gu einn veit, hva g hef lii, fyrr og sar, fyrir yfirsjn mna og brot - en ekki -; gr og ntt, og morgun hef g kvalist og grti blugum irunartrum. g elskai uri, heitast allra minna barna, og g veit, hvernig hn elskar... Mr tti lka vnt um ig, sonur minn, g yri ekkert a segja, ea gera fyrir ig. g veit vel, hvaa reiarslag etta er fyrir ykkur bi og vildi gjarna frna lfi mnu, til a bta r bli ykkar; en g get a ekki - a er allt of seint n. g er gamall og saddur lfdaganna. ert harur og grimmur, a kalla eld af himni yfir hfu mitt. Seinna muntu sj, a yfirsjn mn, str s, getur afplnast me irun og bn fr sundurkrmdu hjarta. Dav braut og iraist og Gu fyrirgaf honum; Gu er miskunnsamur, og fyrir Jes dra dreyra m hver og einn syndari, sem irun gerir, vona fyrirgefningar og friar himnum."

"Dav lt drepa ra, en hann drap ekki Betsabe, n barni sitt. Og hvaa raun er a, a falla vgvelli, me blugt sveri ngreipum, fyrir ofurefli lis og hraustum mnnum, geta snt karlmennsku sna, frjls og skn orustunni? Hva er a mti v, a vera steiktur svona hgt og hgt, brenndur til daus, fella sektina svona sjlfan sig? - - Og hn, hn sem var betri, en allir arir -- fyrir bl hennar og pslir hata g ig og krefst dms yfir r."

"Dmurinn heyrir Drottni til...

"Og prestunum?"

"Drottni til, og srt blindur af sorg og gremju n, munu eir dagar koma, a trir mr til ess, a g unni r lka, eins og hinum brnunum, en var rgbundinn af stu minni, og hlaut a egja. g vildi gjarna vera r a lii, og s, me glei, a mundir vera nytjamaur. Hlt stundum, a mir n hefi sagt r launungarmli. essi sorg datt mr aldrei til hugar --, a a yri fari svona bak vi mig, grunai mig ekkert um. En allt fr svona, svona dauans hryggilega. Mn gru hr leggjast me sorg grfina."

" tlar a fara a fella ara og vo saurinn af num eigin hndum... arf etta tal ekki a vera llu lengra. g oli a ekki, get, ef til vill, ekki stjrna mr. a gildir einu, hva af mr verur -. En fyrir hennar hnd krefst g ess, a viurkennir mig fyrir Sveinbirni og Marju, og ur en deyr, opinberlega fyrir mnnum. Hempuna feru , hvort sem er, ekki me til dmsins; hn yri r ar a litlu lii, grunar mig."

"Fyrir eim get g gert a, og skal gera a strax. Meira mttu ekki heimta;" hann horfi bnaraugum til hans.

"J, a geri g. Ef ekki lofar v, geri g a sjlfur... Og af mr, en ekki r, skal urur frtta essi sorgartindi. g geng essi ungu spor, en talar vi au hin mean."

"Geirmundur, vertu mildari , en ert nna."

"Mildi. Kenndu sjlfum r veginn fyrst, og svo rum, en ekki fugt, eins og veri hefur."

ili skalf vi, er hurin fll aftur; en egar Geirmundur kom fram dyrnar, hvarf brin og gremjan; n var a aeins sorg og sknuur, sem bj brjsti hans. Hann klappai hgt inghshurina; urur gekk fram a dyrunum og opnai; sneri hann vi og fr egjandi undan upp stofuloft og inn herbergi ar; hn fylgdist me.

"Gu minn gur; hva gengur a r, elsku vinur minn?"

Hann setti hana rmi og settist sjlfur stl, rtt hj henni.

"a - a -. , sem hefur frelsa mig, vaki hj mr lfsrek og mannrnu, sem g elska me heilagri viringu --- , urur! Vi erum systkin." Hann greip bar hendur hennar, afvitandi, og hlt eim lfum sr.

urur stari beint framan hann; tri og skynjai ekki; fann a fullvissan og sannindin slitu hana sundur, og gat hvorki jta n skili au. Hn var nfl, og stri, sem vindsvalinn sveipai me svellari runni, var ekki framar einmana n reklama en hn. Geirmundur oldi ekki a horfa gegn essum undrandi, starandi augum. Svo dr hn a sr hendurnar, neri eim saman, lkast sem hn mundu vilja sna fingurna r lii. Horfi stugt og agi stugt.

" gusbnum, segu eitthva;" hann hlt aftur um hendurnar hennar nkldu.

", a g hafi aldrei fst! - aldrei fst!"

"Systir mn besta, oliru ekki a sj mig?"

egar hann nefndi systur, fr titrandi um hana alla og augun hlflukust.

"J, brir minn; en hefur lesi dauadm okkar beggja. g vildi vi hvldum bi grfinni."

Geirmundur dr yfirsngina til rminu og sveipai henni utan um uri, vermdi hendurnar og hli sem best og nkvmast a henni; hn lt hann llu ra, var eins og sjkt barn; eftir litla stund leit hn upp aftur og s trin hrkkva niur kinnarnar honum; ni hn lka grtinum. Skmmu sar reisti hn hfui fr brjsti hans, tk kltinn af borinu og fr a urrka sr.

" Gus nafni skulum vi n bi reyna a stilla okkur. Vertu varkr og stilltur, hjartans sorgarbrir minn; reynstu n olinn og hraustur, eins og Gsli var, upphaldsmaurinn okkar beggja."

"g skal bera mtlti ef -- ef g finn a treystir mr til da enn og g s, a lfi verur r ekki eintm kvalaprsund."

Svo lagfri hann til rminu og hallai henni t af, breiddi sngina yfir hana og sagi henni fr, hverjar krfur hann hefi gert til fur eirra. Hn rtti honum hgri hndina, sem hann kyssti, og settist svo niur stlinn.

"N veruru a fara brum; srt er a hugsa til ess, sem fram vi okkur hefur komi; srt a hugsa um framtina, en srast er ..."

"Drottinn veit, a vi erum saklaus; vi skulum treysta honum."

"Nna er g varla fr um a tala rlega. Misskildu mig ekki, en g oli varla a vi sum hr tv saman; en r fylgir viring mn og heitasta vintta."

a var klappa loftshurina; Geirmundur lauk upp; Sveinbjrn og Marja komu inn.

"Brir minn gur," sagi Marja og kyssti hann.

"g vil ekki reynast r lakari brir, en g var ur vinur." Sveinbjrn tk fast hndina honum.

"Annist i hana svo vel, sem i geti; hn er svo veik!" Geirmundur hvslai v a Marju.

"Vertu viss um a, brir." Marja gekk inn herbergi.

"N fer g, g get ekkert gert hr anna, en vekja harm og auka sorgina."

"g fylgi r lei, brir minn."

Geirmundur rtti Marju hndina; hn dr hann nr sr og au kysstust. urur stari au urrum, leiftrandi augum.

Geirmundur laut niur og rtti henni hndina; hvorugt gat komi sr fyrir me a kvejast me kossi; en hendurnar voru luktar saman fast og lengi.

"Gu gti n og hugsvali r."

"Gur Gu veri me r og gefi r styrkinn."

Sveinbjrn gat varla fylgst me niur a hesthsinu; eir sluu hestana og riu bir yfir a Breiholti; Sveinbjrn tafi ar fram myrkur.


27. kafli

Sra Jsteinn var ekki heill maur, a sem eftir var vetrarins. Hann messai aldrei framar vinni. Srin gtu ekki gri, sorgin ekki sefast. Honum st tti af gerki Geirmundar, og ri a mega kalla hann son, breyta vi hann eins og fair. Hva hann gat veri lkur v, sem hann var sjlfur sklarum snum, mean hann var ungur og heftur, mean hann hafi frelsi; bir gerkir og sjlfrisgjarnir, bir blheitir og gjarnir a tefla tvhttuna. Hann hafi aldrei s ttarbragi glggt fyrri en n; honum hafi veri elhltt til Geirmundar ur, en blt allar furlegar tilfinningar niur, veri gtinn og varkr. N vknuu r; lngunin til stta og yfirbta glddist og dafnai; rin til ess, a mega fama a sr ennan efnilega, syrgjandi launson x; x engu sur fyrir mtspyrnu, sem henni var veitt, v Geirmundur var ver og strur, foraist a tala nokkurt or vi hann; var ausjanlega reiur honum alla t. Ef til vill hefi hann sjlfur breytt eins Geirmundar sporum; a var langt um lkast a svo hefi veri. Hann hafi tt erfitt me a brjta odd af oflti og kfu eli yngri rum; fyrri hluta embttisra sinna; mean hann var a temja sig vi kirkjulega sii; lra prestlega alvru og hglyndi slusorgarans; oft hafi hann stai tpt me prmennsku , sem embttinu smdi; en vaninn var me tmanum a hlfgeru eli; hann vandist , a fara gtilega me vni, bera lvanina me alvru og stillingu - og kom a fyrir, og a ekki sjaldan, lengi fram eftir vinni, a hann missti taumhaldi hpi kunningja sinna og var fjrmestur og fyrirleitnastur eirra allra - hafi raun af v eftir og var lengi prasti prestur; tapai aftur taumunum og geri yfirbtur n. Me roskins runum slttaist og jafnaist httsemin betur og betur, dagfari var yfirbors-tt og prmannlegt.

En a, sem mest kvaldi hann og olli honum lang-mestrar hyggju, var etta, sem au Snjlaug vissu best um. ttinn a allt yri uppvst og a hann missti viringu og smd; bi yru fyrir vari og mildum dmum; stjrnleg lngun eftir syndinni; lngun og stra, sem var honum og skynsemi hans of sterk, sem hann lt bugast af og tefldi oftar, en um sinn, tvhttuna. Og blmleg og fnguleg var Snjlaug yngri rum; hraustleg, yfirlitsbjrt - var stran ekki skilin vi hann enn - tti hann ekki a losna vi hana fyrr en helkaldur. v kom hn svo ttt huga hans essum sorgar- og irunardgum; birtist hugarsjn hans rj og brosandi, eins og hn var fyrir fullum tveim tugum ra? v minntist hann hennar mitt fyrirgefningarbnum snum, s glampandi augun svo oft horfa til sn, ar sem hann ba aumjkur og sundurkraminn um fyrirgefning eirrar syndar, sem raunar var vallt ungt a hugsa um, en n a sustu pnandi, eins og helvtis kvalir? Hva munaurinn var illur og spilltur alla sna vi. Hva hann hafi steypt mikilli blvun yfir brnin. Hva a var srt, a sj uri ganga um binn eins og svip liins manns; sj hana lta me tta og hrslu til sn; forast allar virur vi sig, gta ess vandlega, a au vru aldrei tv saman; sj hana berjast gegn veikinni fimm daga og svo essa strngu mnaarlegu. Heyra mur hennar grta og andvarpa, sj systkinin dpur og raueyg; vita um gestinn, sem kom hvern dag allan ann tma, talai litla stund einmli vi Sveinbjrn og Marju, stkk svo bak og eysti suur og niur a nni. Honum var orfall, egar konan sagi vi hann eitt sinn, mean urur l, a au hlytu a samykkja ennan rahag, urur vri ekki fr um a bera essa sorg og Geirmundur mundi reynast dugandi og atorkusamur bndi, sem ekki yrfti a ttast fyrir, a vanrkti skyldu sna. egar st beggja vri svona sterk, mundi byrgarhluti fyrir au, a slta hana sundur og spilla a lkindum me v gfu og lfslni eirra. var hann a vera rr og fastur fyrir; ljga a murinni. Dauans ungur syndabaggi var hn orin ll s lygi, sem hann hafi logi um dagana. Jafnmiklu hefi hann aldrei urft a ljga, ef hann hefi veri bndi. J, a var satt, hempan gat legi ungt xlunum og l , sem urftu a bera hana.

Oft, egar hann gekk gull og ltur um glf fram-bastofunni, heyri hann flki tala um, hva Geirmundur drykki oft og vri sfelldu slangri fr heimilinu. Rii vinlega sprettinum milli bjanna. Hyrfi stundum a heiman vkunni og svo heyrist reidynurinn, hfaskellir og hundgelti, mist fram hj beitarhsum ea norur undir Gslastum - eir standa austan r, gegnt Grund -, hann drpi hestinn og sig me essu httalagi. Flki talai lgt og sn milli, en sra Jsteinn heyri og skildi, lagi saman og gleymdi engu. Vissi, hvernig Geirmundi mundi innan rifja, og ltti lti skapi vi a. S verlyndi og gremjuna svo skrlega merkt andlit Geirmundar, s hann vera brnaungan og hvassan augum, ef eir hittust svip ea gengust hj. Vita, a hann kom aldrei inn fyrir bjarstaf Grund og i ar aldrei svo miki, sem einn vatnsdrykk. Vita einnig, hvernig hann hafi svara brfinu, v um daginn - innilegu, frigjarnlegu og bijandi brfi -, svara aeins essu:

"r v svo lengi var aga, mrgum til bls og sorgar, er engin von til, a meira n betra veri gert n."

Og engu ru en essum harhnjsku orum. grafarbakkanum var a a komast hmli um hann, sem fir ea engir hfu vita ur, sem aldrei hafi komist vi veri. N hlaut a a vera hvers manns munni. Hans gru hr mundu fara me viringu grfina. Bara grfin, hvldin og vonin um miskunn Gus, til a halla sr a, treysta og styjast vi.


28. kafli

Nr sveimur fr um dalinn; krkomi og margbroti umtalsefni fyrir allan orra manna.

Aftur var Geirmundur ferinni; aftur hafi hann komi fram til ills og lns. Vla uri, nota sr barnslega einfeldni hennar. Hefi bi Gru og hana takinu; en eins og maklegt var, fkk hann sjlfur a spa af v seyinu - loksins hefndist honum . N var hann fr; viss a rsa aldrei rlegan legg framar; ofurseldur slarkinu og spillingunni, rkur r flagsskap allra gra manna.

Hann hafi lka geta spillt heimilisfrinum og samlyndinu Grund. Lklega fri hann n a venja komur snar a Efra-Fossi aftur, v inn fyrir bjarstaf Grund mtti hann aldrei stga framar. a var helst Sveinbjrn, sem hlt trygg vi hann, undarlegt vri. urur var utan vi sig af harmi; egar unnt var a opna henni augun, veiktist hn og mtti hvorki sj n heyra Geirmund framar. Hn grt trgirni sna og iraist fljtfrnislegrar stundarvillu.

Svona var orrmur flestra. Nokkrir tru honum traulega, og grunai a hr mundu arir mlavextir sannari, tt enn vru eir huldu.

Ltill neisti, gamall og glilegur raunar; neisti, sem aldrei hafi kvikna og aldrei di t alveg, hann glddist n. Ef Geirmundur vri n kannski sonur prestsins, var von til, a skapbrigin yru svipleg hj Grundarflkinu. Svip hafi hann til ess a vera af ttinni; ttarbragi milli sra Jsteins og hans virtist koma ljsast fram sari hluta vetrar. a var tala hljlega, etta, a sra Jsteinn mundi vera hinn rtti fair Geirmundur; en ef svo vri, hefi Snjlaug ginnt hann; presturinn hefi eflaust veri drukkinn og hn stt v laginu; brellin hafi hn veri um dagana; aldrei tt vnt um Einar bnda sinn; lti hann strita og elja, en engu ra; st standa miklu hrra en hann, bi a slar og lkams atgervi; var rrk og drottnunargjrn og laus skapi. a var afsakanleg stundarhrsun fyir honum; honum yfirsist drukknum, einu sinni, var a afsakanlegt, honum gtu menn fyrirgefi; hann var heiursmaur, smaprestur og httprasti heimilisfair. En Snjlaug; hn var eins og dri; henni var a lkast, a ginna og lokka me vninu, tla prestinn me v, til ess a geta fengi fri v, a svala fsnum snum og holdlegum munai; Geirmundur hafi geta n lauslyndinu og hrokanum af mur sinni; hvert tti barninu a brega, nema beint kyni? Hj slkri mur var ekki a vnta frslu, siga n grar httpri. Fossunum hafi lengi veri lifa sukki og svakki, og Geirmundur kom aan me spilltan hugsunarhtt og lvst framferi.


29. kafli

a var a vsu satt, a Geirmundur fr oft burtu af heimili snu en hann vanrkti ekki fjrhiringuna fyrir a og Rau hafi hann aldrei gefi eins mikinn mat og ennan vetur. Hann var rsjaldan burtu, nema nokkurn hluta dagsins, og valdi helst til ess kvldvkurnar; oldi hann verst mruna, sem tra hann ar heima. Besta frin var a sla Rau og lta hann jta me sig eftir grundunum, hjarninu og sunum; reyna vi Vask, sem vanalega tk til a gelta, egar Geirmundur miai til kapphlaupsins. Vonai stundum eftir eim atburi, a Rauur dytti og drpi alla rj me fallinu, en sat fastur og ruggur vi taumstjrnina og beitti hestinum sem knlegast, yfir allar torfrur. Ea a hlaupa skautum og reyna sig vi Vask; ganga svo hart, a blbrag kmi munninn; reyta sig hlaupunum; fa sig svo vel, a enginn dalbanna yrfti a reyna rtt vi hann framar. eim skyldi ekki ganga svo auvelt a hlast um a sigra hann, hvorki eirri rtt n annarri, a minnsta kosti vera sigurinn harkeyptur. Og n hneigist hann fyrir alvru a vninu. Bakkus bandai vnviarstafnum og tfrai hann til sn; seiddi me algleymi og deyfing meinanna ---; fara helst eitthvert kauptn og drekka, drekka einni lotu, mean lfi ynnist; setja hart mt hru, illt mt illu; vgja aldrei til vi mennina. En fann hann fyrst til ess, fyrir alvru, hve heitt hann elskai dalinn sinn - ekki mennina ar -. Hann elskai na og grundirnar, grs og vi, hamrana, gilin og lkina, hlarnar, hlana og lautirnar; hestana og sauf; srstaklega a, sem hann hafi hjkra og fstra, sem aldrei hafi vsvitandi gert neitt hluta hans. A fleygja v fr sr, til hinna og essara kvalaranna, ea brytja a niur sjlfur; a var trlega erfitt. Hugurinn var hvrfum, tlanirnar tvbentar. Afli til a halda uppi mannd og sjlfsti snu lifi, tt hann hldi a dautt. Hann elskai gjrvallan dalinn; allt ar, nema mennina; vildi hann sparka, flest alla eirra; hann vissi dma og tillgur sveitunganna; eir voru maklegir hrakninganna; svlun a v a brjta heiglana bak aftur, vefja peysurnar saman; lta hopa og hrfa undan; ef eir stu og horfu framan hann, var linur eim bakfiskurinn og jkvi eirra falt fyrir eitt puntstr.

Gremjan og sorgin - syndin -, sem au steyptu yfir sig, n ess a vita af v, hn var beisk; fyrir blvaa mannflagsvillu og kgaan hugsunarhtt, fyrir heimskulegan tta og hrsni, var hann hryggur og reiur; reiur fyrir au bi og miklu srbeittari fyrir hennar hnd. Hn mundi aldrei lifa glaan dag framar, sem afvitandi brot hafi lagt me tveggjuu sveri til hjartans. Svo sem hn hafi veri betri og blari en arir menn, ess daprari og geigvnni mundi skugginn, sem hafi lagst yfir au, hvla slu hennar; sjlfrtt mundi hn stkka hann og slta krftum snum vi irun og angur.

Trin sra Jstein var fallin kalda kol; trin prestana fll me honum; hann las mannkynssguna og leitai og rannsakai; Sturlungasgu og rbkur Esplns; hann ttist finna, a stttin hefi alla t veri eigingjrn, hrsnisfull, frjlslynd og skinhelg. Vi trleysi yfirburi prestanna og nytsemi eirra fyrir mannflagi vaknai lngun til a lesa ritninguna me prfandi augum. Hann var kallaur biblufrur vel, en hann hafi aldrei lesi hana me eftirrning n leitandi rannskn; hafi lesi hana eins og flestir arir, me vissu um helgi og skeikulleik, og hnoti um mislegt, sem honum gejaist ekki a og virtist hvorki gott n gfugt; hlt , a sig skorti tr og greind og hi veraldlega og breyska eli sitt skildi ekki rtt, gjlfi truflai sig og reyndi v til a lta slkt liggja sem mest agnargildi. N las hann nttunum - v andvkur lgust rkt -, og Gamla-testamenti var a ormargri, frlegri sgu, me kynjum og hindurvitnum, prettum og girnd, grimmd og yfirgangi, sem blandaist saman vi a fagra og skldlega. Bkin tapai helgi sinni og mrg strmenni hennar ljma snum. Margt vafasamt og visjrvert Nja-testamentinu lka. Kristur gat ekki veri eingetinn sonur gus hins hsta, heldur framrskarandi vitur og gur maur, einarur og eldheitur siameistari, sem prestarnir heimtuu krossfestan fyrir hina nju kenningu sna, sem eim var bi hagst og vinveitt; eir oldu ekki a hann drgi skluna af gjrum eirra, n rtai vi vldum hrsni stttarinnar. Alveg eins, ef Kristur kmi n; prestarnir, dmurinn og krossinn; krossinn og klerkarnir, sem ptu um krossfestingu, stu ffran mginn, til a rsa gegn fagnaarerindi hins nja frelsis og jafnrttis.

Geirmundur var fltur ann vetur ofanveran, og trmlum hreyfi hann ekki vi nokkurn mann, heldur bj vandlega yfir eim sjlfur. Hatri til prestanna komst betur vi veri; ef hann var lvaur fkk stttin hara dma, beitta hni og hvassa rs fr hans hlfu. Hann nefndi aldrei sra Jstein nafn n dmdi hann srstaklega fyrir starf sitt, en dreyrronai t, ef hans var geti.


30. kafli

Sjunda sunnudag sumri messai sra Sveinn heima Grund. Menn komu fjlmennt til ta fgru vorverinu. Fosshjnin komu me brnin; Gru fsti til, a f fri a sj Geirmund og uri saman; lkurnar voru nokkrar, a a gti heppnast ennan dag. Hn gat aldrei gleymt Geirmundi, til hans stefndi hugurinn vallt, starrin og hjartans lngunin. Til urar var henni illa og gladdist yfir, a hn hefi ekki fengi a njta hans til lengdar, frekar en hn sjlf. a var heimskuleg von - a fann hn ofurvel - en hn bar hana brjsti snu samt og gat ekki sporna gegn v, a hn mtti hvla eina, rstutta stund fami hans, njta augnabliksslunnar vi hjarta ess manns, sem hn hafi unna langheitast allra. Gra hafi strax tra, a Geirmundur vri Jsteinsson; annars hefi hann aldrei lti af snu mli og au aldrei sliti sundur st sna. N var henni ttarbragi full-ljst; a sem ur hafi svipa fyrir, var a yggjandi sannindum; gremjan og starokkinn brust brjsti hennar um Geirmund, og si hn hann, hvarf gremjan, en stran tendraist.

Gra var orin nokku holdug, og ekki jafn yfirbragsfgur og ur; andliti lfminna og kyrrlegra; einhver daladrungi og einverudeyf hvldi yfir henni; srstaklega bar v heima, en enginn skyldi tra eirri r til fullnaar; glampinn, sem kom stundum augun, bar vott um, a lngun til lfs og unasnautna svfi lausum svefni og gti vakna, egar minnst vari.

Sra Sveinn var raddfagur og skemmtilegur, bi fyrir altari og stlnum; ran var sfnuinum vel a gei. Marju var tliti til prestsins og ronai hvert sinn og augu hans hvrfluu yfir sfnuinn og stanmdust hj henni. Sra Jsteinn sat fyrir stafni, nst altarinu, dapurlegur og hnpinn. Geirmundur hafi sti fyrir stafni, hinum megin altaris, og ekki nstur v; hann var rauur og rtinn andliti og hvasseygari en fyrrum; s uri sitja fla og framrlega vi hli systur sinnar. Einu sinni hafi hn liti til hans angurblum, agtandi augum, ronai og drpti svo aftur hfinu. Geirmundur oldi ekki a sitja kyrr alla messugerina; sorgin og tlit urar knu hann t r kirkjunni, og hann hugsai, a a mundi la lngu, ur hann sti innan um ennan sfnu aftur.

Geirmundur kvaddi nokkra kunningja sna, egar eftir messu. Fosshjnin stu noran vi b me brnin sn; hann kvaddi Gru og brnin me kossi, br Brandi einmli norur fyrir hluna, tk fast hndina honum og mlti:

"g kve hr fa og bist ekki friar af neinum, nema r Brandur; r launai g gan kunningsskap drengilega. Geturu fyrirgefi mr og kvatt mig eins og hlf-kunningja?"

"Tlum ekki um lina t. Gu fylgi r, syrgjandi vinur minn. hefur kannski ekki lii minnst sjlfur vi a..." Brandur agnai og eir kysstust.

Gra hafi horft srum vonleysis augum eftir Geirmundi. Snjlaug sat grtandi noran undir kirkjunni og Gurn Felli hj henni. Hn hafi gengi eftir henni anga; hn fann vel, hve ungt murinni mundi, a sj bak Geirmundi, um lengri ea skemmri tma, og leitaist vi a hugga hana eftir megni. Sra Jsteinn sat hgindastl hsi snu og stari niur Vallinsprdikanir, en s engan staf; trin hrundu svo ttt og fllu sfellu niur opna bkina. Geirmundur hafi aldrei tala or til hans, san um veturinn, og ekki kvaddi hann, hann tlai burtu; sama reiileiftri var enn augunum egar eir gengust hj an, og var stofunni forum. ungur var krossinn, ung sonar heiftin og dttur sorgin.

Sveinbjrn og systur hans gengu me Geirmundi norur fyrir tni. Flki horfi eftir eim; n vissu allir um skyldleikann og dag tluu menn ftt um a ml. egar kom hvarf fr bnum og hllinn skyggi mannflki, ar heima, st Geirmundur vi.

"Hrna tla g n a kveja ykkur; i hafi n fylgt mr ng gtu... En skp langar mig til a f brf, vi og vi," hann horfi til Sveinbjarnar.

"J, og skrifar lka; geru a, mundu a," sagi Sveinbjrn.

"Viltu skrifa mr, brir minn, og treysta , hva skilvs g er skiptunum?" sagi Marja og lagi hndina xl honum.

"Mundu a ; lttu a ekki gleymast fyrir ru, sem kemur oftar og ljflegar hugann."

Hn ronai og jtti v; en etta daufa spaug skar sundur hjarta urar; hn s a hugarkvlin ji hann, hann reyndi a bera sig karlmannlega. Svo kvaddi Geirmundur Marju og Sveinbjrn me kossi, neitai, enn n, fylgd hans nokku lengra og sneri sr a uri; s hugarangri, samviskubli og vonleysi beygja hana til jarar, lkt og blmgaa skgviargrein, sem stormurinn brtur af stofninum; vissi a hn var einmana og huggunarsnau, v svona harm megnar enginn stvinur a hugga; slkri sorg var hn einmana, mitt meal skyldmennanna. au kvddust lngum kossi; urur sneri heimleiis eftir systkinum snu; Geirmundur st og horfi; s sngga drtta kippa henni til, hfui hnga niur.

"urur!"

Hn leit vi honum, en kom engu ori upp; smu svipan l hann knjm fyrir henni.

", fyrirgefu mr---, lttu mig ekki fara me dauann hjartanu fr r."

" ert engu sekur, g hef ekkert a fyrirgefa r... g hef elska ig heitast allra manna og mun elska ig svo mean g lifi-- brir minn; g er bara svo voalega hrdd um, a getir ekki bori lfi;" hn tk hendur honum, og svo styrk, sem hn var, reisti hn hann ftur.

"Skrifau mr, besti brir, og varau ig vninu."

"Er a satt, m g skrifa - og vona eftir svari?"

"J." Sama bjarta hughreystingartillitinu br fyrir, sem svo oft hafi ur svala slu hans og veitt honum styrkinn. Systkinin stu og horfu til eirra.

Hann vafi hana a sr og kyssti hana.

" Gus frii."

" Gus frii."

Systkinin leiddu uri milli sn heimleiis.

Geirmundur stkk bak.


31. kafli

a var drukki fast veitingakrnni ...firi etta kvld. Krepjan lamdi aki og noranbylurinn hristi gmlu, hrjlegu hurirnar ganginum, svo r skrltu til; ef opna var, hvein snjrokan inn ganginn og sletti sr niur glfi, sem slampai ; en dragsgurinn aut eftir hsinu, svipti hurirnar og hristi rurnar; vildi reyna, hvort ekki vri hgt a ryja sr ar braut. Lemjandi rigning og organdi brim hafi veri rotlaust fjra slarhringa. Illvirisklgan l dimmgr yfir sj og landi; skiptist endur og sinnum sundur, svo a s ljsbleikan glotta milli skjaklakkanna, sem sneru sr toppmyndaa hnjka og tindtta, kolbla rana, hrundu svo skyndilega saman og sama loftmyrkri lagist aftur niur a hvtfextum brimbounum, sem veltust grenjandi upp fjruna, freyddu fossandi hst upp malarkambinn og skoluu sandinum, grjtinu og mlinni me sr tsoginu; sfelldur dynjandi og sjvarorg kva vi og jr ntrai ofan vi kambinn; en krepjan aut upp eftir landinu, fram til dalanna og sveitanna og rtai upp aurnum; leirlri rann eftir gtum og dldum og krapslepjan vall grmrau yfir jrina.

Dagarnir voru grir, birtan skr og drungalega dauf; himinninn lafi yggldur niur, en nttin, svrt eins og lkkista, fr ntrandi og dynsuandi yfir hskin, skk au til og andai svipandi ngusti me hverri rifu; smaug inn og fyllti hsin me hrslaga, hrolli og rekju. Menn drgu rmftin upp fyrir hfu og hnipruu sig niur ylinn; sjlfrur tti fylgdi illvirisninum, brakinu aksperrunum, lekanum og sgandanum. Milli hsanna var a vaa lejuna kkla og mjalegg; gori og bli fr slturvellinum blandaist vi krap og saur, skolaist graut, sem fyllti lofti me daunrammri flu.

En inni krnni reyndu menn a drekka r sr hroll og illveurs leiindi; a voru urrabarmenn r ...firi, sjrramenn og nokkrir sveitamenn, sem illviri hamlai fr a komast burtu etta kvld.

"Er g mestur kjaftinum og huglaus, eins og sveitungar mnir? oriru a standa vi, a eir su a?-- g skal venja ig af v, a ljga upp og sna r, hvort einn landhlaupari, eins og , munir skjta eim skelk bringu."

"tli a veri nema stryrin og raupi, frekar en vant er?"

"Sko, hva kallaru etta?" Geirmundur greip annarri hendi brjsti og hinni vinstra lri Guttormi feralang, hf hann htt loft og henti honum hurina lokaa og Guttormur fr me hrjlegu hurina, svipta af hjrunum, fugur fram ganginn; ar l hann og stundi; eir gtnustu fru a stumra yfir honum og koma honum rmi. Guttormur var brotinn og rkumlalaus, en li og falli hfu gert hann sjlfbjarga. Tveir gir flagar Guttorms rust Geirmund, sem lt hnefana ganga eim, svo eir hopuu t hyrninguna. leist veitingasalanum ekki blikuna, hljp til Geirmundar, klappai xl honum og ba hann me mrgum fgrum orum a stilla sig og htta; Eilfur smiur kom rambandi, til a ganga li me honum.

"g skal sna eim a, helvtis dnunum, hver best btur fr sr-, hvort g ori ekki a hafa fullu tr fyrir eim, og lti venjast af a slst upp saklausa menn."

" ert binn a dusta ng; eir ora varla a eiga vi ig meira ntt -- a er lka kominn httatmi og arf a fara a setjast a; klukkan er orin tlf," sagi veitingasalinn.

"g fer ekki a sofa strax, og vil hafa Eilf me mr og tvr vnflskur."

Veitingasalinn vildi ekki styggja svo gan viskiptamann og Geirmundur var; tti, ef til vill, ekki rennilegt a eiga anna en gott vi hann, egar vni var annars vegar.

eir svfu saman loftherbergi, Geirmundur og Eilfur smiur; Geirmundur borgai ll lfng, sem eir hfu drukki lina viku; hafi hverju kvldi lent hreum vi einhvern; hann var svo fljtur a taka hndum eim og svipta eim niur. egar hann var binn a sltra og koma Rau fyrir gum sta, tk hann til a drekka; drakk bi ntt og dag; hafi Eilf smi hj sr, egar arir fru a sofa - hann lagi hann aldrei hendur; skrafai vi hann, ea agi og horfi niur fyrir sig og lt hann rabba; segja sr fr einhverju, sem hann tk alls ekkert eftir. Hugurinn rann til liins tma; heim Breirdal, til minninganna ar.

egar eir flagar komu upp herbergi, hellti Geirmundur staupin; bir tmdu au og settust vi bori. Stu um hr og Eilfur sagi fr nmsrum snum Reykjavk; um au var honum trtt og Geirmundur ekkti frsgnina mta vel; a fr a draga niur honum og tungan a drafa; smiurinn var orinn blindfullur. N losnai um tunguhafti Geirmundi.

"Af tal mrgu er lygin og hrsnin verst; skinhelgi, hrsni og hugleysi-, enginn rir neitt, sem djrfung arf til--. Prestarnir, essir aulrinu kirkjuklrar, eru voldugastir og stir allra lygara -- . Hverjir hrpuu: Krossfestu, krossfestu hann! ? a geru eir, a gera eir enn...g ekki einn prestaldung - Drottinn varveiti hann - sem er samt laus vi hrsni, yfirdrepskap og lygi; a er mesti Gus drlingur. Magns Eyjajarl upprisinn -- . Sko - egar g er binn a hressa svona fallega upp mig, geng g prestasklann og lri til prests; get ori besti prestur; g er svo mtulega hreinn til ess; hreinn, eins og eir, dagfarsvandaur og httahreinn, eins og eir... tek g Gutta til altaris, og ef hann deyr, og hann er vs til a deyja brum - etta er tlifaur drykkjuhundur -, gef g honum passa yfir um; smelli honum inn fyrir himnarkishurir, rtt fam ga prestsins - sem, v miur, er n binn a binda upp helskna og verur sestur hj Jakob; einmitt hj dyggum Jakob srael; eim svipai saman mrgu, og hann, dri presturinn, tk hann sfellt sem besta dmi fyrir framferi safnaarins. ar lur r vel, Gutti minn, og er feralangur binn a f trygga hfn og heilaga sessunauta... O-jja, a er n svo, og svo er n a. morgun fer g heim; bara f mr njan hatt fyrst; duglegan blhatt... J, g fer heim. Fyrr en sar fer g heim. g er binn a vinna gott dagsverk og er orinn saddur slla vidaga; hef lifa fljtt og eldist fljtt... En getur margt lrt af mr, vinur minn; fyrst a, a unna engum manni - eir eru of gir handa rum eins fyllisvnum og okkur; vi verum a hnast a hundum og hestum - r finnst a viring; en g segi r satt, eir eru tryggir; aldrei svkur Vaskur mig og g ekki hann... Gu minn, hva a var langt fr llu falsi - hva hn var g og saklaus, g og bllynd --- hn Eva, ur en Adam lt hana ta af eplinu me sr. N, n, faru a kra ig niur rmi, Eilfur, og dreymi ig um afturhvarf og sakramenti, falsleysi, drenglyndi og erfalg; ekki um erfasynd - hn s raunar til - erfasynd og gjld fjra li; ekki er a miskunnarrkt n algott, ekki samboi algum, almttugum Gui; ann htt tri g henni ekki; en til er hn; a hef g reynt... Ertu sofnaur, karl minn? Megnaru ekki a vaka me mr? a snist svo. Vesalingur, hann er dauadrukkinn; einu sinni hefur etta veri vel gefinn og gur drengur; n er hann skipbrotsmaur; fallinn fyrir vninu. Og g fer smu gtuna, llum vinum mnum til eftirltis. Nei, g geri a ekki; geri eim a ekki til ges."

Geirmundur hl kuldahltur, drakk teyg r flskunni, hnykkti Eilfi til, ar sem hann svaf fram bori, en hann rumskai ekki, aeins urrai svolti vi hristinginn og svaf svo, eins og steinn. Geirmundur tk hann og bar hann anna rmi, leysti af honum skna, klddi r sokkum og ytri ftum, lagi hfui koddann og breiddi vandlega hann yfirsngina.

Eilfur hraut og skar hrta sfellu.

Svona hafi a fari undanfarnar ntur; hann hafi fyrr ea sar urft a koma Eilfi rmi; en egar hann var fullur mtti tala vi hann, a sem manni datt hug; Eilfur mundi ekki eitt or af v, egar hann vaknai. a var heldur betra a hafa hann, fullur vri, og hann svfi, heldur en a vaka aleinn arna herberginu, heyra brimduninn og krepjustorminn ti, finna kvlina nsta hjarta og bgja allri r og svefni burtu. A drekka sig hel, f algleymisfri og fr, hafi fyrst teygt hann a krnni og vninu; hann var ekki hrddur vi helvti n helvtispslir; eim gat hann engan htt tra; en hann gat engu gleymt, hann drykki og enga nautn n fri fengi me lvaninni---, a var skmm a leggja rar bt, gefast upp; lifa svalli og sun, lta eins og vitlaus maur ---; drepa sig. Slkt neyarrri var aeins hgt a grpa af merglausum mnnum, reiubjlfum og eim, sem glp hfu drgt. Ekki samboi eim, sem nokkur rttur var gefinn. Verjast og berjast. a geru allir, sem hfu krafta kgglum. a geri Gsli Srsson, afhaldsmaur eirra beggja, og hann minnti hn hann forum, til ess, a hann skyldi, eins og Gsli, drgja d til daua, vera hraustur karlmaur til viloka. Og hva hafi hann gert? Hafi hann fari a rum hennar og eftir hugheilum skum? Nei, hann hafi veri stjrnlega vanstilltur, eins og svo oft ur; rskiptamaur og ofsi skapi. urur mundi harma enn meir, egar hn vissi um essi ltilmannlegu glp hans; hann fann stingandi farg leggjast brjsti, lkt og hrufttur hellusteinn legist a og meri a sundur. harm hennar mtti hann engu auka; hn lei allt of ungar rautir ur, etta bttist ekki vi. Og mir hans; hn hafi lka ori fyrir gfu og raunum; hann mtti ekki j hana me neinni skelfingu sustu runum. Systkinin - ll systkinin mundu angrast af gfu og viring hans - Gra - hn hafi einnig bergt af remmijurt lfsins; honum var alla jafna hltt eli til hennar; hana vantai reki; og skorti ekki alla a? karlmennina lka, eir hreyktu sr htt og hrsuu sr lkt og rur huglausi? En fyrst og sast og langinnilegast hugsai hann til urar; hn sem hafi veri gi engillinn lfslei hans, ljslfurinn, sem rtti honum lknarhnd, ar sem hann l fallinn. Strauk lyfsteini um srin, grddi og hvatti til da og frama, gaf honum a, sem hn tti helgast og drast. egar flestir arir ttust fullvissir um, a hann vri dottinn sorp og saur og spyrntu fti til hans, kom hn til bjargar og fulltingis. saklausa bjarta lfsskeii hennar hafi hann varpa helmyrkri og hraungrtisur. lni elti hann alla daga --, en n hlaut hann a htta slarkinu, bi urar og sjlfs sn vegna. Htta a drekka eins og svn - berjast anga til hann hnigi a velli; flli fyrir ofurefli og askn mannanna; eirra, sem vildu leggja hann til jarar. Ef hann vildi, var vst a eim heppnaist a; ef hann var sjlfum sr trr og ruggur, yri drengjunum og vinum hans aldrei aui, a standa yfir hfusvrum hans... Hva a var vitlaust a flja burt r dalnum - eim til eftirltis -, vestur Gilssveit, ar sem hann var llum kunnur og gat aldrei fest yndi. Heima tti hann nokkra vini, meal vinanna. Dalurinn hans heillai hug og hjarta til sn; brekkurnar brostu, grundirnar titruu fyrir hfadun, grasi bylgjai til andvaranum, in niai. ar var allt fagurt, bi sumar og vetur; allt, nema orri mannanna. Fara heim dalinn aftur; slaka aldrei til; berja fr sr, ryja sr til rms og lta skeika a skpuu.

Geirmundur drakk teyg r flskunni; bari hnefanum bori svo staupin og tma flaskan stukku til og ljsastjakinn borrndinni steyptist niur glfi.

Morguninn eftir var bjart veur, heirkt loft og frost ekkert; kyrrt og lygnt, eins og oft verur eftir storma og rfelli; mnnum finnst svo miki til um kyrrina og friinn eftir harki og ofsann undan. Geirmundur vaknai ekki fyrri en eftir hdegi; veitingasalinn fann hann sofandi rminu um morgunina og ftin lgu hrgu glfinu, lkast a eim hefi veri fleygt anga bri. Geirmundur voi sr, lt bursta ftin, drakk kaffi og borai; tti einmli vi Eilf, sem n var drukkinn og dapur; Eilfur tk upp tmu pyngjuna sna og stakk ar niur tuttugu krnum, sem Geirmundur bau honum a lni; svo kvddust eir og Eilfur fr til sma sinna. Geirmundur borgai veitingasalanum reikninginn og sendi dreng eftir Rau.

Rtt fyrir hmi riu tveir menn hvatlega suur fr ...firi; a var maur framan r Gilssveit, sem hafi komi um morguninn eftir meulum til lknisins, og Geirmundur. Sunnan vi kauptni hleyptu bir stkksprett og Geirmundi datt hug sprettinum, a ess mundi langt a ba, a hann kmi aftur ar ...fjrinn, ea dveldi ar nokku; hann var tluvert lvaur og vikvmur fyrir gfu allra kvikinda; stillti og ba samferamann sinn a ra vgilega, fyrst ekki lgi lf vi a koma meulunum. Bau flaga snum a dreypa flskunni og kvei fyrir a koma heim a Engiteig; kvei vetrinum og lfinu ar; skkti sr enn n niur vi a hugsa um drauminn, sem hann hafi dreymt rtt ur en hann vaknai.

Hann ttist staddur stru, fornflegu hsi; a var ntt; ljsin loguu dauft. Eilfur smiur og sra Jsteinn stu vi langt bor, fyrir stafni, og drukku "pns"; ar var helst birta; hinum endanum var nlega dimmt. komu fimm menn og vrpuu eim bum niur glfi, og settust sjlfir vi drykkju. Sra Jsteinn komst ftur, eir sprkuu, en Eilfur ekki; eir ltu fturna ganga honum, hlgu og hvolfdu sig r glsunum. Verstur allra var Guttormur feralangur. Klerkurinn rist , og reyndi a hjlpa Eilfi, en eir hlgu v meir og skvettu r glsunum framan hann og Guttormur sagi: "Er g sjnin n kvld, prestur? vou ig hreinan, prestur minn."

Geirmundur oldi ekki kyrr lengur; rst ann, sem nstur sat og henti honum glfi. "Sju blvaan drykkjuseppann," sagi Bjarni Felli; hann vill enn fara illt. Geirmundur sl hann me flskunni, svo Bjarni hn eins og dauur glfi; greip Eilf og reisti hann ftur. N var bardagi milli eirra riggja og hinna fjgurra. Bjarni hreyfist ekki. Geirmundur lt hggin ra hart og ttt og sra Jsteinn sparai a heldur ekki; Eilfur gat lti; hann var augafullur. flu hinir allt einu; liu einn eftir annan t gegnum stafninn; sra Jsteinn fr a stumra yfir Bjarna; Geirmundur var skelfdur; ef hann vri n dauur; hann laut lka niur. stkk Bjarni ftur og hrpai: "Rektu helvtis hruungann t! Rektu helvtis hruungann t!"

"egiu eins og steinn," sagi prestur og rtti Geirmundi hgri hndina; hann lt, sem hann si a ekki. Bjarni hoppai og hl, svo kva vi hsinu. Presturinn hn niur stlinn.

var hvsla eyra honum:

"Rttu fram hndina, elsku vinur. Sttist i ur en g dey."

urur var hvtum kyrtli, dragsum, nfl me slegi hr.

Geirmundur rtti fram hndina; eir tku eim fast og innilega saman. Bjarni og Eilfur voru horfnir.

urur lagi hnd xl Geirmundi og hvslai: "N getur pabbi di frii. Gu blessi ig, elsku vinur. En g get ekki lifa, ef drekkur svona voalega. Komdu heim aftur; komdu heim dalinn okkar aftur."

Sra Jsteinn var horfinn, urur horfin og hsi horfi; hann st arna aleinn og hlustai:

"Komdu heim; komdu heim aftur, elsku vinur.

Draumurinn var eins lifandi og etta hefi veri vku. Geirmundur fkk hva eftir anna tr augu; klkknai og angraist; ht a skipta um httu, og tti betur, a nttmyrkri huldi trin fyrir flaga snum.

Fylgdarmaurinn hleypti suur Hamel; Rauur tk stkksprett fram fyrir hann; Geirmundur svipti honum til skeis; gneistarnir blossuu og leiftruu lkt og hrlog; ruku t svartntti og hurfu.


32. kafli

Grund Breirdal sat urur eitt kvld og skrifai. Ljsi logai dauft; brunni skari hneigist niur, svo tlgin rann mjrri lnu niur kerti, stanmdist ppuftinum og blgnai ar upp dlitlum krmum skildi. Hn sat me pennastngina milli fingranna og stari; ekki brfi, ekki ljsi n ili gagnvart, heldur aeins t blinn. Flki svaf og hraut frambastofunni og Marja dvaldist stofunni; var lengi a ba um sra Svein, mtti lka vera lengi a v; allir vildu, a hann hefi mjka rekkju; hann sjlfur, Marja og foreldrarnir. a var engin torfra n meinbugir lei eirra.

urur var flleit og skarpleit; beygi hfui dlti niur og meir t ara hliina, en vi ljsbirtuna glitruu nokkur silfurhvt hr vinstri vanganum, lkt og hrmperlur hvaxinni hrafnaklukku, sem stendur grnn og veikbygg grandanum; en frostsvalur nttvindurinn varpai sr niur brekkuna morgunsrinu, rann skhallt fr norvestri, jafnt fram; bls hana og hlt svo leiar sinnar, jafn napur og jafn stilltur og ur, leit hvorki til hgri n vinstri. Vindsvali essi var sendisveinn hafssins noran fr Greipum, og gaf ekki gaum a smblmum n dalliljum; hann hugsai um sjlfan sig og erindi sitt; laut aeins hinum mttuga fornhelga drottni snum, en hirti ekkert um veiklega smmuni n gaf gaum a eim.

urur var binn me fyrstu blasuna af brfinu og sat n leislu og sorglegum starfsleysisdvala; en a sem hn var bin a skrifa, hljai annig:


"Elskulegi brir minn!

a er svo dauans langt a ba eftir brfinu nu - essar rfu lnur vor, sgu sama sem ekkert -; sumari hefur lii me snum lngu dgum og hausti me snum lngu nttum, en aldrei kemur brfi itt. g vonai, a skrifair fyrri; hef r svo miki a vita, hvernig r lii, og aldrei fengi r uppfyllta allt sumar; brfi mitt er v a sumu leyti skrifa til ess a minna ig lofor itt og einnig til ess, a fra r frttir fr eim mnnum hr heima, sem ig langar til a vita, hvernig lur.

a frttist mislegt vestan r sveitinni, sem g ekki vil tra, en gerir mig svo hrdda og rlega; a er sagt, a drekkir miki og srt friargjarn; a srt aldrei glaur og unir engu verki a staaldri; fleygist fr einu til annars. g tri aldrei kviksgum til fulls, og sst af llu, ef r eru r til hnjs, enda heyri g etta bara undir vng og hef v vi lti a styjast - en g er svo hrdd, einkum vi vni. Gi, besti brir minn, gttu a r, bttu ekki bli raunirnar okkar og sorgina; lttu ekki fundarmenn na f tkifri a glejast yfir, a ltir reka reianum og leggir rar bt. Geru a fyrir mn or og innilegustu bnir, a bera lfi eins og hetja. , sem tt bi krafta og rek, sem g hef svo oft glast yfir og dst a; mtt ekki uppgefast. Manstu eftir Gretti og Heri, Birni og Gsla? eir voru lka raunamenn og mikilmenni raunum snum. hefur sjlfur svo oft dst a eim og lofa . Vertu mikill og hraustur, eins og eir. Mig langar mest af llu til ess, a sj ig vera hraustan fullhuga, eins og eir voru; ekkert mundi gleja mig jafn miki og a. Vertu t dadrengur og ollyndur, hart blsi, elsku brir; g veit getur a og g tri r til ess, a reynast t mestur egar mest reynir .

Heilsa mn hefur fari batnandi sumar, og g vona eftir, a styrkjast betur og betur og lifa smilega ng lfinu, me gum mnnum."


Lengra var urur ekki komin; hn gat ekki fengi sig til ess, a ljga v a honum, a sr lii vel, a hn vri hraust og heilbrig. ori ekki a segja, eins og satt var; a mundi hann ekki ola; mundi hann drekka v strfelldar og vera miklu stari skapi.

Hn vildi dylja hann ess, svo sem unnt var, a sorgin lamai hana enn, a hn hafi enga von ara, en hvld dauans. oldi ekki a starfa og gat ekki fest hugann vi verknainn; hafi sfelldar sakanir og samviskuangur hjartanu; hugsai og harmai jafnan yfir st eirra, svo hrein og sl og vongl, sem hn var. Og mitt gleinni, egar slan og slskini var sem bjartast, draumurinn a f festu og uppfylling lfsstarfans, kom fregnin; hrapai hamarinn yfir au, muldi beinin, mari holdi og sleit taugarnar; ar l hn undir hrufttum harsteini og moldardyngju, me fullri tilfinning og skertri vitund, angist og vonleysi; gat ekki hreyft sig n risi ftur. Sumarslin hneig til viar og hvarf bak vi dalfelli. okan kom rjkandi a noran, gr og kld, murleg og myrk.

Svipu essu var lfsbreytingin og svipa essu hugsai urur, ar sem hn sat og stari.

Skari hneig niur tlgina og brddi hana; logi gaus upp snarkandi; einu sinni, tvisvar, rem sinnum; logaglringarnar kvsluust sindrandi afar smar leiftrandi glringsstjrnur; svo d a.

urur kipptist til, egar ljsi d, en sat san hreyfingarlaus stlnum, studdi olnboganum niur bori og hvldi hfui hndum sr; nokkur ung andvrp rufu gnina og nidimm nttin hvldi yfir herberginu.

Svona lei lng stund.

kom Marja me ljs hendi; rj, lttstg og fagureyg. urur leit upp og Marja setti ljsi bori, lagi hendurnar utan um hana og dr hana fast a brjsti snu eins og barn.

Stundarklukkan sl rj hgg.




Nettgfan - ma 1998