HEIARBLI  I  -  (BARNI)

eftir Jn Trausta




INNGANGUR

eir, sem fara fram me strndum slands, f lti a sj af landinu.

eir f a sj hafokuna og ef til vill hafsinn, brimrti blindskerjunum, fuglabreiurnar kringum vrpin og skipin miunum.

eir sj risavaxnar hamrahyrnur rsa r sjnum og raa sr fylkingar. r ber vi himin og oft eru r skjum sveipaar. A baki eirra bregur fyrir breium bungum me hjarnflkum. milli eirra opnast rngir firir me sjorpum og smkauptnum. Reykur beltar sig mefram hlunum; skipasiglur ber klettahjallana.

En innst blmar jafnan fyrir heiarbrn, sem lokar innsn til landsins.

eir fara djpt fyrir fla og flatar strendur. liggur landi ti vi sjndeildarhringinn sem bl mn. Jklarnir skna eins og hvelfik. Heiar og lglendi renna saman myrkblrri mu.

Fgur er s sjn. Mrgum verur hn torgleymd.

En a baki essara hnarreistu strandafjalla, a baki heianna, sem loka fjararbotnunum, langt innan vi breia fla og brimkgraa sanda, langt - langt inni heiblmanum liggur annar hluti slands, harla lkur eim, sem fyrir menn ber af skipsiljum.

ar liggja heialndin, au og bygg, og eru notu fyrir afrtti.

ar brosa grnir hvammar og grsugir balar, fossandi lkir og fiskirk vtn.

Bylgjur la yfir vlend starengi, sem aldrei eru ljborin.

Blfjlur anga bkkum trra linda. ar lifa r og deyja n ess a gleja nokkurt auga. Hvann-njlarnir standa teinrttir og bera hfuin htt. eir eru krnair a konunga htti. Salmn allri sinni dr var ekki svo skrddur sem einn af eim. En enginn er til a dst a eim.

Blmlegir reynirunnar veifa liminu sumargolunni. eir eru gestrisnir a elisfari og bja skjl og una; en enginn heimskir .

Brekkurnar breia t va fama. r eru skrgrnar upp brn og ofan skaut. En r laa enga skepnu til sn, nema nokkrar heimskar saukindur.

Frjlsir fuglar svfa yfir heiunum og eiga ar athvarf. Drifhvtir svanir fella ar fjarir snar hvert sumar. eir eru gfir eins og lmb; eir hafa aldrei lrt menn a ttast.

Allt er fellt umgerir blikandi jkla og blrra tinda, grinna hraunstrauma og grrra eyisanda.

essi hluti slands er heimur t af fyrir sig, me sumaryndi og vetrarrki. Hann er mikill a fegur, mikill a svip og mikill a vttu.

Hvergi hann lka sinn. -

N fkkar eim rlega, sem nokku hafa af honum a segja.

N, byrjun 20. aldar, liggur jlei slendinga um sjinn, fyrir utan firi og framnes. -

ur lgu leiir almennings um landi.

ekkti hver feralangur landi og ratai um a vert og endilangt. voru heiarnar hverjum manni kunnar, vin num hverjum manni fr. vndust menn httum og erfileikum landferanna fr barnsku og fluu sr orstrs fjallvegunum.

Jafnvel um dahraun lgu mannaspor og hesta.

riu hfingjar landsins me sveitir snar r leiir, sem n eru torfundnir fylgdarmenn a.

N gra upp hinir gmlu troningar heiunum, leirrenna og sandverpast. Enginn veit me vissu, hvar sumir heiarvegirnir hafa legi.

Hi fagra og tignarlega hlendi slands sgur gleymsku og mist smtt og smtt t r mevitund jarinnar.

rnefnin gleymast. Oft voru au kennd vi frbra karlmennsku ea sgulega atburi t lngu liinna forfera. Sum eirra hafa eir helga me lflti snu. -

byggum essum skp jin sr hulisheima. ar ltu menn hugann reika lngum rkkurstundum.

uru byggirnar kvikar og kynjaverum byggar. Allt var ar ramheii, fornt skapi og fjlviturt. Sumt var risalegt og ferlegt. Ftt var ar barna mefri.

En tryggt var ar allt og tvdrgnislaust, eins og jin vildi sjlf vera.

Trll bjuggu npum fjallanna. ar stu au fyrir feramnnum og kvu kvilinga. au tu smalamenn jlanttum; en au sprungu af harmi, ef vinir eirra brugust eim.

tilegumenn stu ar ul sn afdlum, sem Skuggavaldur skldi fyrir byggamnnum. eir geru mnnum gerninga og villtu , glmdu vi og bru af eim. En egar raunirnar rak, voru eir brur eirra.

ar sveimuu svipir dinna manna um heiarnar. eir gtu ekki legi kyrrir, v a enginn hafi kasta vgri mold. eir stigu vofudansinn hrustu mjallrokunum; - en eir veinuu eins og dausjk brn, egar eir su fyrir slys og manntjn. -

Sll var s, sem va hafi fari um landi og kunni fr mrgu a segja. Hann skorti ekki heyrendur.

"Fjld ek fr, fjld freistaak", gtu eir sagt me rkum. teljandi voru r sgur, sem menn kunnu af fjallfrum snum og annarra.

Oft var fr fleiru skrt en gerst hafi. -

lgu fjarlg heialnd tfraljma vintranna fyrir sjnum framgjarnra skumanna og stltu myndunarafl eirra. eim brann hugur brjsti a kanna ar sjlfir nja stigu, rata mannraunir og afla sr gtis.

var sland fjlda manna ngu strt og ngu rkt.

unnu menn landinu, en vissu a ekki. N ykjast fleiri unna v en gera a.

N eru allar kynjasgur um byggirnar dauar; traust vaxandi ekkingu og nr hugsunarhttur hefir ri r af dgum. annig fara allar kynjasgur endanum, hversu heilagar sem r hafa veri haldnar sinni t. Andagift feranna reldist.

En mir eirra, hin hrikafagra, slenska fjallanttra, sem speglar sig eim llum, - hn er lka a hverfa sjnum llum orra manna.

N liggja hinir fgru og bjrtu heiaflkar auir og gleymdir sundum slendinga, er sveima kringum landi me s undir ftum.

Feinir fjallskilamenn leggja anga leiir snar einu sinni ea tvisvar ri.

Stku menn neyast til a fylgja anga forvitnum tlendingum, sem komnir eru langar leiir yfir lnd og hf til ess a sj sland og lta sr ekki ngja strendurnar einar.

Annars koma anga engir menn.

essir menn eru einir til frsagna um aufi au, sem liggja notu nvist og skjli hlendisfegurarinnar sumarslu.

Enn frri ekkja vetrarrki ar.


Lti menn yfir essi heialnd sumrin, ber fyrir augu eirra ljsgula bletti til og fr, sem stinga stf vi holtin og mana, virunna og birkibrekkurnar.

a eru gmul tn.

ar liggja heiahlin - eyi.

Tnin bera enn valllendislit; ar, sem einu sinni hefir veri rkt jarveginum, er hn sein a hverfa me llu.

Heiablin hafa stai hvmmunum vi rtur fjallanna,

bkkum lkjanna ea nesjum veiivatnanna - t ar, sem fegurst er og bjargvnlegast.

Alls staar eru garabrot umhverfis tnin; sums staar hver giringin annarri utar. r sna, a starfsamar hendur hafa ar a unni.

En tnunum mijum eru vallgrnar tftir, signar saman og sokknar jrina. - -

Undarlegar tilfinningar grpa flesta, sem staldra vi hj essum eyiblum.

ar hafa menn bi fyrir ldum ea ratugum. Enginn veit, hve gmul mannvirkin eru.

Hva hefir reki essa menn ea dregi hinga upp byggir? Hvernig hefir bskapur eirra gengi? Hvernig hefir honum loki?

Spurningar eru ngar. Svr engin.

Oft veit enginn, hver bi hefir ar sast. Stundum er bjarnafni glata lka. -

Byggamenn hafa oft haft mugust essum blum og liti menn tortryggnisaugum, sem anga hafa flutt.

a hefir gert eim barttuna tvfalt yngri. a hefir einnig flt ara fr a flytja eftir eim, svipt ngrannahjlpinni.

Almenningsliti er mttugt - hva vitlaust sem a er.

Stundum hefir essi tortryggni ekki veri stulaus. Oftar hefir hn veri v einu a kenna, a essir menn voru einrnir lund, sjlfstir og framgjarnir, hirtu ekki um lei fjldans.

stur manna geta veri margar og sundurleitar.

En hva sem eim lur. - Hr eru spor eirra manna, sem reynt hafa a leggja undir sig essi hagslu heialnd. eir hafa barist - barist vi blu nttrunnar, barist vi blu mannanna og bei sigur a lokum.

Ef til vill eru essi eyibli leii ljmandi vona, drengilegrar vileitni, traurar orku. Ef til vill eru au leii eirra manna sjlfra, sem gddir voru essum gfum.

Fjallaheimurinn hefir laa fam sr, en ori eim of kaldur.

a er eins og sorglegar sgur su grafnar grassvrinn vi ftur manna. Hver lna, sem svip ber af mannaverkum, er drttur rambundinni rn, flkinni og dularfullri. essi vallgrnu veggjabrot gtu haft fr mrgu a segja.

Maur stendur heilgum grafreit. Hljleikinn og alvaran grpa hugann og gera hann vikvman. a lkist sknui yfir kunnugum gtismanni, a lkist htleik tfararinnar. Minningar eru sveimi umhverfis mann. a er eins og hugurinn finni vngjablak eirra, en geti ekki n eim.

Engin tk eru a vita neitt. Mann grunar v fleira.

Ef til vill ba essar tftir yfir einhverjum duldum glpum. En r ba lka yfir duldum gverkum. Sumir hafa blessa r, arir blva eim, mean r voru hs.

En r ba yfir mrgu fleira.

Hver ekkir slu og una, sem ef til vill hefir bi essum kofum, egar ungir elskendur settust ar a? Hver ekkir st , von og r, sem lyft hefir brjstum eirra og gert eim kotin konungahllum bjartari?

Og hver ekkir ll vonbrigin?

Hver ekkir allt a bl, allar r sorgir, sem essar fllnu ekjur hafa sklt? Hver ekkir allar r strur, sem ar hafa hamast slum mannanna?

Hver getur lst llum eim hugarkvlum, allri eirri angistartrylling, sem gripi fr mannsandann, egar a honum rengir fr llum hlium - lkt og kleifir mrveggir tast saman, hgt en miskunnarlaust, til ess a kremja hann sundur lifandi?

Hver getur lst hugarstandi einyrkjans, egar hann sr brur sna, mennina, glotta a frum hans, snast li me nttruflunum mti honum, stlkalda, hluttekningarlausa, hefndarglaa?

a getur enginn.

verur ll skldleg myndun aflvana. -

En heilagir eru essir grafreitir, v margir hafa grafi ar niur a besta, sem lfi hefir veitt eim, blmar vinnar, gfugar hvatir og tilfinningar, starfskrafta sna, heilsu sna og loks lfi sjlft.

Beisk tr hafa falli ar til jarar. Brennandi bnarandvrp hafa stigi aan upp skaldan geiminn. Nstandi rvntingarraddir hafa hrpa aan til mannanna, til gus, og - enga heyrn fengi.

Loks hefir ori ar steinhljtt. Ekkert eftir nema tftirnar. - -

essa ljsgulu heiabletti er skrur einn ttur slendingasgu. Hann er ar skrur, en hvergi annars staar.

Einhver verndandi vld halda vi lit eirra. Langar leiir fr vekja eir eftirtekt manna, eins og eir hvsli a eim: Komi og sji!

Hr hafa menn komi. eir voru landnmsmenn. En i hafi gleymt nfnum eirra.

Landnm eirra eru komin eyi.

slendingar finna lnd og glata eim aftur. - Vnland fundu eir og gltuu v. Grnland - smuleiis. N eru eir a glata miklum hluta af slandi.

Lti i ! arna liggur vistarf eins af sonum slands - spillt og eyilagt.

arna liggur rangurinn af samanlgu erfii margra manna, heillar fjlskyldu, heillar ttar, li fram af li - allt ori a engu.

Umhverfis ljma heialndin, auug og grursl, vlend og numin.

annig hefir fari fyrir essum landnmsmnnum. Hvenr koma eir nstu?

Hvenr tekst tvrum jarinnar a leggja undir sig essi miklu landflmi, n ess veturinn taki au af eim aftur?

Ea eyiblunum a fjlga enn ?

allt lf a dragast ofan a sjvarsunni, ar sem jbrautin mikla liggur fyrir framan?

hlendi, mikla og fagra, a leggjast algert eyi?

Nei, nei, - aldrei! a vill enginn slendingur. Og a verur ekki.

Menn, gull, samgngur, - fl eirra hluta, sem gera skal, - a kemur allt me tmanum.

egar jbrautirnar liggja um landi, en ekki utan um a, - egar rennireiir framtarinnar jta yfir heiarnar milli dalbotna, lra menn a ekkja landi, og nema menn a a nju.

koma dagar heiarblanna aftur, fegri og blmlegri en ur. Og kemur upp helgi eirra manna, sem vari hafa ar lfi snu til landnms.

stkkar sland inn vi og saga ess verur fjlskrugri. -

- v miur er a eitt af heiarblum fortarinnar en ekki framtarinnar, sem vr ltum hr inn .


1. kafli

Eftir a raunir r voru um gar gengnar, sem gifting eirra lafs og Hllu hafi haft fr me sr fyrir hana, fannst henni sr ltta um hjarta. S tmi, sem fr hnd, var hvldartmi eftir allar r geshrringar, sem undan voru gengnar. fannst henni llu vera fyrir komi eins og a tti a vera.

Hn var hsmennsku ar, sem lafur hafi ri sig fyrir sauamann etta r. Hann hafi ri sig me rum skilmlum en hann var vanur. Hann hafi skili sr rtt til ess a f lausn fr strfum eftir rfum, vegna undirbnings undir bskapinn, sem byrja tti nsta vor.

Bastofan bnum, ar sem Halla tti n heima, var sniin eftir prestssetursbastofunni llu verulegu, en nokkru minni. Herbergi voru afilju upp a bitum bum endum hennar. Anna essara herbergja, a sem var fremri enda bastofunnar, fengu ungu hjnin til bar t af fyrir sig.

ar var Halla ofur lti afskekkt og undi v vel. ar gat hn seti ein me handavinnu sna stundum saman, ar hafi hn ni til a hugsa um rlg sn og harma hlji. Heimilisflki kom sjaldan anga inn, nema a tti erindi. v fannst a ekki mega vera ar, r v herbergi vri tla "hskonunni". a lktist nslu vi hana og var mgun vi hsbndur ess, ef a legi a vana sinn a sitja ar inni.

arna lei Hllu betur en hn hafi bist vi. Hsmirin heimilinu geri sr allt far um a vera henni g. Heimilisflki geri slkt hi sama. Eiginlega fannst v Halla vera gestur heimilinu, sem llum bri a sna gestrisni. Hn var frsneidd llu smvegis kfi og samlyndi, sem kom fyrir milli heimaflksins, ar eins og annars staar. Bir mlsailar gtu veri kunningjar hennar. Hylli hennar var sjaldan a miskl ea fundarefni. Ef til vill var a v a akka, a Halla sndi llum sama vimti. Hn var jafnvifelldin vi alla, geri sr engan mannamun. En raunar hlt hn llum jafnlangt fr sr; enginn ni innilegri vinttu vi hana en annar. geri hn etta me slkri hversku, a menn uru ess varla varir. Glettni , sem ur hafi stula a v a afla henni andstinga, hafi hn lagt niur. Menn lru v a vira hana um lei og eir fengu mtur henni.

Utanbjarmenn komu sjaldan a heimskja hana. "Vinstlkur" hennar, sem ur hfu veri, komu fyrst, en httu v brtt. r uru varar eirrar breytingar, sem henni var orin. Sumar virtust hafa gleymt henni me llu. eim var a meira en ng hefnd fyrir fornar skapraunir, a hn hafi gifst - lafi. r kru sig ekki um vinfengi hennar lengur og kru sig ekki um a heldur a storka henni me v a lta hana sj sig. Best var, a r vru skildar a skiptum.

Halla undi v lka best fyrir sitt leyti.

gtu r ekki a sr gert nema halda spurnum fyrir um hana vi og vi. ess vegna tti frttafrum konum vissara a heilsa upp "Hllu sna, blessunina", stku sinnum, ef ske kynni, a r fengju eitthva sgulegt me sr til nsta bjar af hgum hennar hjnabandinu.

r fru litlu frari en r komu, ef ekki langtum frari. Halla kunni a sj vi eim. Enn gat hn villt sjnir hyggnari manneskjum en eim.

Og n var um a a gera fyrir hana a villa mnnum sjnir, mean hn vri enn fjlmenni. Undir v, hvernig a tkist, var framt leyndarmlsins komin.

Til ess urfti rvekni og umhyggjusemi smu sem stru.

ll vileitni hennar hneigist a essu einu, a villa mnnum sjnir, dyljast, dyljast ngu lengi. Angist og kvi fyrir v, a a kynni a mistakast, l jafnan eins og farg allri hugsun hennar. Henni htti vi a missa sjnar llu ru.

Hn hugsai jafnan til ess tma sem lttis og lausnarstundar, egar hn gti flutt burtu fr essu forvitna kunningjaflki snu, horfi v sjnum og htt a ttast a. eirrar stundar bei hn me srri reyju. - -

Samfarir eirra Hllu og lafs voru um essar mundir betri en nokkur maur, og jafnvel hn sjlf hafi bist vi. lafur geri allt, sem hann gat, til ess a hlynna a henni og lta henni la vel. essu efni var hann hugvitssamari og nrgtnari en nokkur hafi tra honum til a vera.

Halla gat ekki anna en virt vi laf miklu umhyggju, sem hann bar fyrir henni. Hn fann a vel, a a var engin uppger, heldur talandi vottur ess, a honum tti vnt um hana. Af v ttist hn mega ra, a hann hefi fyrirgefi henni, og leyndarmli hennar mundi vera vel borgi hj honum. etta var meira en hn hafi eiginlega geta tra nokkrum karlmanni til.

Umhugsunin um fall hennar og lgingu hjlpai henni einnig til ess a yfirvinna beit , sem hn hafi haft lafi. Hinir nlinu atburir voru enn rkari en svo huga hennar, a hn gti gleymt eim vandrum, sem hann hafi hjlpa henni fram r. vert mti uru ll atvik, allar httur og raunir hennar enn skrari, egar hn gat liti yfir a allt saman eftir og velt v fyrir sr. Eiginlega hafi hn veri algerri gltun miklu nr en henni hafi skilist. N komu svo mrg atvik fram huga hennar, sem hn hafi sama sem stigi yfir. au hefu geta ntt r hennar me llu. rttri stundu hfu atvikin lti hana rata ennan mann, eina manninn, sem nokkrar lkur voru til, a vildi leia menn villustigu og gti a. Hn gat ekki gleymt lagni hans og feilni, egar hann var a telja mnnum tr um, a au hefu veri lengi trlofu. Hn hafi ekki gert a me nndarnrri rum eins sakleysisbl. Ef til vill var a snilli hans mest a akka, a menn lgu trna sguna.

Fyrir allt etta var hn honum akklt, og s tilfinning hennar var innileg. Og sjlfssakanir hennar blsu henni v brjst, a raun og veru vri hn honum ekkert of g. Frleiksmunurinn var eim bum sjlfrur. Og hvers viri var frleikurinn, egar smdin var farin? var hann hefndargjf.

taldi hn sig allra kvenna lnsamasta.

hvarflai henni stundum hug, hvort hn hefi n raun og veru veri neydd til a giftast lafi, - hvort ekki hefi mtt dylja leyndarmli n ess. En hvernig sem hn velti v fyrir sr, var niurstaan t s sama. Gagnvart lgunum var a ng, a lafur nefndist fair a barninu; gagnvart almenningslitinu stoai a ekkert. Menn hefu hlegi a slkum tilbningi og rata v fljtar rtta lei. Eina ri til ess a ga sguna sannfrandi magni var a a auglsa lengi leynda trlofun og giftast san manninum.

Allar essar hugsanir leiddu til ess, a Halla setti sr a vera lafi g kona, hlynna a kostum hans og hefja , draga r kostum hans og ltum og bera byrar lfsins me honum og fyrir hann. Jafnan hafi hn bori lotningu fyrir skyldum snum og rkt r dyggilega. Hjskaparskylduna hafi hn liti helgustu og drmtustu skyldu konunnar og hjnabandi heilagt og rjfanlegt, hvaa atvik sem a v lgju. Enginn skyldi geta sagt a um hana, og allra sst lafur, a hn brygist essari skyldu sinni ea skoraist undan henni. Fyrst hn hafi gengi t etta, skyldi hn rkja a t ystu sar og aldrei lta v bera, a hn geri a nauug.

Enda fann hn a vel, a lafur tti alls kostar vi hana. Ekkert var fari hans, sem dylja urfti, en undir agmlsku hans var ekki einungis heiur hennar kominn, heldur annars manns til. Ekki var htt vi ru en hann vri sr essa valds mevitandi. Ef til vill vri hann vi v binn a beita v, ef sambin spilltist. Hverju var a treysta? tt honum tti vnt um hana n, gat a breytst.

slku kviksyndi var hjskaparsambin bygg. Hrollur fr um hina ungu konu, er hn hugsai til framtarinnar. akkltssemi og tti voru hornsteinarnir. st? - Hver spuri um st slku bandalagi? Hversu mrg hjnabnd voru bygg st? Flest voru au stofnu lkan htt og hennar. Elskendunum var oftast sta sundur. Og sambin vri byrju me st - hva entist hn lengi?

Ef lafur hafi st henni n, var um a gera a halda eirri tilfinningu vi mean unnt vri. a geri sambina brilegri en ella. Ef hann hlt, a henni tti vnt um hann, var best a halda honum eirri gu tr. Honum urfti hn lka a villa sjnir. -

daglegri umgengni var hn lafi g. egar hann lt vel a henni, tk hn v bllega. Hn tk a nrri sr fyrstu, en vandist vi a. Tilfinningar hennar dofnuu og drgu sig saman innan essari skldu skylduskel. Hn gat loks fengi sig til ess a sna honum bluatlot a fyrra bragi vi og vi, ef hn gat blekkt einhvern me v. Ekkert lt henni betur eyrum en egar hn heyri t undan sr menn vera a dst a v, hve stin gti veri blind!

En fegnust var hn hverri eirri stund, sem lafur var ekki heima. Hn hlakkai hlfgert til vetrarins. tki hann vi sauageymslunni og kmi aldrei heim fyrr en kvldin.

egar hann var ekki heima og hn sat ein yfir hugleiingum snum, greip hana klkkvi og stundum grtur. var herbergi henni ekki einhltt; en kom henni vel a ra tma snum sjlf. Henni fannst a besta ri a ganga burt fr bnum, eitthva hvarf t skaut nttrunnar, og grta ar yfir kjrum snum.

Eftir essum ferum hennar tk heimilisflki. Af eim og af v, hvernig Halla leit t, egar hn kom heim, ttist a geta ri, a hn dyldi einhverja harma.


lafur var eins og annar maur eftir giftinguna. Andliti var raunar a sama og vaxtarlagi smuleiis. En llu sst nokkur breyting.

Ekkert andlit er svo frtt, a ekki geti a ori vifelldi, egar st og ngja skna ar t r hverjum drtti. Ef til vill er munurinn andlitum manna miklu minni en flestir halda. ll eru au steypt lku mti. a er slarstandi, sem leggur au smishggi.

Hugsum oss sama andliti flt og brosandi. Hvlkur munur! Hugsum oss skugga myrkra hugsana og skin annarra bjartra la til skiptis yfir sama andliti og gerbreyta v. Hugsum oss ll au svipbrigi, sem a getur snt, fr srustu sorg til slustu glei, fr hatri og illsku til star og yndis. Himnarki og helvti og allt, sem ar er milli, geta andlit mannanna snt.

Andlitin eru eitt af meistaraverkum skpunarverksins. Leikarar og hrsnarar kunna a meta kosti eirra og hagnta sr . au koma upp um oss hina. Erfitt reynist oss a dylja sorg vora ea glei. Undir eim eru dmar annarra manna um oss a miklu leyti komnir. Og allir munum vr kannast vi a, hvernig fr, jafnvel fl andlit geta ori stleg. -

Augnalokin lafi voru au smu, en svefnsvipurinn var minni. egar hann gekk hugsandi og leit eigi upp, hafi veri lkast v gamla daga, a hann rfai sofandi. N su allir, a hann var glavakandi. Bros lku um andliti, og egar augun sust, ljmuu au af glei. a var eins og hann lofai augnalokunum a sga vi og vi, mean hann skkti sr ofan sla vkudrauma.

Limabururinn var lka orinn annar. lafur var orinn lttari spori og hvatlegri. Beygjan bakinu rttist, a minnsta kosti vi og vi. Hann bar hfui frjlsmannlegar, og handleggirnir slettust ekki eins lpulega.

Margar voru orsakir til essara breytinga, en sterkust af eim llum var stin. Hn lyfti mnnum upp hrra veldi. stfanginn maur er bjartsnni en ella. Hann gerir meiri krfur til smdar sinnar, v n er hn ekki lengur hans eins, heldur einnig eirrar veru, sem hann ann hugstum.

ur en lafur fkk Hllu, hafi hugarstandi hans veri annan veg fari. barist kvinn og efinn vi stina og vonina brjsti hans og bar oftast hrra hlut. megnai stin ekki a manna hann upp. N var etta yfirunni, hann var giftur eirri konu, sem hann hafi r, og hjnabandsslan fyllti huga hans.

Ein orskin var s, a umgengni annarra manna vi laf var orin nnur. N var hann kominn anna heimili; a skipti minnstu, v alls staar sveitinni var hann jafnekktur. Meira var vert um hitt, a hann var giftur. Enginn vildi skaprauna Hllu me v a erta hann og hafa hann a hi. eim pslum var n ltt af honum, n ess hann vissi, hvernig v st. Hann fann sig tryggari fyrir essu me hverjum degi, sem lei, og frra var til ess a raska lyndisjafnvgi hans.

Eitt var a enn, sem tti drjgan tt breytingunni ytra tliti lafs, og a var beinlnis verk Hllu. a var a, hvernig hann var til fara. Um a hafi lafur lti hirt til essa, en arir enn minna. N lei Halla honum ekki a koma mannamt ruvsi en smilega bnum. Daglega var hann einnig betur til fara en veri hafi. eim, sem ekkt hfu laf ur og vanir voru v a sj hann hreinan og lubbalegan sknt og heilagt, br brn vi, a sj hann uppstrokinn hverjum sunnudegi, hreinan og greiddan, me hri og skeggi smekkvslega klippt.

lafur undi v vel hag snum fyrstu mnui hjskaparins. Hann var sannfrur um, a Hllu tti vnt um hann, og bj sr skoun til, a ef til vill hefi a lengi veri svo. Hn hefi dregist t etta vintri af ltt, en aldrei unna neinum rum en honum. annarri eins konu og Hllu voru slk spjll ekki teljandi; anna eins hafi marga vna stlku hent.

Og n hafi hann komist a raun um, a hgt var a halda gusmanninum bndabeygju me essu leyndarmli. a gat komi sr vel seinna. Aftur var a fjarri skapi hans a lta Hllu gjalda ess. Til ess tti honum of vnt um hana.

egar lafur kom heim kvldin, settist hann inn herbergi til Hllu sinnar. ar skrafai hann og hl og lk vi hvern sinn fingur. Hann hafi ngju af a bja rum heimamnnum anga inn til skrafs og skemmtana, en lta dyrnar standa opnar, svo a fleiri gtu btst vi. Mist allrar glavrar var eim enda bastofunnar, og anga safnaist flki tmstundum snum.

Menn finna tluvert til sn, egar eir vera hsum randi fyrsta skipti - finna hj sr rtt til ess a bja mnnum inn og reka t. Hsakynni lafs voru ekki str, en gestrisinn var hann a elisfari. egar herbergi var ori fullt og hsbndurnir r hinum bastofuendanum komnir ar dyrnar, egar allir skemmtu sr inni hj honum, stundum fram ntt, - var hann ngur.

Hllu gast lti a essu fjlmenni, en hn lt sr a lynda. a hafi ann kost, a su ngu margir, hve samrnd au voru, hjnin.


annig fannst Hllu atvikin hjlpast a v smtt og smtt a vefa breiu, ykka og unga, ofan leyndarml hennar. Hn var farin a vera ugglaus um, a a mundi komast upp.

N hlaut einnig a fara a fyrnast yfir undrun , sem gifting eirra lafs hafi vaki hj mnnum. a gleymist fljtast, sem mestum tindum ykir sta mean a er ntt.

Henni fannst n sem hn hlyti a vera utan skerja me hi drmta leyndarml sitt, svo henni fr a vera rrra brjsti um a.

En eitt sinn, er hn sat hlj og hugsai um etta, fann hn fstri hreyfast. Henni br ekkert vi a, v oft hafi hn fundi a ur. N var mjg lii megngutmann.

Jafnan hfu essar hreyfingar barnsins gert henni hltt um hjartarturnar, en etta skipti skaut fram huga hennar hugsun, svo ttalegri, a henni dimmdi fyrir augum.

"Barni!" mlti hn hlfhtt fyrir munni sr og flnai upp.

Aldrei hafi henni dotti etta hug fyrr en n, a barni gti komi llu upp, ea jafnvel hlyti a gera a.

Og hva var elilegra, - hva var sjlfsagara en a, a barni lktist fur snum ea minnti svo mjg hann, a allir kunnugir ekktu ttarmti?

En a henni skyldi ekki hafa komi etta til hugar fyrir lngu - lngu!

N var eins og etta vri hrpa framan hana me allri eirri svfni, sem fund og mannvonska geta blsi mnnum brjst.

"Barni, barni! - gleymir barninu, - ha-h!"

a var sem si hn glott vinnukonunnar fram undan sr, eirrar, sem hrpa hafi frtt eyru henni, a presturinn vri kvntur. N sendi hn anna eiturskeyti sl hennar - og hl illkvittnislega.

"Barni lktist fur snum - auvita!"

Undireins var hn sannfr um, a etta vri svo. Hn fann a sr, a annig hlyti a a vera. Sl hennar og lf hafi veri snorti af nokkrum rum karlmanni. essi eini maur hafi veri henni sem samgrinn; um hann hafi hn hugsa, um hann hafi hana dreymt. Aldrei hafi svipur hans horfi henni r huga ann tma, sem fstri var a skapast. Og a var hold af hans holdi, ekki sur en hennar.

N s hn, hvlkur voi var flginn einmitt essu.

Gifting hennar og lafs var til einskis. a, sem hafi kn hana til ess a stga jafnljf spor, kom fram samt sem ur. Allt samanlagt erfii eirra lafs, ll "snjallrin", sem au voru svo hrug yfir, - allt var til einskis. Lygin komst samt upp.

etta skkti henni n ofan hyggjur og hugarvl.

Fegin hefi hn vilja taka sig upp og flja eitthva langt burtu. Hn talai utan a v vi laf, hvort au gtu ekki fengi a flytja Heiarhvamm egar um hausti, en gat ekki um stuna. Hann kva a gerlegt og fri margt til. Hann var vistrinn til nsta vors. Koti var ekki byggt honum fyrr en fr nstu fardgum. Og sjlfsagt yrfti a hressa eitthva vi Heiarhvammi ur en rlegt vri a taka ar mti vetrinum.

Halla s, a hann hafi rtt a mla, og minntist ekki framar etta.

a var umfljanlegt, a hn yri a dvelja arna til vors og ala ar barn sitt.

Enn tti hn eftir vetrarlanga barttu fyrir leyndarmli snu. N voru a opin augu eirra manna, er hn umgekkst daglega, sem hn tti a verjast gegn. a getur tekist a glepja mnnum sn, en a getur lka mistekist.


Um hausti l Halla sveinbarn.

a hljai hraustlega egar eftir finguna, og ljsmirin hafi or v, hve strt a vri og fallegt.

Veik og mttfarin greip mirin um lttann, sem hkk yfir rminu, og lyfti sr upp af koddanum, til ess a sj barni hndum ljsmurinnar.

"Nei, nei, nei, - etta mttu ekki. gus bnum -! verur a liggja alveg kyrr," sagi ljsmirin skipandi.

Halla lt sig aftur sga ofan koddann og stundi vi.

Hn hafi s ng brina. -

egar bi var a lauga barni og reifa a, var a lagt rmi vi hli hennar.

hafi hn ngan tma til a vira a fyrir sr. Fyrsta sn hennar hafi veri rtt, tt stutt vri. Barni lktist eim bum, foreldrum snum, en fur snum miklu meira.

Og fyrst a var sveinbarn, var hn ekki efa um, a svipur furins mundi vera skrari andliti ess me aldrinum. --

Hllu heilsaist vel eftir barnsburinn, og drengnum hennar fr vel fram. Hn annaist hann me murlegri al og elskai hann eins og lfi brjsti sr.

N fann hn til slu vi a eitt, a honum lii vel. Mesta yndi hennar var a sitja me hann vakandi fangi snu, gera a honum tpitungu, leika sr vi hann og horfa augun honum.

Og egar hann fr a geta hjala, jkst glei hennar um helming. fannst henni hann vera a tala vi hana tungu englanna.

Stundirnar flugu n ess hn vissi, hvernig r liu. sttu miklu sjaldnar a henni hyggjur og unglyndi. Barnshjali rak a burtu fr huga hennar. lei henni best, egar hn vissi enga manneskju nlgt sr.

, hva hn ri a komast einveru me barni sitt. -

Barni var hraust og spakt; svaf miki og grt sjaldan. Jafnvel egar veri var a vo v heyrist ekkert til ess. a l brjsti og saug fast, svo Hllu kenndi oft srt til. En a launai eldi me v a gera henni far stundir erfiar.

N komu margir til Hllu, til ess a "ska henni til hamingju me soninn."

Einkum voru a konur r ngrenninu, forvitnar og skrafgjarnar, sem aldrei oldu lengi a halda kyrru fyrir heima.

Halla ekkti r vel og vissi, hvert erindi eirra mundi vera.

Hn lt ekki v bera, hve komur eirra voru henni gefelldar, en tk eim me allri hversku.

Ef hn hafi barni fanginu, lt hn a grfa sig inn a beru brjstinu, svo lti sist framan a.

En oftar l a fyrir ofan hana rminu. ar var bi upp ofur lti rm handa v ofan rmftunum, alveg uppi vi ili. Halla sat framan rminu og varnai v, a nokkur gerist v of nrgngull.

egar heimskjendurnir bu hana a lofa sr a sj barni, var auvita ekki hj v komist.

Flestar mur hafa glei af v a sna kunningjakonum snum barn sitt og heyra r dst a v og kjassa a.

En Halla sndi barn sitt me hangandi hendi. egar sveinninn svaf, bar hn a fyrir, a ekki mtti vekja hann, og lt sr ngja a lyfta sngurftunum lti eitt fr andliti hans. Ef hann var a sjga, bar hn a fyrir, a n vri hann a "bjarga sr" og vildi hafa matfri.

fengu margir a sj hann, a minnsta kosti svip. En t hafi a smu hrifin.

eir horfu undrandi sveininn, mean tmi vannst til, eins og eir sju allt anna en eir ttu von . egar eir loksins tku til mls, sgu flestir a sama: "Hann er ekkert lkur pabba snum."

Mnnum kom a kynlega fyrir, a hins einkennilega augnasvips, sem mest ltti andlit lafs, skyldi ekkert gta barninu. Slk einkenni urfa oftast marga ttlii til a hverfa.

"Nei, hann er lkur mr," gegndi Halla jafnan brosandi. Enginn treysti sr til a bera mti v. Enda kom enginn v fyrir sig, hverjum barni lktist.

Halla var vi undrun manna bin. En hn var jafnan glum um, a einhver mundi nefna ann mann, ekki vri nema gamni, sem barninu svipai til.

var ti um allt. a mundi hitta hana hjarta eins og r. raleysinu mundi hn segja ea gera eitthva a, sem stafesti gruninn a fullu. au yru endalokin allri barttu hennar.

Hn komst a v, a menn voru farnir a stinga saman nefjum um a, hverjum barni vri lkt. - N var hn aftur orin a umtalsefni manna meal.

Hn fr a telja dagana, sem eftir vru, ar til hn gti komist burtu fr essu hvsli, essum undrunaraugum og essari nrgngulu forvitni. eir voru margir. Veturinn var a ganga gar. Skammdegi syrti a.

Hvsli d niur, ea fjarlgist hana a minnsta kosti; en kvinn og ttinn vk aldrei fr henni.

- - Hn sat me bkur yfir barni snu og las. Aldrei hafi hn ur haft tk a svala lngun sinni til a lesa. N notai hn hgu daga, sem hn tti, til ess a lesa allt a, sem hn ni .

Bkalesturinn var um lei eins konar athvarf, sem hn fli til. egar barni svaf og allt var kyrrt kringum hana, sttu hana ungar hugsanir. greip hn til bkanna. Hn las til ess a svfa harma sna.

Bndinn bnum var bkamaur og lnai Hllu fslega alls konar skemmti- og fribkur. Flestar voru prentaar, en sumar voru aeins skrifaar me fallegu, settu letri og rsastfum. a hafi mir hans gert.

essar bkur fru me hug hennar um heima og geima, bi , er til voru, og hina, er mennirnir hfu skapa sr til skemmtunar.

En hvert sem hugur hennar flgrai, eltu hyggjurnar hann. Hvar sem hann nam staar, bei hans r og kvi.


" ekki a fara a skra barni?" spuri lafur Hllu hlfkuldalega. a var eitt kvld jlafstunni. au stu inni herbergi snu. Hitt flki hafi lagt sig t af rkkrinu.

Halla svarai svo lgt, a aeins hann gat heyrt a:

"Nei. - Ekki mean vi erum essari kirkjuskn."

lafur agnai og lt sr svari ngja. Hann skildi, vi hva hn tti. Hann hafi sett sr a lta hana eina ra llu v er etta barn snerti. Af v vildi hann ekkert skipta sr. En ekki gat hann vi a ri, a t var rmurinn kaldranalegur, egar hann minntist eitthva, sem v kom vi.

Spurning lafs hafi heyrst fram bastofuna, ar sem flki l vakandi rmunum, en svar Hllu hafi ekki heyrst.

Flkinu kom spurningin ekki vart. Oft hafi a gert hva ru smu spurninguna kyrrey.

Margir mnuir voru linir san barni fddist. Mir ess var komin til grar heilsu fyrir lngu, og enn var ekki fari a fullngja essari kirkjulegu og lagalegu skyldu.

Hinga til hafi aeins veri hvslast um a. r essu var fari a tala um a upphtt, og t hrra og hrra.

Kunningjakonur Hllu komu til hennar og spuru hana hispurslaust, hvort hn tlai ekki a fara a lta skra barni sitt, ea hvort hn tlai a lta a farast fyrir.

Halla fr undan flmingi. A vsu tlai hn a lta skra barni; en hn vildi lta skra a kirkjunni, og hvergi annars staar. tlai hn einnig a lta leia sig kirkju. N var svo sjaldan messa, a drttur var essu ess vegna.

Eftir jlin og nri gat hn afsaka sig me v, a hefi veri svo vont veur, a ekki hefi veri frt me ungbarn til kirkjunnar. rettnda dag jla var messa; en hn hafi tr tlunni 13. N hlaut a vera af v einhvern tma langafstunni, a minnsta kosti ekki sar en pskunum.

essi drttur skrn barnsins var meira en almenningur gti ola egjandi.

egar t lei um veturinn, var margt um etta tala hverjum b allri sveitinni og margs til geti um orsakirnar.

Allir kenndu Hllu um a. Sumir skru a ann veg, a hn vri svo einykk og srvitur, a etta vri ekki nema lkt henni. Henni vri um a gera a vera einhvern veginn ruvsi en arir menn.

Lklega tlai hn aldrei a lta skra barni; hn bri etta fyrir etta skipti og hitt hitt skipti. etta gti vel veri einhver n trarbragakredda, sem hn hefi fundi upp.

eir, sem frastir ttust vera, hfu enn meira til a tala um:

Eitthva undarlegt var flgi essu llu saman, sem Hllu kom vi. a var ekki ng me a, a hn vildi ekki lta skra barni. Hn fri me a eins og hn hefi stoli v. Varla nokkur maur fengi a sj a. var anna enn undarlegra. Enginn hafi nokkurn tma s laf me barni. Enginn gat s, a hann hefi neinar mtur v. Aldrei hafi hann sst leika vi a, hampa v ea kjassa a. etta voru undarlegar furtilfinningar.

Enda var barni ekki lkt honum.

hafi Halla sagt einhverjum, a hn tlai a lta drenginn heita hfui "pabba snum" og honum tti undur vnt um a.

Allt etta geri menn hlfruglaa. eir, sem skarpast hugsuu, ttust sj, a hr vri ekki allt me felldu. En sagan komst aldrei saman, v eina hfupersnuna vantai.

Allir eir, sem menn vissu til, a lagt hefu hug Hllu, voru taldir upp, og a vegi og meti, hve miklar lkur vru til, a einhver eirra gti veri fair barnsins.

Um marga var a gera. Hver kom me sna getgtu.

Einhver nungi, sem tti ng um skrafi, var svo gamansamur a ba til samhengi sguna:

Halla hlaut a vera heillu af huldumanni, og barn hennar tta fr undirheimum furtt. var ekki a undra, tt hn hlfist vi a lta skra a!

Ori fkk vngi. Margir skildu sneiina og gnuu.

En kfustu skrafskjurnar eru aldrei r gfuustu. r litu upp strum augum, rtt eins og n rynni upp ljs fyrir eim. Hj eim var gamla jtrin langt fr v aldaua.

Ekki var langt san sgur voru flakki ar um sveitina um stir lfa og mennskra manna. Margir mundu eftir mnnum, sem or lk , a vru lfabrn ea umskiptingar.

Alls konar smatvik voru tnd saman og tekin til greina. a var meal annars haft eftir heimilisflkinu, a Halla hefi stundum horfi fr bnum mean hn gekk me barni. Enginn vissi, hvert hn hefi fari. egar hn hefi komi aftur, hefi hn jafnan veri litverp, eins og eftir grt. - -

Fastan lei - pskarnir liu lka, en barn Hllu var ekki skrt.

a var alveg gengi fram af mnnum.

Sumir fru til lafs og reyndu a leia honum fyrir sjnir, hvlk hfa a vri af honum a lta etta vigangast.

Suma furai mest v, a presturinn skyldi lta a afskiptalaust.

- - Halla heyri skraf manna t undan sr og hafi mikla raun af v.

Hn ttist sj illkvittni manna og lngun til a vinna henni mein llum essum vttingi. Hva komu einkaml hennar rum mnnum vi? Hvers vegna ltu menn svona?

Og me essari kef gat ekki hj v fari, a menn kmust fyrir leyndarml hennar.

tti hn a lta undan? tti hn a fria flki me v a lta sra Halldr skra barni?

Hn mundi neyast til ess, ef hn kmist ekki burtu v fyrr.

tti hn enn einu sinni a leggja a sig a standa frammi fyrir essum manni, og a mean hann skri barn eirra? tti hn enn einu sinni a standa krglfi, frammi fyrir llum sfnuinum, frammi fyrir altari gus sns - ljgandi, grtandi og skjlfandi, mean fairinn lsi ttarmt sitt andlitsdrttum sonarins og augum hans?

Nei, nei, - hn gat a ekki.

Anna var a, a hn tlai a lta drenginn heita " hfu pabba sns," eins og hn hafi sagt flkinu. yri hn a hverfa fr v.

Og hann - mundi hann geta skrt etta barn me sama jafnaargei og nnur? Nei, - kvl og hugraun mtti hn ekki gera honum.

au mttu ekki sjst framar. a var eim bum best.

Enn um stund var hn a reyna a verja sig me sannindum og undanbrgum.

Jafnframt hafi hn gtur llum veramerkjum vorsins og spuri eftir heiunum, hvort ar vri ekki lka fari a vora.

reyjan og kefin geru hana hlfsinnulausa.

" uppstigningardag, ef verur messa, lt g skra barni. Annars hvtasunnunni", sagi hn eim, sem spuru.

En fyrir ann tma tlai hn a reka laf til ess a flytja a Heiarhvammi.

ar tti innsigli grf leyndarmls hennar a festast til fulls.


2. kafli

a vorai seint. okur og rigningar gengu dag eftir dag me litlum hlindum, og slarinnar naut sjaldan. Snjinn tk seint upp, og jrin var gljp eins og svampur og rennvot. Til bygga fr grrinum lti fram og snjr l heiunum fram eftir llu vori.

Eftir vinnuhjaskildaga (l4.ma) fr lafur a ba sig undir flutninginn a Heiarhvammi.

Anna kot var heiinni skammt fr Heiarhvammi. ar bj ekkja sem Sesselja ht, og rsmaur hennar ea vinnumaur, sem ht Finnur. Hj eim gisti lafur, egar hann var fer til a lta eftir leigubli snu og ba sig undir a flytja anga. Loks fkk hann Finn til ess a astoa sig vi flutninginn.

egar lei mnuinn, rak lafur f sitt a Heiarhvammi. a tti ekki rennilegt, og margir ru honum fr v, en lafur fr snu fram. Hann kvast vilja lta rnar snar bera ar, v a strykju r sur aan. Svo vri a einnig vegna lambanna: allar skepnur vru ar hagspakastar, sem r vru bornar. - llu v, sem a kindum laut, treystust fir til ess a mtmla lafi.

lafur hafi dregi a sr allar r kindur, sem hann tti leigu til og fr um sveitina, og keypt allmargar vibt. egar menn fru a vera heylitlir, fkk hann kindurnar me gu veri, enda var jafnan spesan boi. Hey hafi hann lag a hafa t r eim, sem ttu a, svo allar skepnur hans voru gum holdum. a tti frur og litlegur fjrhpur, egar hann rak a upp r sveitinni.

Sesselja Bollagrum hafi teki a sr a gta fjrins hgunum, ar til lafur kmi alkominn.

var ekki anna eftir af flutningi lafs en lausafjrmunir eir, sem nausynlegir eru til ess a setja saman b me. eim hafi hann safna a sr seinni hluta vetrarins. eim tlai hann a koma einni fer, og taka konuna og barni me sr.

rennilegt var a reka f a Heiarhvammi, en ekki var rennilegra a flytja anga me konu og ungt barn, og a eirri verttu, sem gekk. Menn reyndu msar lundir a telja au laf og Hllu af v, sitt hvoru lagi. Hsbndurnir buu eim a vera lengur, og lafur var v ekki frhverfur, ef Halla vildi.

En Halla brann af lngun eftir v a komast burt r sveitinni. Hn lt engar fortlur sig bta og vildi einskis manns r heyra. Hn kva ekki verra fyrir sig og barni a lifa Heiarhvammi en rum bjum. Allar sagnir manna um harindi ar vru tmar grlur.

lafur lt hana ra. Hann var feginn, a hn tk ennan kostinn. Fyrst f hans var komi a Heiarhvammi, hafi hann enga r, fyrr en hann vri kominn anga lka. -

Snemma morguns uppstigningardag lagi lestin af sta. Heimilisflki gekk me eim t fyrir tn og ba au vel fara. Halla fann a, a hn var kvdd me sknui. Sjlfri hlnai henni um hjartarturnar; en hn harkai af sr og lt ekki v bera.

tta hestar voru lestinni. eim voru alls konar bshlutir, og ltt flestum. sumum voru kaupstaarvrur. Sumt af flutningnum var miki fyrirferar og illt vifangs.

Hestana hafi lafur fengi lnaa til og fr sveitinni.

Presturinn hafi lna honum alla hesta sna og einn vinnumann sinn til fylgdar, svo eir voru rr saman, karlmennirnir. Finnur Bollagrum var hinn riji.

brnskjttum hesti, strum og sterkum og ekki flasfengnum, sem lafi hafi veri lnaur af einum bnum grenndinni, var bi um sveininn. Honum var bi ofurlti rm milli klyfjanna aftan vi klyfberabogann. Ullarfi var undir, en sngurft ofan og a utan. Sjlft var barni da ftum og svo vel um a bi sem kostur var .

Hllu var tla a ganga. Hn kaus a heldur en a hafa srstakan sulhest. Ef hn reyttist, tti hn a setjast ofan milli eim brnskjtta, hj barni snu, og hvla sig stund og stund. ess vegna var haft lttast honum.

Hn var lttari lund en hn hafi lengi veri. Morgunlofti var hressandi og henni var ntt um hreyfinguna eftir essar lngu kyrrsetur. Fjr og hiti frist um hana alla. Kappi og ferahugurinn gagntku hana smtt og smtt.

Mesta gleiefni var a, a vera lg sta - fr llum spyrjandi augum, fr llu sveitarskrafinu.

Heiarhvammi yrfti hn ekki a fela barni sitt fyrir neinum. anga var varla eirra manna von, sem a mtti ekki lta upp . ar skyldu engin spurul augu spilla yndi hennar af v. ar mundi a lsa upp kringum hana og gera henni bjart fyrir augum, tt koti vri ftklegt. -

"Hverja leiina eigum vi a fara upp heiina?" kallai Finnur til lafs, egar eir voru lagir sta fyrir gri stundu.

"Upp me Hagafelli. ar er urrast," kallai lafur mti.

Halla hrkk upp fr hugsunum snum vi essa frtt. Undir fellinu var brinn, sem gamla prestsekkjan tti n heima .

" llum bnum - fari i n ekki a tefja Haga," mlti hn hlfnug. "Okkur veitir vst ekki af deginum."

"a er alveg satt," svarai lafur. "Vi tlum aeins a laga hestunum ar vi tngarinn." '

N greip kvinn hana aftur. Af llum manneskjum vildi hn sst koma fyrir augu essarar gmlu hsmur sinnar.

Hn reyndi a hugga sig vi a, a litlar lkur vru til ess, a gamla konan fri a koma til hennar t fyrir tngar. En hn gti afteki a fara heim a bnum.

Samt var ll bjartsni flin r huga hennar. Hlj og dpur fylgdi hn lestinni eftir, eins og hn vri leiinni til rannsknarrttarins.


au u vi tngarinn Haga, eins og r var fyrir gert. Barni var teki ofan af hestinum og fengi Hllu. Hn settist niur me a brekku, losai um dana v og lagi a vi brjsti.

kom kona t fyrir bjarhorni. Hn skyggi yfir augun me hendinni og horfi til feraflksins. egar hn s ess engin merki, a a tlai a koma heim a bnum, gekk hn t tni og stefndi til ess. Hn gekk hgt, en teinrtt var hn og gfugleg velli.

Prestsekkjan gamla hafi minnst af v heyrt, sem skrafa hafi veri um Hllu um veturinn. Heyrnin var farin a sljvgast og fir gfu sig tal vi hana. En eftir a hn hafi komist a v, a lafur vri binn a reka f sitt a Heiarhvammi, hafi hn haft stugar gtur mannaferum.

Rtt eftir henni gekk karlmaur fr bnum og stefndi smu lei. Hann bar kvensul fanginu. Hann gekk hraara en konan og kom undan henni t a garinum. Sulinn lt hann garinn og hvarf svo heim aftur.

Halla horfi undrandi etta. Hn ekkti prestsekkjuna, og sul hennar ekkti hn einnig. a var gamall sull me hum boga og mjg ltnsbinn; hafi hann jafnan tt hin mesta gersemi. "Hvert skyldi gamla konan tla a fara a ferast?" hugsai hn.

Prestsekkjan staulaist t fyrir garinn og gekk san rakleiis upp brekkuna til Hllu. Annarri hendinni skldi hn; undir svuntu sinni.

Lti hafi henni fari aftur etta r. voru ms ellimrk nokkru skrari. Andliti var magrara og dekkra en a hafi veri, hrukkurnar fleiri, einkum kringum augun. Svipurinn var hinn sami, harlegi, en gmannlegi. Hri hafi grna nokku og hn drap meira skrin en hn hafi gert.

Hn settist niur hj Hllu og heilsai henni vingjarnlega, en fremur urrlega.

"Komdu sl, Halla mn! g s, a tlair ekki a koma vi og kveja mig, tt srt n a fara svona langt burtu fr okkur."

Halla reyndi a taka kveju hennar bllega og lta sem ekkert vri a.

"g r n ekki ferinni," mlti hn brosandi.

"Hvernig lur r n, ga mn?"

"Vel," sagi Halla og leit ekki upp.

Prestsekkjan horfi hvasst hana.

"etta segiru alltaf. - N, jja. a gleur mig innilega, ef r lur vel. g vildi ska, a r lii t vel. - Er lafur gur vi ig?"

essu sasta btti hn vi lgum rmi, svo a skyldi ekki heyrast anga, sem mennirnir voru a hera gjrunum hestunum.

"J," sagi Halla og leit upp sem snggvast. "Hann er mr einstaklega gur og vill allt gera fyrir mig."

"a er gott. ykir honum vnt um ig og barni."

Halla tlai a svara, en varir hennar skulfu, svo hn htti vi a. Augu gmlu konunnar hvldu stugt henni. a var sem kalt vatn seytlai niur um hana alla.

"J, a er g viss um," stamai hn lgt.

r gnuu bar litla stund. San spuri gamla konan:

"Hvers vegna flytji i svona snemma? a er langt til fardaga enn .``

Halla reyndi a brosa.

"g er olinm eftir hsfreyjustunni eigin heimili."

Prestsekkjan lst ekki skilja gamanyri hennar og var jafnvel myrk svipinn, svo Halla fltti sr a bta vi:

"Tminn var trunnin vinnuhjaskildaga, ar sem vi vorum etta r. fannst mr rttast . . . g vildi ekki vera flkinu til byri."

"Gu gefi, a ekkert leii illt af essu flani, fyrir sjlfa ig ea barni. Veistu, hva a er a flytja fram heii me ungbarn? a er ekkert sumar komi enn . a er kuldi og klaki og frost nttunni."

Hllu fannst augnar hennar smjga gegnum sig.

"ar er ekkert kaldara en hr," mlti hn. "lafur segir, a tni s fari a grnka. Hann segir meira a segja, a jrin komi grn undan snjnum."

"Kviru ekki fyrir a setjast a essu heiarbli?"

Halla var fljt til svars.

"Nei, g hlakka til ess. - g hefi hlakka til ess lengi."

Gamla konan hristi hfui.

"Aumingja Halla mn. Mr lst illa etta rlag itt. Betur a a yri ykkur llum til gs!"

Samtali fll aftur niur um stund. Halla var orin klkk, svo henni l vi grti, en harkai af sr.

"En barni itt -?" mlti gamla konan. "F g ekki a sj barni itt?"

Halla lyfti upp snginni, sem hn hafi utan um sveininn, og sndi henni hann.

Sveinninn sleppti brjstinu og sneri sr mti birtunni. Hann hl og hjalai og baai t hndunum af glei, er hann fann, a hann var laus vi mestu dana. Hann var blduleitur af fitu, me skar hkuna og stra undirhku. Vi brosin komu djpir spbollar kinnarnar, en tvr blhvtar tennur skinu rauum gminum. Augun voru bl og skr, og hann smdeplai eim vegna birtunnar.

a var eins og allur elli- og alvrusvipur viraist burtu af andliti gmlu konunnar, er hn s framan i sveininn. Hrt og hraust barnsandlit gleur t og glir gar tilfinningar, en hj gmlum mrum vekur a einnig slar minningar.

"Komdu sll og blessaur, vinur minn!" sagi gamla konan glirmi og klappai sveininum vangann. Andlit hennar ljmai af barnslegri glei. "Komdu sll og blessaur!"

Sveinninn skrkti af kti. Hann kreppti lummuna sterklega um vsifingur gmlu konunnar og tlai a stinga honum upp sig.

Gamla konan lk sr vi sveininn stundarkorn. Svo horfi hn hann egjandi og virti hann fyrir sr. Loks var eins og glei hennar breyttist vikvmni. Hn signdi hann a si gamalla, guhrddra kvenna og ba svo Hllu a hla a honum aftur.

Sveinninn lt illa vi v a lta vefja utan um sig snginni aftur og geri skeifu munninn.

Prestsekkjan var aftur orin alvarleg og horfi hugsandi fram fyrir sig. Halla kvei fyrir v, er hn mundi eiga sagt.

"etta er fagur drengur og efnilegur, Halla mn, en - gttu a honum gus bnum!"

Halla andvarpai dlti lttar. Hn hafi ttast a mest, a gamla konan fri a tala um a, hverjum hann lktist.

"Hann er svo hraustur, a honum verur aldrei misdgurt," mlti hn.

"Hva heitir hann?"

"Hann heitir ekkert enn ," mlti Halla hikandi. "a er ekki bi a skra hann."

Leiftri br fyrir augum prestsekkjunnar.

"Gu fyrirgefi r, Halla mn! Hva ertu a hugsa? Ertu ekki kristin manneskja? Barni itt er meira en missiris-gamalt, og ert ekki enn farin a fra gui num a!"

"a hefi g gert fyrir lngu - heimahsum."

"En hvers vegna ekki kirkjunni? Hugsau r, heillin mn, ef barni itt veiktist og di skrt -! hefir vonandi lti leia ig kirkju?"

Halla rskti sig til ess a geta svara svo skrt, a skildist, v grturinn sat eins og kkkur hlsi hennar:

"g hefi veri a draga etta hvort tveggja, ar til g kmi nju sknina."

" nju sknina? - N, einmitt a!"

herslan, sem prestsekkjan lagi sustu orin, var Hllu eins og meal lrungur. Hn blronai og leit ekki upp.

Gamla konan sat ungbrn og egjandi.

v bili var kalla til Hllu og spurt, hvort hn vri ekki tilbin a leggja sta.

Halla var slkri spurningu fegin.

"g tlai mr ekki anna en kveja ig, Halla mn. Mig langai til ess a sj ig enn einu sinni, og sjlfsagt sasta sinn. N er g hrdd um, a koma mn hafi ori r til ama. Ef svo er, bi g ig a fyrirgefa mr. Vi gamalmennin erum oftast eim til ama, sem vi helst viljum gleja."

"Nei, nei, nei, - etta er ekki satt -," stamai Halla me grthlji.

Gamla konan br hendinni undan svuntu sinni og stakk fjrum spesum lofa Hllu.

"etta a vera handa drengnum num. Afsakau hva a er lti, v n er ekki af miklu a taka."

Halla tlai a fara a akka henni fyrir, en hn hlt fram:

"Svo lt g koma arna me sulinn minn gamla. g tlai a spyrja ig, hvort vildir ekki iggja hann af mr. Dtrum mnum ykir hann vst of ellilegur. i, alukonurnar, fylgi ekki tskunni eins fast. manst, a g vildi ekki lta hann uppboi. g vil helst vita hann hj r, Halla mn."

"etta er allt of mikill drgripur handa mr."

"Njttu hans vel. Hann er gefinn r af gum huga."

v kom lafur a skja sveininn. Hann var sofnaur uppi vi brjsti.

"Vegir forsjnarinnar eru rannsakanlegir," mlti gamla konan um lei og hn st ftur. "Forlg n, Halla mn, hafa veri mr miki umhugsunarefni." Hn horfi eftir lafi me barni fanginu og btti svo vi:

"Einhver undarleg atvik hafa spillt eim. - Vertu sl. Gu veri me r! Leitau mn ea skrifau mr, ef r liggur eitthva . mean g lifi, vil g vera r til gs einhvern htt."

r kysstust innilega a skilnai. Svo gekk prestsekkjan heim lei, - hfingleg og einarleg, rtt fyrir ellina.

Sullinn var ltinn ofan milli einum hestinum, Svo var lagt sta.

egar sta var komi, gaf Halla trum snum framrs og gekk lengi grtandi eftir lestinni.

Aldrei hafi henni fundist vintta essarar gmlu, siavndu konu eins drmt og n. Aldrei hafi vintta nokkurrar manneskju vermt hana eins. Og aldrei hafi hn veri essarar vinttu maklegri.

N var hn r llum efa um, a gamla konan vissi leyndarml hennar. Hva mundi hn n gera? Mundi hn leitast vi a n fundi hennar aftur, ganga hart a henni og lta hana segja sannleikann? Ea mundi hn lta vi etta sitja?

Hn hlaut a vera henni grm, en mannlega mundi henni jafnan fara. Murstrangleik mundi hn ef til vill beita, en lausmlgi hennar urfti enginn a ttast.

Hn fann ljst til lttis vi allt etta, eins og byri hennar hefi veri skipt. Samt fannst henni hin hvssu augu horfa enn gegnum sig. N var hn a flja fr eim lka - v seinasta sveitinni. Vi hvert spor frist hn fjr eim.

En ef hn tti a horfast vi au einu sinni enn , mundi hn ekki afbera raun.

Hgt og hgt, ft fyrir ft, iai lestin fram eftir lautum og dldum, brekkum og melbrum. Umhverfis l hrjstrugt og naki heiarland, me svrtum kvistum og gulum sinustrum.

Jarvegurinn var alls staar meyr og gljpur; klakinn var undir, svo vatni gat ekki sigi niur. Melarnir voru va frir vegna aura. brekkunum voru enn harar hjarnfannir; dldunum var klaki hverjum skorningi, en vatn ofan .

Yfir a lta var landi dkkt og drungalegt, me leirroknum fnnum til og fr. Hvergi var dll af slskini. Svo langt sem auga eygi l okan eins og ekja yfir llu lglendi og byrgi fjllin ofan mijar hlar.

Framan af var allt upp mti, en hallinn svo ltill, a hans gtti varla. Hver hjallinn tk vi af rum, en breiir mar milli eirra.

Af einni brninni var g tsn yfir sveitina. ar nam lestin staar ofur litla stund. Halla leit yfir skustvar snar. Erfitt var a greina ar hva fr ru vegna sorta og fjarlgar. einum sta kom hn auga hvta gufuhnykla, sem liu loft upp og brust burt me golunni. a var hverinn hj prestssetrinu.

t fr honum gat hn raki sig um ngrenni. Ofur ltill hvtur dll, sem hn kannaist ekki vi, var skammt fr hvernum.

"Hva er etta hvta skammt fr hvernum?" spuri hn samferamennina.

eir fru a horfa, en prestssetursmaurinn var fyrir svrum:

"a er kirkjuturninn, sem veri er a sma."

Halla spuri ekki um fleira.

"i eru bnir a f duglegan og framkvmdasaman prest," mlti Finnur. "Hann stendur byggingum og msum strrum."

"Hann hefir huga v a hressa vi stainn. N hefur hann lti rfa niur allan frambinn og tlar a lta byggja langhs r timbri," sagi prestssetursmaurinn.

Halla missti sjnar af hverju einstku, en horfi sem utan vi sig yfir sveitina. Tilfinningar hennar voru sambland saknaar og fagnaar. Hn var lausari og frjlsari en nokkru sinni ur, eins og hn vri nsloppin r jn. En jafnframt var hn hrakin tleg og heimilslaus. Minningarnar, sem hn tk me sr, voru sumar slar, en fleiri beiskar. -

N lgu au upp sjlfa heiina, upp okuna, og rddu sig mestmegnis eftir snjnum.

- Lng finnst eim leiin og seint finnst eim skjast frin, sem er kunnugur fer uppi snjktum, veglausum heiarflmum blindoku.

a er lkast v a ra yfir reginhaf, egar hvergi sr til lands. Hvert sem liti er, er hringurinn jafnvur, alltaf eins, himinn og haf og ekkert anna. Alltaf er maur honum mijum. ldugrar aftur me hliunum, straumrst kjlfarinu og rafr sjnum aftur undan, sem slttast smtt og smtt, benda framhald. Samt finnst manni bturinn standa kyrr eins og sker.

reyja grpur mann, sr og pnandi. sjlfrur berserksgangur kemur mann. Maur fer a hamast, til ess a gera enda etta drepandi tilbreytingarleysi. Bturinn tekur sprett fram. Hann smgur eins og r og stefni ristir sundur glran haffltinn. Nst egar maur heldur uppi runum og litast um, er allt breytt. Hringurinn eins og hann var og maur enn honum mijum. Hinn mikli fltur blikar me storkandi r.

Ofreytan eykur kvalir hugans. Spretturinn var til einskis; n fer maur eim mun hgra. olinmin ein getur unni slka raut.

Heiarnar eru storknu hf. okan byrgir alla "landsn". sar og leiti rsa eins og breiar thafsldur. Allt er hva ru lkt. Steinar og brnir, sem fram hj mjakast, og sl, sem a baki liggur, bendir ofur lti framhald. Annars finnst manni allt standa kyrrt.

Menn geta rast, hamast, jafnvel tryllst, en me v vinnst lti . olinmin ein vinnur slka raut. -

Ftt var tala. gn og reytudrungi hafi lagt sig alla. Sveinninn svaf "vggu" sinni.

Hestarnir stundu og msuu reytulega. eir voru ltnir skiptast um a a vera fremstir og kafa snjinn. Hinir stikluu gtilega hver eftir rum spor ess fremsta.

Mennirnir gengu utan vi hestaslina og hottuu vi og vi. Gnguhlji var hgt og unglamalegt. Marri klyfjunum var eins og svefnhrotur.

okan var nidimm og hrkld. ar sem eitthva dkkt bar fyrir, sust rlitlir dropar sveimi og ii loftinu, eins og eir vissu ekki, hva eir ttu af sr a gera. En alls staar, ar sem eir hittu fast fyrir, settust eir a. Mennirnir, hestarnir, klyfjarnar, allt var hlugrtt af sudda. Vtan draup af llu og a glji steinana, sem stu upp r snjnum.

Halla gekk vi hliina brnskjtta klrnum og hlustai eftir, ef barni kynni a vakna. Hn var v fegin a urfa ekki a rta vi v, mean au voru essari leiinlegu heii.

annig hldu au fram margar klukkustundir, sem aldrei tluu a rjta. -

Skmmu eftir nni strauk hl sunnangola okuna af heiinni. Veri var bjart og fagurt og slin skein. Aldrei skn hn glaar en eftir dimmviri. Glavrarsvipur frist andlit samferamannanna, og hestarnir uru greistgari.

egar Halla gat litast um, s hn, a hn var sem komin njan heim. Ekkert ekkti hn af v, sem fyrir augun bar. Fjll voru skammt fr henni, sem hn hafi aldrei s ur. egar au veltu af sr okunni, var eins og risaleg hvalbk kmu upp r lygnum sj.

"Er etta Hagafell?" spuri hn og benti breia mbergsbungu a baki eirra.

"Nei, Hagafell er vst horfi," sagi prestssetursmaurinn og horfi fast ttina. "Nei, nei. arna sst enn ofan a." Hann benti ofur litla bla nibbu ti vi sjndeildarhringinn.

skildist Hllu enn betur, hve langt au hfu fari okunni.

au voru stdd utan ldumyndari h. egar au komu upp hana, blasti vi eim langur, skjttur skrokkur, sem skaut upp kryppum til og fr. a var fjallgarurinn, sem Heiarhvammur st undir.

Hann var ekki hr, fjllin sandrunnin me strum fnnum, og hnkar sums staar me svrtum, hvssum hamrabrnum.

Beint fram undan eim var skar fjallgarinn, svo fagurt og reglulegt, a a var sem hggvi af mannahndum.

"N sru heim a Heiarhvammi, Halla mn," sagi lafur og benti skari.

Halla fr a horfa betur. Beint niur undan essu fallega skari s hn grnan tnblett og dkkar stur, sem lktust bjarhsum.

"a er vst fallegt ar," mlti hn. "Brinn stendur svo htt, a tsnin hltur a vera fgur."

"a er eitt af fallegustu bjarstum landinu," mlti Finnur. "Mr hefir hvergi litist betur mig en ar, og sama segir Setta mn. Vi hfum alltaf vilja f a kot, en aldrei fengi a."

"Hvar er brinn ykkar?"

"arna, niur undan hinu skarinu," mlti Finnur og benti. "Hann stendur lgt og sst ekki."

Halla gat varla haft augun af Heiarhvammi. Hann var takmark, sem hn hafi lengi r. N s hn fyrir endann langri barttu, og eins konar sigurglei greip hana.

"Hvert sna bjarhsin?" spuri hn.

"Hinga t a heiinni, - bjardyrnar og bastofugaflinn."

"Og bastofugaflinn -?"

Halla var v byggingarlagi vn, v eim bjum, sem hn ekkti, voru bastofurnar aftastar af bjarhsunum.

"J, bastofugaflinn me strum fjgra-ru-glugga," mlti Finnur. "Jsef slugi vissi, hva hann geri, egar hann byggi bastofuna annig. Ljsi r eim glugga hefir mrgu mannslfi bjarga hr heiinni."

"a var fallega gert af honum."

"En honum sjlfum gat a ekki bjarga, aumingja manninum."

Halla fr a spyrja frekar eftir essum manni.

"Hann var ti milli hsa tninu," mlti Finnur. " a var skubyl, auvita. Hann bj aleinn Hvamminum. ar hafi hann bi allan sinn bskap og misst ar konu sna og brn. Hann vildi ekki flytja aan me neinu mti, og bar v vi, a hyrfi ljsi sitt. Kertin steypti hann sjlfur og t heldur braui sitt vibitslaust en au vantai. au loguu borinu vi gluggann hverri nttu. Kunnugir hldu, a hann hefi veri orinn miur sn af harrtti, egar hann var ti. - ntt nu rr menn heim a Heiarhvammi vegna ljssins. eir fundu kofana tma; en daginn eftir fundu eir lki tninu."


N hallai undan fti. Lg var milli heiarinnar og fjallgarsins. Eftir henni rann t me fjallgarinum.

Halla veitti Finni fr Bollagrum meiri og meiri athygli og gaf sig tal vi hann a sem eftir var leiarinnar. Hann var vntanlegur ngranni.

Finnur var mealmaur hrra lagi og ekki illa vaxinn. Limabururinn var reytulegur, og var sem hann slettist fram. Andliti var unglegt og svipurinn nokku tvsnn, augun djrf og stugum fltta. Hann var meinleysislegur og skapltill, gur og srhlfinn, en giftusamlegur var hann ekki.

Halla spuri hann mislegs r byggarlaginu. Hann gaf grei svr um allt, nema a, sem snerti hag hans sjlfs. ar loddu jafnan einhverjar vflur vi. fkk hn a vita, a hann vri ekki nema rmlega rtugur a aldri, a hann hefi flutt a Bollagrum fyrir fjrum rum og vri vinnumaur hj Sesselju. au vru ekki gift. Hann kallai hana "Settu sna" af v a hn vri hsmir hans.

Svr Finns geru Hllu enn forvitnari um hagi hans. vildi hn ekki sra hann me nrgngulum spurningum. Hn s, hve illa honum fllu r. Einhver drungi mu og vonleysis l a baki svaranna. a var eins og hann vri orinn tslitinn og reyttur lfinu og liti allt tortryggnisaugum. Halla hlfkenndi brjsti um hann. -

Eftir nokkra stund komu au a Heiarkvsl, nni sem ur er minnst. Hn var allvatnsmikil, straumhr og strgrtt og v ill yfirferar.

"Vri n ekki best, a konan settist ofan milli klyfjanna eim skjtta?" mlti Finnur. " er hn hj barninu. Mr lst annig klrinn, a a megi treysta honum."

Hllu var lyft upp hestinn. ar bjst hn um hj barni snu og hlt sr klyfberabogann.

eir lafur og prestssetursmaurinn settust sinn upp hvorn hestinn milli klyfjanna, en Finnur rak hestana t na.

"tlar a vaa, Finnur?" kallai lafur til hans. "Blessaur vertu ekki a eirri flnsku."

"a er betra, a einn maur vai me hestunum," mlti Finnur. " er fljtlegra a hjlpa, ef eitthva verur a. a eru vondar klyfjar sumum eirra. - g er vanur vi hana, kvslargreyi; a er ekki fyrsta sinn, a g ve yfir hana. Hn er g nna, - tplega mitti."

Halla leit til hans spyrjandi augum. Henni fannst essi or bera vott um svo rtgri hiruleysi um lfi og heilsuna.

Hestarnir u t na og stildruu gtilega grjtinu. Sleipar blgrtishellur voru undir, en staksteinar ofan . Straumurinn var ungur og hvtfll sums staar, en vatni trt, svo vel s botninn. Finnur me hestunum og studdi sig vi gngustaf.

egar au voru komin skammt fr landi, heyru au aumkunarlegt lfur bakkanum a baki sr. lafur hafi gleymt fjrhundi snum, egar hann fr hestbak sjlfur. Seppinn hljp skrkjandi upp og ofan me nni og kvei fyrir kldu vatninu. Svo tk hann stkk undir sig, henti sr langt t na, skammt fyrir ofan hestana, og greip egar til sunds.

Hllu svimai, er hn leit ofan straumvatni. Skjni hallai sr upp strauminn og knlega; vatni beljai um bgana honum. En egar hann kom t mijan strenginn, rann hann til hlli hellu og datt bi framhnn.

Halla pti upp. Hn fann skalda vatnsgusu skella yfir sig. dauans ofboi tk hn utan um barni, en hlt sr klyfberabogann me annarri hendinni.

Hesturinn rykkti sr upp a framan og saup hveljur vi. En lagist straumurinn svo ungt klyfjarnar, a hann hafi nr hrundi honum fugum t af brotinu.

eir lafur og prestssetursmaurinn hljuu upp af skelfingu, en Finnur var svipstundu kominn hestinum til hjlpar.

Taumurinn hafi slitna og nnur gjrin drst me straumnum. Finnur tk um taumslitri og teymdi hestinn yfir strenginn.

Barni hafi vakna vi a, a kalt vatni skvettist andlit ess, og tk a grta. Halla kom til sjlfrar sn vi hlj ess, en gat ekki lisinnt v. Hn horfi baki Finni og undraist, hve sterklega og fimlega hann klauf strauminn.

v bili kom hn auga svartan haus, loinn og rennvotan, sem hraktist strengnum fram undan eim. Mdkk augu mndu dauvona upp mennina.

"Hundurinn er a drukkna!" kallai Halla. Hn s, a kraftar essa trygga drs voru a rotum komnir.

N var Skjni binn a koma vel fyrir sig ftunum. Finnur sleppti taumslitrinu, tk hnakkann hundinum, kippti honum upp r vatninu og stakk honum handarkrika sinn. Taki var yrmilegt og seppi skrkti; en eftir sleikti hann hnd Finns kafa.

Rtt eftir komust au ll upp bakkann. in rann a baki eirra, straumung og htignarleg. Hn ba engrar afskunar essum smglettum.

"Fall er farar heill," mlti prestssetursmaurinn. " rur ig heima hrna hvamminum, Halla."

Halla svarai honum engu, en ba a leysa barni af hestinum og f sr a. a linnti ekki hljum. Hn var ekki enn bin a n sr eftir ttann, en fkk anna enn meira hana. Hi forna sannmli var ekki rtt, eins og prestssetursmaurinn hafi a. Fall boai farar heill egar heiman var fari, en ekki egar a var komi. N hlaut a a boa eitthva illt.

Hn fann mjg til reytu, og bleytan streymdi r ftum hennar.

N var skammt eftir heim a bnum. Hvammurinn var bjartur og vingjarnlegur skini kvldslarinnar.

" g ekki a bera fyrir ig barni?" spuri Finnur.

Halla afakkai a. Aldrei hafi barni grti jafnsrt. Hn vildi ekki heyra a grta fangi kunnugs manns.

"g vildi, a g gti einhvern tma launa r ann greia, er hefir gert mr dag," mlti hn vi Finn.

- - Hrakin og uppgefin, me barn sitt grtandi fanginu, ni Halla loks heim a Heiarhvammi.


3. kafli

Brinn Heiarhvammur st hlhjalla vi fjallsrturnar. Bjardyrnar sneru fr fjallinu. Hlavarpinn var brattur og nean undir honum var uppsprettulind. a var vatnsbl bjarins.

Miklar fjalldyngjur skguu fram r fjallgarinum beggja megin vi hvamminn, ekki har a vsu, en breiar um sig og nokku klettttar. milli eirra var skari.

Fr bnum s yfir miklar engjar og fagrar valllendisfitjar mefram nni. engjunum skiptust startjarnir og ljsaslikjuflar. Kringum r og inn milli eirra voru mar og kvistlendisholt. Lengra burtu s yfir vlend afrttarflmi beggja megin rinnar, me smfellum stangli og blum hnkum fjarska.

Af skarinu fyrir ofan binn var essi sama tsn enn meiri og frari. aan l heiin flatari fyrir og fjallsnin var skrari.

Fjallahlarnar voru mjg sandrunnar, en lgu va upp eftir eim fagrir grasgeirar. Undir eim voru slttar grundir me strum staksteinum til og fr, sem hruni hfu r fjllunum. Vi rtur fjallanna spratt upp hver lindin vi ara. r voru huldar fagurgulum djamosa, sem sst langt a. Fr eim runnu trir smlkir ofan mrarnar og a lokum t na.

Landi var afbragssauland og gripaland. Allar skepnur hfu ar ngan og gan bithaga mean til jarar ni. Engjarnar voru rotlegar.

Samt st koti eyi og allt var ar hinni mestu niurnslu. Tni var lti anna en kragi kringum bjarhsin. Einhvern tma fyrndinni hafi a veri strra; a sndu giringarslitur, sem n voru a hverfa jr langt fyrir utan tni. Marnir nst v bru enn valllendislit.

Landi bratti var upp skari og l gatan sneiingi. Efsta brekkan, undir skarsbrninni, var brttust. Um a l vegurinn ofan byggina. Hn var kllu "Dalir," tt byggin vri var en dlum.

t af skarinu byggarmegin var hallinn enn minni, aeins ltil brekka. Hlsar lgu a fjallgarinum eim megin. Vi brekku skiptust gtur. nnur l fram me fjallinu og var kirkjugata. Hin l beint yfir hlsinn, ofan Hvammsdal, mefram stuvatni, er ar var, og heim a hfublinu Hvammi. milli Hvamms og Heiarhvamms var rmrar stundar lestagangur.

Hvammi bj Egill hreppstjri, gildur bndi og vel efnaur. Hann tti Hvammsdalinn hlfan og miki land fyrir ofan fjallgarinn. v stu hjleigurnar tvr, sem ur eru nefndar, Heiarhvammur og Bollagarar. -

Ekki voru hsin hreist Heiarhvammi. bar dlti bnum, egar s var framan hann, en ofan af skarinu lktist hann yrpingu af strum fum.

rj hs sneru gaflinum fram hlai. ar voru bjardyrnar mii. ili framan undir eim var r flettum rekavi, va maksmognum. a var plgt, en renningar negldir yfir rifurnar upp og ofan ili. Vinstra megin vi bjardyrnar var bastofan. Gaflinn henni var hlainn upp tvennu lagi; neri hlutinn ykkur, upp a glugganum, og grasgrin sttt ofan honum, efri hlutinn ynnri og snii r honum fyrir glugganum. Hinum megin bjardyranna var geymslukofi, sem kallaur var skli. A baki essara hsa stu nnur bjarhs, og var grafi fyrir eim ofan hlinn. Nokkur tihs voru tninu.

Bjardyraili hafi eitt sinn veri tjarga, en var n ori mjg vindblsi. v miju var gat glugga sta. a var ori fi niur vi hlai, og frist finn upp eftir trnu. var a helsta pri bjarins tilsndar, og gaf honum bjarsvip. - -

egar au Halla komu heim a bnum, var bjarhurin bundin aftur me snri, sem vafi var um nagla dyrustafnum. egar a var leyst, fll hurin sjlfkrafa upp a veggnum og lt htt henni; svo voru bjardyrnar missignar, a hurin tolldi ekki a stfum, nema eitthva hldi henni. Og tt hn lgi a stfunum, var lti skjl henni, v glufur voru fyrir ofan hana og nean.

Htt var af rskuldinum inn bjardyraglfi, sem l nokkru lgra en hlai. Var steinn lagur innan vi rskuldinn til a tvskipta eim harmun. Halla hugsai me sr, hvlk tjrn ar mundi safnast, egar snjr brnai hlainu.

Ekkert loft var bjardyrunum, en lausar fjalir lagar ofan bitana. dyrustafinn innanveran voru reknar tvr slitnar skeifur og notaar sem kengir fyrir bjarlokurnar.

"Hvar er gengi inn bastofuna?" spuri Halla.

Karlmennirnir voru ti hlainu a taka ofan af hestunum. lafur var seinn til svars a vanda, en Finnur kom egar.

"N skal g fylgja r," mlti hann og gekk undan henni inn gngin.

Beygja var gngunum rtt fyrir innan bjardyrnar. ar var koldimmt, og lagi kulda mti eim. Gngin voru rng og lgt undir rfri.

Allt einu nam Finnur staar.

"N lst mr ekki blikuna, mlti hann. "g kemst ekki lengra fyrir snj."

"Fyrir snj -?" t Halla eftir.

"J, svei mr ! Lttu . a er glerharur jkull alveg upp rafta."

Brtt birti Hllu svo fyrir sjnum, a hn s blhvta snjdyngjuna, hreina a ofan, sem hlffyllti gngin. Hn teygi strtuna upp gat ekjunni, sem lktist fari eftir ft strgrip.

au uru bi a sna aftur fram bjardyrnar.

Halla st hggdofa og gat ekkert sagt. Vi slkri akomu hafi hn ekki bist. N komst hn ekki hsaskjl me barn sitt. a grt srt innan blautum dunum. Ef til vill grt a af hungri. En engin tk voru a sinna v, fyrr en hn kmist inn bastofuna. Hr gat hn ekki einu sinni sett sig niur.

Brinn hafi veri fullur af snj um veturinn. N var ina r bjardyrunum, v ar ni vorvindurinn a leika um og sl skein ar inn um glufurnar nokkurn hluta dagsins.

lafur hafi lti farast fyrir a lta eftir bnum a innan, egar hann var ar fer ur um vori. Allur hugur hans hafi hneigst a v a koma kindunum fyrir og lta eftir hgunum. Hann hafi liti inn bjardyrnar og inn um bastofugluggann, og lti a ngja. Hann hafi v engin tormerki tali v a flytja koti, a v er etta snerti.

Eitt af v, sem lafur flutti me sr, var reka. N urfti henni a halda.

Halla var a ba bjardyrunum mean veri var a pjakka mesta snjinn r gngunum. lagi hn sta anna sinn inn bastofuna.

egar Halla tti opinni hurinni a bastofunni, lagi mti henni hrkaldan gust, blandinn faef, eins og kmi hann upp r grfum daura manna. Hurin hrkklaist eftir glfinu og nam svo staar. Halla urfti a troa sr og barninu inn um gttina.

Bastofan var ltil og "bygg glfi." Henni var skipt fjgur stafglf; innri stafglfin tv voru ilju upp a lausholtum og me fjalaglfi, hin tv, au fremri, voru ilju me llu og ar var moldarglf me glerharri skn. Sperrurnar voru grannar, r ruddum og hefluum rekavi. milli eirra voru langbnd r mjum borum. Ofan essa grind var lagt tr r skgviarkjarri; lgu strstu bjlkarnir nst langbndunum, en arir minni ar ofan , og loks viur, undir torfinu. Bjlkarnir voru krklttir, og nu sumir eirra lengra inn r ekjunni en gu hfi gegndi.

Tveir gluggar voru bastofunni. Annar stafninum, hinn ekjunni, og voru aeins tvr rur honum. Um hann var bi djpri gluggakistu, sem st eins og kvistur t r ekjunni. t um hann var hgt a sj upp a skarinu.

Allar voru rurnar brotnar, brotin gengin misvxl, en opin gt milli eirra. ilin voru dkk af sagga, og sums staar stirndi au af hlu. Mefram iljunum var sitt rmsti hvorum megin. au voru negld ilin, en engar fjalir voru botnunum. glfinu milli rmanna lgu enn drefjar af gamalli fnn.

fremri enda bastofunnar, vi innganginn, var blkur ea sttt, hlain r grjti og torfi. essum blki nam hurin staar, egar hn var opnu. Hann lktist helst undirhleslu undir kindajtu. ar settist Halla niur og bau barninu brjsti.

Eftir litla stund tr Finnur sr inn um dyrnar me sngurfatapoka fanginu. Hann lt pokann glfi og urrkai svitann af sr me erminni.

"etta er bastofan, sem g sagi r fr, a Jsef slugi hefi byggt," mlti hann vi Hllu. "ykir r hn ekki furug?"

Halla svarai v litlu. Hn tti bgt me a skilja, a nokkur maur gti una sr slku hreysi.

"g vildi, a vi hefum ara eins bastofu Bollagrum," hlt Finnur fram. " ttir a sj bastofuna ar. Tri ekjunni hrna er ht hj sinni ar. Hn bungar ll inn, og sums staar er hn brotin, svo torfi hangir inn. Svo er hn sama sem gluggalaus; hr er bjart. eir hugsa ekki miki um a, herrarnir, sem eiga essi kot, hvernig ftklingunum lur hsum eirra. eir eru ngir, ef eir f landskuldina."

Augu Finns tindruu, er hann sagi essi sustu or. Rtt eftir var eins og hann si eftir a hafa sagt au, ea vri hrddur um, a eitthva leiddi illt af v.

"Jsef slugi tlai a ilja innan essi langbnd," mlti hann san. "En honum entist ekki aldur til ess. a er ekkert hlaupaverk fyrir blsnauan einyrkja a byggja sr bastofu. eir, sem efnari eru, hlira sr hj v, mean eir geta. - En heyru, hvort rmsti a lta rmftin?"

"etta," sagi Halla hlfutan vi sig og benti rmsti hgra megin vi gluggann.

"J, a er rtt. a var rm Jsefs sluga. Hrna borinu vi hfalagi brann ljsi hans. En a er botnlaust. J, einmitt a; eir, sem hafa veri hr fer vetur, hafa auvita stoli r v llum fjlunum. Bjarhsin hafa stai opin sustu tvo vetur og veri notu fyrir sluhs. Hr leita margir sr hlis, sem koma yfir heiina."

"En hvaa steinblkur er etta, sem g sit ?" spuri Halla.

Finnur hl vi: "Stundum hefir a veri rmsti, en stundum jata. Mig minnir, a Jsef slugi hefi ar skepnur sustu rin, til ess a auka hlindin bastofunni. ess vegna lagi hann ekki fjalaglf nema helminginn af henni."

Eftir slsetri klnai miki. Halla skalf af kulda mean hn bei eftir v, a geta lagt fr sr barni.

lafur og prestssetursmaurinn hfu n sprett af hestunum og sleppt eim tni. Klyfjarnar hfu eir bori inn bjardyrnar og sklann, en leyst a upp, sem nausynlegast urfti a halda.

N rei a ba sig undir fyrstu nttina. Finnur gaf r upplsingar, a fjalirnar, sem lgu lausar bjardyrabitunum; fylgdu kotinu. Egill hefi teki r upp ofanlag r dnarbi Jsefs sluga. N var teki af eim og saga niur rmbotna.

Engin tk voru v a kveikja upp eld. Snjdyngja, stug a ofan, hlffyllti eldhsi, og hlirnar voru kafi. Samferamennirnir settust a kaldri mlt og drukku kalt lindarvatn me matnum.

Finnur gekk heim til sn um kvldi. au bu hann vel fara og kkuu honum ga fylgd. Hann hafi reynst hinn tulasti og trauasti samferamaur.

Prestssetursmaurinn stti hey t heystakk, sem st tninu, og bj um sig blkinum frammi vi dyrnar. ar lagist hann t af llum ftunum. Hann tlai a leggja sta heim lei me hestana snemma morguninn eftir.

Halla gat ekki sofna fyrir reytuverkjum og murlegum hugsunum. Barni hafi hn fyrir ofan sig rminu og hli a v sem best hn gat. lafur hafi sofna undireins og hann lagi hfui koddann, og prestssetursmaurinn var farinn a hrjta.

Aldrei hafi hn fundi jafnsrt til ess, hve einmana hn var og yfirgefin af llum. Hver mundi hafa sp v fyrir tveim rum, a kjr hennar yru slk?

Gott var a, a enginn af stallsystrum hennar gmlu tti kost a sj, hvernig hsakynnin voru, sem hn var flutt . r mundu aumka hana.

Nttin var hlfbjrt. Hn horfi upp bastofurfri. Alltaf bar ntt og ntt fyrir hana, sem vakti hj henni hug.

Blkarnir uppi yfir rminu voru a grna af hlu. ar mttust frosti r ekjunni og ylur r rminu. Langar tgjur r torfinu, sem hngu inn milli blkanna, og slitur r gmlum ormavefum blktu til ntursgnum. ll ekjan var eins og hggormadyngja. eir hlykkjuu sig hver um annan, eins og eir vru a ba sig undir a teygja sig inn og bta.

annig var bstum hinna verstu manna lst gmlum sgum og kvum, eirra manna, sem guir og menn hfu flmt tleg.

N var hn einnig flmd tleg.

Hn var klkk skapi og augu hennar fylltust af trum. - Loks sofnai hn.

Eftir langan og vran dr vaknai hn vi hjal sveininum. hvldi hn ein hj honum. lafur var kominn ftur og prestssetursmaurinn farinn sta.

Slin var htt himni yfir skarinu og skein inn um ekjugluggann. Gat var glugganum, og geislinn r v lenti ilinu bak vi rmi.

Sveinninn hafi sparka ofan af sr sngurftunum og l ber. Hann baai t ngunum og skrkti af kti. Hann hafi ekki augun af essum litla ljsdepli og talai vi hann barnaml sitt.

Halla breiddi ofan hann og horfi brosandi framan hann.

Allt einu komu kippir litla, feita andliti. Loks kom str og hraustlegur hnerri.

Annar og riji komu eftir. Svo enn fleiri.

Sveinninn kri sig kollttan um hnerrana, en hjalai milli eirra, eins og hann vri a halda ru og mtti ekki sl slku vi.

"Gu hjlpi r, elskan mn!" sagi Halla og geri sr tpitungu. "Ertu a hnerra blessun binn minn?"


4. kafli

egar Halla kom ftur og leit t um stafngluggann, l hrnn af klaka frammi hlainu, eins og hefi rutt sig upp hlavarpann.

lafur hafi lti a vera fyrsta verk sitt um morguninn a moka snjnum t r frambnum.

Veur var hi fegursta. Skuggar fjallanna voru a dragast saman a ftum eirra; sums staar voru eir skrinir skta uppi vi klettabrnirnar, ar sem eir ttu sasta athvarf.

Heiargeimurinn blikai slskininu, og fjllin fjarska stu marglitum morgunskra. Yfir engjunum, niur undan bnum, l gagns sla blhvtrar mu.

Inn um gluggann heyrust raddir mfuglanna. Hst lt gauknum. Hnegg hans virtist koma r llum ttum einu, svo ekki var hgt a tta sig , hverju a spi.

Fjrhundur lafs hafi vali sr sta tftinni fyrir utan stafngluggann. ar hringai hann sig saman, stakk trninu undir lppina og svaf. Hvai gauksins vakti hann ekki. En egar hann heyri ofur lti, snggt blsturshlj, var eins og elding snerti hann. aut hann ofan af veggnum, lfrandi af kef, og fr sta me hsbnda snum.

Fram undan fjallshvarfinu seig kindahpur, ofur spaklega. milli kindanna skoppuu litlir, hvtir hnorar; sums staar eltu tveir af eim smu kindina. eftir kindunum gekk kvenmaur. lafur var genginn sta mti henni.

Hllu lei betur en henni hafi lii um kvldi. Svefninn og hvldin hfu hresst hana, morgunskini gladdi hana. Hugsanir hennar voru lttari og ljsari.

Hn fann enn til stirleika og srra reytuverkja, en gaf eim ltinn gaum. Oft hafi hn fundi til eirra ur, eftir unga vinnu, og vissi af reynslu, a eir stla og hera, en hverfa vi endurtekna reynslu.

Hn var a greia sr frammi fyrir spegli, sem hn hafi flutt me sr. Enn var hri miki og frtt; enn liaist a mjklega, egar a fkk a leika laust. Hn var rj kinnum, og svei hana ofur lti andliti af slbruna.

Hvammurinn var svo bjartur og brosandi, tsnin svo sknandi fgur, veri svo vorlegt og bltt, a hn gleymdi hinni murlegu akomu kvldi ur og fr a hugsa um binn allt ru standi: bastofuna hlja og fra, alla iljaa innan, bjardyrnar me nju ili og sklann lka me timburili, tni miklu strra og allt umgirt - allt eins og a tti a vera.

Og egar hn vri alein heima me barni sitt, eins og nna, fannst henni sr mundi la vel. mundi hvammurinn uppfylla skir hennar og vonir.

mundi hn ekki sj eftir a hafa drifi sig anga - drifi sig fr llu essu, sem pndi hana mean hn var sveitinni.

Kuldalega hugsai hn til tthaganna; ar hafi allt veri henni andsttt. Eiginlega saknai hn einskis ar. - Ekki hans heldur, sem hn hafi lagt hamingju sna slurnar fyrir.

En gamla prestsekkjan -? Nei, hn saknai hennar ekki heldur. n murlegrar forsjr hafi hn komist af san hn mundi fyrst eftir sr. Aldrei hafi hn krt sig um vini; enn gat hn komist af n eirra.

Hn kreppti hnefana og leit handleggsvvana; eir voru hraustlegir - nstum eins og karlmannshandleggir. Me eim skyldi hn vinna fyrir barni snu, tt allt, allt anna brygist.

"Einsmul, alein!" mlti hn hlfhtt og stundi vi, um lei og hn st ftur.

Barni var sofna aftur. Roinn kinnum ess var venjumikill. a dr andann me tum og reglubundnum sogum. Smkippir komu andlit ess, eins og hnerrar brytust v svefninum.

Halla horfi hugfangin sveininn; aldrei hafi henni tt hann jafnfagur.

Var hn ekki sl, rtt fyrir allt mtlti, a eiga jafnyndislegt barn? Hugur hennar fylltist bjrtum vonum um framt hans.

Einhvern tma, egar hann vri orinn mikill maur, - prestur ea eitthva enn meira - tlai hn a segja honum trnaarml sn. Enn heitara mundi hann elska mur sna, egar hann fengi sannleikann a vita og ekkti til fulls alla barttu hennar.

Hn laut ofan a sveininum og talai vi hann hlfum hljum:

"N fer mamma fram eldhs til ess a kveikja upp eld. N tt a vera gur, elsku vinur minn, tt vaknir; ekki fara a grta. Mamma kemur inn vi og vi og vitjar um ig."

essi gluyri voru henni aeins vrunum. Angurblar murtilfinningar gagntku hana svo, a hn viknai. Hn breiddi ofan sveininn og hli a honum me snginni, laut san alveg ofan a honum og kyssti hann undur gtilega.

"Gu minn gur veri hj r!"

San gekk hn hvatlega fram r bastofunni til ess a byrja heimilisstrfunum.


Nst egar Halla kom inn bastofuna, heyri hn gjallandann Settu Bollagrum fyrir utan gluggann. au lafur voru a koma heim hlai.

"Nei, nei, - gu minn gur!" sagi Setta og sl fast lri, egar hn kom auga klakann hlainu. "etta grunai mig. Svona voru kofarnir Bollagrum, egar vi komum anga. Hann hirir ekki miki um a, blessaur hreppstjrinn - h-h-h!"

Rtt eftir komu au inn bastofuna.

Setta rak rembingskoss a Hllu og ba hana vera velkomna ngrenni. Hn hafi sokkh prjnum og hnykilinn handarkrika snum.

Nokku af rmftum hafi veri lti rmsti gagnvart hjnarminu um kvldi og nokkur koffort voru komin inn bastofuna, svo n var hgt a bja gestum sti.

Setta tk sr sti gestarminu og hlt fram a prjna.

Halla sat rminu fyrir framan barn sitt, en lafur kofforti vi endann v rmi. Hundurinn hafi teki sr varstu fyrir utan gluggann og skimai hvasst allar ttir. Kindurnar dreifu sr fyrir nean tnftinn.

"Skelfing ver g fegin a losna vi kindurnar nar, lafur," sagi Setta og deplai augunum. "a eru ljtu garskepnurnar! Hefi in ekki veri fyrir eim, vru r allar stroknar. rnar hikuu vi a leggja na me lmbin sn! g , svei mr, hnk upp baki r fyrir pssunina - h-h-h! Er a ekki satt, Halla?"

"J, - a vri n!" sagi Halla og brosti.

"Og svo skyldi n Finnur minn leggjast bli - h-h."

"Er Finnur veikur?" spuri Halla alvarlega.

"Og blessu vertu - a er etta gamla, sem alltaf gengur a honum. Hann er mesti aumingi. Hann kom heim me kuldahroll sr grkveldi og svo vaknai hann me sting undir hgra herablainu morgun. Ja, ef hann vri ekki hj mr, auminginn... !"

"etta sagi g, egar hann na gr," mlti lafur.

" a er ekki af v, a er ekki af v," mlti Setta og bandai me hendinni. "Skrri vri a n karlmannsheilsan, a ola ekki a blotna fturna!"

Setta bar hratt , egar hn talai. Rmurinn var mjr og smeygilegur; hlturinn svipaist hneggi folaldi.

Hn var rmlega fertug a aldri, en leit t fyrir a vera nokkru eldri. Andliti var dkkt og veurbiti, dlti ori hrukktt. Kinnarnar voru unnar, ekki lausar vi roa, hakan st fram vi, varimar voru unnar og str skr milli tannanna. Augun voru mdkk, fljtleg og flttaleg. Einhver vifelldinn hrusvipur var llu andlitinu. Hvergi br fyrir alvru. Allir andlitsdrttir voru stugu flgri, allar hrukkur lgu hver yfir ara. a var lkast v, a andliti hefi tamist vi a fr barnsku a grta og hlja til skiptis. Munnvikjasvipurinn var einkennilegastur. ar var hver drttur trlega teygjanlegur og snar snningum. Oftast teygust munnvikin upp vi og hlgu; en ur en auga festi , teygust au niur vi og kjkruu.

"Skelfing ykir mr vnt um a vera bin a f flk hvamminn," mlti Setta og ljmai af glei og hru. "Hugsi ykkur - hvort ekki er dauflegt hma heiinni fyrir eitt einasta bli! i geti v nrri. Og a lka etta flk!"

" ekkir okkur ekkert enn ," mlti Halla brosandi.

"Ertu n viss um a, heillin mn? h-h-h," mlti Setta hljandi, "J, g fer nrri um a, hvernig menn eru, g hafi ekki kynnst eim lengi. Og g veit a, a i eru bi gar manneskjur." - Kjkursvipnum br fyrir snggvast, svo glanai til aftur. - "Heyru n, heillin mn, g ekkti ig ur en g s ig. g var viss um, a hann lafur hefi vali sr ga konu og fallega konu, h-h-h! Hann lka einmitt slka konu skili."

Barni vaknai og lt til sn heyra. Halla tk a upp fang sr.

"Og etta er barni ykkar," mlti Setta, um lei og hn kraup niur vi hnn Hllu og kji framan sveininn.

"Komdu sll og blessaur, lagsmaur! Velkominn ngrenni! - etta kerlingarskrpi hefiru aldrei s ur! Er g ekki ljt? - Heyru, viltu koma til mn?"

Barni lagi vangann upp a barmi mur sinnar og horfi hljtt og alvarlegt Settu. a var rjtt kinnum og augun vanalega dkk og skr. egar Setta rtti t hendurnar og bau v a koma, hjfrai a sig upp a brjstinu og tlai a fara a grta.

g held hann s a vera eitthva lasinn," mlti Halla og vafi sveininn upp a sr.

"eim hefir n aldrei litist vel mig ungu karlmnnunum - h-h-h!" mlti Setta. "En hva barni er fallegt - og lkt honum pabba snum!"

"Svo? Er hann ekki lkur mr?" spuri Halla brosandi.

"J, en g held hann lkist lafi meira, egar hann stkkar. - , mr ykir hann lafur inn svo fallegur maur! - - Varau ig, a g taki hann ekki fr r - h-h-h-h-h!"

Setta hnippti fast Hllu og hristist ll af hltri.

lafur var kindarlegur svipinn. mislegt hafi hann heyrt um sig sagt, en aldrei a, a hann vri fallegur.

Setta lt dluna ganga enn um stund. Hn lsti v me mrgum og fgrum orum, hve gott kot Heiarhvammur vri - langbesta koti heiinni, og a hefi veri eftir annarri framkomu Egils Hvammi hennar gar, a lta a heldur standa eyi en byggja henni a. Aftur mti vru Bollagarar llegt kot og mestu niurnslu. ar vri ljtt bjarsti, niurgrafi og snjslt. Kofarnir vru allir sligair og brotnir undan snjyngslunum. Allan veturinn vri ar haglaust. anga kmi varla nokkur maur, en margir a Heiarhvammi. kvast hn heldur vilja hokra ar en niri sveitinni.

mean etta samtal hlt fram, tku ngrannakonurnar vel hvor eftir annarri. Setta hafi ur haft tkifri til a kynnast lafi, er hann kom fyrir kindum snum og gisti hj henni. Hllu hafi hn aldrei s fyrr en n. Ekki var hn lengi a komast a v, a munur var hjnunum og ekki yri Halla tekin smu tkum og lafur. a var sem etta kmi henni nokku vart og geri hana hlfhikandi.

Halla var a snu leyti a reyna a lesa sig fram r hinni ramflknu sviprn, sem var gagnvart henni. a var ekkert hlaupaverk. Hva sem undir bj, var grman vandlega ger. Hn var margfld. Undir fagurgalagrmunni var hluttekningargrman, svo sakleysis- og gurknisgrman. Hva var enn innar? Hva var innst? Henni st hlfgerur stuggur af v llu saman.

egar Setta fr a sna sr ferasni, lagi Halla a henni a iggja hj sr kaffisopa. Hn kva ketilinn standa hlarvikinu, og senn mundi ori heitt honum.

" kem g fram eldhs me r, heillin mn, og sest hlarsteininn hj r," mlti Setta. "lafur kemst af konulaus mean, h-h-h."

Barni var sofna vi brjsti, og Halla lagi a t af. San fru konurnar fram.

"N tla g a kveikja ppunni minni, heillin mn," mlti Setta. "a geri g aldrei nema laumi, - skilur. Karlmennirnir mega aldrei sj okkur konurnar reykja; lst eim ekki okkur - h-h-h! Heyru, reykir hann lafur inn ekki? Nei, a er satt, hann brkar ekkert tbak. a er einstakt af karlmanni. En hann er svo indll maur llu, hann lafur inn."

Halla agi og lofai lafi a njta hrssins. Setta hafi bist vi, a hn fri a bera mti v me hg og kvarta um eitthva, en a brst.

Setta tk stutta leirppu upp r vasa snum, lt hana glandi viarkol og saug hana fast, mean hn talai.

Brtt hneigist tali a landsdrottninum og heimili hans. Setta dr niur sr, eins og hn vri hrdd um, a orin kynnu a heyrast gegnum fjallgarinn, gegnum hlsana, yfir Hvammsvatn og alla lei heim a hfublinu Hvammi.

"Margt er dularfullt og skiljanlegt forlgum manna, blessunin mn," mlti hn, "og eitt af v er a, a hn Borghildur - prfastsdttirin - skyldi giftast honum Agli. a hefir lklega veri auurinn - lukku auurinn . . . "

"Er ekki hreppstjrinn mesti smdarmaur?" spuri Halla ofurlti kmin.

"Smdarmaur! - J, s er n smdarmaur, heillin mn! Hann er s mesta grtarsl, sem til er hreppnum. - Menn kalla hann "Hvamms-durginn," og sumir kalla hann "Hvamms-Mra"."

"a m llum gera, a uppnefna . Hann er bmaur - er ekki svo?"

"Hann hefir lag a kga f t r ftklingunum. - Nei, Halla mn, bsldin er rum a akka. Hann ga konu og hefir gan rsmann.

"Hver er rsmaurinn?" spuri Halla.

"orbjrn brir minn. - Egill skiptir sr sama sem ekkert af binu. Hann er stugu feralagi um sveitina. Aldrei tollir hann heima. Aumingja Borghildur, - hn hefir ori margt a reyna hjnabandinu. Gu fyrirgefi mr, ef g tala illa um nokkurn mann. - En - " Setta hvslai - "a er sagt, a hann s henni trr. Hn er a minnsta kosti hrdd um hann. - Svo kemur hann stundum drukkinn heim, og ... J, aumingja Borghildur, a eiga annan eins durg. g held llum s illa vi hann."

" tla g a halda me honum," mlti Halla glettnislega. "g held t me eim, sem allir amast vi."

Setta leit forvia framan hana. Hn var ekki viss um, hvort hn tti a lta ljs mehald me slkri skoun.

"Eiga au ekki uppkomin brn?" spuri Halla.

"J-j, orstein, grenjaskyttuna, - og svo telpukrakka um fermingu," svarai Setta og glotti vi. "En g held Borghildur mn, blessunin, hrsi ekki barnalninu heldur." San btti hn vi hvslandi: "orsteinn er einhvern veginn undarlegur og mannblendinn. Menn kalla hann orstein gula. Sumir halda, a hann s ekki me llum mjalla."

tt ekki legi Halla mikinn trna a, sem Setta sagi um heimilisstandi Hvammi, vakti a forvitni hennar og var henni umhugsunarefni.

egar r voru komnar aftur inn bastofuna og ilminn lagi upp r kaffibollunum, likaist Settu um mlbeini fyrir alvru.

"g heyri sagt, heillin mn," mlti hn meal annars, "a hesturinn hafi dotti me ig nni gr. Varstu ekki skp hrakin, blessu manneskjan?"

"Nei," sagi Halla. "g vknai varla."

"En s gus mildi! - en undarlegt er a, hva htt er vi slysum hrna kringum Heiarhvamm. a er ekki einleiki. Hefuru ekki heyrt, hva kom fyrir, egar Jsef slugi var a byggja essa bastofu?"

"Nei."

"Hann var svo undarlega srvitur, aumingja karlinn, og vildi einskis manns rum fylgja. Hr var kofatft hlainu, sem au ummli fylgdu, a ekki mtti rta vi henni. Hann vildi n samt byggja bastofuna hr og hvergi annars staar. En egar hann var a grafa fyrir henni, grf hann ofan mannabein -."

"Mannabein!"

"J, heillin mn. a hefir margt ske essum heiarkotum, sem enginn ekkir. - Menn hafa oft horfi hr sviplega fyrri daga, og sumum veri thst. Einhver sgn er til um a, a konu me barni hafi veri thst, hn skrii inn ennan kofa og di ar. Svo hafi bndinn rifi kofann ofan yfir lki, en morguninn eftir hafi heyrst barnsgrtur undir rofinu - ."

Halla flnai framan.

Setta hlt fram: "Hn kva ofskja bndann Heiarhvammi san. - Viti menn: egar Jsef slugi var a reisa bastofuna, datt hann ofan tftina og vibeinsbrotnai -."

"Er etta satt?"

"J, og meira. ri sar valt tveggja ra gamalt barn, sem hann tti, fram af varpanum, ofan lindina og drukknai."

gn var ofur litla stund. Halla horfi til Settu hlfhikandi.

"Og seinast, egar hann var orinn hr aleinn eftir, lt hann ljs loga yfir sr hverri nttu. Menn sgu, a hann hefi veri orinn svo hrddur. - Og svo vilokin hans. Enginn veit, hva hefir gengi . a segir ftt af einum."

Halla hafi vanist sgum lkum essu fr blautu barnsbeini og efaist ekki um, a sumar eirra a minnsta kosti vru sannar. Margir gtnir og vandair menn, sem hver maur treysti, tku mark eim. Enginn var algerlega laus vi tr vofur, fylgjur og fyrirburi.

Kynlegu glotti br fyrir svip Settu, er hn s, hver hrif sgur hennar hfu. Myrkflnin er mttug. Vel gat hn tt drjgan tt , a Hvammurinn losnai aftur innan skamms. hafi hn ekki komi erindisleysu.

"San eru alltaf a vera hr einhver slys ea smhpp - og sumir ykjast jafnvel hafa ori varir bnum, mean hann st eyi. - - - En a er ekkert mark takandi essu. a getur allt veri hjtr og vitleysa. Maur a treysta gui; kemst ekkert illt a manni. g signi t bjardyrnar kvldin. - g ver aldrei vr vi neitt hreint og mig dreymir aldrei illa; - en a er n kannske v a akka, a samviskan er g - ."

Setta r sr varla fyrir kti yfir v, a hafa komist a essari veilni hj grannkonu sinni. Eftir rlitla stund var hn komin t allt ara slma.

" - Stela, stela, h-h-h!" sagi hn hljandi. "g get aldrei anna en hlegi a v. Allir, sem flytja hinga heiina, eiga a gera a til ess a stela. Allir eiga a vera jfar! Hvernig lst r ? H-h-h! a heldur, blessa flki niri sveitinni, a vi getum ekki lifa hr uppi kotunum n ess a stela f. - - - "Margur heldur mig sig," liggur mr vi a segja. Nokkrum sinnum var a sagt um Jsef sluga, mean hann lifi. (Hvslar): a ttu n stundum slmar heimtur daga. (Htt): g er viss um, a a hefir veri lygi. - Nokkrum sinnum hefir a veri sagt um okkur Finn. - g held, a Hvammsdurgurinn haldi a enn! H-h-h. Og eins og i hafi sloppi! -ekk. Ekki voru i fyrr bin a bija um Hvamminn en sagt vri, a i tluu anga til ess a stela - h-h- h - - -. En bum vi. arna kemur orbjrn brir minn."

a hafi ekki heyrst fyrir gjallandanum Settu, a hundurinn boai gestakomu ti bastofuveggnum. N gekk orbjrn fyrir gluggann og lafur me honum. Rtt eftir komu eir inn bastofuna.

orbjrn var nokkru yngri en Setta. Ekki voru au lk nema til augnanna; smu mdkku flttaaugun voru bum. Hann var mealmaur vexti, hlslangur og axlasiginn, munnstr nokku og opinmynntur. var hann ekki ljtur sndum, en djarflegur og bar hfui loti. Dkkt skegg, gisi, var toppum kjlkunum og kringum munninn. Hann var klddur saumrauum vamlsftum og hafi hellulitaan hlstrefil bundinn um mitti. Blautur var hann og leirugur um fturnar, me buxnasklmarnar brotnar ofan sokkana.

Halla hafi heyrt orbjarnar geti og lti af honum lti. Um hagi hans vissi hn a eitt, a hann hafi eitt sinn veri kvongaur og bi Syri-Krkum; san var hann kallaur Krka-Refur, eftir fornhetjunni, og stundum engu ru nafni.

orbjrn heilsai Hllu hlffeimnislega. San settist hann kofforti, ar sem lafur hafi seti, og krosslagi fturna fram glfi.

"Hvern fjandann ert a slpast?" sagi Setta me uppgerarvtun.

"g kom framan fr Bollagrum," svarai orbjrn stuttur spuna og geri totu munninn. g tlai a f mr kaffisopa hj r. - g held manni veiti ekki af kaffisopa, egar maur er allan guslangan daginn a rpa eftir helv.... rollunum karlsins."

"En svo hefiru gripi tmt, hri, h-h-h."

"Nei, g hitti Finn rminu. Hann sagi mr, hvar vrir. datt mr hug a bja ungu hjnin velkomin Hvamminn."

" - a bja menn velkomna! - h-h-h! a hrn vst mnnum, egar biur eim einhverrar blessunar!"

"a er ekki vst, a mnar bnir hrfi verr en nar, - r eru ekki meiri hrsni. Annars hefi r veri smra a vera hj Finni num veikum en sitja masandi rum b. Svo hafi i veri samrmd -."

"Haltu r saman, rvtti itt, ea g hendi hnyklinum mnum beint gini r, svo hann sitji ar fastur a eilfu, amen!" sagi Setta og skk sig alla af hltri. "a var allt saman r a kenna, a vi fengum ekki Hvamminn. - tlair a tvega okkur hann. ttist hafa hreppstjrann vasa num. , - svei! En a veit gu, a g ann essum blessuum hjnum ess vel a f hann."

Halla horfi au til skiptis. Hn var a hugsa um, hva essi leikur tti a a.

"annig kemur okkur alltaf saman, systkinunum, hvenr sem vi sjumst," sagi Setta hljandi. "En v lta hundkvikindin svona arna ti? tli einhver s a koma?"

Hundarnir geltu kaft upp a fjallinu. lafur leit t um ekjugluggann og s mann koma hgum snum ofan fjalli.

Fleiri litu t um gluggann til a "skra gestinn."

"Egill Hvammi," sagi orbjrn. ", hvert logandi --!"

"Nei, er hann a koma, bannsettur durgurinn! tla g a hypja mig," sagi Setta og nldi saman prjnunum.

orbjrn var orinn vandralegur.

"Hann m ekki hitta mig hr. heldur hann, a g hafi veri a svkjast um allan dag," mlti hann.

"Jafngott hann sji a einu sinni, h-h!"

"Hva g a gera af mr? g kemst ekki burtu fr bnum n ess hann sji mig."

"Skrddu undir rmi, - eins og hundarnir!" mlti Setta.

"oriru ekki a drekka r kaffibolla?" spuri Halla.

"Nei, nei, ekki nna. g tla a fara fram eldhs og fela mig."

A svo mltu hrkk hann eins og ll fram r bastofudyrunum.

Setta kvaddi Hllu me mrgum kossum:

"g kem n brum aftur, heillin mn. - Gu blessi barni!"

lafur fylgdi henni til dyra og tlai a taka mti hreppstjranum um lei. Setta kallai hund orbjarnar, sem hn s ar ti vi, og fr sta me hann, svo ekki skyldi hann vera fyrir hreppstjranum og koma upp leyndarmlinu.


5. kafli

Egill gekk ekki beint heim a bnum, heldur kom hann vi hj heystakknum tninu, gekk kringum hann, uklai honum og tti hann me hnunum. San gekk hann heim a bnum.

lafur bei hans hlainu.

"Vi tkum traustataki ofur ltilli heytuggu grkveldi handa manni til a liggja , sem var hrna ntt," mlti lafur, eftir a eir hfu heilsast.

Egill gegndi flega og svo lgt, a varla heyrist.

"Ekki skulum vi fst um a. eir hafa marga tugguna teki fr mr, sem hr fara um veturna. g lt a vera, ef eir gengju smilega fr v, sem eftir vri."

Egill gekk hgt og leit agtnum augum kringum sig. Hann krosslagi hendurnar bakinu og sptti t r sr tbakslegi vi og vi.

"Vilji r ekki koma inn og iggja kaffi?" spuri lafur.

Egill lt sem hann heyri a ekki. Hann agtti bjarhsin vandlega, skoai fann bjardyrailinu og fleira, sem ekki var eins og a tti a vera, en hafi engin or um neitt af v. San gekk hann fram hlai, st ar egjandi um stund og leit yfir landi.

lafur fylgdi honum me augunum og bei eftir svari.

"Hr mtti hafa strb," mlti Egill loks.

"a getur vel veri," mlti lafur. "Landkostirnir eru gir."

"Hefi g byrja bskapinn minn hr, egar g byrjai hann Hvammi, vri g n orinn efnari."

"Erfileikarnir eru margir. Veturnir langir og - og -."

lafi fipaist vi augnar a, er hreppstjrinn sendi honum.

"a arf dugna og hagsni til ess a ba vel," mlti hann. "eir, sem hafa kosti, rfast alls staar, hinir hvergi."

Aftur var gn. Egill st eins og ur og skoai sig um.

Hlai fli vatni r snjnum, sem moka hafi veri t r bnum og n var farinn a brna. Hreppstjrinn st vatni upp skvrp.

"a hefir veri snjr bnum," sagi Egill.

"Kofarnir eru llegir," mlti lafur.

"Landskuldin er ekki h heldur," svarai hreppstjrinn nokku hvasslega.

lafur agnai og klrai sr hnakkanum. Hann fann til ess, a essi maur r kostum eirra beggja.

"Erindi mitt var a spyrja ig um kgildi," sagi Egill eftir litla gn. "Viltu k, ea viltu heldur sex r?"

lafur hugsai sig um og kaus san a taka k.

"a er gott. - Jja, varst a bja mr kaffisopa. Er kaffi tilbi? g er a tna saman kindur til rningar og vil ekki tefja."

lafur kva a vera tilbi. San gengu eir inn binn.

Halla hafi nota tkifri til ess a vira Egil fyrir sr gegnum bastofugluggann, mean hann st vi hlainu. Henni fannst s maur vera verur srstakrar athygli, sem "llum var illa vi." -

Egill var maur um fimmtugt, en sndist nokkru eldri. Hann var str maur vexti og sterklegur, en ekki fagurlega limaur. fljtu bragi virtist hann eiga "durgs"-nafni skili. Hann var hgfara og seinn llum hreyfingum, gekk lotinn og leit t undan sr. andliti var hann strskorinn, kinnbeinamikill, me strar, lonar augabrr og htt nef. Andliti var rautt og veurteki, augun gr og lgu innarlega. Hri var ljsjarpt og l sveipum aftur me eyrunum, skeggi raujarpt og hrokki um allt skeggsti. Hendurnar voru luralegar me strum rum, fingurnir digrir og klumbslegir me hru siggi hnum og gmum. - a var eins og lfi hefi steypt utan hann hraunskorpu. Fmltur var hann, rmurinn dimmur og mjkur. Hann talai hgt og virtist hugsa sig vel um hvert or.

rtt fyrir "durgs"-haminn var eitthva fasi Egils, sem vott bar um reytu og dulda harma. Ef til vill var hann ekki vikvmur fyrir ytri hrifum, en hann var ekki allur r hrauni.

Egill heilsai hsfreyjunni urrlega og virti hana fyrir sr. Hllu fannst hn rrna ll og minnka, egar essi hvssu augu voru a vega hana og meta.

San settist hann rmi, ar sem Setta hafi ur seti, lagi fr sr hfuna sna og bls milega.

egar Egill var kominn inn bastofuna, lddist orbjrn tnum inn a bastofudyrunum og st ar hleri. Gegnum rifur hurinni gat hann s um alla bastofuna og heyrt hvert or.

egar Egill var sestur niur, var enginn asi honum. Hann fr hgt a llu, talai or og or stangli og agi milli. Kyrrin, sem komin var bastofuna me honum, stakk mjg stf vi skvaldri, sem ur hafi veri ar.

"Var etta ekki Setta Bollagrum, sem var a fara han, egar g kom?" spuri Egill.

v var svara jtandi.

"Mr sndist a," mlti Egill. "Hefir nokkur annar komi hinga morgun?"

Halla leit snggvast til lafs og lt hann vera fyrir svrunum. lafi var engin skotaskuld r v; honum gekk svo vel a leyna augunum.

"Engin lifandi sl," mlti hann.

"N, hvar skyldi orbjrn minn vera a sveima?" mlti Egill eins og vi sjlfan sig. "g hlt, a hann hefi fari hinga upp fyrir fjalli."

"orbjrn? - Rsmaurinn?" mlti lafur eins og hann vri a tta sig v, vi hvern hreppstjrinn tti.

"Rsmaurinn," mlti Egill og glotti. "Ojja, llu m nafn gefa. Hann hefir n veri hj mr san hann htti a ba og er orinn llum verkum kunnugur. Mr hefir falli heldur vel vi hann, skinni a arna. a lakasta er, a hann er alltaf me annan ftinn uppi Bollagrum hj systur sinni."

Egill agi stundarkorn, en spuri san:

"N, hvernig gejast ykkur a nju ngrnnunum?"

Halla agi. lafur var fyrir svrunum:

"au hafa vilja gera okkur allan ann greia, sem au hafa geta."

"Sjum til -!"

"Finnur var me okkur yfir heiina og reyndist okkur gtlega," btti Halla vi.

"Finnur er gamaur, duglegur og srhlfinn. - g vildi feginn vita hann annars staar," mlti Egill.

Hreppstjrinn hellti kaffinu undirsklina og dreypti v vi og vi eins og hann hefi ekki lyst v. Hndin titrai, egar hann bar undirsklina upp a vrunum.

lafur tk vel eftir honum og ttist sj, hva hann vantai.

"Ekki mundi mega bja yur ofur ltinn dropa t kaffi?" spuri hann.

"g akka fyrir," mlti Egill og glanai bragi.

Vibragi, sem lafur tk fram r bastofunni, var honum vanalegt. orbjrn hafi varla tma til a fora sr r gngunum.

lafur var geyminn brennivn, en bragai a varla sjlfur. Hann ekkti, hvern undramtt a hefir, egar gera g kaup.

Eftir a lafur kom inn aftur, lagi ilminn af heitu brennivni um alla bastofuna og fram gngin til orbjarnar.

N svolgrai Egill kaffi strum sopum og var brtt mlhreifari. Halla btti bollann hans hva eftir anna.

"J, vi vorum a minnast ngranna ykkar," mlti hann. "a er n skrtinn bskapur kotinu v. Hamingjan veit, hva au eru a gera arna heiinni, hjnaleysin. Koti stendur stundum tmt sumrin; eru au bi kaupavinnu. au hafa enga k, og allar rnar eirra ganga me dilka. Svo flytja au koti undir hausti og fara a heyja fyrir skepnunum. veturna flakka au stundum til skiptis um sveitina. - J, a er skrtinn bskapur. v hefir n stundum veri kasta framan mig, a g hldi vi jfabli heiinni. eir lta gert a sanna a. g hefi enga stu til a byggja kerlingunni t, v hn stendur prilega skilum. En aldrei held g henni s um mig, - og mr ekki um hana."

Egill agnai og lauk r bollanum, en i hann enn einu sinni.

"rltinn dropa," mlti hann, "svona, ekki meira! a hitar manni innan, kaffigutli, en a er drt. - au vildu endilega f Heiarhvamm. orbjrn er vst reiur vi mig enn t af v a hn fkk hann ekki. au vissu a, a ef au fengju Hvamminn, mundu Bollagarar ekki byggjast, en au vilja vera ein heiinni - hvernig sem v stendur."

orbjrn nsti tnnum af gremju fylgsni snu.

"En hvernig stendur v, a au giftast ekki?" spuri Halla.

"a er n eitt," mlti Egill. "Vi prfasturinn hfum gert okkar trasta til ess a koma eim lglega samb. Finnur vill a, Setta aftekur a me llu. Jafnmgulegt er a sta eim sundur."

"Hvaan er essi Finnur?" spuri Halla.

"Hann er han r sveitinni," mlti Egill. "Helduru ekki, a hn hafi teki hann fr giftri konu! Setta vlar ekki fyrir sr ara eins smmuni. Konan d eitthva um ri sar. Brnin tv eru sveitinni. Finnur gefur ekkert me eim, v hann fr ekkert kaup -!"

Egill hristi hfui.

"a er takanlegt, egar myndarmenn lenda essu lni," mlti hann. "En hver getur bjarga eim, sem ekki vill bjarga sr sjlfur?"

au tluu um etta stundarkorn. Svo st hreppstjrinn ftur.

"akkir fyrir kaffi, kona g," mlti hann og rtti Hllu hndina. Hn var hr eins og eikarbrkur, en handtaki hllegt. " br til gott kaffi. - Bestu akkir, lafur minn. Mr hefir lii vel essa litlu stund, sem g hefi veri inni hj ykkur. g tek mark v, hvernig mr lur, ar sem g kem fyrsta skipti; eins lur manni ar oftar. g kom oft hinga, mean Jsef slugi lifi; - g tti ekki anna eftir en lta Settu Bollagrum spilla eim minningum. Og g kem oftar til ykkar."

Hreppstjrinn var orinn eins og allt annar maur, san hann kom inn. a var eins og "hraunskorpan" hefi brna til muna - a minnsta kosti sem snggvast. N var hann hr bragi og brosandi. lafur kunni sr varla lti af fgnui.

"g er n binn a masa margt vi ykkur", mlti Egill. "En ef i vilji mnum rum fylgja, vari ykkur Settu - hn tali fagurt og ykist vera g og guhrdd. Mn reynsla af mnnunum er s, a eir su oftast visjlastir, sem mest smyrja varirnar me gus nafni. Setta er hundheiin, hva fagurt sem hn talar. Og i ttu a vara ykkur orbirni mnum lka."

"Vilji r ekki dropann, sem eftir er flskunni?" spuri lafur og hlt flskunni upp vi birtuna.

Egill horfi beint framan hann. Augun voru lti eitt farin a sljvgast.

"Segu "", mannskratti!" sagi hann og tk hnd hans. "Vi erum engir hfingjar, hreppstjra-garmarnir, sem rf s a ra. - Jja, lafur minn, g sendi r beljuna morgun."

egar Egill fr, br lafur honum einmli inn sklann og sndi honum a, sem enn var eftir af spesuforanum. San gekk lafur sta me honum inn me fjallinu og sndi honum lambf sitt.

egar eir voru farnir, kom orbjrn inn bastofuna og i kaffi. Hann var kyrr mjg og skalf beinunum. Hann kva Egil svo tortrygginn og illa lyndan, a ef hann kmist a v, hvar hann hefi veri, rki hann sig r vistinni.

San fr hann sta og stefndi upp skari. Hann hljp allt hva af tk, ar til hann hvarf upp fyrir fjallsbrnina.

Niri hlsinum tlai hann a mta Agli seinna um daginn og lsa v fyrir honum, hver skp hann vri binn a ganga og leita a "helv.... rollunum hans." Svo hefi hundskrattinn sviki sig og hlaupi heim a Bollagrum.

etta sama kvld var leynirstefna brinu Hvammi. ar voru au orbjrn rsmaur og Borghildur hsfreyja. Strokkurinn var lagur upp a hurinni a innan, svo enginn skyldi koma inn a vrum.

annig var vandi hsfreyjunnar a bast um, egar hn vildi mla lgmli vi hj sn ea hina ri gesti.

Borghildur var mialdra kona, holdug og svipmikil, fremur fr snum og gerarleg, me stra vrtu vinstri kinninni.

orbjrn sat ltur brkistunni og var a gera sr gott af "sgubitanum." Hann var undirleitur og foraist a lta upp, en glott lk um andliti. etta skipti var bitinn vanalega gur, enda var sagan vanalega g.

- J, j, - hann hafi komi a Heiarhvammi um daginn. anga var ekki amalegt a koma: ung og fgur hsfreyja og aumjkur bndi, - ng kaffi og ng brennivn. Viss maur hefi una sr ar prilega. lafi fipaist ekki, tt hann brygi fyrir sig smskreytni; hann hafi s snishorn af v. Frleiksmunur hjnanna styngi mjg augu; miki mtti a vera, ef mjg vri stlegt me eim. - - Svo gat hann glatt hsfreyjuna me v, a brum yri einni knni frra fjsinu hj henni -.

Hsfreyjan beit saman vrunum og blnai framan. Vartan kinninni rtnai, svo hrin r henni stu beint t lofti. Fagrar konur og brennivn var a, sem hn skai sst, a yri vegi hreppstjrans.

orbjrn gaut til hennar augum t undan sr. Vri nokku til, sem Egill hefi beyg af, var a essi svipur konunnar. Og hann var ekki nsta sjaldgfur.

"Hva skyldu essar manneskjur vera lengi a fara sveitina?" var a eina, sem Borghildur gat sagt.

"Ea - hegningarhsi, heillin mn."

"J, g tlai a bta v vi. - Ea hegningarhsi!"

Halla var ein heima me barn sitt allan seinni hluta dagsins. a hafi sofi lengst af mean gestirnir stu vi. En egar a vaknai, var a vrt og amalynt.

essi fyrsti dagur hennar Heiarhvammi lt henni margt eftir til umhugsunar. N hafi hn fengi ltils httar kynni af ngrnnunum, og upp fr essu mundu au aukast daglega. a var lti tilhlkkunarefni, en engin von um a komast hj v.

Undarlegur kvi og reyja gagntku hana. Lasleiki barnsins var henni hyggjuefni, tt ekki vri hn beinlnis hrdd vi hann enn .

lafur hafi ekki komi heim san hann fr sta me hreppstjranum. Hann hlaut a hafa fari heim a Bollagrum. Hann reyttist aldrei masinu Settu.

Sgurnar, sem Setta hafi sagt um daginn, voru henni minnisstastar. Hrollur fr um hana vi a hugsa til eirra. Undir bastofuglfinu, undir rminu hennar sjlfrar, lgu mannabein, sem engrar blessunar hafi ori aui. a var dulinn glpur, sem engin hegning hafi komi fyrir. Gat a ekki vel veri, a manneskjur, sem dju slkum heiftarhug, ltu eftir sig svipi jrunni og leituu hefnda - hefnda llu mannkyninu, sem hlt hendi sinni yfir svo mrgu hrpandi ranglti? - Og svo ll slysin, sem ori hfu kringum etta afskekkta bli, - allar r gnir dauastrsins msum myndum! a var sem lofti mai enn af rvntingarveini, mttvana hrpum um hjlp, sem enginn heyri nema fjllin, sem hermdu au eftir og hentu eim milli sn.

Aldrei hafi hn hugsa t etta fyrri.

Hn kvei fyrir v a sofna. Hn var hrdd um, a hana mundi dreyma um etta.

Kvldi var hljtt og fagurt, en kalt var a eins og kvldi nst undan.

Halla sat uppi langt fram eftir kvldinu og bei eftir manni snum. Barni svaf vrt og dr ungt andann rminu hj henni. v var vanalega heitt llum kroppnum, en svitnai a ekki.

Hn ri a ekki svo mjg, a lafur kmi heim; henni st a mestu sama um hann. En hn fann a, a hn gat ekki veri ein kotinu, egar hann var ekki heima. Hn var a f anga einhverja manneskju - ekki vri nema niursetning.

Loks httai hn. En egar hn var nsofnu, dreymdi hana, a kona sti hj henni. Hn var ekki viss um, hvort a vri prestsekkjan gamla ea Gurn sluga fstra hennar. Hn sagi vi hana:

"N tla g a taka vi barninu nu; annars verur v of kalt um hjarta."


6. kafli

Halla rei til kirkju hvtasunnudag og hafi me sr barni til skrnar. notai hn sulinn prestsekkjunaut fyrsta skipti. Hann var djpur, me hum brkum og hrri sveif, enda gert r fyrir ykkri sessu og fgru sulkli, sem n vantai. a var v lkast v, a hn sti hrmuum hgindastli. Barni reiddi hn fangi sr, en hafi til lttis bundi linda utan um sig og a og aftur sulsveifina. lafur gekk me hesti hennar.

Halla hafi veri efa um a, hvort hn tti a leggja me barni etta feralag. a hafi veri veikt alla vikuna, stundum me talsverri hitastt, og enn var v ekkert fari a batna.

En henni fannst hn mega til. Skrn barnsins mtti n ekki dragast lengur. Hn hafi samviskubit af v, hve lengi hn hefi dregist, og var hrdd vi, a a vri mgun vi gu. N mtti til a vera af v, ef mgulegt vri.

Setta Bollagrum hvatti hana heldur. Hn kva ekkert ganga a barninu; etta vri meinlaust kvef, sem n vri a ganga, og jafnframt vri barni lklega a taka tnn. lafur tk sama strenginn.

Og fyrst veri var bjart og bltt hvtasunnumorguninn, bj Halla sig skyndi og lagi sta.

Margt flk var vi kirkju ennan dag. Halla ekkti ar varla nokkra manneskju. a var hvtasunnuftum og hvtasunnuskapi. Unga flki lk sr og hoppai, mean a bei eftir messunni, hsfreyjurnar stu hvirfingum og tluust vi hlfum hljum, en bndurnir smhurfu t fyrir vegg, tveir ea rr saman, til ess a spa vasapelunum. Allir drgu a a setja upp kirkjusvipinn, a minnsta kosti anga til samhringt yri.

Alls staar, ar sem Halla gekk um, hljnai allt samtal. Menn horfu hana forvitnisaugum, og eftir sr heyri hn suu af samtali um nju hsfreyjuna Heiarhvammi. Einkum fannst henni hsfreyjurnar tla a gleypa sig me augunum. gaf engin eirra sig a henni.

Halla hafi hlfgaman af v, hve mikla eftirtekt koma hennar vakti. Hn var sannfr um a, a langmestu tindin, sem menn hefu heim me sr fr kirkjunni etta sinn, vru au a hafa s hana. Enn mundi ekki vera tala illa um hana. etta mt mundu menn nota til ess a agta hana krk og kring. Sar, egar menn fru a bera saman athuganir snar, kmu dmarnir.

Henni var lttara skapi en vanalega. Hr var hn ruggari, innan um alla kunnuga, en heima sveit sinni. au augu, sem hr hvldu henni, kitluu gn, en au stungu ekki eins og augun ar. au festu sig mest vi au einkennin, sem mest bar .

Hllu var boi inn me barn sitt, ar til messan byrjai. Flestir arir voru ti vi. En egar hn kom t aftur, st yrping manna utan um sulinn hennar, sem lafur hafi lagt kirkjugarsbrnina.

Hn kom aftan a hpnum og heyri vning af mli manna. Einhver kvenrdd hafi hst: Naumast vri a, a hn brist , heiarblisdrsin! eir gtu a, sem byggju heiinni! essi sull vri sjlfsagt gamall ttargripur; einhvern tma fyrndinni hefi hann lklega veri binn til handa biskupsfr. - - - Hann vri vonandi vel fenginn. - -

Hinir, sem ar stu, hlustuu skrafi athugasemdalaust og hlgu a. En egar vart var vi Hllu, hnippti hver annan og agnai, og mean hn gekk fram hj til sluhlisins, tvstraist hpurinn. Enda var fari a samhringja, svo ekki mtti fresta v lengur a ba svipinn undir "gnguna gushs." Mrgu urfti a rma burtu r honum, sem var fr "hfingja essa heims."

Hllu rann dlti skap vi a, sem hn hafi heyrt. a var satt, sem Setta Bollagrum hafi sagt henni um skoanir byggamanna heiarbunum.

Gujnustan var endurtekning v, sem hn hafi vanist fr barnsku; hvorki verri n betri en vanalega. Lakast var a, hve illa henni gekk a agga niur barninu; a var svo veikt og amalynt; og eitt sinn var hn a fara me a t r kirkjunni, svo a glepti ekki um of kirkjufriinn.

Eftir prdikun var sveinninn skrur inni krnum. Egill Hvammi og orsteinn sonur hans voru skrnarvottar; Borghildur Hvammi var ekki vi kirkju ennan dag. Halla r nafninu og lt sveininn heita Halldr - " hfui pabba snum."

Halldrs-nafn var til murtt hennar; v gat hn brugi fyrir sig, ef einhver spyri.


leiinni heim fr kirkjunni komu au lafur og Halla vi b eim, er Brekka ht. Hann st undir hlsunum og var nstur fjallgarinum, egar essi lei var farin.

ar bj bndi, sem Sigvaldi ht, og Margrt kona hans. Setta Bollagrum hafi stundum minnst au hjnin og heimilisbraginn ar, svo Hllu var ekki me llu forvitnislaust a koma ar vi.

egar au voru a fara heim a bnum, bar ar a Egil fr Hvammi og orstein son hans lei fr kirkjunni. eir uru eim samfera anga heim.

egar au komu heim hlai, kom hsfreyjan t mti eim, heilsai eim bllega og bau eim inn. ba hn au afskunar v, hvernig ar sti . Gestum vri tplega binn bjandi, v n hefi "telpan eitt vitleysiskasti."

Margrt var kona um fertugt, h og beinvaxin, sviphr og blendin svip. Hri var dkkjarpt og grft, andlitsliturinn skugrr. Hn var smilega bin og kva allmiki a henni.

t r bnum heyrist mur af undarlegum hljum. Margrt gekk undan eim inn binn og vsai eim lei lngum, dimmum gngum. Eftir v sem innar kom gngin, skrust hljin og voru lkust skrum villidri. Halla hlt fram me hlfum huga, og barni fr a grta fangi hennar.

egar inn kom bastofuna, var gestunum liti rmflet frammi vi dyrnar. ar voru rmft ltil sem engin, heyrusl ofan fjlunum og breiuslitur ar ofan . Allt var etta bgglum og hrgum sitt hverju rmshorninu, og lagi aan faef.

rminu l str strigapoki, ttroinn af einhverju, og var bundi fyrir opi. Ekki hafi hann fri, en byltist eirarlaust endanna milli rminu. aan komu hljin. Stundum vottai fyrir hndum og ftum, hnjm og olnbogum pokanum, en af rum glum, sem ar skaut t, mtti ra, a einhvern veginn vri a kynlega skapa, sem pokanum vri.

Heimaflki var flest ti vi, sumt ekki komi heim fr kirkjunni. Gestunum var fylgt inn innri enda bastofunnar. ar sat hsbndinn framan rmi snu og var a bora gt undir spengur brotna leirskl. Leirsvarfi l flekkjum hnjnum honum eins og mjlsldur.

Sigvaldi var grannleitur maur me ljst alskegg, gisi, unnar varir og beint nef. Svipltill var hann og fremur gmannlegur.

"g er n a vinna ofur lti hndunum, htisdagur s," sagi hann me fremur einfaldlegu brosi, egar gestirnir hfu heilsa honum. "g held mr veri ekki tali a til syndar dmsdegi. Messutminn er vst liinn."

"g held a s eins gott eins og a sitja auum hndum," sagi hsfreyjan og kerrti hnakkann. "Me ijuleysinu jnar maur engum nema skrattanum. Og fyrst hann nennir ekki a lesa gusorabk, . ."

Leirrgara-slmabkin - sem margir nefndu Leirgeri - l ar borinu. tlit var fyrir, a Sigvaldi hefi nlega tt a velja milli hennar og sklarbrotanna, og teki heldur sklina af tvennu illu.

au urftu nstum v a kallast , svo au heyru hvort til annars fyrir hljunum r pokanum. Margrt gekk a rmfletinu, tk yrmilega strsta glnum, sem st t r pokanum, og mlti:

"Httu n essum hljum, Salka mn. a eru komnir gestir. eir mega ekki heyra essi skaparlti til n."

a var auheyrt, a Salka skildi, hva vi hana var sagt, v hn herti hljunum allt hva af tk og tpti einhverjum orum, sem ekki skildust.

"a er annars gott, a hreppstjrinn heyri n einu sinni sjlfur, hvernig hn ltur," sagi Margrt me beisku glotti. "Hann trir v aldrei, hva illt er a fst vi hana. Vi erum sannarlega vel a v melagi komin, sem vi fum me henni. En fjandinn sjlfur m hafa hana fyrir sama melag framvegis. N getur hirt hana sjlfur, ea komi henni annars staar fyrir, ef vilt ekki hkka melagi."

Egill glotti kampinn og agi.

- var enn ekki komin s skipun sveitaml, sem skmmu seinna komst . Hreppstjrinn var eini veraldlegi valdsmaur sveitarinnar. Undir verksvi hans heyru ll ftkraml, ll umbosml og ll lgregluml; eru talin helstu einkenni stunnar. Annars var verksvii svo umfangsmiki og erfitt, a ekki var a fura, tt eitthva fri handaskolum, enda sjaldan gerur lfaytur t r v, tt a kmi fyrir.

essi sslan hafi reytt Egil og mtt hann meira en nokku anna. a var ekki vinslt starf a heimta af mnnum skatta og skyldugjld, egar illa rai. hafi hann ar landslg og yfirvld a bakhjarli, svo ekki tji mti a mla. Verra var a fst vi illvga sakamenn og hvergi nrri httulaust. En langverst af essu llu saman voru ftkramlin. Undir au heyru allir urfalingar sveitarinnar sjlfrar, allir flkingar, allir hreppaflumingar og allt millihrepparefi. egar Egill leit yfir a allt saman huganum, fannst honum a vera meira en ng til ess a gera mealmann vitlausan einu missiri.

var aldrei af v, a hann segi af sr hreppstjrasslaninni. Jafnan fannst honum, egar tti a hera, sem hann mundi kunna illa vi sig, egar annar maur vri orinn hreppstjri. Staan hafi mislegt sr til gtis. Argsemi hennar tti hann a a akka, a hann var ekki uppnmur vi hva eina. Og tt staan geri hann ekki vinslan, btti hn a upp me v a gera hann voldugan. Vegna stu sinnar gat hann veri me nefi niri mrgu um alla sveitina og hlaut a komast a fleiru en mnnum tti vnt um. ann htt rekst maur au vopn hvern mann, sem best bta. Egill kunni me au a fara. Margir ttu miki undir honum og - allir voru hrddir vi hann.

N var svo komi, a Egill undi sr eiginlega hvergi nema hreppstjra-umsvifunum. Allt anna var ori honum hlfkunnugt. Allt lf hans var helga essum umsvifum; hvert atvik, hver hugsun og hvert spor st beinu ea beinu sambandi vi au. Og fr eim var hraunskorpan runnin. -

Halla fr a irast eftir v a hafa fari inn ennan b. essi hlj gengu gegnum hana, og a v fremur, sem hn vissi ekki, hva a essari manneskju gekk, sem var pokanum. Barni var htt a grta, en i ekki brjsti. a sat hlustandi kjltu mur sinnar og skimai allar ttir.

"a er lklega best a leysa telpuna r pokanum," mlti Margrt hlfnug. "Hver veit nema dragi niur henni."

"J, gskan mn, n skal g undireins . . .," sagi Sigvaldi og bls leirsvarfi burtu r gatinu, sem hann var a bora.

Aldrei var Sigvaldi stimamkri vi konu sna en egar hreppstjrinn var ar vistaddur, og aldrei var Margrt nugri vi hann en . Hann vissi, hvernig v st. Henni var a vsu np vi hreppstjrann. Samt gat hn aldrei gleymt v, a vinkona hennar, Borghildur Hvammi, var sett skr hrra me giftingunni, ar sem Egill var hreppstjri. N stu eir saman hjnarminu, bndurnir, en hn gagnvart eim og bar saman.

" hefir broti kvarann inn einu sinni enn , gskan mn," sagi Sigvaldi um lei og hann st ftur. Kvarinn l tveim hlutum fyrir ofan hann rminu. ur hafi hann tvvegis veri spengdur.

"g held hafir ekki anna a gera en spengja hann einu sinni enn," mlti Margrt. "Mr var skapbrtt vi telpuhina - er a ekki von? En g s eftir v, a g danglai ekki hana me rmfjlinni."

"Hver er essi aumingi?" spuri Halla.

"Hn er systurdttir hans Sigvalda mns," svarai Margrt hslega. "ess vegna er henni alltaf troi upp okkur. Enginn vill hafa hana. Hn er hlfviti og krypplingur - og ekkert anna en illska. Eitt af essu vri lklega ng til ess, a smilega vri gefi me henni."

"Hreppaingi er n brum," nldrai Egill. "a verur vst ekki um anna a gera en bja hana upp."

Margrt hl svo htt, a glumdi bastofunni:

"Bja hana upp - ha-ha-h! Eins og nokkur fari a bja etta kvikindi! Nei, hn verur vst "rskuru" hinga -."

Egill agi og glotti.

"Hefir hn veri svona alla vi?" spuri Halla.

"Nei. a yrmdi svona yfir hana, egar hn var rija rinu," mlti Margrt. "a eru formlingarnar hennar mur hennar, sem koma fram henni. Gu minn gur! - g hefi aldrei heyrt annan eins munnsfnu."

"tli a?" sagi Sigvaldi og klrai sr hnakkanum um lei og hann gekk fram eftir glfinu.

"Vertu ekki a taka svari hennar, gribbunnar," sagi Margrt. San btti hn vi me htlegum rmi:

"Formling illan finnur sta,
fst mega dminn upp a."

Sigvaldi leysti fr pokaopinu og tk svo botninn honum. Salka veltist bggli t um opi og tk til a hlja eins og veri vri a kitla hana.

Rtt eftir fr Margrt fram r bastofunni og kallai bnda sinn me sr. voru gestirnir einir inni hj krypplingnum.

Salka hl islega nokkra stund. Svo hniprai hn sig saman einu rmshorninu, horfi strum augum gestina og agi.

Stundarkorn var ekkert tala. Gestirnir horfu hljir essa undarlegu nttrusm. Loks mlti orsteinn sonur Egils hlfum hljum:

"Skelfing er vst fari illa me ennan vesaling."

"Hn ltur vst lka ttalega illa," mlti lafur.

au litu ll til Egils, v honum var tla a svara. Hann agi fyrst, en mlti san:

"a hefir lka eitthvert blessa lag v flki hrna, a lta hana lta sem verst, egar von er gestum. Einkum , egar lur a hreppainginu."

San st hann ftur og gekk fram a fletinu til krypplingsins. Salka vafi handleggjunum utan um hfui, eins og hn byggist vi hggi, og orgai upp.

"Komi i hinga," mlti Egill hlfhtt.

au komu egar fram a fletinu til hans. Salka sefaist, egar hn s, a ekkert illt tti a gera sr, og horfi hlffeimnislega upp au til skiptis.

Hn var 17 ra og enn barnsleg tlits. Hrundi var hvtt og smgert, kinnarnar unnar og roalausar. Augun voru str og skr og lgu utarlega. Hri var allt flkabendu og fullt af heyi r rminu; sst, a hfui var eitthva aflaga. Kryppan var t r bakinu vinstra megin; brjstbeinin voru ll r lagi og a var sem hfui sti vibeinunum. Hendurnar voru strar og bru menjar talsverrar vinnu. Hn var kldd llegum flkum og s va hana bera.

a, sem Egill vildi sna eim, voru blir blettir krypplingnum til og fr. Sumir voru gamlir og farnir a gulna, arir voru nir.

"g kann betur vi, a fleiri en g sji, hvernig hn ltur t," mlti Egill.

au hjnin og orsteinn horfu aumkunaraugum essa hryggarmynd mannlegrar tilveru. En Egill hafi anna fyrir stafni mean. Hann uklai glfi me ftunum; san seildist hann upp sperruna og strauk gmunum gtilega eftir henni.

"Hr var n virki fyrra," mlti hann. "Sji i ekki grpi glfinu og naglafrin arna uppi sperrunni? tti a telja mr og rum tr um, a hn vri svo band, a sl yrfti utan um hana. N er virki fari, en pokinn kominn stainn."

Egill hristi hfui og glotti kmilega.

egar au voru aftur komin til sta sinna, spuri Halla:

"Er essi aumingi mllaus?"

"Ekki er a me llu," mlti Egill. "eir, sem venjast henni, geta tala vi hana fullum fetum. Hn er aflltil talfrunum og tpir aeins orunum. En heyrnin er g."

Dltilli stundu eftir a au voru farin fr Slku, tku au eftir v, a hn var htt a horfa au, en skimai um bastofuna. Allt einu tk hn undir sig stkk og klifrai upp brkina milli rmanna. aan ni hn upp hillu, sem var uppi yfir rmunum. ar st matur eins vinnumannsins, sem ekki var heima. Salka reif haran fiskhelming af diskinum og hniprai sig me hann ofan flet sitt.

"Hamingjan hjlpi mr! Hn er svng lka," mlti Halla.

"Hva anna?" mlti Egill. "En etta hefi hn ekki ora, hefum vi ekki veri hrna.

Skmmu seinna kom hsfreyjan inn me heitar pnnukkur handa gestunum. Hn s, hva Salka hafist a og reif af henni fiskhelminginn. Salka br handleggjunum fyrir hfui og rak upp skur. Margrt htti vi a berja hana, en lt sr ngja a tha henni fyrir jfna. San henti hn hana fiskinum aftur. - -

egar gestirnir fru af sta, fylgdi Margrt eim til dyra og kvaddi au me mestu blu. Egil ba hn a skila krri kveju til "blessunarinnar hennar Borghildar sinnar."

Lei eirra Hvammsfega og Heiarhvammshjna l saman upp hlsinn. egar au voru komin sta, hneig samtali brtt a Slku. Egill var henni kunnugastur og sagi fr.

Hann kva stlkuna heita Salgeri, tt aldrei vri hn kllu anna en Salka. Hn vri barn ftkra foreldra, sem hefu egi af sveit, en vru n bi din. Framan af hefi hn veri hraust barn og myndarlegt. En egar hn hefi veri rija rinu, hefi hn ori fyrir falli. a vri orskin til eymdar hennar. Hitt, sem Margrt hefi sagt um formlingar mur hennar, vissi hann ekkert um anna en a, a hn hldi v lofti og notai a til ess a gera lti r skyldmennum Sigvalda sns. Barni hefi dotti inn um vindauga heyhlu. a hefi veri meira en seilingarhtt fall og hart glf undir. Hn hefi legi lengi roti og hfui hefi talsvert aflagast. Mnuum saman hefi hn legi milli heims og helju. En egar henni hefi loks fari a batna, hefi ori r henni etta veraldarviundur.

v fri fjarri, a hn vri rvita. En hitt vri satt, a hn hefi litla stjrn gesmunum snum. a geri hana erfia vibar. Kti hennar vri ofsaleg, og ef hn reiddist, ri enginn vi hana, sst me illu. v verri mefer sem hn mtti, v ari yri hn.

En vri hgt a lynda vi hana, mtti hafa mikil not af henni. Hn vri sterk og hraust til heilsu, rtt fyrir etta vaxtarlag. yrfti jafnan a hafa eftirlit me henni, og aldrei mtti senda hana langt burtu fr bnum.

Hann kva engan hreppsmaga hafa reytt sig eins miki eins og Slku. au Brekkuhjn vru bin a koma hana slku ori, a erfitt vri a koma henni fyrir. au fru illa me hana og ttust aldrei f ng me henni. Samt vildu au raun og veru ekki missa hana fyrir nokkurn mun.

mean Egill sagi fr essu, leit Halla spyrjandi augum til lafs vi og vi. lafur r , hva hn hugsai, og fr a reikna huganum, hve mrg kindaver hlft anna magamelag vri.

Eftir a Egill hafi loki mli snu, spuri Halla, hvort hann vildi lta ennan maga til eirra lafs. Hn kva sr leika hug a reyna, hvort ekki mtti lynda vi Slku.

Agli kom etta mjg vart. Hann leit til Hllu hlf-forvia og s egar, a henni var etta blalvara. Og egar til lafs kom, var hann v fullkomlega samykkur. etta var Agli miki gleiefni. a var svo sjaldan, a honum var rtt hjlparhnd sveitarmlum.

"g kalla ig strhuga," mlti hann vi Hllu. "En i geri mr mikinn greia me v a taka Slku a ykkur, og sjlfsagt er a gott verk. g hef aldrei efast um a, a miki mtti laga hana me skynsamlegri mefer. Ef til vill mtti takast a kenna henni svo miki, a hgt vri a ferma hana. Brekku verur hn aldrei anna en villidr."

"En ef au Brekkuhjn vilja ekki sleppa henni me gu -?" mlti lafur hlfhikandi.

"Lti mig um a," mlti Egill me drgindabrosi. "g skal skja hana sjlfur heim a Brekku og fra ykkur hana." -

ur en au skildu ar hlsinum var etta bundi fastmlum.


Daginn eftir kom Egill me Slku ofan a Heiarhvammi.

Hn hafi gengi alla lei, en var n orin reytt, svo hn var splkorn eftir Agli ofan fjalli. Skr var hn til fara en daginn ur, ekki vri hn vel bin. Ofur ltinn kltbggul bar hn xlinni, sem ft voru hntt innan . a var aleiga hennar.

"Hvernig leist hsfreyjunni Brekku essa rabreytni?" spuri Halla, egar Egill var setstur a kaffi inni bastofu.

Egill svarai og hl vi:

"Eg veit a ekki. Hn sagi ekki eitt einasta or. g held a hafi gengi fram af henni. Satt a segja hafi g ekki mikil umsvif. g sagist vera a skja Slku og hn yri a ba hana sta undireins. - held g, a hn hafi ekki veri gu skapi, v hn gleymdi alveg a bija a heilsa Borghildi minni."

"Hn hefir vita, hvert Salka tti a fara."

"Ekki sagi g henni a. - held g, a hn hafi rennt grun a, v egar g var kominn t tn me krypplinginn, sendi hn mr tninn og ba a heilsa Hllu Heiarhvammi. Svo rausai hn eitthva, sem g heyri ekki."

mean Egill st vi, sat Salka kofforti vi rmi og datt hvorki af henni n draup. egar hann var farinn, fr hn a sna af sr nokkra g. blkaist hn nokku vi a, a f saningu sna af gum mat.

Erfiast tti Halla me a f a vo henni og greia hr hennar. Salka sparkai, br hndunum fyrir hfui og hljai eins og tti a berja hana. gat Halla me lagni og blmlum komi fram essu nausynjaverki. egar v var loki, sndi hn Slku spegil. Salka r sr varla af kti yfir v, hva hn var orin falleg. Fagnaarlti hennar voru lti betri en ekktin. Halla tti vk a verjast fyrir klappi hennar og kossum.

grjtblkinum frammi vi dyrnar sl lafur saman rmi handa Slku. Nokkrum fjlum var slegi upp me veggnum bak vi rmi, til skjls gegn kuldanum og sagganum r veggnum. Rmft voru ltin anga, og brtt gaf rm Slku hjnarminu ekkert eftir.

egar Salka var httu um kvldi, settist Halla hj henni og lt hana hafa upp eftir sr "Fair vor." Hn tpti llum orunum, svo Halla sannfrist um, a hn mundi fljtt komast upp a skilja ml hennar.

Rtt eftir sofnai hn. Bros lk um hi barnslega andlit hennar svefninum. Halla horfi hana me ngjubrosi. Henni tti vnt um a sj, hve vel essum munaarlausa vesalingi lei fyrsta kvldi nja rminu snu.

Henni fannst n egar eins og hn tti Slku hvert bein. Atvikin, sem hfu leitt r saman, voru svo undarleg, a a var eins og au bru vott um hulda handleislu. Henni fannst sr fengi hendur skyldustarf til ess a rkja sr til afreyingar einverunni - miki og hleitt skylduverk, sem mundi auga lf hennar me ngjulegum rangri.

Lttilega varpai hn ndinni, egar hn sneri sr fr rmi Slku til ess a sinna ru skyldustarfinu, henni enn nkomnara. a leit ekki t fyrir mikla nturvr fyrir henni. Barni var ori miklu veikara en a hafi veri ur en hn fr til kirkjunnar.


7. kafli

Heiarnar dkknuu, hagarnir grnkuu me hverjum landi degi. N var lii vori, og sumari fr hnd.

Viir tku a laufgast. Sinan mrunum hringai sig niur og hvarf, en grnum teinungum skaut upp. Sleyjar og fflar breiddu r blmknppum snum tnunum, lambablmin tindruu eins og stjrnur grundunum og grasgeirarnir fjallahlunum uru lifrauir af blbergi.

Mfuglarnir kru eggjum snum. Karlfuglinn var varbergi og geri "eggjammmu" avart, ef eitthva tortryggilegt var ferum. Rjpan var orin samlit munum, svo valnum gekk illa a koma auga hana. bkkum tjarnanna stu andsteggjarnir bsperrtir og lituust um. var ndin auvita ekki langt fr. - Sumar andirnar voru komnar flot me 5-6 rsma hnora eftir sr, ekki firaa, heldur kaflona. eir bru vnglrunum vatnsskorpuna, til ess a reyna a fylgja mur sinni eftir. En snemma lru eir a stinga sr - leggja vnglrurnar upp a kroppnum, teygja fram lkurnar og smjga gegnum vatni eins og lar. a geri mamma gamla ekki betur.

a var fari a lifna heiinni. Sveitamenn voru farnir a reka anga geldf. Daglega kom a ofan skarsbrekkurnar strum breium, me hundg og hvaa. Niri heiinni, nnd vi kotin, var skili vi a; eftir a tti a me sig sjlft. Kindurnar voru hlslangar og mjstroknar eftir rninguna, lkar v, sem r hfu veri fm dgum ur, mean r "klddu klaufina." r voru lttar spori og leikur og galsi eim, v n var hi langra frelsi fengi. Innan um rna f, sem dreifi sr um heiina, sust nokkrar kindur rnar ea hlfrnar, sumar me lmb eftir sr. r bru a me sr, a r voru anga komnar leyfi og sjlfsagt mestu kk.

Vi og vi heyrust skot heiinni. Skothvellirnir kstuust fjall r fjalli me margfldu bergmli, ar til sasti murinn barst burt me golunni. Tveim mnnum br fyrir vi og vi, en stundum hurfu eir dgum saman. a voru grenjaskytturnar. eir sust reika um heiina, hljir og alvarlegir, me byssurnar snar xlinni og malpoka yfir verar herarnar. Hgt fru eir og lgu lei sna um hir og brnir, en eir skimuu hvasst eftir fagurgrnum blettum, me holuopum og moldarhaugum fyrir framan. a voru grenin. Tfurnar hfu sem s tn kringum bli sn, eins og arir eir, sem vel ba. Og eirra tn voru grasgefnari en annarra. Ekki var lgftu etta sjlfrtt og ekki var hn blind fyrir skasemi ess, v grnkan leiddi heim til hennar velkomna gesti. En lofti, sem gufai t um grenismunnana, var gtt miklu nringarmagni fyrir grasi. ess vegna lgust hyggnar og reyndar lgftur aldrei gmlu grenin, sem mikil rkt var komin ; r grfu sr heldur n.

Aalgrenjaskytta sveitarinnar var orsteinn sonur Egils Hvammi, tt ekki vri hann nema tjn ra a aldri. a ttu firn mikil, egar Egill fl honum ann starfa; en s skoun var n dau. Engum hafi fyrr n sar tekist jafnvel. Verki var hinum einrna, mannblendna unglingi einkar vel a skapi. gull eins og svipur hvarflai hann um heiina og leit agtnum augum kringum sig. egar hann fann greni, settist hann um a eins og riddaraborg, vakti yfir v, leit ekki af v ntt n dag fyrr en hann var binn a vinna a. fr hann a leita a v nsta. Kuldinn beit ekkert hann; hann lt fenna yfir sig greninu, egar svo bar undir. reytan bugai hann aldrei, og svefn hans var oft tum ekki lengri en blundur mfuglanna. Ef hann urfti byssunni a halda, miai hann fljtt og ruggt, og skeikuu ekki skot hans. Flestir kvrtuu undan v a fylgja honum essu feralagi, og sumir gfust upp, en allir dust a hreysti hans og olgi. Hann gaf v engan gaum og gekk egjandi fram hj hverjum manni. Ef einhver mlti honum lofsyri, blronai hann af feimni, var undirleitur og brosti eins og strt barn.

- in niai me ungum og um hreim fram hj heiarblunum. Lengra burtu, ar sem hn svall hvum ea braust um klettarengslum, heyrust til hennar dimmar dunur. a var gamalla manna ml, a a vissi landtt, egar dunur heyrust nni inn me fjallgarinum, en haftt, ef r heyrust utan me honum. N vissi in alltaf landtt; n virtist sunnanblrinn vera einvaldur heiunum.

Sporakst sust rstrauminum; - lttir og fjrugir silungar, nrunnir af hafi, utu eins og rvar upp mti strustu strengjunum. eir voru bldkkir baki, nstum samlitir vatninu, en kviurinn var rsrauur. Mitt milli essara tveggja lita l silfurbrynjan me glitrandi spng vi spng. eir tkust upp r vatninu og hentu sr boga yfir hvaana; ru eir ekki vi fjri. ess milli voru eir latir. lgust eir hl undir dimma bakka ea stra steina, bru uggana til a halda sr vi og hvldu sig undir nsta sprettinn.

Menn vissu af eim nni, en fum tti til vinnandi a eltast vi . hafi lafur Heiarhvammi undur gaman af a ggjast eftir eim, egar hann var gangi mefram nni. En tti hann ekkert veiarfri; en - hann ht eim v a hugsa til eirra seinna.

Silungarnir su hann bakkanum, en hrddust hann ekkert. - En eir su ekki annan vin, miklu skari, sem lei fram htt lofti uppi me hgum, jfnum vngjatkum og var veiihug. Hann bar vi himinblmann eins og ltill dkkur krossdll. En krossdllinn var gddur hvssum augum og var ekki lengi a renna sr niur, egar eitthva bar til veia. Og ef hann kreppti klna um eitthva, hlt hann fast. a var ekki httulaust fyrir feitan urria a liggja upp vi bakkann og baka sig slskininu, ef rninn var nlgur. -

Yfir llum heiarflkunum hvelfdist vorhimininn, blr og bjartur. N l ekki hrarblikukpan ofan fjllin; n var htt undir hvelfinguna og vtt t til veggja. Hvergi er himininn hreinni og fegri en ar. - Dag eftir dag var sama veri, sama birtan og blan. unnar hvtar skjaslur liu hgt yfir himininn, htt yfir llum tindum. milli eirra og gegnum r s himinblmann, og fyrir slinni gtti eirra alls ekki.

Hin sla sumart var byrju heiunum. mean hn st yfir, var sem nttran geri sitt trasta til ess, a llum brnum hennar lii ar vel. Hn urfti a bta essum lndum upp marga vgarlausa vetrarhrku.

a var okuslla niri sveitinni. okubakkarnir fr hafinu komu vi og vi og fylltu dalina. En upp heiarnar komst okan mjg sjaldan um etta leyti rsins; fjallgarurinn st fyrir henni eins og veggur. Fyrir ofan hann var meira slskin og meiri andblr en svo, a hn gti haldist ar vi.

okustrkarnir teygu sig upp fyrir fjallabrnirnar, geru miki r sr, - geispuu svo eins og vofur yfir krossmarki, hjnuu og hurfu okuhafi a baki eirra. - Hvtar, ttar okuljur, seigar sr eins og kvoa, teygust inn r fjallaskrunum. ar mttu r fjallablnum, hreinum og hressandi, og drgust aftur a upphafi snu. - Ea r oldu ekki birtuna a fjallabaki, eyddust og uru a unnum drefjum, vart snilegum, uns r hurfu me llu. - - - - - - - - - - - - Nei, - a voru mannahugir.

Sumir litu forvitnisaugum yfir fjallahryggina, til ess a skyggnast eftir v, hva gerist a fjallabaki.

Sumir steyttu hnefana upp yfir fjllin og gnuu heiarbunum.

Og enn arir lddust me jrinni eins og kvikindi - skriu kvinum til ess a komast fri, og drgu sig hl, ef komi var auga.

Margrt Brekku r sr varla fyrir gremju, san Egill stti til hennar krypplinginn. Vi Egil var til ltils a illskast; en Hllu skyldi hn muna ennan greia.

orbjrn "Krka-Refur" vann kyrrey, en me kvei mark fyrir augum. Honum hafi ekki tekist a hindra a, a au lafur og Halla fengju Heiarhvamm. Vi v var ekki gert han af. N var fyrir hndum a koma eim burt aan aftur.

Ekki var vert a ganga berhgg vi au Heiarhvammshjn og sna eim fjandskap. var ekki vnlegt til rangurs a reyna a telja Agli hughvarf a svo stddu; hann virtist hafa meiri mtur en svo essum nju landsetum snum.

ess vegna var a reyna krkaleiir.

r v afbri hsfreyjunnar Hvammi var vakin, var hn sver a, er sjlft hj. - N fkk hn nja brningu. Egill hafi frt eim Heiarhvammshjnum drasta maga hreppsins, - rifi hann upp r "besta sta" fr "besta flki!" a var takanlegra en svo, a a tki nokkrum trum, a sj blessunina hana Margrti Brekku grta af sknui eftir ennan krossbera, sem henni hafi tt svo undur vnt um - v grti hafi hn, egar hn sagi vinkonu sinni fr essu. - Hlft anna melag - a munai n ekki um minna! - etta nja go hreppstjrans Heiarhvammi urfti ekki anna en benda , hvaa frnir v knaist a iggja, - -. Hn tti engin or til - -!

Hllu var kunnugt um margt af v, sem skrafa var um hana fyrir nean fjallgarinn. Setta Bollagrum annaist a. Hn var annan daginn heima Heiarhvammi, en hinn niri bygginni og bar frttirnar milli. Stundum var hn bum stunum sama daginn.

Ekki var Halla orsjk, en gaman hafi hn af a frtta, hva um hana vri tala. Setta frddi hana jafnframt um mislegt fleira, er ngrannaflkinu kom vi.

Bi af v, sem Halla hafi sjlf s, og eins hinu, sem Setta sagi henni, ttist hn geta gert sr nokkurn veginn ljsa grein fyrir mnnunum og samlfi eirra essu nja byggarlagi.

a var lkt v, sem hn hafi ur ekkt. - Gamla sagan nrri tgfu.

Mennirnir voru ekki illir raun og veru; en gir voru eir ekki heldur. Flestir voru mitt milli; hvorugt hfu eir dug til a vera. eir voru ltilmenni.

eir hfu margar hyggjur og margt fyrir stafni. En var a eitt, sem eir geru allir og geru a furanlega miklu brerni: a var a leita - leita hver a annars brestum, hver a annars yfirsjnum, ekki til ess a hafa a til daglegrar notkunar, heldur til ess a skla v undir kpunni eins og hrbeittum rtingum, og nota a egar l .

a var skilyri fyrir valdi og vegsemd a eiga sem flesta slka rtinga, geyma vandlega og kunna a beita eim fimlega.

Og egar einhver n manneskja kom byggarlagi, vantai vopn hana. a vopn urfti a finna fyrir hvern mun; margir urftu v a halda, og margir leituu a v. -

Flest flki hafi hn s vi kirkjuna. Var a ekki lkt eins og hinum megin heiarinnar? Til dmis aalttur kirkjurkninnar? Menn hpuust saman til ess a heyja mling og hafa hvern annan a umtalsefni, frtta sveitarnjungar og fiska hneykslissgur, sem lgt hfu fari. Undir kirkjuveggjunum, leium hinna framlinu, ea kringum fgtan sul, sfnuust menn saman me hljskraf sitt. Fyrir essa skemmtun unnu menn a til a sitja kirkjunni nokkrar stundir, hlusta ar leiinlegan sng, leiinlegt tn og leiinlega ru ofanlag.

Trrknin var sjaldgf, en trarhrsnin almenn. a var gamall siur a snast guhrddur; enginn ori a rsa mti honum. Allir ttu helgigrmu, sem eir settu upp kirkjunni og vi hslestrana. Hn kom sr lka vel vi ms nnur tkifri, til dmis ef leita urfti me lagni a einhverri veilni nungans.

essi almenna hrsni og tvfeldni spillti llu samlfi og geri a mergfi. Enginn treysti rum, og hver l annars tortryggni. Allir hugsuu hver um sig - a hafa vopn hvern mann.

Heimilislfi var gagnsrt af lf og eigingirni. - ar stu sviptingar kyrrey milli hsbndanna sjlfra um vldin. a hjnanna, sem ni yfirtkunum, beitti eim sleitulaust til ess a koma hinu kn. Hsfreyjurnar hfu oft betur, voru vandari a vopnum og grimmari, ef r nu yfirhnd. r hfu erft svo marga gremju fr mrum snum og mmum. Enn ltu r sr ngja heimilin, en eim stjrnuu r me harri hendi. Bndur eirra voru frisamari a elisfari og undu illa heimilisfriinum. Og eir hfu fleiri viringar fari snu, sem kipptu r eim kjarki.

annig var heimilishagurinn Brekku, og eins var hann va annars staar.

Egill Hvammi var raun og veru flinn fr heimili snu og flakkai um sveitina hreppstjraumsvifum. Hann var svo sjaldan heima sem hann gat, en lt rsmann stunda bi me hsfreyjunni, - augnajn, sem var veium eftir hverju atviki, sem gti ori hsfreyjunni a barefli bnda hennar.

Og slkum heimilum sem essum lust upp brn -!

annig kom henni lfi fyrir sjnir nju sveitinni. , - hva hn hatai a.

Hana langai til a segja v llu str hendur, kagha a, sj a engjast sundur og saman, bijast friar og lofa bt og betrun.

a gat hn ekki. En hn gat stai framan v, storka v og skaprauna. Til ess var heiarbli gtlega falli.

Ofur lti spor ttina var a, a taka vi krypplingnum. - -

Setta Bollagrum hafi n komist a v fyrir lngu, hvernig Hllu var gjarnast a lta lfi og heiminn, og sparai ekki a blsa a blsni hennar og mannhatri. A essu leyti voru skoanir eirra skyldar. En s var munurinn eli eirra, a Setta gat leiki innilegustu vinttu vi allt a, sem henni var np vi, en a treysti Halla sr ekki til. Setta var hreykin af essum eiginleika og ttist vilja kenna Hllu hann.

"g og tfan," mlti hn einhverju sinni, - "vi erum ekki ninni hj eim niri bjunum, h-h-h! eir hafa lngum lkt okkur saman, og samlkingin er g a msu leyti. Vi bum bar grenjum landi hreppstjrans, - g held n samt, a greni tfunnar s skrra en mitt, h-h-h! - Vi bjrgum okkur samt. a hrn ekki okkur, tt eir blvi okkur vi og vi; eir eru ekki bnheitir. Og vi eigum bar gu uppi yfir okkur engu sur en eir - ea til hvers skyldi hann hafa skapa okkur? - (Hvslar): g hefi stundum skoti henni undan, svona kyrrey - a orsteinn Hvammi s agtinn. g segi a aeins vi ig, heillin mn, - g hefi vita um eitt greni vor eftir vor, ar sem hn hefir klaki upp llum hvolpunum frii! Mr dettur ekki hug a segja til ess. - (Htt): g held hn megi narta einhverja rolluna hreppstjrans. - Hann rekur ekki fjrhpinn me sr inn himnarki! (Lgt): Ef hann fer anga! - - Tfuskmmin m lifa. Hn stelur ekki meiru en arir!"

ur en vari hafi brosi Settu breytst kjkur:

"a er gusblessun yfir reytunum mnum samt, tt hreppstjrinn segi, a g s "hundheiin." - (Hljandi): Ea var a ekki a, sem hann sagi hrna inni?"

Halla var hlj vi essa spurningu. Hn sndi henni afleiingar ess a leyna orbirni bnum.

"Hann hefir sagt etta og meira, blessaur," mlti Setta. "Honum leiist ekki a minnast mig. En g veit ekki, hvort hann rkir tr sna betur en g."

Helgisvipurinn var kominn aftur. Setta lsti v me mrgum fgrum orum og takanlegum, hve oft hn fri til kirkju, og vinlega lsu au hugvekju hverju kvldi allan veturinn, hn og Finnur til skiptis, og syngju slmavers me.

" - - En gaman hefi g a v a koma ofan sveitina vi og vi," mlti hn nokkru sar og glotti smeygilega, " og vera eina ntt ea tvr sumum bjunum. a borgar sig. - kemst maur a mrgu skrtnu! - g er ekkert vel s, heillin mn, h-h-h! Stundum er a rtt me skmm, a g f a vera. , ttir a sj ann lundarsvip blessuum hsbndunum! Blessunin mn! Gestrisnin eirra er eins og allt anna - tmt yfirskin. eir kvarta ekki um troninginn, egar sslumaurinn er fer! eir hsa rku me allri al. (Hvslar): Skyldu eir hsa Krist, ef hann kmi til eirra ftkur? - h-h- h! - - g f n samt a vera. Ef enginn fst til a tala vi mig, tala g vi brnin og segi eim sgur. kemur fullorna flki lka smtt og smtt. Nsta dag er mr marg-boi a vera. egar g fer af sta, fylgja hsfreyjurnar mr r gari, - stundum er fullerfitt a komast fr eim! h-h! - - r urfa a ltta hjarta stku sinnum, blessaar! a amar margt a eim; - stundum eru a bndurnir, stundum krakkarnir, stundum vinnuhjin. - r vita a, a htt er a tra mr fyrir leyndarmli; g segi ekki fr v. - (Deplar augunum byggilega): En svo vita r, heillin mn, bva g veit. ---"

Halla horfi Settu hlfundrandi, mean hn lt dluna ganga. N fyrst var essi kynlega manneskja a skrast fyrir henni.

"Borghildur mn Hvammi," hlt Setta fram. "Hn hefir tra mr fyrir mrgu, blessunin. - En heyru, - g ver a koma r kynni vi hana. Komdu einhvern tma me mr ofan a Hvammi. - - Vi urfum a halda saman, nbliskonurnar - "

Halla brosti, en svarai engu. Bros hennar spi litlu gu um framt samheldninnar.


Barninu yngdi me degi hverjum.

a, sem byrja hafi me kvefi og magaveiki, var n ori eitthva miklu verra.

a gat engrar fu neytt og megraist um. Hi litla barnsandlit, sem veri hafi svo yndislega bjart og brosandi, a svo var sem geislar stu af v, - var n ori afmynda af stt og kvl og snn hryggarmynd.

nturnar lt a ekki af srum grti. Halla var a fara ofan r rminu og ganga um glf me a fanginu, til ess a reyna a agga niur v. Oft var a rangurslaust. Stundum var sem a fengi ft upp r grthviunum. sparkai a mmmu sna, bari hana ea klrai, svo hn r varla vi a. Hn vissi ekki, hverjum brgum hn tti a beita til ess a lina jningar ess og sefa a.

Helst var a seinni hluta nturinnar, a a gat sofi. var svefninn aldrei anna en vrt mk, og oft rak a upp sr p svefninum.

r stundirnar, sem barni svaf, voru einu hvldarstundir Hllu. Allar arar stundir var hn a bera a fanginu. ll heimastrf var hn a vinna me a handleggnum, meal annars a, a standa gestum fyrir beina.

lafur var a vera leiur lund t af essu og var stundum hlfnugur vi Hllu. Hann sagi ekki margt a vsu, en a fannst , a honum tti henni vera lti a verki heima fyrir. Enn lgju ll vorverkin unnin.

Mest kvartai hann um ni, sem hann yri fyrir nttunni. Besti svefntmi hans var fyrri hluta nturinnar. Hann kva Hllu venja barni keipa og ekkt me essu dekri. a a vri veikt, vri engin sta til ess a ganga um glf me a nttunni.

Halla svarai essu litlu. En hn tk a nrri sr a vita au verk ger, sem henni voru tlu; a var henni ntt.

-lafur hafi breytst nokku ann stutta tma, sem hann var binn a vera Heiarhvammi. Mannrnusvipur s, sem hann hafi frst um giftingarleyti, var n a smrenna af honum aftur. r tilfinnigar voru heldur farnar a dofna, sem lyft hfu honum upp og manna hann um stund. einverunni og fsinninu essu heiarbli var ltil sta til tilhalds og ftt, sem hvatti til metnaar.

hyggjur einyrkjabskaparins voru einnig farnar a gera vart vi sig og erfileikarnir a vaxa honum augum. Og, a sem lakast var af llu, honum leiddist Hvamminum.

au Halla og hann fjarlgust smtt og smtt hvort anna daglegum strfum og hugsunum. Sjaldan var hann heima, og Halla komst a v, a hann fr oft heim ara bi, n ess a ora a vi hana, stundum heim a Bollagrum, stundum ofan sveit. Halla spuri aldrei um ferir hans. Hn undi sr best, egar hann var ekki heima.

Annars gaf Halla lafi ltinn gaum um essar mundir. Barni dr a sr alla athygli hennar. Von og tti brust stugt um vldin brjsti hennar, og enn sigrai vonin a jafnai eftir langa og hara barttu. Hn gat ekki tra ru en barni, sem hafi veri svo hraust og efnilegt, mundi lifa af essi veikindi. Og egar hn hafi nokkurn fri til umhugsunar, var hn a tmla a fyrir sr, hve vel eim mundi la bum og allt vera yndislegt, egar barninu vri batna.

Salka reyndist miklu betur en hn hafi gert sr von um. Hn hafi fengi st Hllu og vildi allt fyrir hana gera. Hn ltti ekki ltum a f a sitja me barni og leika vi a, og Halla var bin a heita henni v, a a skyldi hn f, egar barninu vri batna. Salka hlakkai v ekki minna til ess, a barninu batnai, en Halla sjlf.

En a drst jafnan, a essar batavonir rttust, og kvanum x afl me degi hverjum. Marga stund barist Halla hlfgrtandi vi essar raunir snar. gaf hn aldrei tilfinningum snum vald yfir sr, en geri allt, sem hn gat upp hugsa, til ess a hlynna a barninu og sefa grt ess.

Murstin er sterk. Hn eykur andlegt og lkamlegt rek, egar mest liggur . Allan aldur mannkynsins hafa murnar vanist v a urfa a afbera trlega miki vegna barna sinna.

Halla gaf sr ekkert tm til ess a lta yfir a huganum, hversu miki hn vri bin a leggja sig vegna veikinda barnsins. Hn fann a aeins, a hn var orin reytt, - svo reytt, a brum hlaut a koma a v, a hn yldi ekki meira.

a var henni eins og lkn raut, a heldur dr r grti barnsins. Hann var hsari og linari og nsti hana ekki eins srt og ur. Hn reyndi a telja sr tr um, a a vri batavottur.

Setta hughreysti hana og fullyrti, a barni vri ekki httulega veikt. Lasleiki af essu tagi vri algengur brnum. btti hn v jafnan vi, a heilnmt vri essum heiarkotum, og san hn myndi fyrst eftir sr, hefu jafnan veri einhver veikindi Heiarhvammi og margir hefu di ar.

Borghildur Hvammi hafi lrt ljsmurfri yngri rum snum og stunda a starf um tma. Setta rlagi Hllu a leita til hennar og var mjg umhuga um, a hn geri a sem allra fyrst.

raun og veru lagi Halla fastan trna ftt, sem Setta sagi, nema a, a barni vri ekki httulega veikt. v tri hn og treysti. ess vegna dr hn a dag fr degi a leita ra til Borghildar Hvammi. Henni var a gefellt. Af v litla, sem hn hafi heyrt um konu, hafi hn fengi mugust henni. - -

- Eina ntt var barni svo vanalegt, a Halla skildi ekkert , hvernig v var fari.

a l glavakandi og sofnai ekki nokkurn dr. a hljai ekki og hstai ekki, en dr andann veikt me ofur litlu hrygluhlji. a l grafkyrrt me opin augun og einblndi t lofti. Einu hreyfingar ess voru undarlegir kippir og skjlfti, sem stundum fr um allan lkamann.

Halla gaf nkvmar gtur a barninu. Fyrst greip hana s gleirka hugsun, a etta vri merki batans; n vru jningarnar enda og sjkdmurinn a breytast til batnaar.

En hvers vegna gat barni ekki sofi? Hn hafi t heyrt, a eitt af ruggustu einkennum batans ungum sjkdmi vri langur og vr svefn.

Og egar kippir fru um lkama barnsins a nju snarpari en eir hfu ur veri, breyttist von hennar skelfingu.

etta hrmulega vissustand mtti ekki halda fram til lengdar. Barni mtti til a sofna, og hn var a f fulla vitneskju um, hvernig v lii raun og veru.

Hn tk barni upp fang sr og fr me a fram r rminu. ar tlai hn a ganga um glf me a nokkra stund, eins og hn hafi oft gert ur.

Slin var bak vi fjallgarinn og skuggsnt bastofunni, tt nttin vri bjrt.

egar hn kom fram glfi, anga sem birtan var meiri, s hn, hve aumlega var statt. etta voru ekki merki batans.

Barni var allt mttlaust og hlfstirt. Varirnar voru blhvtar og klemmdar fast saman. Undarlegir kippir voru andlitinu og augun slj og starandi, eins og lfi vri a kulna ar t.

Hllu fannst bli storkna um sr. Lgt ofbosp lei henni af vrum og hn horfi stugt barni, eins og hn efaist um, a hn si rtt. skulda r rku glfinu lagi um hana alla, en hn skeytti v ekkert. Oft hafi hn ur gengi ar berftt um mijar ntur og var orin v vn.

"Halldr minn, - elsku litli Halldr minn," mlti hn angurbltt. "ekkiru n ekki mur na lengur?"

Barni var eins og ur og leit ekki vi.

"Dauinn-?" mlti hn lgt fyrir munni sr. Nei, a gat ekki veri, - a mtti ekki vera. Enn var von. Hn lt hugann leita allar ttir. Var hvergi hjlpar a vnta? - J, Borghildur Hvammi.

"lafur, lafur!" kallai hn me grtstaf kverkunum. lafur rumskai og leit upp:

"Ertu n enn farin a ganga um glf me krakkann!" mlti hann hlfnugur og velti sr yfir hina hliina.

"lafur! - mtt til a fara fyrir mig ofan a Hvammi og bija Borghildi um r ea meul handa barninu. Heyriru a? - mtt til a gera a."

"Ofan a Hvammi - nna, um mija ntt!" nldrai lafur og togai sngina upp hfu.

"Barni er a deyja. lafur, lafur, - gus bnum hjlpau mr!"

"Lttu ekki svona stillingarlega, kona. Barni er miklu rrra en a hefir veri. v er a batna."

San byrgi hann sig niur. Rtt eftir var hann farinn a hrjta.

"lafur, lafur!" kallai hn enn, og rddin skalf af grti. En svo htti hn. Hva sem yfir dyndi, skyldi hn ekki bija hann oftar.

N s hn a til fulls fyrsta sinni, hvlkt hyldpi var milli eirra. Og hvernig tti a ruvsi a vera?

Hvernig hafi hn bist vi ru? Hvernig hafi hn geta veri svo heimsk a halda, a honum tti vnt um etta barn - a hann vildi nokku fyrir a vinna, hann -? Nei, lklega hatai hann a.

Stundum hafi hn hugsa, a honum tti vnt um barni hennar vegna. N s hn, a svo var ekki. var a myndun lka, a honum tti vnt um hana, - myndun, a hann hefi fyrirgefi henni.

Aldrei hfu au veri fjarlgari hvort ru en n, - n, egar henni l mest .

a var eins og eitthva, sem hn hafi treyst og reitt sig , hefi brugist skyndilega.

Einsmul tti hn a standa og stra - einsmul, n svo mikils sem hluttekningar nokkurrar mannlegrar veru. Enginn heyri kveinstafi hennar, engum rann srsauki hennar til rifja, enginn var til, sem hafi hug a ltta henni essa ungu stund. -

En n var ekki tmi fyrir hugarvl og harmatlur. Barni fkk flog fanginu henni, meira og skara en a hafi ur fengi. a reigist aftur bak, sparkai og bari fr sr og blnai framan.

Hllu sortnai fyrir augum. Kaldur angistarsviti hljp t um hana fr hvirfli til ilja. Henni fannst snggvast eins og dauateygjur barnsins tluu a grpa hana sjlfa. Undarleg tilfinning byrjai aftan hfinu og las sig svipstundu um hana alla; henni farmst hn vera a dofna upp og hnga niur. etta lei fr aftur; viljinn sigrai. Hn urfti a taka allri hrku sinni til ess a afbera essa hryggilegu sjn og miklu af afli snu til a halda barninu. - N mtti hn ekki lta bugast.

eftir var sem megin sigi au bi. Halla titrai eins og laufbla, og barni hvldi mttlaust og mevitundarlaust fangi hennar.

N var sasta rri eitt eftir, - a bija, bija til gus.

Hann gat hjlpa, v hann var almttugur. Og hann hlaut a vilja a, v hann var algur.

Hgt og varlega lagi hn barni ofan rmi, fyrir framan laf. San lt hn fallast kn framan vi rmi, frnai hndunum og renndi trvotum augum til himins.

Sl hennar var svo reytt og magnrota af essari barttu, a hn gat ekki safna hugsunum snum saman og fundi eim or. Hn fann a sjlf, a bn hennar var aflvana ft. Eins og manneskja, sem berst vi dauann, kallai hn hina heilgu veru og ba um frelsi barninu snu til handa.

En mitt angistinni vknuu hj henni efasemdir. Var etta hin rtta bn? Me "frelsi" tti hn vi a, a barninu batnai og hn fengi a aftur heilbrigt og hraust.

Og skilyri bnheyrslunnar var a, a gui vri bnin knanleg. Ef menn bu um anna en hann vildi veita, var engrar bnheyrslu a vnta. etta st gusorabkunum.

Bnin veitti henni enga hugsvlun.

Hn fann, a hana brast styrk og traust til a geta bei og gafst v upp. Tilfinningarnar uru henni yfirsterkari, og henni l vi sturlun af rvntingu.

Allt fannst henni bregast sr. a var sem hefi hn misst ftfestu og svifi lausu lofti yfir gapandi gj.

Viljalaus og sinnulaus af sorg lt hn hfui hnga ofan hendur snar, vi hli barnsins, og grt eins og hn tlai a springa. Hryglan andardrtti barnsins rann saman vi kveinstafi hennar.

En mitt ekkanum stundi hn vi og vi svo lgt, a varla heyrist:

"Drottinn minn, drottinn minn - veri inn vilji, veri inn vilji!" --

lafur fr snemma ftur um morguninn, kallai hund sinn og gekk til kindanna. Hann kom vanalega fljtt heim aftur.

spuri hann Hllu, hvort hn vildi n, a hann fri ofan a Hvammi. Hn gegndi v engu.

Hann r af a fara. Ef til vill var a ekki vonlaust. -

egar hann lsti sjkdmi barnsins fyrir Borghildi, var henni a eitt a ori, a fulllengi mundi hafa veri dregi a leita hennar.

Hn var fremur flega vi bn lafs, en fkk honum meal glasi, sem hn sagi, a vri "gtt vi msum barnasjkdmum."

Loks lagi hn honum ms g r og kva reynandi a leita til sn aftur, ef ess yrfti vi.

En ess urfti ekki vi. Gu rin og "gta" meali kom a engu haldi, v egar lafur kom upp a Heiarhvammi, var barni di.


8. kafli

Daga og ntur veitti vori geislafli snu yfir hsin Heiarhvammi, en inni ar var dimmt og dapurlegt, kyrrt og kalt.

Bjartasti vorgeisli heimilisins var horfinn.

Barnslki st uppi frammi skla. ar var lg fjl ofan tunnulaup, en annar endi hennar hvldi slinum fr prestsekkjunni, sem st ar kistu. Ofan essa fjl var lki lagt og hvtu lni sveipa utan um a.

Halla bar sorg sna me stillingu. Hlj og alvarleg gekk hn um binn svo ltt, a varla heyrist til hennar. Hn talai lti, en andvarpai vi og vi.

Hn grt miki, en lt lti v bera. Trin svluu henni um stundarsakir. Eftir hverja grthviu var sinnisjafnvgi hennar meira en ur.

Sorgin hafi mkt skap hennar. Tilfinningar hennar voru angurblari, og sknuurinn geri hana barnslega bljga lund, svo henni var ltt um grtinn.

Henni fannst sem barni svfi - og v hefi veri ml svefninum eftir hi langa og hara str. Svefninn var langur og vr og fyllti allan binn heilgum frii. ess vegna tti hljleikinn einn a drottna ar. Ekkert fll henni verr en hvers konar hvai.

var kyrrin svo dapurleg, tmleikinn svo takanlegur. Vibrigin voru svo mikil fr v, sem nlega hafi veri. a var sem heyri hn hinn sra barnsgrt fjarlgjast smtt og smtt t geiminn.

Allar minningar voru enn svo ferskar og skrar. Hvert sem hn leit bastofunni, bar jafnan eitthva fyrir hana, sem minnti barni. Ftin ess voru enn til og fr; hn tk au saman smtt og smtt, eftir v sem au uru fyrir henni, kyssti au, grt yfir eim, braut au san saman og geymdi au eins og sannan helgidm.

Litla rmi, sem v hafi veri bi ofan rmftunum til a hvla daginn, var ar enn . Hn bj a upp hverjum morgni, tt n sti a tmt. Hn gat ekki una vi, a a vantai, - ekki fyrst um sinn.

sama htt bj hn um a nttunni, tt holan ess vri n alltaf kld. Ofur ltill svfill l koddanum fyrir ofan hana og minnti glhrt barnshfu, sem ur hafi blt hann.

Hvern morgun lei geislinn r ekjuglugganum eftir ilinu bak vi rmi. N lei hann near en ur, v slin hafi hkka braut sinni. a var eins og hann vri a leita a einhverju rminu. N var enginn til a brosa vi honum, hjala vi hann og baa t hndunum af fgnui vi komu hans. Hvern morgun kom hann erindisleysu. Eina manneskjan, sem tk eindreginn tt sorg Hllu, var Salka.

Daginn, sem barni d, furai hana v, hve lengi a svfi. Loks undir kvldi skildist henni, a a vri di.

a fkk svo hana, a Halla tlai varla a geta sefa hana. a var eins og Egill hafi sagt um hana. Hn gat ekki stjrna tilfinningum snum. Sorg hennar var eins og i. Hn sinnti engu, sem vi hana var sagt, en hrein kafa - hljai og skalf af harmi.

Hllu var a mikil raun a urfa a vera yfir henni slkri stundu. gafst hn ekki upp, fyrr en hn gat hugga hana.

Hn taldi henni tr um, a n vri barni drinni hj gui fur himnum. ar lii v miklu, miklu betur en hr. Englar gus lkju vi a og liu me a um himininn. N amai ekkert a v anna en a, a sj vini sna grta niri jrinni. ess vegna mttu r ekki grta.

Halla sagi etta me skjlfandi rdd og tti bgt me a verjast grtinum. Samt hfu or hennar eitthvert undravald yfir Slku, egar hn fkkst til a hlusta au. Salka horfi hana strum, skrum augum, og trin glitruu hvrmunum.

Loks lt hn sr ngja essa skringu. tt hn hefi litla hugmynd um eli dauans og trna anna lf, skildist henni , a a vri dmalaust gott a vera hj gui.

Eftir a grt hn ekki, en sat tmunum saman hlj og hnuggin. Halla kvei fyrir v, a hn kynni a f anna eins kast aftur. -

Halla var ess vr, a lafur iraist eftir v a hafa ekki brugi vi um nttina og fari ofan a Hvammi. hafi hann lti or v, enda sagi Halla, a a hefi engan rangur geta haft.

Framkoma hans vi Hllu var nokku breytt. Hann var meira heima vi en ur hafi veri og vildi gera henni allt til gar, sem hann gat. En Halla sneiddi hj honum. N hafi hn miklu meiri beit honum en hn hafi haft.

Einn daginn fr lafur ofan a Hvammi og ba Egil a sma utan um lki. Egill var hagur tr og jrn, svo sem rf var til heimilisnota, og smai utan um alla urfalinga hreppsins sjlfur. -

Halla reyndi a dreifa hugsunum snum vi nga vinnu. N l svo margt fyrir gert, sem kallai a. Allan daginn gat hn unni, og hvert verki tk vi af ru. Vinnan sefai harm hennar, slskini errai trin af kinnum hennar og fjallablrinn styrkti hana. kvldin var hn oftast reytt.

gekk henni illa a sofa. egar allt var ori hljtt umhverfis hana, gat hn ekki haldi hrmum snum fr sr. komu minningarnar. Hvert augnablik hinnar stuttu vi barnsins, hver gleistund, sem hn hafi haft af v, hvert bros ess og hjal, og einnig hver mustund, hver srsauka- og kvastund, - allt lei etta fram hj huga hennar, ljst og elilegt, eins og hn lifi a allt upp a nju.

essar minningar voru a krasta, sem hn tti. Hugur hennar teygai r eins og veigar lfs og slu. Samt grt hn yfir eim; en s grtur var lttur og laus vi beiskju, svo hann nlgaist stundum gleigrt.

Aftur kom a fyrir slkum kyrrarstundum, a henni fannst sem myrkri lykjast saman yfir hfi hennar. greip hana einhver undarleg angist, sem hn gat ekki gert sr grein fyrir, einhver tti - hn vissi ekki vi hva. a var eins og hann kmi fr einhverju, sem byggi henni sjlfri, en leyndi sr. Svo tk hann sig msar myndir.

Stundum voru a sgurnar, sem Setta hafi sagt henni um reimleikann bnum og slysin kringum hann, sem geru hana hrdda. Myrkflnin fr skurunum kom aftur, tt n vru bjartar ntur. Svartlfar slenskrar hjtrar settust a veikri og reyttri sl hennar, sem n gat ekkert vinm veitt. - Dauateygjur barnsins undir andlti stu henni fyrir hugskotssjnum me llum eim kvalagnum, sem myndunarafl hennar setti samband vi r.

Stundum kom essi tti fram efasemdum um a, a hn hefi gert skyldu sna, - gert allt, sem hn gat, til ess a bjarga barninu. Hn renndi huganum yfir allt a str, sem hn hafi h, mean barni var veikt, - allar vkunturnar, sem hn hafi lagt sig, alla murumhyggju, sem hn hafi snt v, og alla reytu, sem hn hafi ola ess vegna. Hafi hn geta gert meira?

Fegin hefi hn vilja gera meira, hefi ess urft vi. reytt var hn orin, en mundi hn ekki hafa gefist upp a svo stddu. Fegin hefi hn lti lf sitt, hefi a geta ori barninu til bjargar.

Og a var sannfringin um a, a hn hefi gert allt, sem hn gat, veikindum barnsins, sem geri hana rlega.


Einn daginn, mean barni st uppi, kom maur yfir heiina og fri Hllu brf. a var fr prestsekkjunni gmlu og hljai svo:


"Kra Halla mn!

Me essum manni, sem hr er fer r sveit inni, frtti g miklu sorg, sem komi hefir fyrir ig, a hefir misst barni itt. Og tt g eigi n bgt me a skrifa vegna sjndeyfar, eins og r er kunnugt, get g ekki lti essa gu fer sleppa n ess a senda r feinar lnur, ef ske kynni, a a yri r til huggunar ea einhvers gs.

Beru sorg na me kristilegri stillingu, kra Halla mn, og biddu hann a styrkja ig til ess, sem er mttugur veikleikanum. Hann sendir okkur mtlti af vsdmi snum og gsku. Sorgin opnar mnnum himin sannleikans og krleikans; hn gerir slir vorar barnslega hreinar og vikvmar fyrir gum hrifum. g veit, a sorg n muni vera ung og sr; barni itt var svo efnilegt og yndislegt, og auvita hefir r tt vnt um a. En hugsau til allra eirra mra, sem hafa ori a reyna etta sama. r hafa afbori a, og sumum hefir ori a til gs. g fjgur leii kirkjugarinum okkar gamla, og ar liggur einnig fyrsta barni min. ert ung og heilsug, Halla mn, n vonandi eftir a vera mir oftar.

g tek innilegan tt sorg inni, og veist, a g segi a ekki, ef a vri ekki satt. Eftir v, sem vi hfum kynnst nnar, hefir mr tt vnna um ig. Eins og veist lka, hefir mr ekki lynt vi dtur mnar; ess vegna hefi g ekki vilja flytja til eirra ellinni, en g hefi smtt og smtt vanist a hugsa um ig sem dttur mna. g veit ekki, hvort g lku hugarfari a mta fr inni hlfu, en g vildi ska, a svo vri.

En mr finnst n g mega til a tala vi ig um alvarlegt efni, tt g viti, a srt illa fyrir a kllu. En a er n vegna, sem mr finnst ekki vera hj v komist.

Ga Halla mn! Ertu n viss um, a engin sk liggi hj r essu, sem ori er? Hvers vegna frstu svona snemma sta me barni, og a hagstri verttu? Manstu, hva g sagi vi ig hrna fyrir ofan tngarinn? g s eftir v, a g aftk a ekki me llu, a frir lengra; g hefi geta lna r rmi mitt nokkrar ntur. Mr kom v essi frtt raun og veru ekki vart. essi bli, sem standa eyi ru hvoru, eru ill og holl. a eru mikil vibrigi fyrir ungbarn a koma anga r hlrri bastofu. Hinum, sem venjast essum kofum fr fingunni, er minni htta bin.

Ekki vil g dma ig, elsku Halla mn, en g veit, a etta hefir veri r a kenna; g hefi spurt mig fyrir um a og sannfrtt a. Hvers vegna geriru etta? L r svona miki a komast burtu fr okkur, gmlum vinum num og kunningjum, sem allt vildum fyrir ig gera? Ef hefir una r illa hj okkur, er a sjlfri r a kenna. hefir ekki veri okkur snn og einlg, eins og g manneskja a vera. hefir duli eitthva fyrir okkur og snt okkur verskulda vantraust. Gu fyrirgefi r, Halla mn, ef hefir skrkva a mr og rum, sem vildum r vel. er von, a eitthva farnist r illa. Ein af hfusyndum mannkynsins er a, a vkja fr vegi sannleikans. Lygin er elsta syndin, mir annarra synda, mir dauans. Ef r hefir ori eitthva , hefiru tt a jta a, a minnsta kosti fyrir vinum num og trnaarmnnum. Ef til vill hefi einhverju lni ori afstrt. g hefi skoun, a hjrtu okkar mannanna su vikvm fyrir bgindum annarra, egar vi vitum allar stur. S, sem dylur sannleikann, hafnar krleikanum.

a er algeng yfirsjn og elileg sjlfu sr a vilja skjta vini snum ea elskhuga undan hegnandi hendi laganna. En a er ekki rtt. S maur, sem btt hefir brot sn a fullu, er slli en hinn, sem au btt yfir hfi sr. a er hgt a villa mnnum sjnir og blekkja msan htt, en a er eim verst, sem gera a. Sektarmevitundin situr brjsti hins seka. Hn veiklar hann t vi og spillir honum inn vi.

g veit ekkert me sannindum um hagi na, Halla mn, en margar lkur styja grun minn. Ef hann er rttur, er sorg n krleiksrk bending um a, hva gui num er knanlegt. Lru af henni a vera hreinlynd og einlg og unna sannleikanum umfram allt. arftu ekki a flja ara menn, fru styrk og kjark til ess a horfast augu vi hvern sem er, og manngildi a, sem allir hafa mtur .

'g frtti um lei, a i hefu teki niursetning, aumingja, sem erfitt vri a fst vi og enginn vildi hafa. a tti mr vnt um a heyra, v g veit, a verur honum g, en hefiru lka glei af honum. g hefi oft haft meiri glei af vesalingum, sem ori hafa vegi mnum, en brnum mnum. -

- - - - - - - - -


niurlagi brfsins minntist gamla konan msa menn, sem Halla ekkti, og gat almennra tinda. Loks voru heillaskir og fyrirbnir og sast nafn hennar. Brfi var skrifa me skjlfandi hendi og va hlykkir stfunum; var skriftin yfirleitt nett og ferarfgur.

egar Halla hafi lesi brfi til enda, fr hn yfir a aftur og marglas suma kaflana.

fyrstu gat hn varla tta sig v, en smm saman var eins og skla flli fr augum hennar og hn si, hva ar st og hvernig tti a skilja a. Hn stari brfi anga til a hvarf henni og hn s hvorki a n anna nema mu. Tilfinningar hennar voru bundnar; hn fann hvorki til sorgar n glei. Henni fannst gamla konan standa uppi yfir sr; hn ori ekki a lta upp hana. Augu hennar hvldu henni, murlega strng og sakandi. Hn engdist saman fyrir v augnari.

Loks vaknai hn til fullrar mevitundar. Hin skelfilega skun st skr fyrir henni. Hn byrgi andliti hndum snum, eins og eitthva ferlegt bri fyrir hana.

Hn hafi sjlf ori barninu snu a bana.

etta var a, sem ljst hafi vaka fyrir henni og gna henni msum myndum.

egar hn hafi veri a lta yfir a, sem hn hafi lagt sig fyrir barni, hafi hugurinn dvali eingngu vi veikindi ess. N s hn einnig t yfir orsk eirra.

" - Gu fyrirgefi r, Halla mn, ef hefir skrkva . . .," st brfinu. " er von, a eitthva farnist r illa." - - "Ef hefir una r illa hj okkur, er a sjlfri r a kenna. hefir ekki veri okkur snn og einlg, eins og g manneskja a vera . ."

Me sannindunum hafi hn granda barninu snu. -

Fr v hn sr heillaeiinn uppi vi hverinn um nttina, sllrar minningar, ar sem hn ht a taka alla skina sig og lagi vi lf sitt, - hafi allt lf hennar veri bartta fyrir sannindum eim, sem hn hafi ori a grpa til, til ess a standa vi heit sn.

Lygin mtti ekki komast upp, v st leyndarmli berskjalda.

San leiddi hverja lygina af annarri. Loks fli hn blindri kef undan llum lygunum.

Vegna essarar lygi hafi hn gifst lafi, vegna hennar hafi hn ltist unna honum, - hvert or hennar og atvik etta sasta r var fyrir hana, henni til stunings og rttingar.

Hennar vegna hafi hn fari me barni skrt r sveitinni og v ori a fara me a veikt til kirkjunnar.

a var svo margt, a hn s ekki t yfir a svip. Allt, allt lf hennar var gerspillt af lygi og einlgni.

Svo hafi hn lagt f ara menn, hata og fundist eir ofskja sig. Hva hfu menn gert henni? eir hfu leita vitneskju um a, sem eir ttu heimtingu a f a vita. Nei, a var viranleg rdd henni sjlfri, sem hafi ofstt hana.

N skildi hn etta allt saman.

Fyrst greip hana kafur grtur; en n megnai hann ekki a svala henni. Irun s og kvl, sem braust fram huga hennar, var meiri en svo, a tr ynnu henni. Hva var sorgin og sknuurinn eftir barni hj essari skun? Harmur hennar gekk viti nst.

Eftir nokkra stund htti hn a grta, en hugarstri hennar ltti ekki fyrir a.

Allar hinar kru minningar hennar um barni uru a skunum og vitnuu mti henni.

Allt, sem hn mundi, hrpai um spillingu, lygi og heilindi. - Fyrsta daginn, sem hn hafi veri Hvamminum, hafi hn stula a sannindum. Besti maurinn, sem hn hafi kynnst essu nja byggarlagi, enn sem komi var, hafi tra henni og lti or falla, sem eim einum var tla a heyra.

annig hafi hn reynst honum, - annig reyndist hn llum, sem tru henni. Ea vissi hn ekki lengur, hvenr hn sagi satt ea satt?

Kali hennar til annarra manna essari nju sveit var af smu rtum runninn. Vel gat a veri, a hugsanir hennar um anna flk vru sannar og rttar. En hn sjlf -? Hvern rtt hafi hn til a sakfella a?

N fann hn a, hvernig hn hafi dregist Settu Bollagrum nr og nr lfsskounum, - manneskjunni, sem ef til vill leitai tkifris til ess a gera henni illt.

Svo djpt var hn sokkin. Svo djpt hafi lygi hennar sjlfrar dregi hana.

Hn fyrirleit sjlfa sig.

Eirarlaus og yfirbugu af sorg og slarstri reikai hn um binn og gat ekkert fundi sr til afreyingar. Hana langai til a bija, en hn gat a ekki, v hugur hennar var sem lamaur. Hana langai til a grta, en hn gat a ekki heldur. Kverkarnar voru urrar, augun heit og rtin. a var sem eitur brynni um hennar; lengi hafi a legi ar og unni kyrrey. N fann hn loks til ess. a eitur var lygin.

Loks gekk hn hljtt og varlega inn sklann, ar sem lki st uppi.

"Blessa elsku litla barni, sem ert di fyrir syndir mur innar!" stundi hn upp, eins og hn vri a bija a fyrirgefningar.

Hn foraist a snerta lki, eins og hn vri ess verug, en rsti brennheitu enninu ofan a fjlinni vi ftur ess og skalf af ekka.


r hugsanir, sem brf prestsekkjunnar hfu vaki hj Hllu, fengu meira hana en nokku anna, sem fyrir hana hafi komi. Dag og ntt gat hn ekki um anna hugsa og einskis svefns noti fyrir v. Vinnan var n lka rangurslaus til a dreifa essu fr huga hennar. Henni fannst hn vera a vanmegnast undir byri sinni, og ofan anna bttist kvi fyrir v, a hn missti heilsuna.

Um mijan dag laugardag kom Egill Hvammi me stokkinn utan um barni.

Hann var sterklegur og skrautlaus, eins og smisgripir Egils voru flestir, litaur svartur og hvtmlaur trkross negldur loki.

Setta Bollagrum var stdd Heiarhvammi, v enn hlt hn komum snum fram. etta skipti "hypjai" hn sig ekki, tt hreppstjrinn kmi, en var vi kistulagninguna.

Halla st og studdi sig vi fjlina mean lki var teki upp og lagt ofan stokkinn. Hn kyssti hi nkalda enni a skilnai; en svo biluu kraftar hennar. Hn hneig ofan kistuna, vi hliina slinum, og byrgi andliti hndum snum.

Aldrei hafi hana langa meira til a geta grti, en augun voru urr, eins og uppsprettur tranna vru ornaar. Hn tk andkf af ekka, og hjarta barist um brjsti hennar.

Hn leit ekki upp, en heyri a, sem fram fr, eins og a vri lengdar.

Egill las "Fair vor" hlfum hljum yfir lkinu og geri san krossmark yfir v. Sama geru au lafur og Setta, en Halla treysti sr ekki til a standa ftur og fullngja essum algenga helgisi. Setta byrjai slmaversi; lafur tk undir, en var hjrma og htti brtt. Hreppstjrinn lagi aldrei t slmasng, svo Setta var a syngja versi til enda einsmul.

v nst byrjai Egill a negla loki ofan stokkinn. a buldi dimmt honum, egar naglarnir voru reknir, og Halla hrkk saman vi hvert hamarshgg, eins og au hittu hana sjlfa.

egar fari var a negla aftur stokkinn, heyrust sr og takanleg hlj innan r bnum. Salka hafi stai hlfopnum skladyrunum og horft undrunaraugum a, sem fram fr. En egar hn s, a fari var a negla loki stokkinn, var henni of miki boi.

Hn hafi geta una v, a barni svfi frammi skla fyrst a var hj gui og englarnir lku vi a. En a sj a lti ofan svartan kassa og hann negldan aftur - a oldi hn ekki. greip sorgin hana, og me sorginni kom vitfirringin. N var hn inni eldhsi og hrein svo htt, a heyrist um allan binn.

Hllu tk a srt a heyra til krypplingsins og geta ekki hugga hana. Hinum hefir vst fundist etta trufla kyrrina, sem tti a vera yfir lkinu, v Setta gekk a hurinni og lt hana aftur.

"a er srt a missa blessu brnin," mlti Egill me sustu naglana milli varanna, "en mttu sumir foreldrar akka snum sla fyrir, a hann tki au til sn. megin er a oftast nr, sem steypir ftklingunum sveitina."

Hann fr a llu eins og maur s, sem verki essu er vanur og ekki bregur sr vi tr ea harmatlur. leit hann hluttekningaraugum til Hllu, sem skalf eins og laufbla af harmi. Setta var hlj og alvarleg, en lafur foraist a lta til konu sinnar, v honum l vi grti.

"Jja, lafur minn," sagi Egill um lei og hann rtti r sr og strauk af sr svitann. "Svo skal g lta mann fr mr koma til n kirkjustanum seint kvld. geti i teki grfina ntt, svo prfasturinn geti kasta rekunum stokkinn eftir messu morgun." - -

- Seint um kvldi fylgdi Halla lkinu a heiman upp skari.

lafur bar stokkinn bakinu; striga var vafi utan um mijuna honum, svo bndin skyldu ekki nudda svertuna af trnu.

au gengu bi hlj upp skarsbrekkuna, og Halla var nfl framan. Hn treysti sr ekki til ess a fylgja lkinu alla lei til kirkjunnar; enda mtti heimili ekki vera mannlaust me llu, v ekki var a vita hva krypplingurinn tki fyrir.

egar au voru komin upp skari, leysti lafur af sr stokkinn, en Halla kraup niur hj honum og geri yfir honum bn sna.

egar hn var kropin niur, fannst henni sorgin tla a taka sig aftur rum eins tkum og vi kistulagninguna. a var sem einhver bjargungi legist herarnar henni og klemmdi brjsti ofan a stokknum. Hn var a flta sr a standa upp aftur, v a ef lengur lii, mundi hn ekki geta a.

Hn skai, a hn fengi a deyja. -

Eftir litla stund batt lafur aftur sig stokkinn og hlt fram. Halla sat eftir skarinu.


Kvldi var bjart og fagurt. Hressandi vindblr andai um skari ofan af landi. Slin var gengin ofan a heiunum og tti skammt eftir ofan a sjndeildarhringnum. Hn sndist strri og rauari en um mijan daginn, en var enn of bjrt til ess a horfandi vri beint hana.

Fagur litblr var yfir heiunum. Blmi og roi skiptust ar og runnu saman me teljandi litbrigum. fjllunum skiptu litirinir sr skrast og sndu lgun eirra greinilega, svo jafnvel hi minnsta, sem einkenndi vxt eirra og svip, fkk a njta sn.

Vtnin sust til og fr um heiina, undir sl a sj, og var sem gull si. Eftir lginni, milli heiarinnar og fjallgarsins, liaist in eins og silfurlindi. Mjkur niur heyrist til hennar uppi skari, og aan a ofan skyggi ekkert hana. Engjarnar lgu beggja megin vi hana eins og grnir flosdkar, tjarnirnar hngu vi festi hennar eins og blikandi nisti.

Hinum megin vi fjallgarinn var yfir anna a lta. ar andai hafgola og bar hinn ta og rlta gest, hafokuna, inn dalinn. Hvammsdalur var orinn fullur, og hinir voru a fyllast. Npurinn upp af Hvammsbnum st upp r okunni eins og eyja og klauf hana me hvssum brnum. t fr honum blai lgri hum eins og blindskerjum, en lengra burtu l finn, snjhvtur okusjrinn svo langt sem auga eygi, glitrandi og blikandi af skini kvldslarinnar.

Smalar heyrust ha niri okunni dalahlunum. Sum hin voru dimm og karlmannleg; en nnur voru mj og veikluleg, nstum me grthlji. a voru unglingar, sem uru hrddir um, a eir mundu ekki hafa saman f sitt, fyrst okan vri komin. eftir hunum kvu fjllin vi af hundg. -

fallegasta stanum, ar sem hin fra og mikla tsn breiddi sig best fyrir augun, sat Halla andvarpandi af sknui eftir barn sitt, af sorg yfir einstingsskap snum, af irun yfir viringum snum og reytu eftir langvinna barttu, andlega og lkamlega. Hn leit ekki vi hinum fgru og bjrtu myndum, sem blstu vi henni allt kring. Hn var fl og veikluleg og kipptist til, hvenr sem blrinn herti sr. Samt hafi birtan og fegurin hrif hana. n ess hn vissi af, leituu geislar umheimsins fast myrkri sl hennar. ess vegna fann hn ljst til lttis vi a sitja arna.

egar hn fr sta, fr hn ara lei ofan af fjallinu en hn hafi komi. Hn tlai a ganga kringum f og vkja v heim undir binn.

Niri fjallshlinni gekk hn fram mann, sem sat ar steini, me hendur undir kinnum, og sneri baki vi henni. Hn ekkti manninn; a var Finnur Bollagrum. Undarlegir kippir fru um herarnar honum; annahvort var hann a hsta ea - grta.

Hn gekk til hans og kastai hann kveju. Finni var hverft vi, og leit upp; sr til undrunar s Halla, a hann hafi veri a grta.

"g akka r fyrir sast!" sagi Halla og reyndi a gera sig glalega.

"Sast -?" t Finnur eftir, eins og hann vissi hvorki upp n niur. Svo rankai hann vi sr og brosti: " - a g bjargai hundinum?"

" bjargair mr -."

"Nei, a var n Skjni, sem bjargai r," mlti Finnur og brosti raunalega. "Hann urfti mn ekki vi. En seppaskinninu bjargai g. Jja, a er alltaf gott a hugsa til ess eftir , egar manni aunast a gera einhverjum g - ekki s nema a, a bjarga hundkvikindi."

"En hvernig lur r? g hefi heyrt, a hafir veri veikur."

"O-jja, stingskrattinn! Hann er n a fara," mlti Finnur og teygi hendina aftur fyrir baki.

Halla horfi hann spyrjandi augum, en Finnur lent undan og var eins og hann vildi fara felur.

"a gengur eitthva meira a r, Finnur minn," mlti hn lgt. "Viltu ekki tra mr fyrir v, hva a er?"

Finnur leit ekki upp, og a var sem svari heyrist langt nean t jrinni: "Ekkert. - a gengur ekkert a mr. Mr lur gtlega."

"a er gamla svari - gmlu sannindin," mlti Halla og stundi vi. "En a svar hefnir sn grimmilega. yngstar eru r sorgir, sem vi dyljum fyrir llum. getur enginn hjlpa okkur, v menn vita ekki, hva a okkur gengur."

Finnur var aftur farinn a grta, en reyndi a leyna v.

"a er eitthva samb ykkar Settu, sem . . ."

Halla htti vi setninguna hlfsaga, v Finnur leit upp og framan hana. Aldrei hafi hn s meiri vonleysissrsauka, meiri hugarmyrkur en essu augnari. Hn hopai hl fyrir v.

"ei-ei!" hvslai Finnur. "Hn er a last hr einhvers staar niri munum. Hn m ekki sj okkur saman."

"Hvers vegna?"

"g veit a ekki. Hn hefir banna mr a koma a Heiarhvammi, - banna mr a tala vi ig nokkurt or, san hn fr a kynnast r. g held hn s hrdd vi ig."

"Hrdd vi mig -?" tk Halla upp eftir honum, en ttai sig v, a etta gti veri. Hn minntist ess, sem hreppstjrinn hafi sagt um bskapinn ar, og alls konar illar grunsemdir flugu henni hug. "Aumingja Finnur!" sagi hn lgt.

Hn fann, a honum var ami a v, a hn sti lengur vi hj honum. Hn var ekki heldur fr um a n a ganga hart eftir leyndarmli hans. eim var bum best a skilja etta sinn.

Hn horfi Finn aumkunaraugum. Hann var ekki eini maurinn, sem trist upp af duldum hrmum, n ess a hafa kjark til ess a rfa sig fr eim ea leita hjlpar annarra manna. Svo vissu menn ekki anna en honum lii vel. annig lugu menn hver a rum, og mest a vinum snum, en lyginnar guldu eir sjlfir.

egar Halla var ann veginn a fara, mlti Finnur og benti ofan Hvamminn:

"Er hann ekki bjartur og fagur nna, egar slin skn hann?"

Halla samsinnti v. Hn hafi teki eftir v ur, hve kvldfagurt var Hvamminum.

"Veistu, hvers g var a ska mr, egar komst? Nei, a er ekki von. g var a ska, a vi hefum fengi Hvamminn. Einhvern tma hefi kannski komi a v, a g lifi ar einn eftir. hefi g geta lti ljs loga vi gluggann nttunni, til ess a leibeina feramnnum af heiinni. Hvert mannslf, sem g hefi geta bjarga, hefi fria samvisku mna og btt mr upp lfi a nokkru - sem g hefi sa burt synd og illverkum -."

Vi sustu orin rann t fyrir Finni. Halla oldi ekki a horfa hann og klkknai. Hn kvaddi hann v og hlt fram.

En egar hn var orin ein, rust sorgir hennar sjlfrar hana me endurnjuu afli. Og n gat hn grti, - grtinn hafi hn lengi r og lengi sakna hans. N var hann henni of ungur; hn tlai varla a komast heim a bnum.

egar ungar raunir ea hyggjur leggja annig hald alla sjlfra hugsun vora, vakir annar hluti slarinnar, sem nefndur er undirvitund, og starfar v betur sem hn er einrari. Hn leggur undir sig skilningarvitin, tekur vi kvejum eirra og gefur skipanir t vi, sem ngja brina. hrif umheimsins geymir hn vandlega, ar til hugurinn er ltinn og veitir henni heyrn. - Halla gaf v ltinn gaum, sem fyrir hana bar essu fagra kvldi. a lei fram hj henni, kom og hvarf eins og a, sem menn sj draumi.

meal essara draumsjna var Finni og v, sem st sambandi vi hann, skipa a essu sinni. S fundur var geymdur, en ekki gleymdur.

egar Halla kom heim, var Salka htt a hrna og var komu hennar fegin. En a var sem hn viknai vi a sj hsmur sna blgna af grti. Hn geri sr allt far um a vera henni g, n ess a vera henni of nrgngul.

Ekki var Halla nema nkomin inn bastofuna, egar hn s t um gluggann, hvar Setta Bollagrum kom rltandi heim a bnum, me prjnana hndunum, - eins og hn hefi veitt henni eftirfr.

", hamingjan hjlpi mr! - N er mr mgulegt ...," andvarpai Halla.

"E` `oga, `oga -!" kvakai Salka, eins og hn hefi lesi hugsun hennar. San aut hn eins og hnykli vri kasta fram r bastofunni, og Halla heyri hana reka bar lokurnar fyrir bjardyrahurina.

egar Salka kom inn aftur, veltist hn um sjlfa sig af hltri a essu snjallri.

Setta bari og lamdi hva eftir anna, svo hrikti bnum. Loks fr hn sta, en gaut um lei illu auga til bastofugluggans.

"Hn kemur ekki morgun," hugsai Halla.

- Krypplingurinn httai og sofnai brtt.

Halla lagist upp rmi llum ftunum, en losai til um hlsinn og brjsti. Hn var svo yfirkomin af reytu, andvkum og grti, - svo lmagna, a hn treysti sr ekki til a htta, fyrr en hn vri bin a hvla sig. Hitaverki lagi um hana alla, og slagin bak vi eyra aut me ungum og tum slgum. Stundarkorn l hn vakandi og stari stirum augum t bastofuna. Nturskini lk um "ormadyngjuna" uppi yfir henni. Hn gat ekki hugsa me neinu samhengi. a, sem hn vildi helst hugsa um, kom fram slitrum huga hennar, eins og minni dreymdi. -

Allt einu sndust henni "ormarnir" ekjunni vera famir a ia og engjast. Ea - hva var etta? Var ekjan a vera gagns?

Dreymdi hana? Nei, hn var glavakandi. ekjan var horfin af bastofunni; gaflhlin stu eftir. Hn s t og upp til fjallsins. Nturroi var v; en a var einhvern veginn svo kynlegt. Fjallsbrnin hreyfist, gekk upp og ofan, me hlum og skrum, eins og ldukambur. - Nei, a var risavaxin holskefla af eldi, sem kom brunandi og var a brotna yfir binn.

En gaflhlainu uppi yfir krypplingnum st barni hennar, fagurt og brosandi. a rtti fram hendurnar og tlai a steypa sr inn tftina.

Halla stkk ftur, greip bum hndum fyrir augun og hrpai svo htt, a krypplingurinn hrkk upp:

"Gu minn almttugur! - g er a vera brjlu." -


- "Mikit er at hyggja, ef etta allt skal eftir ganga," mlti Gurn svfursdttir, er Gestur Oddleifsson hafi ri drauma hennar.

Lkt mundi fleirum mlast, ef eir sju fyrir forlg sn.

En trlega er bundi fyrir augu vor, er lta skal inn framtina. grisjar jafnan gegnum bindi fr einhverju bjrtu, sem ba virist heimi Skuldar.

a eru vonirnar, - tl og sjnhverfingar a vsu, en einkenni lfs og uppspretta glei.

- Halla l veik nokkra daga. hafi hn stundum hfura og s ofsjnir. styrktist hn fljtt, einkum eftir a hn gat fari a vinna ti.

fannst henni sjlfri lkast v, a hn vri a byrja ntt lf, - lkan htt og sakamaurinn, sem ola hefir hegningu sna, fagnar v a vera aftur kominn stt vi gu og menn.

Hn hafi lka drgt glp, og henni fannst sem gu hefi lagt hana unga hegningu.

"Snjallri" hennar hafi veri lygi. Hn hafi ori a illu meini sl hennar og eitra hana alla. N var etta mein sprungi; sri st opi og var vikvmt fyrir kuli lfsins. En a tti fyrir sr a gra, og var hn aftur heil heilsu.

En breytt var hn orin. Ltt og gski skunnar hafi brunni burt r fari hennar raununum. Hn var orin reynd og rosku fyrir r fram. Hn hafi vaxi.

Jafnvel sorgirnar uru a slum minningum, sem hn vildi ekki missa. Mitt meal eirra var brosandi barnsandlit. N var a ekki sakandi, n vitnai a ekki mti henni. N s enginn a nema hn.

Starfsrttur s, sem vr eigum umfram a, er skyldustrfin krefja bestu rum vinnar, leitar sr verkefnis. Yfir honum rum vr sjlfir og einir, hir, hver sem staa vor er. Hann krnir oft lf vort bestu blmunum.

egar Halla var bin a n sr aftur eftir raunir snar, fann hn til krafta sjlfri sr, vilja og hugrekkis, sem jafnan eru hinu innra samrmi samfara. Skyldustrfin hennar voru ung og umfangsrk, og heiarbli urfti miklu a halda. Samt tti hn afl afgangs. a vildi hn lta einhverjum vera a lii, sem lis yrfti.

Hn sneiddi hj mnnum, jafnvel meira en hn hafi gert, og lt ftt til sn taka. En ef hn legi einhverjum li, vildi hn gera a svo um munai.

Verkefnin voru ng, og mean svo er, leiist mnnum ekki lfi.

Salka hlt sr hana dauahaldi og mtti ekki af henni sj. Hn var erfitt barn, en ekki var vonlaust um, a henni fri fram.

nsta b vi hana var maur, sem hn vissi n a lei illa, tt ekki vissi hn glggt, hva a honum gengi. Honum vildi hn hjlpa.

Og nean vi fjallgarinn voru eflaust einhverjir, sem urftu hennar vi.

a sndi sig. -




Nettgfan - jn 1998