MAUR  OG KONA

eftir Jn Thoroddsen




FYRRI HLUTI



1. kafli

Hr segir fr msum mnnum, er sar koma til sgunnar


Maur er nefndur Sigvaldi, hann var rnason, Sigurarsonar, Hjaltasonar, Gunnarssonar glnefs , r Grafningi. Mir Gunnars glnefs var orgerur rauum sokkum, Eyjlfsdttir hins digra, Jnssonar, Finnssonar, Bjarnasonar skyrbelgs; hann d svartadaua og andaist, eftir a hann hafi ti einu tta merkur af lekju. essi tt verur ekki lengur rakin, v a far ttartlubkur n fram yfir svartadaua. Sigvaldi var prestur og bj ar, sem heitir a Sta; a er prestsetur og staur gur, og eirri t, er sagan gjrist, kirkja vegleg, og liggja til hennar essir bir, er n skal greina: Holt og Hjalli, Hls og Hamar, Vatn og Vogur, Tunga og Tangi, Hll og fleiri bir. Hl heitir og einn br ar Staarskn; jr tti Sigvaldi prestur, og bj ar s maur, er Sigurur ht Jnsson; hann var borgfirzkur a tt. Kona hans var rds Bjarnadttir. Hn var kona vitur vel og hinn mesti kvenskrungur. Sigurur bndi var bsslumaur mikill og tti vel lausaf, en ekki ara fasteign en jr eina, sem Hamar heitir; a er nsti br vi Hl og rjtu hundru a drleika. Helmingur jararinnar var konuarfur, en hinn helminginn hafi Sigurur keypt af eim manni, er rir ht og ar bj. Var a skilmlum me eim Siguri og ri, a rir skyldi eiga heimilt a ba Hamri, mean hann lifi og kysi a vera ar. au Sigurur og rds voru hnigin hinn efra aldur; ekki ttu au barna lfi; hfu au tt brn saman, en au du ung.

a var einn vetur, skmmu eftir rettnda, a heimilisflk Hl var gengi til rkkursvefns, sem vandi er til bjum, nema sauamaur; hann var ti. Hsum Hl var svo vari, a ar var bastofa fimm stafglfum og ilju sundur uppi, og var lofths rum enda; a var herbergi eirra hjna, Sigurar og rdsar, og voru rm eirra sitt hvorum megin, langsetis undir hliunum, og bor eitt lti millum fyrir mijum gafli. Fram bastofuloftinu og fyrir framan lofthsdyrnar voru rm grikvenna og svo vinnumanna, en fyrir verum gafli var flet kerlingar nokkurrar, sem urur ht; hn var hreppsmagi og gmul mjg. Ekki tti hn dl viureignar, ef hn skipti skapi. etta sama kvld, sem fyrir skmmu er fr sagt, hafi Sigurur bndi gengi til svefns sem arir heimamenn; l hann rmi snu og svaf fast og hraut mjg. Hsfreyja hafi og lagzt niur, en sofnai ekki. Tekur n a dimma, og lur fram a dagsetri, og sofnar hn ekki; leiist henni a liggja svo lengur vakandi; stendur hn upp og gengur fram hsdyrnar; r voru opnar, v ekki var hur fyrir hsinu. Hsfreyja hlustar eftir, hvort allir sofi fram bastofuloftinu, og heyrir hn ekki anna en hrotur og svefnlti hverju rmi nema rmi urar kerlingar, og verur hn ess vs, a hn sefur ekki, situr hn uppi rmi snu og tautar eitthva fyrir munni sr, en ekki heyrir rds nein oraskil. Loks heyrir hn, a kerling stekkur upp hart og ttt og hleypur fram eftir loftinu allt fram a loftsgati, hrkir hn ar og skyrpir ofan gati og segir: Svei r, sneypa, svei r, andstyggin! Svei, skratti, faru, fjandi, tu! , varstu feginn a hrkkva undan mr? Og svei r, tu!

Hva gengur n fyrir r, urur gamla? sagi hsfreyja. urur heyri ekki, hva rds mlti, ea gaf v engan gaum, gengur hn aftur til rms sns og sezt ar niur og tautar sem ur eitthva hlfum hljum; snr hsfreyja til rms urar og kastar hana orum og segir:

a hefur fari lkt fyrir r, urur mn, eins og mr, a r hefur ekki ori svefnsamt rkkrinu.

Segir kerling svo vera, a ekki hafi hn sofna a skipti, enda hafi a veri hentast, a einhver vekti. Innir hsfreyja hana eftir, hvort nokku hafi bori fyrir hana; ltur kerling fyrstu ftt yfir, sr s n tekin a glapnast sn, segir hn, enda muni fir trna leggja, hn segi, a eitthva bri fyrir hana - en ekki mun mr ykja undarlegt, segir hn, einhver kunnugur komi hr, ur kvldi er enda. Hsfreyju fsti a heyra, hva a vri, sem kerling lt svo drjgt yfir, og spyr hana tarlega eftir, hva henni hafi snzt; ltur urur loks til leiast.

g sat, segir kerling, eins og g er vn og morrai hrna blinu mnu, anga til a var sofna fram loftinu; fannst mr eins og mig skti einhver eyilegleiki, og tlai g a halla mr t af, kelli mn, tk skinnkoddableilinn, sem arna var auarminu, og tlai a stinga honum undir mjamargreyi mr, ef g kynni heldur a hafa eitthva viol - , ! - ekk! ekki ertu enn bin a yfirgefa mig! - n hleypur hn mjhrygginn mr, , ! - en v var mr liti arna fram skrina - , ! n ltur r! - og s g ar einhverjar he.... baar eldglringar, og frust r smtt og smtt upp skrina, etta lei hgt og hgt inn eftir miju loftinu og anga til a kom hrna a fremri gaflinum auarminu, fr mr ekki a vera um sel - , ! tlar hn a drepa mig arna ! - g st upp, kelli mn, hastai a, en mr hefur veri svo vari, a ess httar sneypur hafa hrokki undan mr, og valt essi skratti aftur fram eftir loftinu eins og hnykill ofan stigann, ar skildi g vi a, a var str vi meal spordall, eldrauur smi, og tindrai r v allar hliar. mtt eiga von v, rds mn, hr kemur einhver skrattinn kvld, g s orin gmul og glmskyggn.

Hver helduru a geti veri, sem komi hr kvld? sagi hsfreyja.

Og a veit g ekki, rds mn, sagi kerling, en helzt held g, a a s einhver utansveitar, v ekki man g eftir neinum hr sveit, sem essi skolli fylgir, nema ef a er strkurinn, sem kom vor ar a Leiti, ekki man g, hva hann heitir, smundur ea mundi, tri g, hef g heyrt, a honum fylgi hrtur, sem dregur eftir sr gruna, en hann Jn Grundum hund me ljsi rfunni, og strkurinn ar Hvammi tvo hlfmna. a er vst eitthva, sem g ekki ekki, kelli mn, en ekki hef g s leiari sneypu undan nokkrum manni.

a mun vera sem segir, urur mn, ef hr kemur einhver kvld, verur hann eitthva lengra a, en ess vil g bija ig a lta ftt yfir essu, v annars f g ekki stlkurnar til a fara fjsi kvld, sagi hsfreyja.

r eru ekki svo litlar lofti, blessaar ekki ntentturnar hrna, a er lklegt r ori um vert hs, ekki s allt hreint. Ekki kveinkai g mr runum, mean g var og ht, g vissi af einhverjum sling kringum mig; a gekk heldur ekki framan a mr, mean heimakonuskrattinn var ekki bin a fara me mjmina mr og drepa mig, , !

Vi etta slitu r urur tali; sat urur gamla eftir rmi snu, seildist hillu fyrir ofan rm sitt, tk ar fiskunnildi og tk a fst vi a og tautar vi sjlfa sig hlfum hljum, en hsfreyja gekk fram lofti og a rmi vinnukonu einnar, er ar svaf, vakti hn hana og ba hana fara til eldhss og kveikja, v n vri ml a brega rkkursvefni, segir hn. Vinnukonan vaknar skjtt, og er hn hefur klra sr um stund og geispa og aka sr allri, sem venja er til, stendur hn upp og gengur fram og kveikir. Vaknar hver af rum bastofu, og setjast konur rm sn og taka til vinnu. ar voru rjr vinnukonur, Sigrur, Gurn og strur, og spunnu r, en vinnumaur einn, s er Hrlfur ht, sat ar allskammt fr kistli, og var honum tla a verk a kemba fyrir r kvldum. Ljsi var hengt dyrastafinn hsinu me eim htti, a gat eitt var bora dyrastafinn ofanveran og haldinu lampanum smeygt ar . En v var ljsi ar sett, a a mtti lsa inn hsinu og svo fram loftinu, a ekki yrfti nema eitt ljsi bastofunni. Undir dyrastafnum lofthsinu a innanveru, eim megin, sem ljsi var, var settur stll einn og lagur svfill ofan; ar var hsfreyja vn a sitja kvldum, er hn var a saumum ea gjri eitthva anna, sem ljsvant tti. Hinum megin vi hsdyrnar, a framanveru og hli, er vissi a loftslnni, st pallkistill ltill og breitt yfir samanbroti brekan; a var sti orsteins vinnumanns, sat hann ar um vkur og fkkst vi smar, btti og gjri vi ftur og dalla, bj til hagldir og hornspni, skar rmfjalir og asklok, holai innan tbaksbauka ea fitlai vi anna ess konar, en ess millum hafi hann ann starfa a lesa sgur og kvea rmur, v hann var maur allvel ls og kvamaur hinn mesti. orsteinn var fimmtugs aldri. Hann var hrra lagi mealmaur, jarpur hr, flleitur og grannleitur og hraustlegur og eigi litlegur. Sigurur bndi viri hann mest allra hja sinna, var orsteinn honum og mjg fylgisamur og vann hvert verk me trleika og var hinn mesti rifnaarmaur. Ekki hafi orsteinn kvongazt, en barn hafi hann geti vi bndadttur einni, er san var gefin rum manni og ndu. Barni ht Sigrn, og var hn vistum me fur snum ar Hl og nu vetra gmul og mjg mannvnleg. En er kveikt var og bi var a setja ljsi dyrastafinn, settist hver sitt sti; sat hsfreyja stli og saumai; orsteinn settist hinum megin dyra og skefti nafar. Sigurur bndi vaknar n einnig og litast um, sr hann , a flk er setzt a vinnu; spyr hann hsfreyju, hvort langt s egar lii af vku; segir hn honum sem var, a fyrir skmmu vri bi a kveikja; gengur hann san ar horn eitt hsinu og tekur hrosshrsflttu eina og bregur rum enda undir sperrukjlka gagnvart rmi snu, sezt san niur og tekur a fltta. Lur svo fram nokkra stund af vkunni, a ftt er tala bastofu. Kemur n smalamaur heim. Ekki var honum kvei neitt verk kvldum, enda kunni hann lti til ullarstarfa; l hann jafnan um vkur og svaf eur gambrai vi konur, og tti vel skjast vinnan, ef hann vatt af einni snldu allt kvldi ea prjnai nokkrar umferir nean vi sokk sinn. N kemur smali inn, gengur hann a rmi snu, a var gagnvart loftsuppgangi, tekur hann hatt sinn og vettlinga, hendir v til fta rmi snu, fleygi sr san endilangur upploft um vert rmi og lt bfurnar liggja fram mitt lofti. Enginn mlti or til hans, enda yrti hann engan. Lur n svo um hr, a allir egja bastofu, og situr hver ar; sem hann er kominn, vi vinnu sna. Loks tekur hsfreyja svo til ora vi orstein:

Mr virist, segir hn, ofur dauft og egjandalegt hrna, orsteinn minn, kvld. Ljktu samt t af vi nafarinn inn; en svo lzt mr stlkurnar mnar sem r vnti venjunnar, a lesir ea kveir eitthva fyrir r.

orsteinn segir, a ltil mundi ess von, v n hefi hann nlega lesi upp allar r sgur, er til vru ar b. Hsfreyja sagi, a ekki mundi kveskapurinn sur eginn - enda hefur sjaldan kvei fyrir okkur vetur, en gng er til af fallegum rmum. Heimilisflk gjri gan rm a mli hsfreyju og sgu hana hafa vel mlt og skrulega, og bu allir orstein a kvea. En er um a var rtt, hverjar rmur kvea skyldi, uru menn fyrstu ekki allir eitt sttir. Bnda tti bezt til falli a kvea rmur af Rollant ea Ferakut, sagi, a eir hefu veri hinir mestu garpar og kappar miklir. Grikonur sgu, a far rmur mundu betri en Brnurmur. Hrlfur vinnumaur lagi allftt til eirra mla, sagi, a enginn fornmanna vri sr jafnkr sem Grettir, kvast gjrla vita, hvort af honum vri gjrar rmur nokkrar. Smalamaur l rmi snu og heyri umrur manna, leggur hann fyrstu ftt til mlanna, en svo kemur, a hann ykist ekki lengur afskiptalaus hj eim mlum sitja mega; rs hann n upp og segir:

Eru rmur af Herraui og Bsa hr til, orsteinn? - orsteinn brosti vi og mlti, a a vri ekki.

vil g, a kvenar su Jannesarrmur, segir hann og hallai sr t af aftur. Mean menn eiga tal um etta, hefur orsteinn gengi inn svefnhs eirra hjna og kemur brum aftur me skrifaa rmnabk allykka, sezt niur, blaar henni um hr, veltir vngum, tekur af ll tvmli og hf a kvea:

Crum nefna milding m,
margra er gtti la,
Persju allri og As
tti fyrir a ra.

a er upphaf fyrstu rmu rmum lfars hins sterka, en mansngnum fyrir essari rmu var orsteinn a sleppa, af v a fremsta blai kvabkinni var lesandi. orsteinn kva htt og snjallt, a var hin bezta skemmtan; gnuu n allir bastofunni og hlddu, og var sem allir yru hrari og kviklegri bragi en ur. Nlin hj hsfreyju gekk tara og liugra. strur vinnukona kva undir me orsteini, lagi undir flatt og dillai og var ll sem hjlum. r Sigrur og Gurn teygu rijung lengra r lopanum en ur. Siguri bnda sttist og betur verki, flttai hann n miklu hraara en ur og hnykkti fast vi hverja hendingu, eftir v sem kvamaur hf og herti rddina. Kveur n orsteinn lengi og vel, og kemur svo, a hann hefur loki hinni fyrstu rmu; tekur hann hvld nokkra, ur hann byrjar hina nstu rmu, og fara konur a tala um sguna. Verur s atburur, a smali spratt upp hart og ttt, kvest hann glggt hafa heyrt, a bari hafi veri eitt ea tv hgg bjarhurina, og segir, a einhver muni vera kominn. strur vinnukona kvast og heyrt hafa, en arir sgu sitt hva, ttust nokkrir heyrt hafa, en arir neituu; segir bndi, a ekki s vert a ganga til dyra, segir hann a ekki si kristinna manna a knja hurir eftir dagsetur og fara ekki b og gua glugga, enda su a fjandar og forynjur einar, sem ekki berja rj hgg. Ra menn n um etta, og heyrast enn barin rj hgg; segir bndi, a vst skuli ganga til dyra; hleypur smali fram, dvelst honum um hr frammi, og er hann kemur aftur, segir hann, a hann hafi ekki ori var vi neinn mann, kvest hann hafa gengi kringum allan binn, en ekki s neinn mann, en hundarnir hafi allir hlaupi t me gelti og spangli. etta tti mnnum allkynlegt, en ra ftt um. Tekur orsteinn enn a kvea og kveur um hr, og lur seinni hlut vku. Heyra menn , a hundar taka a gelta kaflega bjardyrum, og lur ekki lngu, ur menn vera ess varir, a klifrazt er upp bastofuhliina hina syri, og essu nst er lagzt ofan a glugga eim, sem var yfir sng hsfreyju; hleypur Sigurur bndi anga, en komumaur kallar gluggann og segir: Hr s gu! Slt veri flki!

Gu blessi ig, svarai hsbndi og stakk nefinu sem ttast vera mtti t a glugganum - hva heitir maurinn?

Hallvarur Hallsson.

Hallvarur, sagi bndi, Hallsson; ekkiru hann nokku, gzka? sagi bndi vi konu sna.

Nei, sagi hsfreyja, spuru hann, hvar hann eigi heima.

Bndi stakk enn nefinu a glugganum og kallar t: Hallvarur, segir , hvar ttu heima?

Ha? g tla a bija a lofa mr a vera ntt, sagi akomumaur, v ekki heyri hann, hvers Sigurur spuri.

a skal vera komi ofan til n, hvar ttu heima?

Sunnan af landi, sagi komumaur.

Sunnan af landi segist hann vera, sagi bndi. rds mn, lttu hana stri koma eftir me ljs, g fer til dyranna.

Bndi gjrir n svo sem hann hafi sagt, gengur til dyra, og fer strur vinnukona brtt eftir honum me ljs. Kemur bndi a skammri stundu liinni aftur og leiir komumann. Gestur ber annarri hendi hatt sinn og vettlinga, en annarri verbakspoka ltinn og rndttan, og jafnskjtt sem hann sktur hfinu upp um loftsgati, kastar hann kveju heimilisflk og segir: Hr s gu, slt og blessa flki! - gengur san fyrir hvern mann og heilsar me kossi; hefur hann loki v jafnsnemma sem Sigurur bndi er upp kominn; vsar hann gesti til stis, og leiir hsfreyja hann a rmi Sigurur bnda og spyr, hvort hann s eigi votur; neitar gestur v. essu nst spyr hn hann, hvort hann vilji ekki f a drekka, og segir gestur ess ekki rf, en hsfreyja skilur samt svo svar hans, a hann muni geta egi a, ef honum s boi a, og skir honum mjlk. mean teknr bndi gest tali og segir:

r heiti Hallvarur? Rtt er a.

J, Hallsson, sagi gestur.

Hallvarur Hallsson, rtt er a, og tt heima Borgarfiri; rtt er a, sagi bndi.

Nei, Kjalarnesinu, sagi gestur.

, j, j, Kjalarnesi, sagi bndi, rtt er a, a mun vera hrna nr?

a kemur allt an upp, hvern veginn maur fer; fari maur Sand og Kaldadal, get g tra, a a s jafnkortara, s fari fyrir Ok og Arnarvatnsheii, munu vera hld um, en skemmst verur a fara eins og g er vanur a fara; g set mig sums, karl minn, oftast undir eins upp fjall beint af Kjalarnesi ea r Kjsinni, ellegar g fer inn me Hvalfiri, drf mig upp yrilinn, tek san kssinn og trekki mig fjallasn fram hj llum jklum og kem svo hvergi til bygga fyrr en Skagafiri ea einhvers staar; en ekki leika a allir eftir mr.

Ofan Skagafjr, rtt er a, er a ekki feikna fjallvegur og kaflega villugjarn? sagi bndi.

Hann er a, beztur fyrir mig, en ekki hef g villzt honum, enda hefur anna oftar komi fyrir mig en a villast, g hafi veri svona ferum stundum; hann sagi svo tum, prfasturinn heitinn: Ekki veit g, Hallvarur, hver remillinn hjlpar r til a rata alls staar. a var og sannast a segja, a g man ekki eftir, a kmi nokkurn tma a veur au tu r, sem g var hj honum, a g fri ekki allra minna fera, hva svartur sem hann var.

Rtt er a, segir bndi, fru r fjallasn nna?

Nei, n fr g me sveitum, en g var a fara svo, af v g urfti a finna mann Mifiri um lei; annars er g norlenzkur, g hafi veri lengi fyrir sunnan.

Hugsi r langt a ferast? frtti bndi.

g er n heimlei, g var sendur me brf fr sslumanninum okkar hinga a stanum til hans sra Sigvalda mns, ar voru me peningar, arfur eftir konu, sem d fyrir sunnan haust e var, en eir eru kunningjar og sklabrur, sslumaurinn og hann sra Sigvaldi minn, og v beiddi hann prestinn a koma eim til skila, en ess httar er ekki sent skotspnum ea me vissum mnnum; g held a hafi veri fram undir 100 dalir ea v nr eftir yngdinni - hann fkk mig til a fara me , af v hann vissi til ess, a g hafi einhvern tma ur veri sendur me peninga og ekki ori a slysum, held g.

Sendur me peninga, rtt er a, sagi bndi, eru nokkur tindi r yar fr?

g verst allra frtta, sagi gestur.

Allt meinhgt og sjkt?

a frekast g til veit, nema a er va krankfellt, hafa engir nafnkenndir di nema brnin, eins og vant er, og skiptapinn, sem var Akranesi nna skmmu fyrir jlin, ar drukknuu rr menn af bt, en fjri komst af; eir fru r Reykjavk linum degi, gjri suaustan hrinu, en sjgutlandi var, bturinn slmur og vari sig ekki, en til allrar gfu hfu eir gleymt austurstroginu og hfu ekkert btnum til a ausa me nema einn legil, sem var brennivn; vildi einn eirra brjta botninn r leglinum og ausa svo me honum, en fkk v ekki ri fyrir formanninum, v hann tti brennivni; a er haft eftir honum, a hann hafi tt a segja: Heldur drep g mig en lta r leglinum, v a er ekki gefi, sem honum er - og arna fyllti hj eim og hvolfdi; en essi, sem af komst, komst kjlinn, sst daginn eftir r Engey og var bjarga.

a tkst hraparlega til a vinna a fyrir bannsett brennivni. g kalla r segi frttir, segir bndi.

En hitt hafi i vst heyrt, um hollenzku dugguna? sagi gestur.

Nei, a hfum vi ekki heyrt.

N, g hlt a hefi frtzt, hana rak upp haust vestur Seyisfiri, er mr fortali, Drngum, g kann a nefna a, noranverinu, sem hann gjri litlu eftir rttirnar, egar hann hljp upp r vestangarranum upp landnoranofsann; hn hafi liazt sundur ar vi klettana.

En komust mennirnir af?

Nei, biddu fyrir r, ekki v lkt, ekkert mannsbarn nema kokkurinn og hundurinn skipherrans, sem var syndur og kva bera sig hrmulega og ekki vilja ast nokkurn mann, en horfir me trin augunum t sjinn. v segi g a, r vantar ekki skynsemina, skepnurnar, eim s varna mlsins. En a var ekki a bast vi, a a fri ruvsi fyrir essu skipi, v a kva vera sannfrtt, a etta var sama skipi, sem kom inn fyrir austan ri fyrir a hittefyrra og hafi mannaket beitu, eir voru alls staar a fala raubirkinn strk og vildu lta fyrir hann tvr tunnur af grjnum, tvr tunnur af braui, 8 fri og 10 skkur, sem er helmingi meira en eir eru vanir a gefa fyrir beztu skurark, a er a skilja mtuna, v skinninu skila eir, og n hfu eir tla a taka kokkinn og beita honum.

Margur tlar, fyrst ekki strax
fellur hefndin sama dags,

segir bndi; en var nokkru bjarga af fjrmununum?

Og a tri g, en a kva n hafa veri agangur eim ar; g talai vi mann, sem kom a vestan og vissi a allt greinilega; arna fengu eir eins og eir gtu komizt me, frin, strengina, grjnin ltt skemmd, rndttar skyrtur og kltana eins og feldi - a er satt, eir eru ntir - og hollenzku ostana kva ekki eiga a aka r spesu hj eim, en srpi jusu eir me hndunum hattana sna upp r fjrunni, og etta fyrir alls ekkert, v egar sslumaurinn loksins kom, sem kva n sjlfur hafa s um sig, var ekki anna eftir en skrokkskrifli, sem ekki var drt, og heila seglzan fjra duggarabandssokka og sykur og jrni fyrir ekkert.

g vildi g hefi veri kominn a f mr jrnmola, sagi bndi, j, g kalla r segi frttirnar! Nei, ekki hfum vi frtt etta, rtt er a, og etta frttist ekki hr; - Drngum, segi r mr, er a ekki nlgt Drangajkli einhvers staar?

J, fyrir vestan hann, held g; g hef aldrei komi paufa, ar kva vera fullt af galdramnnum og alls konar j; - en meal annarra ora, sagi gestur og reifai hendinni ofan vasa sinn, g var nrri v binn a gleyma brfi, sem presturinn ba mig a skilja hr eftir, g held a s til yar; - gestur ltur utan brf, er hann tekur r brfabagga: Heiti r ekki signor Sigurur Jnsson Hl?

J, svo vnti g a eigi a heita, sagi bndi og saug upp nefi.

Gestur fr honum brfi, var kvejan utan v skrifu me alllsilegri snarhnd og annig:

Elagfugum
Sgr. Siguri Jnssyni
Hl.

Sigurur bndi tk vi brfinu, leit utan a og horfi um hr, les san kvejuna hlfum hljum: Elagfugum Sgr. Siguri Jnssyni Hl, rtt er a, a er til mn og hndin hans sra Sigvalda mns; hva skal hann n vilja, gi maur? - g tla a lta ba a lesa a, anga til konan mn finnur fyrir mig gleraugun mn.

essari svipan kemur hsfreyja og ber gesti mjlkurknnu. Stendur bndi upp og snir hsfreyju brfi og biur hana um gleraugu; finnur hsfreyja au og fr honum, og er hann hefur komi eim fyrir nefinu eins og honum lkar, ltur hann enn eitt skipti kvejuna, brtur a san upp, heldur v upp vi ljsi sem nst vera mtti og tekur a lesa hlfum hljum, og var a annig:


Sta, 13. Jan. 17..

Elskulegi elagfugi tryggavin! Nst v a akka yur, samt elskulegri hstr, fyrir margausnda og t ltna tryggreynda vinttu, velvild og gsemi vi mig og mna, sem og fyrir vifelldna, skemmtilega og strka samfundi og gleymanlegar velgjrir yar heiraa, gfrga heimili sast, er a einasta efni essa fora mia a minnast a, sem r nefndu vi mig fyrir yar hnd a tverka og umgangast, nefnilega krkaupin, og er stuttu mli fr a segja, a krin, sem r tluu um og bu mig a tvega, reynist eftir kunnugra manna frsgn lastagripur, seigmjlk, tannslm og mesta stritla, og gekk g v fyrir yar hnd fr kaupunum, en n hef g fengi drtt um k fyrir yur, og krin kva, eftir sgn seljanda og nkunnugra, vera allvnn gripur, sj vetra gmul, ekki strmjlk, en dropsm og mesta happaskepna, og ef hn hafnast a venju, stendur hn til a vera snemmbr; samt sem ur ori g ekki a fullgjra kaupin, fyrr en g talai vi yur; en maurinn, sem selur, vill hafa a afgjrt sem fyrst, ar fleiri af honum ta k fala hafa. g hef sagt honum a koma hinga nsta sunnudag a fru veri; verur v nausyn, a r gjru svo vel greindum tma hinga a koma og ur minnzt krkaup vi hann a slttera; tem arf g margt fleira vi yur a tala mr til ngju og gagns og skemmtunar. Fyrirgefi fltislnur essar. Veri r svo me stkrri konu krlegast kvaddir af yar nustu-skuldbundnum elskandi vin og velunnara.

Sigvaldi rnason.


egar Sigurur bndi hafi vel og vandlega lesi brf etta, snir hann a hsfreyju, og ra au um a um hr. Ber n ekkert til tinda a eftir var kvldsins anna en a, a gesti er reiddur kvldverur, og er hann hinn ktasti og segir af ferum snum og strvirkjum. Er n lesinn hslestur a venju, en san er Hallvarur til sngur leiddur, og var honum bin hvla auarmi v, er ar var bastofunni skammt fr rmi urar kerlingar. a su menn, a urur renndi engum vinaraugum gest, tautai hn a venju eitthva fyrir munni sr og var allfrn, en lt allt vera kyrrt, og gengu menn n a sofa Hl, svo a ekki bar fleira til tinda.



2. kafli

Lofa skal mey a morgni,
en veur a kveldi.
                  Mlshttur

Daginn eftir a Sigurur bndi hafi fengi brf a, er vr gtum um, fr Hallvarur sta og hlt fram fr sinni, og er hann r sgunni. Lur n fram til helgarinnar, en sunnudagsmorguninn hinn nsta eftir vaknar Sigurur snemma, og er a nokkru fyrir dgun. Tungl var heii og kastai ljsi inn um loftsglugga, en allir voru enn svefni bastofunni nema bndi; tekur hann n kli sn og fer hljlega og gengur t og ltur til veurs. Engin dagsbrn var enn lofti, en af sjstirni og rum merkistjrnum s Sigurur, a skammt var ess a ba a dagai. Veur var hi fegursta sem vera m, himinninn alheiur og svo mikil vindstilla, a ekki blaktai hr hfi. Bndi gengur v nst inn aftur og a rmi orsteins; a var rtt vi loftsuppganginn, og svaf Sigrn litla dttir hans ar til fta hans. Sigurur stingur hendi vi orsteini, og vaknar hann skjtt. Segir bndi, a n s ml a klast, ef eir hugsi til kirkjuferar, eins og um var tala. - Veri er hi gtasta, logn og blessu bla. Faru hgt, lagsmaur, g vil ekki, a neinn vakni nema konan mn, og egar ert kominn ftur, skaltu skreppa inn hsi til okkar og grpa r einhvern bita, ur en vi frum, sagi bndi.

A svo mltu gengur Sigurur aftur inn svefnherbergi eirra hjna; var hsfreyja kldd; hafi hn vakna vi a, a bndi hennar fr ftur. Sigurur bau henni gan dag me kossi, og tekur hsfreyja svo til ora:

i munu tla a fara til kirkju, eins og i hafi gert r fyrir; ekki veit g, hvernig stendur v, en vnst hefi mr tt, a hefir lti essa kirkjufer vera, en munt ekki vilja brjta a bgann vi prestinn, og v tla g ekki a letja ig; er veri brilegt?

a er logn og bla og rennihjarn.

Bu ig samt vel, hjarta mitt! a er gamalt ortki: fir kunna sig of vel heiman a ba - og veri s gott nna, getur hann spillzt, ur en i eru komnir heim aftur. Frstu hvorutveggju sokkana, sem g lagi hj r? - j, g s hefur fari ; hrna eru skinnsokkarnir nir, a er verst, a eir eru svo stuttir; arna hefur vettlingana na, og sting essum einhvers staar ig.

, ekki get g n veri a hafa tvenna vettlinga, a er ekki til annars en g tni eim.

Sem g segi, skalt hafa , hinir geta ori votir, g lt arna vasa inn; mundu eftir treflinum num; sndu mr, lttu mig lta hann ig, g vil vera viss um, a gleymir honum ekki, a veitir ekki af a ba vel a hlsinum sr hrkunum. N, ar kemur orsteinn uppbinn; taki ykkur n dltinn bita, ur en i fari, og beri ykkur a bora vel, langur er dagurinn, og a er ekki vst, a a veri undir eins bori bor fyrir ykkur Sta.

Hsfreyja setti fyrir tinfat eitt me hangikjti, og tku eir Sigurur og orsteinn a matast, og er v var loki, stu eir bir upp og taka vettlinga sna og hatta; hsfreyja kvast mundi fylgja eim t. Sigurur ba orstein fara hljlega um bastofulofti, svo a heimamenn vknuu ekki. Hsfreyja gekk ofan undan eim, en Sigurur bndi minntist ess, a honum hafi gleymzt a stinga sig tveimur sendibrfum, er fara ttu a Sta og lgu inn hsinu, og sneri v aftur inn lofti og fr a leita eirra. orsteinn gekk a rmi snu og segir um lei vi sjlfan sig hlfum hljum: , g ver a kveja hana Rnu litlu, hn s sofandi. Mrin var enn fasta svefni og hafi ekki ori vr vi, egar fair hennar klddist; hn l, eins og brnum er tamt, heldur skipulega snginni; hfui var fyrir nean allan kodda, nir miju rmi, og rekkjuvoin snargari utan um herarnar og hlsinn; brekani l a mestu leyti fram palli, en fturnir Sigrnu litlu voru ar, sem hfalagi hafi veri kveldi ur. egar fair hennar s, hvernig rmferin var, segir hann: , n fer illa um litla skinni mitt, g ver a laga etta dlti, Rna. San tekur hann Sigrnu og lyftir henni upp fang sr, snyrtir me annarri hendi og hressir vi koddann, sem l allur bggli fram stokk, leggur meyjuna niur aftur koddann, breiir vandlega ofan hana san og segir: Vertu n sl, litla yndi mitt, og grttu n ekki, egar vaknar og sr, a hann babbi inn er horfinn. - Ekki vaknai Sigrn vi allt etta, en aeins mtti sj, a hn ofurlti losai svefninn, af v a dltill roi frist kinnarnar henni. egar orsteinn hafi kysst og kvatt dttur sna svona sofandi, gekk hann ofan. Siguri dvaldist nokku inn hsinu, er hann fann ekki undir eins brfin, en san snr hann aftur, og er hann kemur fram fyrir hsdyrnar, eru orin au umskipti, a allir bastofunni eru glavaknair allt einu, og bar a til, a urur kerling lt svo illa svefni, a enginn gat noti svefns ea vrar fyrir hennar illum ltum; pti hn mist mtlega ea a korrai henni sem hrt blvelli og brauzt um svo hrilega, a hn mist st hl ea hnakka; etta gekk um hr, ar til allir voru vaknair, sem voru bastofunni; tku menn a pa hana, en hn vaknai ekki a heldur. essari svipan var a, a Sigurur bndi kom fram lofti, og heyrir hann , hva um er a vera, og kallar hann einhverja stlku, sem hann s a var vknu, og segir:

Hana dreymir eitthva illa, uri gmlu; kallau til hennar, Sigga, og lttu kerlinguna htta essum ltum.

g hef kalla hana, en hn verur ekki vakin, kerlingargreyi, sagi Sigga, en n skal g ta vi henni. Og v tekur Sigrur bum hndum rmfjlina og seilist me hana yfir rm urar og rekur fjalarendann suna henni; vi a vaknar kerling; hn reis upp og bls mjg milega og segir san: Varst a , frenjan n, sem rakst fjlina suna mr, Sigga? Gaztu ekki lti vera a vekja mig, tfan n?

lzt ekki eins og maur, sagi grikonan, a hafi enginn fri fyrir r bastofunni, og v vakti g ig.

Og a er verst, a g hef haldi fyrir r vku, kindin n!

g sagi henni a vekja ig, mlti Sigurur, v g heyri, a a stti a r, ig hefur dreymt eitthva illa, urur gamla?

a er lti a marka, hva mig dreymir, en haldi hefi g a, a etta yri fyrir einhverju, tautai kerling hlfum hljum, en bndi nennti ekki a hlusta , hva hn sagi, kastai skyndi kveju heimilisflki og fr ofan, og er hann kemur hlai, stendur orsteinn ar ferbinn me broddstaf hendi. Bndi tekur og staf sinn og gengur san a hsfreyju og kveur hana, og segir hsfreyja, ur au skildu:

ess tla g a bija ig, Sigurur minn, a fara ekki t slmt og ekki seint sta kvld; vertu heldur kyrr Sta en a fara undir nttina hlsinn; veri nna er gott, en hann getur spillzt, ur en kvld er komi; veizt, a mr er ekki rtt, egar ert burtu, og lofau mr v a leggja ekki t neina tvsnu; orsteinn minn, mundu eftir a eggja ekki manninn minn t slmt tlit, a arf ekki a eggja hann, hann er ngu framhaldssamur samt.

Vertu hrdd um a, rds mn, sagi Sigurar, vi skulum ekki fara t neina fru, og vertu n blessu.

J, vertu viss um a, rds mn, sagi orsteinn. Vertu sl; g tla a bija yur, eins og vant er, a lta eftir henni Sigrnu litlu, hn engan a, skinni, egar mn missir vi, nema gu og ig.

Eftir a hldu eir flagar sta, og st hsfreyja hlainu og horfi eftir eim, ar til eir hurfu fyrir tni; lengra var ei s; gekk hn inn.

Skammt fyrir nean tni liggur hls nokkur, sem kallaur er Hlarhls; yfir hls enna liggur leiin a Sta; hlsinn er allbrattur hliina, sem veit a Hl, og a v skapi hr, og tti a vel gjrt a ganga einum spretti hvldarlaust nean af jafnslttu og upp hlsbrn, og var a ml manna, a ann leik lki ekki arir en lttustu gngumenn. Sigurur var talinn me hinum frustu mnnum; yngri rum hafi hann oft gjrt a a ganga nean fr Hl og upp hls hvldarlaust og bera fjgra ea sex fjrunga yngd bakinu, en eftir a a hann fr a eldast og ljast, lk hann a ekki, ef hann bar nokku, en gengi hann laus, breytti hann ekki venju sinni um a a taka ekki hvld, fyrr en hann kom brn. orsteinn var rekminni til gngu, en tti vira a hvla sig fyrr en bndi, og drst hann heldur aftur r, egar a gizka rijungur brekkunnar var eftir. Framan hlsbrninni st vara, sem kllu er Dagmlavara, af v a henni eru dagml fr bnum Hl; ar settist Sigurur niur og bei orsteins, og kom hann skjtt og settist niur hj Siguri. var dagur um allt loft. orsteinn situr um hr, styur hnd undir kinn og ltur yfir binn og tni Hl og segir:

Srt tti mr n, Sigurur minn, a skilja vi litla skinni mitt sofandi rminu. - agnar hann um hr og tekur san aftur til mls: Ef g hef einhvern tma unni hj r handarvik me tr og dygg, Sigurur minn, vona g ltir hana Sigrnu litlu heldur njta ess, egar g er dauur.

a vri ekki meira en skylt, sagi Sigurur, en v talar um a fremur n en endrarnr?

Af v, segir orsteinn, a g veit, a g n ekki langt eftir lifa, og taktu eftir v, a a er satt, sem g segi, Sigurur minn. Og um lei sr Sigurur, a nokkur tr hrjta af augum orsteins, en hann sprettur upp skjtlega og heldur fram sem leiir liggja yfir hlsinn og var heldur hljur, og segir ekki af ferum eirra Sigurar, fyrr en eir koma a Sta; var a a mund, sem tamenn voru ar komnir a kirkju. Var n gengi kirkju, og hlddu eir Sigurur messunni. A liinni embttisgjr gekk Sigurur a hitta prest, og tluu eir um ml sn; er ess ei geti, hva eir hjluu; lt prestur san bera fyrir Sigur mat og annan beina; en ekki i orsteinn ar anna en eitt ea tv staup af brennivni. En er Sigurur bndi hafi matazt og loki erindum snum, vildi hann egar sna heimleiis. Prestur ba hann vera ar um nttina, sagi sem var, a dagur vri skammur og n egar komi a kvldi; en Sigurur kvast a vst ekki vilja, vri og veur gott og stjrnubjart a kvldinu. Var a svo, a eir flagar sneru heimleiis, og var orsteinn hinn glaasti og svo eir bir; halda eir n skemmstu lei fr Sta og stefna svo sem lei liggur fram hj Tungu og svo mrarnar millum Holts og Tungu. ar voru mrunum aftur margar og lkir og sinn va traustur. Bir voru eir Sigurur og orsteinn vel skair og skinnsokkum upp a hn; ba Sigurur orstein fara ar varlega og reyna jafnan fyrir sr - v hr er, segir hann, visjlt, ef gtilega er fari, og ekki g a, san g var Holti, a hr eru sums staar djpir skurir og vatn , sem ekki leggur fram eftir llum vetri nema mestu aftkum. Og eirri svipan komu eir a lk nokkrum. Lkurinn var a sj lagur og nokkur snjfl ofan. Sigurur gengur lkinn og reynir fyrir sr me stafnum, og finnur hann, a ar er traust, sem hann gekk. orstein bar nokkru near a, reynir hann og fyrir sr sinn, en er hann er kominn t mijan lkinn, verur hann ess var, a sinn er ar ekki svo traustur sem skyldi, og vill n sna aftur og anga a, sem Sigurur fer; en sama vetfangi brestur sinn undir ftum honum, og fellur hann lkinn. Lkurinn var blginn upp og vatnsmegn , nr orsteinn ekki niri me ftunum, og sekkur hann upp undir hendur, en fr gripi annarri hendinni skrina og kemst svo me illan leik a landi; ltur hann n sga r ftum snum um stund og fst ekki um svailfarirnar, heldur san fram lei sna. Sigurur telur a r, a eir haldi lengra fram en til nsta bjar, er svo illa hafi til tekizt, a orsteinn hafi ori votur. Ekki vildi orsteinn a heyra, kva sig ekki mundi saka, v veur vri frosthgt, vri hann og slku vosi vanur, enda mundu eir geta gengi sr til hita; skipta eir flagar um etta nokkrum orum, og leizt sinn veg hvorum, en verur a, a orsteinn hltur a ra, og halda eir n leiis og stefna upp a hlsinum og gagnvart bnum Seli - a er nsti br undir hlsinum Staar megin; er fari a rkkva, en veri tekur heldur a dimma og vera skyggilegra, og jafnframt tekur a smdrfa; var enn vel vegljst, v bjart var lofti af stjrnum. eir flagar halda n annig upp hlsinn, svo eir eru komnir a gizka upp hann mijan, dagsett er ori. Hlsinum er svo vari, a hann hliina, er veit a Sta, er jafnt landi me smbrekkum og dldum, en uppi er hann stuttur og slttur, en snarbrattur ofan eim megin, sem snr a bnum Hl, og allur skemmri ann veginn. Skammt fyrir ofan brnina, er veit a Seli, er holt eitt miki, sem kalla er rvruholt; a skilur Selsland fr Hlarlandi. ar segja menn hlsinn hlfnaan bja milli, og ykir jafnskemmra aan a Hl en a Seli. essir tveir bir ttu a halda uppi vegabtum hlsinum, er hann liggur landareign beggja landeigenda, en me v bndinn Seli ekki var mikill lgskilamaur, voru allar vrur niur fallnar eim megin hlsinum og ekki eftir nema brot ein, er egar fru kaf fyrstu snjum, og ar a auki var vrubrotunum, sem enn sust, svo haganlega fyrir komi, a au fremur voru til ess a villa feramenn en a fra rtta lei. Fr rvrum og allt ofan a Hl var hlsinn svo gtlega varaur, a vart mundi koma svo svrt hr, a menn ekki gtu haft ngan leiarvsi til mannabygga; vrurnar voru bi strar og svo ttar, a vel mtti sj fr einni til annarrar, hversu dimmt sem var. eir Sigurur voru n a geta komnir mija vega upp undir hlsbrnina, er dagur raut, og essum svifum skelldi allt einu reifandi moldviri, og fylgdi v bi geysi frost og svo miki fannfergi, a fdmum tti sta. eir flagar voru staddir einu litlu holti, er hrinni laust ; verur Sigurur n fyrri til mls og segir vi orstein:

N eru tveir kostir fyrir hendi, og er hvorugur gur: s annar, a vi hldum fram upp brekkurnar, mean vi megum, og freistum svo, hvort vi num ekki rvrum; veit g a, a veri okkur ess aui, verur hann vart svo dimmur, a vi villumst r v anga er komi, og vrum vi ar n, mundi g me herrans hjlp halda fram, en vst er, a vi num eim, er vi eigum a skja brekkuna, en hfum veri fangi; hinn annar er s, a vi snum n egar aftur og reynum til a komast heim a Seli, og til ess vil g ra; eigum vi bi a halda undan brekkunni og verinu, og fer varla svo hraparlega, a vi rekum okkur ekki einhvers staar ar tngarinn ea fjrhsin; ea hva segir hr til, orsteinn minn, snist r a ekki tiltkilegast r v, sem gjra er?

skalt ra, Sigurur minn, sagi orsteinn, en snist mr ekki me llu rvnt um, a vi num rvrum; vi erum enn rttri lei, og ef vi setjum vel okkur veurstuna, tri g v vart, a vi getum ekki komizt upp hana Illubrekku, og verur hann varla svo svartur, a vi rofum ekki upp klettinn; aan veiztu, a ekki verur villzt rvruholti; en ef vi finnum ekki klettinn, er okkur t hgt a sna aftur, egar vi viljum, enda er a ekki trlegt, a hann dimmi r v, sem n er.

skalt ra, sagi Sigurur, en grunar mig, a n tkum vi a r, sem miur gegnir; en til hverrar sgu verur nokku a bera; hef g og aldrei lti eggja mig lengi til framhalds, og fram drottins nafni.

A svo mltu snr Sigurur aftur gegn verinu og reytir brekkuna. Gengur svo um hr, a eir flagar halda upp hlsinn og hafa veri mti sr, og sr n nr v ekkert fr sr. Sigurur var maur hraustur og rautgur og reytir sterklega gegn verinu. a fundu eir brtt, a frosti harnai, eftir v sem lei. Ft orsteins voru ll gegnvot og frusu egar, var honum v erfiara en Siguri um gnguna, en vildi fyrir hvern mun eigi lta sr finna, a hann gti ekki fylgt honum. annig gengu eir flagar um hr, og er eir hfu fari um stund, uru eir varir vi forbrekki miki og kenndu, a a var Illabrekka, hfu eir miki erfii, ur eir kmust upp hana; nema eir staar og skyggnast eftir, hvort ekki grilli klett ann, er orsteinn hafi um geti og eir vissu, a standa tti framan efstu hlsbrninni; en svo var hrin dimm, a ekki rofai fyrir honum; tekur Sigurur aftur til ora og segir:

Svo er n komi, orsteinn flagi, sem mig grunai, a ekki mundi fr okkar greiari, vi hinga kmum; hfum vi n haft erfii miki a komast hinga og sjum ekki klettinn, ea treystir r til a hitta han rvrur?

Enga fru s g n til ess, sagi orsteinn, a halda lengra leiis, og tak n a r fyrir okkur, er r ykir smilegast, og er lkast til, a til eins dragi um vort r.

Betra er seint en aldrei, en betra var, a g hefi ri fyrri, sagi Sigurur, en tjir n ekki a rast, ea hvort ert n a rotum kominn, flagi?

orsteinn sagi, a svo vri a vsu ekki, en tki honum heldur a klna ftur, v vart gti hann me vissu sagt, hvort hann fyndi til eirra eur ei.

Sna eir n vi og leita eftir, hvort eir geta raki brautina ofan hlsinn, sem eir hfu upp fari, en svo er fannmegni miki, a egar hafi foki hana, og sst hvergi fyrir henni. Leitast Sigurur n vi a tta sig og taka stefnu ofan hlsinn, en svo var harviri miki, a eir hfu fullt fangi a stjrna sr undan verinu, a hrekti ekki af eirri stefnu, er eir hfu teki; tekur orsteinn n a dasast, og getur hann ekki lengur fylgt Siguri, og verur hann a hafa alla vareyg vi, a hann missi ekki sjnar honum; sr Sigurur ekki anna snna fyrir en a hann leii hann, og vi etta komast eir ofan hlsinn jafnslttu, a v eir halda, og ra a af v, a fram var fyrir fti, en svo var hrin enn svrt, a ekkert vita eir, hvar eir eru. annig fara eir um hr, gjrist orsteinn svo mttvana, a Sigurur verur a standa vi nr v ru hverju spori og lofa honum a setja sig niur. Loks koma eir holt eitt lti, og vill orsteinn ar lta fyrir berast, enda er hann svo dasaur, a hann m ekki ganga, og stendur Sigurur ar um hr yfir honum; skyggnist hann um t dimmuna, og er hann hefur um stund svipazt um, virist honum sem vi og vi mti fyrir h nokkurri ekki langt fr eim, og gjrir hann sr hugarlund, a etta muni vera hsayrping nokkur ea br. N tt hann vri egar orinn mjg svo reyttur og kalinn lflium og andliti, tekur hann a r, a hann gengur a orsteini, ar sem hann liggur fnninni, og vegur hann upp herar sr og heldur anga, sem hann s ma fyrir hsinu. orsteinn var maur str vexti og lkamaungur, og veitir Siguri allrugt a bera hann; en er Sigurur kemur anga, sem hann ttist hafa s binn, sr hann, a ekki var sem honum hafi snzt, var ar holt eitt og str steinn , sem kafaldinu lengdar leit t sem hs. Sigurur leggur orstein niur skjli undir steininum, og verur hann ess vs, a orsteinn er svo mttdreginn, a fyrir engan mun mtti hann ganga og varla upprttur standa, og s hann eigi anna fyrir en a hann mundi og egar andast, og naumast gat hann tala svo skrt, a Sigurur mtti skilja hann. Verur Siguri a til ora, a hann segir:

Hr munum vi n vera a hafa nturgisting, hn s ekki g, v hvorki s g n nokkurt fri , a vi komumst lengra, enda veit g n ekki, hverja tt er a leita mannabyggar, svo vri, a vi gtum lengra komizt, og er a lklegt, a til eins dragi fyrir okkur bum.

Svo mun a a vsu, sagi orsteinn og reis um lei upp a steininum, a hr mun minni vi loki, og kom mr a ekki vart, og hefur svo veri um flesta mna frndur, a eir hafa hloti skjtan og skyndilegan daudaga; afi minn hrapai r Drangeyjarbjargi, fair minn var ti Holtavruheii, og brur mnir tveir drukknuu undir Jkli; hef g n lifa hi fegursta vi minnar, verur ei feigum fora ea feigum hel komi, og af v a g hygg, a nir dagar, Sigurur minn, su ei allir, skalt , vinur, lta mig vera hr eftir og freista, hvort getur ekki komizt til mannabygga; en ef r verur lengra lfs aui, er a tvennt, er g vil bija ig um, a fyrst, er g ur hef minnzt, a ltir ei Sigrnu litlu dttur mna fara flking, en s er nnur bnin, ef bein mn finnast og eim verur aui leg a kirkju, a au veri jru t undan mijum suurvegg kirkjunnar Sta - ar liggur mir Sigrnar; hr munum vi skilja, og haf kk, vinur, fyrir samveru okkar og . . .

Meira gat Sigurur ei heyrt, v orsteinn hn mttlaus upp a steininum; s Sigurur, a enn var lfsmark nokku me honum, en essum svip sr hann, a nokku grisjar kafaldi, svo hann sr gan kipp fr sr, og sama bili bregur fyrir ljsi, og sndist honum ekki langt til a sj; hann verur harla glaur vi, v n ykist hann mega ra, a su eir ekki langt fr einhverjum b, v ekki gti ljs etta komi annars staar fr en r einhverjum glugga; hann starir ljsi um hr og er a hugsa um a hann skuli vandlega setja sig, hverja stefnu hann skuli taka til a ganga ljsi, en v lstur hrinni aftur , a v sem Siguri virist enn svartari en nokkurn tma ur, og sama vetfangi er ljsi horfi. Sigurur st nokkra hr og stari t dimmuna, en a var til einkis; gekk hann nokkra stund aftur og fram hj steininum, en aldrei gat hann komi auga ljsi aftur. Harkan og veurhin var svo grimm, a ekki gat hann haldi sr hita, og tk hann n bi a kala hndum og ftum; honum dettur hug, a hann hafi heyrt, a margir hefu bjarga lfi snu me v a grafa sig fnn; verur honum liti dld nokkra hj holtinu, nokkra fama fr steininum; dld essa hafi dregi skafl, og var hn egar hlffull af fnn; tekur hann n a r, a hann gengur anga, sem orsteinn liggur undir steininum, var hann mllaus og allur sem staur, hugi hann hann enn me lfi, er hann enn hafi roa kinnum og klakinn inai fr vitum hans; hann vegur n orstein upp handleggina og ber hann ofan dldina og leggar hann ar skaflinn, en san tekur hann a rta upp skaflinum me hndum og ftum og br til grf ofan fnnina svo stra, er honum virtist ng fyrir tvo; skaflinn var mjkur og nskefldur, og tkst honum v greitt a grafa hann; var hann a hafa sig allan vi, a grfin ekki fylltist jafnum aftur, svo var fannfergjan og moldin kf; og er hann hafi gjrt grfina a gizka hlfrar annarrar alinar djpa, tekur hann orstein aftur og ber hann grfina, san tekur hann staf orsteins og rekur hann niur fnnina hj grfinni upp a miju, og loks gengur hann sjlfur grfina og leggst niur hj orsteini og bur ess, a skefli yfir , og lei ekki lngu, ur gryfjan var skafin full og ykkur skafl lagur yfir hfu eirra. Af hita eim, sem lagi af eim orsteini, inai fnnin kringum , en veri jappai og bari fnnina svo fast a ofan, a skaflinn hlzt uppi, og myndaist eins og hs kringum . a fann Sigurur, a ekki skorti ar skaflinum ngan hita, en brtt var hann ess var, a eftir v sem skaflinn a ofan ykknai og ttist, eftir v minnkai andrmi, og a hann fyrir sk ekki mundi ar lengi lfi halda; hann hafi teki me sr staf sinn, hann var bi langur og gildur, og dettur honum a hug, a hann rekur annan enda stafsins upp gegnum skaflinn, ar til a hann finnur, a hann nr upp r a utanveru, og br annig til glugga ea holu, og streymir ar inn ntt loft. Sigurur vill n forvitnast um, hvort orsteinn muni enn me nokkru lfi, og reifar um ftur og hendur hans; finnur hann , a ftin utan um hann eru svo frein, a hann var eins og klakastokkur. Hann grfir ofan a andliti orsteins og vill vita, hvort hann heyri hann nokku anda, og getur hann ekki fundi neinn andardrtt, og hyggur hann v orstein dauan vera munu. N tt ar vri dauflegt grfinni, setur Sigurur sr a vaka um nttina og ba svo ess, a dagai, og vita , hvort hrinni ltti, og freista, ef hann mtti koma til einhverra bja. Eftir v sem hann hlt, gizkai hann , a skammt mundi til mintur, egar hann gekk skaflinn, mundu v far stundir til dags. Lur n nokkur tmi, a Sigurur situr og vakir, en er fari er a la nttina, tekur Sigur a sigra svo mikill svefn, a honum ykir sem hann fyrir engan mun geti vaka, rs hann upp og rr kaflega, en hversu mikinn andvara sem hann bar sig a hafa sr, s vi og vi a honum svefnmk nokku, en svo vrt, a stundum vissi hann ekki gjrla, hvort hann hafi sofi ea vaka. Inn um gat a, er Sigurur gjri me stafnum, lagi ofan gjtuna dlitla gltu, svo a Sigurur gat aeins grillt kringum sig, virist honum eitt sinn svo sem orsteinn liggi ekki kyrr, frist hann hraukana og sezt upp til hlfs, snr andlitinu nbleiku a Siguri, og ttist Sigurur sj, a hann hvessti augun a honum og kva:

Manngi veit
vettvang ann,
ar sem lfi lkur;
frum, frum,
finnumst hvtir
bsta alvalds .

Vsu essa kva orsteinn me lgri og dimmri rddu, en hallast san t af aftur. Siguri tti ekki aldla, er hann sr orstein rsa upp, v hann hugi hann n me llu rendan, og svo hefur Sigurur fr sagt, a mean orsteinn kva vsuna, hafi sigi a sr svo miki megin, a hann ekki mtti hreyfa legg ea li, en er orsteinn var aftur lagztur, lei megi af honum; rgast hann um vi sjlfan sig, hvort hann ekki skyldi freista ess a komast r skaflinum, v ekki tti honum gott ar a vera, en er hann vill upp standa, finnur hann, a ftur hans voru svo aflvana, a hann fyrir engan mun mtti brott komast; verur hann n a lta ar fyrir berast, sem hann er niur kominn, og lur svo fram nttin, og segir ekki fleira af Siguri a sinni.


3. kafli

Svo, egar dagur r dkkvanum rs,
dau er hn fundin kolblum s;
snjhvta fannblju lagi yfir lk
lknandi vetur - en miskunnarrk
sl mti sveininum ltur.
                  J. H.

enna hinn sama sunnudag, sem eir Sigurur fru til kirkjunnar, bar ftt til tinda heima a Hl. ar var a venju lesinn hslestur, og a v loknu gekk smali a gta fjr, en arir sinntu heimilisnnum, sem venja er til, hsfreyja tk sr bk til skemmtunar, og grikonur fru sitt a gjra hver, annahvort a sauma ea lesa, nema eldakona, hn tk a elda midagsmatinn. Lei svo fram til rkkurs, gekk hsfreyja fram og fr a skammta. urur gamla sat upp rmi snu um veran gafl og raulai eitthva fyrir munni sr, sem enginn heyri hva var. a var aus uri gmlu, a hn a skipti var ungu skapi; lt hn brnir sga og var heldur frn undir augu a sj. Enginn maur bastofunni yrti hana, hafi hsfreyja skipa eim grikonum a eya ekki mrgum orum vi hana, er misjafnt lgi henni; essu skipti var v enginn fyrir reii urar nema kisa. ar var bnum la ein gulbrndtt. egar hinn betri flturinn var uppi uri gmlu, l kisa oft rmi urar og bldi sig vi ftur hennar og malai, og strauk hn hana alla fr trni og lengst aftur stri og talai vi hana sem maur vi mann; aftur, egar miur l henni, hrakti hn kisu og hrji og bari hana ofan r rminu, svo a kisa tti hvergi friland annars staar en lengst fram palli. N tt a Branda vri allra katta vitrust um margt, var ekki jafnan, a hn af hugviti snu gti s, hverju skapi urur kerling var hvert skipti, og svo var a essu sinni. Hn hafi veri einhvers staar fram lofti og tlar n a venju a hvla sig nokkra stund rmi urar og labbar hgt og stillt a rminu, leggur framlappirnar upp stokkinn og tlar a lyfta sr upp. En er urur gamla sr tilri kisu, grpur hn egar annarri hendinni ofan hnakkadrambi kisu og fleygir henni fugri fram pallinn. Kisa var ef til vill ekki llu skapbetri en kerling; hn stendur skjtlega upp aftur, hvessir fyrst augun uri gmlu og dinglar rfunni af mikilli reii, og v tekur hn undir sig stkk eigi alllti og hendir sig upp rm til kerlingar og neglir klnum svo fast sem hn getur ofan brekani, eins og hn bist vi, a urur gamla muni ekki lta svo bi standa. Gta Brndu var heldur ekki rng; v jafntt og urur gamla sr, a kisa er komin aftur, fyllist hn bri mikilli og segir: , ertu kominn aftur, vargurinn inn? - og leggur um lei bar krumlurnar ofan hrygginn kisu og rfur hana ha loft og sendir hana me miklu afli lengst fram pall og segir: g s orin gmul og farin, get g samt ri niurlgum num; gti g eins ri vi hyski hrna, skyldi a finna til handanna mr. Kisa ri ekki rija sinni til uppgngu Orminum langa, rm urar; mun hn egar hafa s, a kerling ekki etta skipti var g viureignar, og labbai n a ru rmi og bldi sig ar. Um etta leyti var hsfreyja farin a skammta, og bar ein af grikonum askana jafnum fr henni og setti upp pallskrina. Ekki hgist uri gmlu vi a fyrir brjsti, og er hn sr fyrsta askinn koma, tekur hn hlfum hljum a tala vi sjlfa sig, og var a helzta umruefni, a ekki mundi askur hennar koma fyrstur, slku mtti hn venjast, a hn vri minnst metin, hn mtti muna ffil sinn fegri, a henni hefi ekki veri skammta sastri af flkinu. Voru n allir askarnir inn bornir smtt og smtt, og mean lt urur dluna ganga. Sastur kom askur kerlingar, en s, sem askana bar, rtti hann upp skrina og kallar um lei til urar og segir:

arna er askurinn inn, urur gamla!

Geturu ekki skeint honum lengra en skrina, skitan n, sagi kerling, heldur mr s lttari fturinn en r, trippan n, til a skja hann?

Vinnukonan lt sem hn heyri ekki, hva urur sagi, og fr egjandi ofan aftur, en kerling brltir fram r bli snu og staulast fram a pallskrinni og tekur askinn og sezt san aftur hnipur rmi snu, tekur r litlum stokk, er st bitanum fyrir ofan hana, hrtshyrning og sjlfskeiing, lkur san upp askinum og skyggnist hann og segir:

Hr er sums kjtspugutli gamla, unnt er etta, drottinn minn! held g keti s burugt, j, einn horaur hryggjarliur og ekki ljs tgja ! etta er allur skammturinn sums, ekki snist mr betur - a er rttast g gefi v a aftur, hver veit, nema hn Sigga hafi krkt r askinum, hn er vs til ess, g tri v varla, a hsmirin hafi ekki gefi mr nema eina bitattluna - g skal ekki snerta honum, a skal sna sig.

essari svipan kom rds hsfreyja innar og bar hendinni kku og dlitlar smjrskjur, gengur san til urar og segir:

Ertu bin a bora r askinum num, hri mitt?

nei, hann stendur arna me v, sem honum var, segir kerling.

g held r hafi, sem von var, tt lti koma til midagsmatarins dag, a skammtaist illa hj mr, og varst svo tundan, en taktu vi, g gjri kkubleilinn ann arna handa r til a bta a upp, borau hann, urur mn, mean hann er volgur, g kom me hann rtt af glinni.

egar urur kerling s kkuna og smjri, tk hn heldur a hrna bragi, breiddi t bar hendur og tk vi og fr egar a maula kkuna. Hsfreyja settist kistil fyrir framan rm urar og tk a tala vi hana:

Hvernig lur r, urur mn, ertu nokku skrri xlinni en gr?

Og heldur hef g ola gn vi dag, en aldrei skilur hn vi mig, heimakonufjandinn, algjrlega, fyrr en hn gjrir t af vi mig, n er hn hlaupin ofan mjm, og san gr er kominn arna - finndu, rds mn - streflis hntur, hann er strri en nokkurt barnshfu - ! - ! - fallega lturu nna. a mundi einhver, sem er hraustari en g, kveinka sr eins miki og g gjri, og verst lmast hn skrokknum mr undan hverju illviri, mig skyldi ekki fura, hann gjri eitthvert skaris hlaupi brum.

Hefur ig nokku dreymt fyrir v, ea hva var ig a dreyma morgun? g heyri a hefi stt a r.

g segi fum fr, hva mig dreymir, kelli mn, a tekur enginn mark , hva mig dreymir, nema g sjlf, a kemur samt stundum fram seinna, og ekki kemur mr t allt vart, rds mn.

Hva var , sem ig dreymdi?

Og a segi g ekki, g get ekki sagt fr v, en svo miki er vst, a hr kom einhver slingur upp lofti ntt; taktu n eftir, annahvort er einhver skammlfur hrna heimilinu, ellegar ess er ekki langt a ba, a hann gjri eitthva manndrpsveur, a slist margt hreint undan slmu veri, rds mn!

a er n ekki lklegt, sagi rds, a hann breyti sr brum, ar svo lengi hefur gott gengi, en a vildi g, a segi g satt, a hann gjri ekki neitt hlaupi, anga til hann bndi minn er kominn heim; g veit ekki, hvernig v stendur, oft hefur maurinn minn fari t af heimilinu og a lengri ferir en essa, en aldrei man g, a neitt hafi lagzt eins unglega mig eins og essi kirkjufer; vegurinn er ekki langur, en mr stendur alltaf beygur af hlsinum hrna san um ri, a hann Sveinn heitinn var ti honum.

J, sagi urur, hann var s ntjndi, sem var ti honum. a er ekki langur fjallvegur hann Hlarhls, en hann hefur s fyrir mrgum. San g man fyrst til, hafa fjrir farizt honum og hann Sveinn s fimmti. Fyrst frust eir Tungubrur ar, Jn og Bjarni, bir efnilegustu menn, annar var 18 vetra, en hann Bjarni var jafngamall mr - g var tvtugasta rinu - ea nokkrum vikum eldri, v hann var fddur orranum, en g kom til einmnui sama ri. eir fru seint sta og tluu hr yfir dal, en egar eir komu upp hlsinn, skelldi austnoran byl, svo a eir villtust, en hldu sr of miki vestur og hrpuu ofan gljfrin Illagilinu, og ar fundust eir fum dgum sar. - Nokkrum rum seinna, um a leyti, sem g fr fr foreldrum mnum slu ar a Holti, var ti maur ea mannrfill honum, sem Einar ht, a var hlf-umrenningur, menn hldu hann hefi krkna r kulda; a var skafrenningur og harka um daginn, en ekki ofankafald, g man a, eins og a hefi veri gr, en etta var linjumaur, og sama daginn fr maur nean r skn um hlsinn, Jn nokkur, sem lengi var Hamri, Ingjaldsson, og fann hann dauan undir einu vrubroti, en sagi ekki til hans. a fennti yfir hann og fannst ekki fyrr en seint um vori, eftir a alla snja var leyst upp, og var allur skaddaur og vargbitinn, en ekktist af strum koparhnapp, sem var nrbuxnastrengnum hans.

v sagi ekki mannflan til hans?

Hann nennti sums ekki a gjra sr ann krk a ganga heim a einhverjum nsta bnum undir hlsinum; etta var lka aumingi, sem hlut tti, og gilti einu, hvernig fr um hann; og a var sagt hann hefi lti sr um munn fara, egar menn lsuu honum fyrir, a hann hefi ei sagt til mannsins, a a skemmdist ekki til vorsins fnninni. En gu borgar fyrir hrafninn, kelli mn, a fr svo fyrir honum Jni sjlfum, a a hefur ekki enn leyst upp af honum; varst ekki komin hinga sveitina, rds mn, egar hann hvarf?

Jn Ingjaldsson, nei, en mig rofar , a g heyri eitthva tala um a, a hann hefi horfi skyndilega - hvernig bar a til? g hef ekki heyrt greinilega sagt fr v.

Og g man a glggt allt saman eins og eftir v, a gafst mr kkuna an og g er hrna rminu, kelli mn! g tti heima nsta b vi hann. a var um hausti, hlfum mnui eftir gngur, fimm heldur en sex rum eftir a, a hann Einar heitinn stautari var ti. Hann tlai inn yfir hls hinga a Hamri a skja tvo saui; hann tti ar, hfu eir gengi me fnu um sumari; hann fr um kvldi fr Leiti undir rkkur gu veri, a var a og allt marautt; j, tarna man g, v var g komin a Leiti; vi sum til hans upp undir hlsinn, en niamyrkur var um nttina; daginn eftir var bezta veur, kom hann ekki, eins og hann hafi gjrt r fyrir; san var hans leita og sent a Hamri a spyrja um hann; hann hafi aldrei komi ar; eir leituu eftir honum rj daga tuttugu manns alls staar ar, sem nokkrum manni kom hug, en fundu hann ekki; en htturinn hans og annar vettlingurinn fannst undir sama vrubrotinu, sem hann Einar stautari krknai undir.

a var undarlegt.

J, a tti mrgum kynlegt, kelli mn, og engin vegsummerki sust ar, en tveir bldropar sust ar einni hellu.

Var geti til, a hann hefi veri drepinn?

Nei, enginn gat ess til, a nokkur lifandi maur hefi granda honum, en lei dreymdi hana mur hans hann sem a a mundi ekki urfa a leita a honum.

a er margt undarlegt, sem vi ber, g hef lka heyrt annan vibur svipaan essu - en gu hjlpi mr, v syrtir svona allt einu gluggann? Sigga mn, hlauptu ofan og gttu a verinu og kveiktu um lei.

Sigrur fr fram og kom von brar innar aftur me ljs hendi.

Komstu t? sagi rds.

j, hann er allur orinn kafykkur allt kring og farinn a drfa.

a var aus, a hsfreyju br vi essar fregnir, en fkkst ekki um; gengur hn inn svefnherbergi eirra hjna og sezt ar, en varla hafi hn seti ar svo sem svarai drykklangri stundu, ur ll bastofan einu vetfangi fr a hristast og skjlfa, svo a hrikti hverju tr. Um etta leyti kemur vinnumaur og smali bastofu, og voru eir allir fannbarir fr hvirfli til ilja. Vinnumaurinn ht Hrlfur, og v hann sktur hfinu upp um loftsgati, kallar hann:

Stlkur, lji i mr sp a n af mr mesta klakanum, sr er hva blva hlaupi.

Hann mun ekki vera fallegur ti nna, sagi hsfreyja.

Nei, sagi vinnumaur og hristi hfui, hann er ekki frnilegur, rds mn. g hef varla komi t verra veur essi tu r, sem g hef veri hr, og a svo hastarlega, hann skelldi moldinni nstum v allt einu. Vi vorum a enda vi a lta inn, og mean g var a lta aftur hsi, var hann kominn me bylinn, og a er ekki frost, g veit ekki, hva a er, a er blvaur brunanstingur, en ekki frost, v mean g skaust r hsinu heim a bnum, frusu ftin svona mr, og eftir v er fannfergjan.

Er ratljst?

Biddu fyrir r, blessu, mr vildi a til, a g ekki hverja funa hrna tninu, annars hefi g ekki komizt til bjarins, og er a ekki langt.

Hva segiru um hann Sigur minn, er nokkur von til ess, a eir komi lifandi af hlsinum, ef eir hafa lagt hann?

Ekki fyrir mnum sjnum; a er ekki spaug a vera upp fjalli essu veri, vondur er hann hr, en er grimmdin og veurhin tvfalt meiri fjallinu; en eir eru kunnugir, a er satt, og hsbndinn ekkir hvern steininn hlsinum - en eir hafi fari sta fr Sta, hafa eir aldrei veri komnir svo langt.

g hugga mig n vi a, a eir hafi aldrei fari sta aan, v g beiddi hann fyrir a a fara ekki seint fjalli; en a verur a taka v, sem a hndum ber, sagi hsfreyja.

Vi etta httu au talinu. Ekki var mikil skemmtan ferum ar Hl um kvldi, og kom a einkum af v, a menn su, a hsmirin var heldur kt og hyggjumikil. Lei svo fram kvldi og til ess menn voru vanir a ganga til svefns. Hsfreyja httai sast allra. Ekki var henni svefnsamt ntt, og lei svo fram eftir allri ntt, a hn ekki gat fest neinn svefn, og bar fleira en eitt til ess, a fyrst, a stormurinn og ofviri hristu svo alla bastofuna, a hn ntrai eins og hrsla, a anna, a hverju sem hn reyndi a sporna mti v, var henni aftur og aftur a fljga hug frsagnir r, sem urur gamla hafi sagt henni um kvldi, og spdmur kerlingar um, a einhver ar bnum mundi vera skammlfur. Hyggur hn n, a ekki muni renna dr auga sitt ntt, en tlar a liggja svona vakandi rminu, ar til dagai. En er a gizka fjrungur lifi ntur, fellur hn allt einu fastan svefn, og dreymir hana , a henni tti maur koma gluggann yfir rminu, sem hn svaf , og gua, og ttist hn glggt kenna af mlrmnum, a a var orsteinn og kva vsu, og vi a hrkk hn upp, og hefur hn svo fr sagt, a henni heyrist v hn vaknai sem einhver renndi sr ofan bastofuhliina, og hefi a veri v lkast sem blaut h vri dregin ofan eftir ekjunni. Hn mundi vsuna, sem kvein var fyrir henni, og tti henni sem hn heyri eiminn af sustu hendingunni v hn vaknai. Vsan er svona:

Sat g forum foldu
flokki svanna prum;
n er g dapur og dauur nr,
dauft er Heljar bum.

Ekki vissi hsfreyja, hva lengi a hafi veri, sem hn svaf, en au hrif hafi draumur essi haft hana, a hana fsti eigi a leggja sig aftur til svefns. ltilli hillu fyrir ofan rm rdsar var dltill stokkur me eldfrum, tundri, tinnu og eldstli, flmar hn n til eirra og freistar, ef hn mtti kveikja ljs; tekst henni a greilega, en san klist hn og hyggur skammt muni ess a ba, a dagur renni; ltur hn n bileika vi, ar til birta tk gluggann, gengur hn t, og er n hrinni nokku teki a slota, rofai til hlofti, en skafmold lglendi og me fjllum, en ekki ofankafald; virist henni svo, a ef veri ekki versni aftur r v, sem var, muni frt bja milli fyrir vel kldda og rska karlmenn; gengur hn n til og vekur Hrlf vinnumann og biur hann klast sem skjtast - og vil g, segir hn, senda ig a Hamri, og beru ri kveju mna og segu honum, a g biji hann a koma hinga me r og tli g a bija hann a fara fyrir mig bjarlei, ef frt er bygga milli egar fullbjart er ori af degi. - Hrlfur klddist snarlega. Fr Hl og a Hamri var rskammt og ekki lengra en stuttur stekkjarvegur. Segir n ekki af v, fyrr en Hrlfur kemur aftur, og er rir bndi fr me honum; var enn ekki ori fullbjart; fagnar hsfreyja honum vel.

Svo er ml me vexti, rir minn, segir hn, a Sigurur bndi minn og orsteinn fru gr til kirkju a Sta, og er mr grunur , a eir grkvldi hafi lagt hlsinn, ur en hrinni skelldi ; ekki g svo a kappi og framhaldi, a eir varla munu hafa ntta sig fyrir handan, einknm ar e hrinni laust svo seint . veizt, hver fdmi hafa gengi ntt, og segir mr svo hugur um, a eitthva muni tlma fr eirra, er eir eru ekki hr komnir. N hef g enga r, nema eirra s leita, og me v g veit, a , rir minn, ert bi tull og greindur maur og hefur hinga til reynzt mr og bnda mnum vel, sendi g eftir r til ess a fara fyrir mig, ef r snist ekki frt.

g s ekki betur, rds mn, en a hann s slarkandi eins og stendur, hann ltur lka heldur t til a fara dagbatnandi.

J, sagi Hrlfur, hann er slarkandi bja milli, en ekki er hann almennilega fr fjalli.

Og ekki er hann a verri hlsinum, Hrlfur minn, hann er ar nokku frostharari og veurhrri, en undir eins og kemur ofan hana Illubrekkn, hann a vera allur hgri, ef hann er vi essa ttina.

Hva sem um a er, lt g hann ltt fran; a er vissasta marki, egar ekki grillir Lgafell, er hann gur hlsinum, sagi Hrlfur og latti heldur fararinnar.

Ekki hefur mr reynzt a neitt vst mark, og hef g veri hr dalnum, san g var tlfta rinu, og hitt veit g, a egar ekki byrgir Skari, er hann fullfr, en a gjrir hann ekki nna. g segi fyrir mig, rds mn, g vil reyna a fyrir yur a fara, v g get geti v nrri, a yur s ekki rtt, egar eins stendur ; en hvern tli r a lta fara me mr? - v betra er, a a su tveir.

g hef n ekki rum a skipa en honum Hrlii arna, en g heyri honum er ekki um a fara.

Og ekki er g a telja a r, sagi Hrlfur drmt, en mr snist etta, a a hefi mtt fresta v anga til morgun, og hefu eir ekki komi dag, a fara tmanlega fyrramli, a er lklegt hann veri skrri.

Annahvort faru umtlulaust ea sittu heima, sagi rds og hvessti rddina, og var aus, a henni tti miur, en treystir r ekki t a, sem hann rir ltur a vera frt, er ekki anna en g biji hana Sigri hrna a fara, hn getur bi sig karlmannsft, og tla g, a a muni teygjast r henni vi suma, sem eru brkum.

N ykir mr, sagi rir og hl vi, hsmirin heldur sauma a spjrunum okkar, Hrlfur minn, faru n og bu ig, karl minn gur, og lttu hana ekki heyra essi ummli oftar.

Hrlfur gekk brott, hlflundarlegur, en fr a ba sig til farar, og er v var loki, matast eir af skyndingu og kvddu hsfreyju og hldu sta. Veri fr dagbatnandi, eftir v sem morguninn lei, og var allgott. eir hldu sem lei liggur yfir hlsinn; ekki su eir neina braut ea merki ess, a ar hefi veri nfari, enda var snjr yfir llu. eir komu a Seli og fundu menn a mli; ekki hfu eir Sigurur ar komi, en ar var eim sagt, a szt hefi til tveggja manna kvldi fyrir, skmmu ur en hrina gjri, og haldi upp a hlsinum. eir rir fara fr Seli og tla a Sta, en um lei koma vi Holti; s br stendur flatlendi og mrarflkar allt um kring me smholtum upp r hinga og anga; n var v nr jafnsltta ein yfir allt, og yddi aeins sums staar ofan hstu holtin. En er eir flagar ttu allskammt a tninu Holti, verur ri liti holt eitt kippkorn fr eim, og sr hann ar eitthva standa upp lofti utanveru holtinu v lkast sem stng, er menn stundum reisa upp vi brunnvakir ea vatnsbl. Hann staldrar lti eitt vi og segir vi Hrlf:

Hva er a, sem stendur arna upp utan til holtinu, arna sem g bendi ?

a er einhver stng, snist mr, sagi Hrlfur, eir Holti hafa ar lklegast vk til a brynna hestunum.

arna, nei, a getur naumast veri, a er rtt utan holtinu, vi skulum ganga anga og sj, hva a er.

eir gjra n svo, og er eir koma holti, sj eir, a etta er gngustafur, er stendur nstum upp a miju niri fnninni. rir gengur a stafnum og kippir honum upp, ltur san hlkinn og hninn og segir:

Svo virist mr sem einhver au tindi hafi hr a bori, er margur mundi ska, a ekki hefi ori; etta er gngustafurinn hans orsteins, g seldi honum hann haust, og mun hann vart hafa lifandi skili hann vi sig, og segir mr svo hugur um, a hans s ekki langt han a leita; en hva er arna baka til vi ig, ar er annar stafurinn og er nstum sokkinn fnnina.

etta er stafurinn hsbndans, sagi Hrlfur, hann ekki g, eikarstafur me strum hn og ltnshlk fyrir nean. Gu hjlpi mr, hr hafa eir ori ti.

Mr virist, a hr s ekki um miki vafaml a gjra, hr m leita eirra undir skaflinum, hvort sem eir hafa heldur grafi sig sjlfir ea eir hafa ori hr til og fennt. a er ekki r mrgu a ra, faru sem fljtast heim a Holti og heilsau ekkjunni fr mr og segu, a g biji hana undir eins a senda hinga alla karlmenn, sem til eru bnum, me rekur og tv brekn; mean mun g ba n hr, og flttu r n.

Hrlfur tti skammt heim a Holti, hann finnur ar hsranda og segir henni or ris, og bregzt hn vel vi og ltur tvo verkamenn sna fara me honum, og finna eir brtt ri, og hefur hann mean rta til nokkru af fnninni, en finnur ekki Sigur. Eftir fyrirsgn ris taka eir n a grafa skaflinn, ar sem stafirnir hfu stai, og er eir hafa grafi a geta mealmanni bringu, finna eir lk eirra Sigurar og orsteins, voru au bi kld og stirnu, og eru au borin heim a Holti. Hsfreyja, er ar bj, var kona vitur og vel a sr og lknir gur. Hn vissi a, a hj mnnum, sem drukkna ea vera ti, leynist oft lf furu lengi, ekki finnist me eim lfsmark, og vri ess mrg dmi, a eir hafi ori lfgair, ef hfileg afer er vi hf. Hsfreyja ltur taka bi lkin og flytja tihs eitt og fletta au klum, en svo voru ft ll frein, a skera var hverja spjr utan af eim. San ltur hn fra ar inn njan snj og lkin nakin lg ar og fengnir til tveir menn a sitja yfir. ru dgri taka menn eftir, a nokkur ylur tekur a frast lkama Sigurar, er hann tekinn r snjdyngjunni og lagur beztu sng og daur voum, og verur hann enna htt lfgaur, en l lengi ar Holti srum, v hann var mjg kalinn hndum og ftum. En af orsteini er a a segja, a hann var ekki lfgaur, og var hann nokkrum dgum sar jaraur a Sta, og lt rds hsfreyja gjra tfr hans virulega.


4. kafli

Mir og fair
mjk og strkur
yfirgfu ig
sku skeii,
en gu n geymdi
og ga fjld,
ln og lfsfgnu
ljflega veitti.
                  J.H.

Eins og nrri m geta, var lengi dauft Hl eftir enna atbur. orsteinn hafi veri maur vinsll, og var hann harmdaui llum heimilinu og var, er menn hfu nokkur kynni af honum. fr hr eins og vant er, a blnturnar eru hverjum brastar. Veturinn lei fram, og vori nlgaist, og smtt og smtt fru menn aftur a taka kti sna. Sigurur bndi var grinn sra sinna og var svo a kalla alheill; raunar hafi hann ori a lta taka af sr eina tna vinstri ftinum, og v nr missti hann hi hgra eyra, en slkt er varla frsgur frandi; missir tarinnar var honum ekki til neinnar fyrirstu, a hann ei gti gengi eins haltur eftir sem ur; ekki verur a vari, a eyramissirinn var honum til nokkurra lta, og grungarnir ar sveitinni, er sjaldan fara a lgum ea gjra greinarmun v, hvort eitthva er einum sjlfrtt ea ekki, gfu honum kenningarnafn eftir biskupssveini eim, sem Ptur sveiflai forum a sverinu, og klluu hann Malkus, en a var hvorttveggja, a eir sjaldan gengu svo berhgg vi hann, a eir hreyfu slku hrpi upp opi gei honum, og hinn bginn var hann ekki maur sphrddur.

Sigrn litla dttir orsteins heitins hafi veri mjg elsk a fur snum og mtti varla stundu lengur af honum sj. Fyrsta daginn eftir andlt orsteins var Sigrn rspurul um, hvar babbi hennar vri, en af v menn hldu, a hn mundi vera huggandi, ef henni vri sagt satt fr um afdrif hans, tku menn a r a skrkva v a henni, a hann hefi fari fer suur land, en a hans vri brtt von aftur. etta r dugi um stund, en fljtt su menn, a a ekki ngi til langframa. Sigrn var svo skynug, a hn enn vri barn a aldri, a hn var ei til lengdar dregin tlar me eirri skreytni; kom eim hjnunum v saman um a segja henni hi sanna um etta efni; hn var bin a f a vit, a hn vel vissi a gjra greinarmun daua og lfs, var hn af essum fregnum mjg harmbitin og grt hstfum; en br er barnslund, og svo fr um Sigrnu litlu, hn grt srt, en gladdist skjtt og gleymdi brum furmissinum; harmur hennar var af st og sknui, en ekki af eigingirni, v hn vissi ekki, hvaa afleiingar hann hafi fyrir hana og a hn var munaarlaus, er hn missti fur sns vi.

egar hr er komi sgunni, var a eitt skipti seint tmnuunum, sama veturinn sem orsteinn var ti, a au hjnin Hl stu tv ein inni hsi snu bastofulofti. Hsi st opi, en engir menn voru bastofunni, nema urur gamla kri ar hinum enda bastofu rmi snu. Sigurur bndi l upp rmi snu upp vi heradnu og lagi olbogann rmbrkina og studdi hendi undir kinn og las sgubk, er hann flettir vi og vi, eftir v sem hann las fram, me eirri hendinni, sem laus var. Hsfreyja sat kistli, sem var milli rmsins og bors ess, er var fyrir gaflinum hsinu; hn vaf spjldum og hafi teki skinn af hgri ftinum og brugi ar upp slngunni og lagt hann annan minni kistil, er st fyrir framan hana; hn hlt slngunni me annarri hendinni og hafi fingur skili, en sneri spjldunum og gaf me hinni og agi, en af hyggjusvip eim, sem henni var, mtti sj, a hn var eitthva anna a hugsa en um spjaldavefnainn einungis. annig sat hn um hr og vaf, en loks lagi hn slnguna fr sr, styur hnd undir kinn, en san yrir hn Sigur bnda sinn og segir:

Ekki vil g n, Sigurur minn, hindra ig a lesa r til skemmtunar, en langar mig til a tala um nokku vi ig, fyrst hr er ftt um; g hef essa dagana veri a hugsa um a, en a hefur hinga til ekki ori neitt r v.

Hva er a, rds mn? sagi Sigurur og lt bkina sga ofan rmi og fri sig betur upp koddann.

g tlai a spyrja ig a, hva hugsair fyrir henni Sigrnu litlu framvegis. Verur hn hj okkur?

g hef ekki hugsa anna en hn yri a vera hr etta ri, sem kemur; a er hvort sem er ori of seint a koma henni fyrir r, einhver kynni a vilja taka hana dvl.

Helduru , a nokkur muni taka hana dvl, eins og hn er? - hn er ekki fullra nu ranna enn.

Nei, mr datt a n heldur ekki hug, rds mn, vor, eins og g sagi, en hitt vori verur hn tu ra, og gti a vel veri, a einhver, sem arf a halda lttastlku ea til a sitja hj kindum a sumrinu, vildi dvelja fyrir henni, v hn er orin skollans geuglega tul, greyi.

Og a er hn eftir aldri, skinni; hefuru augasta nokkrum ess httar samasta fyrir hana?

Ekki hef g n a a snnu sem stendur, tti mr ekki lklegt a hann Jn Tungu tki hana; hn er orin hlt og bilu, kerlingin hans, og dregur eftir sr lri og kemst ekki t og inn um binn; g held henni vri ekki vanrf a hafa einhvern ungling a snast kringum sig.

tlar a koma henni ar fyrir?

a veit g ekki, sagi Sigurur drmt.

a er sjlfsagt, sagi hsfreyja, a furleysingjar og munaarlausir vera a taka allt me kkum, sem er lagt, en ekki held g n, a eir, sem eiga sr einhverja betri rkosti, mundu keppast eftir slkum vistum, a eim Tunguhjnum lstuum, og satt er a, hart hefur hn tt hj okkur, greyi, en held g henni, ef til vill, mundi brega vi, garminum, a fara ekki betri samasta en ar er sagur; en ef g segi eins og mr br skapi, sndist mr rttast, a vi hrektum hana ekki fr okkur, mean hn ekki getur unni ofan af fyrir sr sjlf. Hn er efnileg eftir aldri, barni, en eigi hn n a komast flking og fara misjafna samastai, held g veri lkt um hana og suma ara munaarleysingjana, sem missa foreldra sna unga aldri og komast hrakning mann fr manni, enginn leggur rkt vi , vera eir afstyrmi til lkams og slar alla sna vi.

etta er n sannleiki, sem segir, en g hugsai, rds mn, a r tti ngu margt hj okkur samt, vi hfum hennar ekki rf; ru mli var a gegna, mean hann orsteinn heitinn lifi, , var hn a vera hr, v a vri ungt a halda hann me maga, vissiru a, a g vildi vinna a til heldur en missa hann fr okkur, v ekki var a tala um verkin hans og trmennskuna - og mesti rifnaarmaur heimili og aldrei vinnandi - annars hefi g ekki haldi hann me maga sj r; ea voru a ekki tta r, sem hann var hj okkur?

J, hn var riggja vetra, hn Sigrn litla, ea rija ri, egar hann fr til okkar, og n er hn etta a tunda san me slttinum sumar e var; en ar sem talar um trmennskuna hans orsteins heitins, verur aldrei ofsgum af henni sagt, hann reyndist okkur stakur dyggamaur, og vi snum a verkinu, hva okkur hefur fundizt til handarvikanna hans, ef vi rekum hana Sigrnu litlu fr okkur, undir eins og ndin er skroppin r honum og hann getur ekki lengur sliti sr t hj okkur; enda held g, a margur muni segja, a r su mislagar hendur, ar sem leysir hvern vinnustrkinn, sem hj okkur er nokkur r, r gari me strgjfum, en ltir r farast svo ltilmannlega essu.

a er n meira r a kenna, a s vani er kominn , sagi Sigurur; en hsfreyja lt dluna ganga og segir:

a munu og nokkrir mla, a hn Sigrn litla eigi a okkur furmissirinn, er svo illa tiltkst, a hann d fer me r, og vst er um a, a a g fi a aldrei gui fullakka, a hann gaf mr ig aftur heilan hfi, tekur mig samt srt um daua orsteins heitins, v a hefur aldrei fyrri vilja svo hraparlega til okkar bskap, a maur hafi di eins voveiflega fr okkur, og mr er svo vari, a mr finnst a heldur hvt fyrir okkur a hlynna einhverju gu a henni Sigrnu litlu, svo minnisttt er mr a, a gu leiddi ig aftur r hskanum.

Um lei og rds sagi etta, br hn svuntuhorninu um augu sr og agnai; bndi s, a henni vknai um augu, og segir bllega:

veizt a, rds mn, a g er ekki vanur a taka fram fyrir hendurnar r v, sem vilt gjra; mr er ekkert mti skapi, a vi dveljum framvegis fyrir henni, krakkaskinninu; g segi hreppstjranum fr v, a hann megi ekki gjra mr sveitartsvar fyrst um sinn; a getur ekki heiti megjf, g hafi tsvari mitt svo sem v skyni, sem g skt skjli yfir hana, anga til hn er fr um a ganga vist.

, gjru a fyrir mig, heillin mn! sagi hsfreyja og brndi raustina, a lta mig ekki heyra enna sma; mr er svo vari, a annahvort gjri g hlutinn ea gjri hann ekki; tlir a fara a taka me henni af hreppnum ea hn eigi a vera hr sveitarskyni, skal hn ekki vera hr eina viku lengur en til krossmessu.

Hvernig tlast til, a hn s hj okkur?

a skal g segja r; g tlast til, a vi tkum hana a okkur og breytum eins vi hana og vi ttum hana, og hrekjum hana ekki fr okkur, mean hn vill vera; hn hefur veri elsk a mr, san hn var svoltill angi, og g veit ekki heldur, hvort g tti svo hgt me a slta hana fr mr; manst, a hafir gaman af henni lka, egar hn var ltil; hn var t svo flruleg vi ig og kallai ig mmmubabba sinn.

Jja, j, hn var t skr og skrtin, firildi a tarna, sagi Sigurur og brosti vi; jja, a er rttast, a vi hrekjum hana ekki fr okkur; manstu, egar vi lokuum hana niur kistlinum hj kettlingnum? - ha! ha! - hn var undir eins svo skynug og skr, greyi.

Hn er a enn, mesta skrleikstelpa og ar a auki g og glynd, g tri ekki ru en a a mtti gjra r henni kvenmann, og eins er hn lagleg til handanna, og er mesta minnkun a v, hva litla rkt g hef lagt vi a kenna henni nokku, en g skal heita v a hafa meiri al v; og vi yrftum a koma henni einhvers staar fyrir um tma, er gui svo fyrir akkandi, a vi hfum efni v, enda hfum vi ekki fyrir mrgum a hyggja ea fyrir marga saman a draga, fyrst gui mnum gum knaist a taka til sn, sem menn eru vanir a vilja helzt unna ess litla, sem maur .

Vi essi seinustu or agnai rds um stund og gat engu ori upp komi fyrir kjkri; bndi hennar var ess var og sagi, um lei og hann strauk hendinni um kinn hennar:

Vi skulum ekki minnast a, gzkan mn! Vi fum a sj aftur eilfinni.

Veri hans vilji, sagi rds nokku mlhressari og strauk trin r augunum sr, og fyrst hann blessaur fstrar og annast, svo a eir ekki urfa me essara veraldarmuna, hva er rauninni rttara en a verja v litla, sem vi eigum, fyrir , sem hann hefur fengi okkur til fsturs, og a eru munaarlausir, er engan eiga a; ea hva tli vi mundum gjra betur vi essar reytur en a gefa r eftir okkar dag einhverjum, sem okkur vri hllegt til og vri eftir okkar gei, eins og g vona, a hn Sigrn litla yri?

J, hefi hn veri drengur, sagi Sigurur og dr heldur niur sr - en a er ekki fyrir a, hlt Sigurur fram runni og tk upp tbakspontuna sna, leit upp lofti og sl tappanum bumbuna pontunni, a s lti, sem vi eigum, mun einhver vera til a iggja a; veizt n, rds mn, a presturinn okkar hefur lti hann Sigurr sinn heita hfui okkur, hann mun, ef mig grunar rtt, tlast til ess, a vi vkjum nafninu eitthva, vnt'eg.

Og g beiddi hann aldrei, ga mann, a lta heita hfui mr; hvort hefur gjrt a, veit g ekki.

Nei, mr gat aldrei dotti a hug; hann mun hafa teki a upp hj sjlfum sr, en hitt er a, a a mun ykja tluver viring fyrir okkur hrna, karl og kerlingu, a hann gi maur hefur lti einkason sinn heita hfui okkur; og eir segja a hrna sveitinni, a a su ekki margir, sem hann karlinn hefur smu hvegum og mig; eir fundast n sumir yfir v, sagi Sigurur og saug mjg upp nefi.

J, vi ekkjum a, hrna okkar milli a segja, Sigurur minn, hvernig honum er vari, karlinum, og mig furar ekki v, hann s blmll vi ig, ef a br undir a n essar reytur, sem vi eigum, v ef hann getur gjrt sig allan a smjri fyrir einn ltilfjrlegan pssunartoll, furar mig ekki v, a hann s blur, ef til einhvers er a vinna.

J, hva sem sumir segja um hann ga mann, hef g ekki, rds mn, a segja af v, a hann hafi reynt til a f meira hj mr en hann hefur tt; a er satt, a hann hefur teki vi v, sem g hef gefi honum fram yfir, en hann hefur t sagt: g etta ekki, og stungi v vasa sinn, sagi Sigurur, og stundum hefur hann gefi okkur meir en v numdi.

a er satt, Sigurur minn, hann hefur stundum viki okkur smlega, en s vill ekki eiga fiskinn, sem sr eftir beitunni; og s svo, a ekkert bi anna undir vinamlum hans, erum vi meiri lnsmenn en sumir arir, en oft hefur mr dotti hitt hug, er g hef s, hva miki far hann hefur gjrt sr um a kjassa ig, a til ess yru refarnir a vera skornir, a hann endanum tlai sr a vera skalaus; ea hefur hann aldrei lti ig ra , a hann ea hans yru njtandi a v, sem vi eigum?

Nei, sagi Sigurur bndi, hann hefur ekki, a g man, nunna a v einu ori, en hitt hefur hann stundum sagt vi mig, a hann vissi ekki, til hvers vi vrum a ba, barnlaus og magalaus, a vri rttast fyrir okkur a fara til sn hsmennsku og hafa svo sem eina k heyjum og nokkrar kindur, og ann htt gtum vi tt eins nugt og vi vildum.

Og rtt segir hann, gusmaurinn! En a er ekki vst honum veri kpan r v klinu, sagi rds - en sleppum n essu, og svo a g vki n mlinu aftur a v, sem vi vorum a tala um an, skilst mr, a vi sum stt um a a hrekja ekki hana Sigrnu litlu fr okkur, mean hn vill hrast hj okkur.

Og ekki mun a vera okkur a sundurykkju, a fir ekki a ra svo litlu, rds mn, sem a gefa einum ungling a ta - og ekki skal g amast vi henni hrinu.

essu bili heyru au hjnin, a komi var upp lofti, og ltu au tali falla, en s, sem kom upp, gengur inn hsi til eirra, og var a Sigrn, hn gengur ar a, sem rds sat, og segir vi hana:

Fstra mn - svo var hn vn a kalla hana - hn Sigga beiddi mig a skja til n brlykilinn, hn er bin a taka ofan pottinn, hn tlar a setja hann yfir bri.

rds reifai vasa sinn og tk ar lykilinn og fr Sigrnu og segir um lei:

Hrna, en komdu inn aftur, g tla a tala vi ig.

Sigrn fr, en rds ltur eftir henni og segir:

vart kemur mr a, ef ekki liggur fyrir essari telpu einhver hamingja, sem okkur er hulin; ekki ykist g hafa s telpu lnlegri svipinn en hana, ef nokku er a fara eftir v; en n er bezt, a vi spyrjum hana, hvort hn vill vera hj okkur, v vilji hn fara fr okkur, krakkinn, og heldur hn muni eiga skrra annars staar, held g ekki hana.

Hn ber n vst ekki miki skynbrag a, sagi bndi.

a er jafngott a vita, hva hn segir.

a stst , a rds hafi sagt etta og a Sigrn kom aftur og var rj t undir eyru, og var a annahvort af v, a hn hafi fltt sr svo miki, eur heldur af v hn gjri sr hugarlund, a fstra hennar tlai a vta hana fyrir eitthva, sem henni kynni a hafa ori . Hn gekk egjandi innar lofti og nam staar vi hli fstru sinnar, horfi gaupnir sr og st ar eins og lamb til sltrunar leitt. rds leit til hennar nokku urrlega, en tekur san til ora:

Sigrn litla, sagi hsfreyja, hefur n veri hj okkur hjnunum san varst rija rinu; hefur hinga til veri hr skjli hans fur ns heitins, en n er hann dinn, eins og veizt, og okkur hjnunum er ekki skylt a hafa ig lengur; tt, a g veit til, engan a, sem getur teki ig, og liggur ekki anna fyrir r en a fara sveitina ea fara til einhvers, sem vill taka ig dvl; viltu vor fara til hans Jns Tungu, ekkir hann? --- essu leit hn hlfglottandi framan Sigur.

tlar a lta mig fara til hans, fstra mn? sagi Sigrn og lt hfui slta.

g lt ig anga ekki, en ert n munaarlaus, og a getur veri, a hann vilji taka ig til a snast kringum kerlinguna sna, g held hn yri g, ttri.

Sigrn litla hlt, a etta mundi vera alvara, a hn tti a fara fr Hl, og fr n a daprast yfir henni, en trin tku a hrynja ofan eftir kinnunum henni; hn vildi ekki svara j til ess, sem hn var a spur, en ori ekki a neita og sagi v svo lgt, a varla heyrist, snktandi:

g veit a ekki.

Helduru getir ekki smtt og smtt vani ig vi, lti veri stundum askinum num?

Sigrn svarai engu, og leit rds framan hana og s, a hn var ll grtin og gat ekki komi upp ori fyrir ekka; ykist hn hafa gjrt heldur miki a verkum og segir n blari rmi:

Okkar hjnanna arftu ekki a sakna, og a getur veri hrdd um, a ekki slr hn Ingibjrg ig, eins og g hef gjrt.

Sigrn svarai engu, en grfi sig me andliti a handleggnum fstru sinni og lagi hgri hndina klappandi herarnar henni.

En ef ttir kost , sagi rds, vildir heldur hrast hrna hj okkur hjnunum og ola ljft og leitt me okkur? - en g yriru a vera.

Sigrn svara kjkrandi: J, fstra mn, og klappai fstru sinni aftur herarnar; en rds hlt runni fram:

Vi tlum ekki, skinni mitt, a hrekja ig fr okkur fyrst um sinn, en r mun fara eins og rum, egar eldist og arft okkar ekki lengur me, a munt vilja komast fr okkur.

nei, fstra mn g, g vil aldrei fara fr ykkur, sagi Sigrn og tk bum hndum um hlsinn henni og kyssti hana.

Vertu ekki a vola lengur, garmur minn, etta var ekki alvara, sagi rds, maurinn minn vill ekki hrekja ig han, mean vi getum gefi r eitthva a bora, kysstu hann fyrir a.

Sigrn gjri eins og henni var sagt.

Svona, lttu mig ekki sj, a srt a grta lengur, etta var allt gaman; helduru, skinni mitt, a vi viljum missa ig, sem ert svo falleg stlka; - en fyrst g hef n grtt ig, Rna litla, held g veri n a gleja ig dlti aftur. arna, ljktu upp kistunni minni - hn rttir a henni lykilinn, en tekur sig aftur - nei, a er bezt g gjri a sjlf - gengur san a kistu, sem ar var loftinu, og lkur henni upp og tekur ar san upp dltinn skorinn kistil og leitar um hr fyrir sr; loks tekur hn samanvafi brf eitt, ar var margs konar kvensilfur; ar voru meal annars sex ermahnappar, allra mesta gersemi, eir voru settir gamaldags vravirki, logagylltir, og hnappur me remur laufum.

Eigu n etta, Rna mn, g ver a vkja r einhverju, um lei og g r ig heima; g skal geyma fyrir ig, egar ert n bin a skoa eins og r lkar, sagi rds, um lei og hn rtti a henni.

Sigrn kyssti fstru sna fyrir gjfina og fr n skjtt a glejast af henni aftur, og lei ekki lngu, ur ll tr voru horfin r augum hennar og andlit hennar ori svo hrt sem glaasti vordagur. - Hn var n langan tma a skoa hnappana og hampa eim, og var hn a sna hverjum manni, sem var bnum, og gat ekki sliti fr sr, fyrr en komi var undir rkkur; fkk hn fstru sinni aftur og ba hana varveita. Fleira gjrist ekki til tinda ann dag, og endai hann annig me glei og kti fyrir Sigrnu litlu.


5. kafli

Gaman, gaman, glejumst n,
gott er a koma prfasts b.
                  J. H.

egar menn lesa sgur, er a gmul og g venja, a lesarinn staldri gn vi, egar kaflaskipti vera og ur en a hann leggur t hinn nsta kafla, ljki af hinum brustu nausynjum snum, til a mynda hsta, rskja sig, taka nefi; en heyrendur orsins tala mean um efni sgunnar og sgumennina, lofa hreysti eirra og afreksverk, gizka , hva fyrir eim muni liggja a eftir er vinnar. g efast ekki um, lesari gur, a hafir haft essa reglu og staldra dlti vi, egar kaflaskiptin uru sast; en g vildi ska, a vistaan hefi a essu skipti ori lengra lagi, svo a betur gtir mynda r, hva langt er fr v, a skildir vi sgumennina seinasta kaflanum hr a framan, anga til hittir aftur essum kafla. a eru sums liin sj r san, og verur a metaka a me trnni sem sannleika. essum sj rum gjrust heiminum str tindi, en vr skeytum ekki ru en v, sem kemur vi sguna, og getum aeins eirra atbura, sem snerta menn, sem hn er af gjr.

a er fyrst a segja, a essu tmabili var prfastaskipti ar sslu, kusu nokkrir prestar sra Sigvalda rnason Sta, og var hann nrri orinn prfastur og jnai v embtti sem settur rj mnui, tvr vikur og tvo daga, en svo atvikaist samt, a ekki laist hann tign; ltum vr oss litlu vara, hverjar orsakir til voru, enda hfum vr far sgur um embttisstrf sra Sigvalda eur hluttekning hans allegum mlum, v ekki er hans geti Eftirmlum tjndu aldar ea rbkum Esplns ea kirkjusgum eirra Finns ea Pturs; nema a s s hinn sami, sem nefndur er prestur til Holts; en a getur varla veri, v eftir eim annl, sem vr hfum fyrir oss, var sra Sigvaldi rnason Sta aldrei prestur a Holti, og a verum vr a hafa fyrir satt, ar til vr sjum glgglega grein fyrir, a hann hafi nokkurn tma annars staar veri.

A Hl uru essum rum au umskipti, a Sigurur bndi hafi teki a velli gmlu bastofuna og reist hana af nju, og m a htt telja einhver hin mestu tindi, sem ori geta bndab; a ru leyti stu ar allir steinar stttum, og allt fr ar fram venjulegan htt. - En tt a etta hvorutveggja, sem vr n hfum tali, s harla merkilegt; hfum vr samt mestar frttir a segja af Sigrnu orsteinsdttur. Hn hafi essum sj rum teki svo miklum og margbreyttum umskiptum og framfrum, a lesarinn getur varla ekkt hana aftur. ar sem vr httum a segja fr henni seinasta kafla, var hn munaarlaus tu vetra gamall unglingur, en n er hn orin gjafvaxta og gfug heimasta. A vexti var hn orin svo rosku sem mealstlkur, r er n hafa tvtugs aldri. Hn var hrra lagi mealkvenmaur, rttvaxin og herabrei, mimj og brjstamikil, tlimagrnn og ftsm, handstutt, en hndin fremur holdug, svo a egar hn rtti hndina, mynduust smbollar fyrir hnunum, fingurnir voru skammir og jafnt framdregnir og svo hvtir sem nfallinn snjr, neglurnar litlar og gagnsjar. Sigrn var fr kona yfirlitum og nokku toginleit, hver hluti andlitsins var fagur; enni milungi htt, nefi rtt, eins og a hefi veri hggvi marmara Aenuborg lngu fyrir Krists bur af myndasmium; munnurinn smr og varirnar fram standandi; tennurnar jafnar og hvtar, lgar og breiar; hakan ltil og hvt me ofurlitlu skari . Augu hafi hn svartbl og heldur strra lagi. Yfirliturinn var hraustlegur og skiptist fagurlega. En a srhva andliti Sigrnar vri mjg svo fagurlega mynda, mundi enginn hafa orlagt frleik hennar, ef a hefi ekki auki fegur hennar, hversu allt andlitinu samsvarai hva ru, og svo vxtur og hr, og hva svipurinn var hrlegur, vifelldinn, fjrugur og blur. a var og eitt, sem mest prir hvern kvenmann, a hn hafi svo miki hr, a a tk ofan fyrir kn, er hn st upprtt, og vel gat hn fltta a og brugi flttunum um mitti sr,, svo a saman ni, en var eigi s siur a fjtra fagra lokka, heldur lta leika sr lausa. Eins og Sigrn hafi teki framfrum a vexti og vnleik, eins hafi henni fleygt fram allri kunnttu og kvenlegum rttum. Fr v a au hjnin Hl uru stt um a a taka Sigrnu a sr, hafi rds lagt alla stund a manna hana, kenndi hn henni sauma og matreislu, sem tkast bndabjum, og me v a Sigrn var bi gum gfum gdd og hinn bginn hlin og rg vi fstru sna, kom svo, a hn essu fkk r framfarir, a hn tti um flest jafnoki heldri bndadtra eur meira. En eftir v sem rds s, hversu vel henni heppnaist a mennta Sigrnu, ess meiri al vari hn til a frama hana llu og lagi jafnframt svo mikla st hana, a hn gat varla s af henni stundu lengur; lt hn hana n jafnan vera sr vi hnd, en hlfi henni vi llum stritverkum, nema egar eitthva urfti fljtlega til a taka, en hlt hana jafnan smilega klum, enda var Sigrnu eins vari og flestum ungum stlkum, eim er hafa fengi hugmynd kvenna, a r muni ekki vera tlu hinna frustu, a hn hafi gaman af v a snotra kli sn og lta au fara laglega og srlagi mannfundum, og var hn jafnan slenzkum bnai vnduum, sem fstra hennar gaf henni. Hvern dag var hn svo bin, a hn var vamlspilsi blu, sksu, klisupphlut dkkum me silfurmillum og reimuum saman a framanveru, og ar utan yfir var hn prjnapeysu blrri, nrfelldri, og a framan var krkt me krkaprum, en voru nokkur, er hn sjaldan krkti, a voru rj efstu prin, annahvort af v hn oldi ekki a rengja svo a sr, ea hitt, a hn hirti ekki um, a brjst hennar tkju sig svo t sem unnt var; hn hafi dkkbla hfu hfi me svrtum silkiskf, sem jafnan fll ofan me hgri vanga hennar og nam vi xlina. Hri lt hn oftast leika laust niur um herarnar en stundum br hn a lykkju upp undir hfuna a aftanveru, og fell tvfld lykkjan ofan um herarnar. - a var tvennt, sem rdsi hsfreyju tti vanta menntun og kunnttu Sigrnar fstru sinnar, svo a hn vri eins vel a sr llu v, sem var tkanlegt a kenna ungum stlkum, eim er kallaar voru gir kostir. a var eitt, a hn kunni ekki pellsaum og blmstursaum og tsaum, og hitt anna, a hn kunni ekki a draga til stafs. etta treysti rds sr ekki til a kenna henni til fullnustu, og me v engir bir voru ar grennd, er svo sti , a essar listir yru numdar ar, nema prestsetrinu Sta, tku au hjn a r a koma henni anga um tma hj prestskonu, er var annlu fyrir hannyrir og bkmenntir, og ar e allg vintta var me v Hlarflki og prestskonu, var mli essu vel teki, og skyldi Sigrn fara a stanum um aventuleyti og vera ar fram vori ea svo lengi sem urfa tti, og var hn flutt anga kvenum tma og var egar sett vi sauma.

En n vernm vr a geta eirra manna, sem voru stanum, og lsa eim fyrir lesendunum; vonum vr , a eir ekkist betur af sgunni. Fyrst skal frgan telja, og a er prestur, hann ht sra Sigvaldi rnason, eins og ur er greint. Sra Sigvaldi hafi lrt Hlaskla og var tskrifaur aan ri 17..; sama r var hann vgur, og gjrist hann fyrst astoarprestur hj fur snum og hlt v embtti ar til fair hans andaist ri 17..: var honum veitt braui a Sta og gengu um a msar sgur, me hverjum atburum a hafi ori. Aldrei tti sra Sigvaldi neinn afbura kennimaur, enda sgu kunnugir hann fremur fa sig a lesa rur, me hvaa hnd, sem r vru ritaar, en v a semja r sjlfur; a ru leyti var hann allrvakur prestsembttinu og hsvitjai nstum hvert r; en s var munur hans og annarra presta um r mundir, a hann lt aldrei neinn mann skjtast undan fralestri fyrir brennivnspela - v slkar syndir vera ekki af vegnar, sagi hann, nema me riggja pela flsku ea heilu rkisorti a minnsta kosti. Sigvaldi prestur var maur vel auugur af jrum og lausaf og llu, sem til bs heyrir, nema bkum; af eim var hann ekki rkari en millum hsgangs og bjarglna. Hann tti nausynlegustu hslestrarbkur og Biblu og Njatestamenti, en fribkurnar voru ekki til hans eigu arar en gamall Nkleus, skrifaur Dnat og feinar vagamlar sklaskruddur ea rttara sagt mistykki r eim, v flestar vantai bi tlknin og sporinn. N tt a sra Sigvaldi hvorki vri neitt afbrag stlnum eur stundai mjg bkmenntir, luku samt allir upp sama munni um hann, a ekki yrfti a frja manninum vits, og er hann tti skiptum vi ara menn, vannst honum oftast vi , er ttu fleiri bkur en hann, einkum ef um f ea jr var a deila. Hann var maur blmll og kallai jafnan , er hann tti tali vi, vin sinn, en ef a var kona, sagi hann jafnan: ljfa. Sigvaldi prestur var maur lgur vexti og rekvaxinn. yngri rum hafi hann veri ljs hralit og rauur kampa. N var hann orinn skllttur nsta, en kamparnir stu eftir og harla grir fyrir hrum. Hann var grannleitur og flleitur, varaunnur og nefbjgur og um flest heldur litlegur nema til augnanna, au voru dkkbl og allsnarleg og hefu tt betur vi a sitja einhverju ru hfi, hefi ekki nokkurs konar lymskusvipur skini t r eim. - Kona Sigvalda prests ht Steinunn; hn var nr v fimmtu ra gmul; a var g kona og hglt og vel a sr um flest. Hn hafi yngri rum veri fr snum. Hlfbrur tti hn, ann er rarinn ht, og var eirra svo mikill aldursmunur, a hann var aeins tuttugu og tveggja ra. rarinn hafi alizt upp hj mgi snurn sra Sigvalda, og tk hann vi arfi hans og lt setja rarin til mennta Hlaskla; dvaldi hann ar fimm vetur og var n tskrifaur; fr hann heim til mgs sns og var me honum enna vetur, og var a almli, a sra Sigvaldi mundi taka hann fyrir astoarprest, er hann hefi aldur til fengi. rarinn var frur maur snum, hr maur vexti og rekinn a v skapi, rttleitur og breileitur, svartur hr og dkkbrnn, munnfrur og nokku nefstr og rttnefjaur, hann var fagureygur, rjur kinnum og a llu hinn mannvnlegasti. rarinn var maur einarlegur, fltur nokku og seintekinn eim, er honum voru kunnugir, en rinn og allegur vi alla , er tku a kynnast honum. Hann var glavr og smskemmtinn, en fskiptinn heimili; tti hann jafnan koma fram til gs, ef hann hlutaist til um nokku. - ar stanum var stlka ein, sem Gurn ht og brurdttir prests; hafi fair hennar veri lgrttumaur, en a murinni var hn ttu r Hrtafiri. Gurn var uppfstru Staarbakka hj presti eim, er ar var, en er hann deyi, var hn nr tvtugu; fr hn vistferlum til sra Sigvalda, og tk hann um lei vi fjrforrum hennar, v hn tti eignir nokkrar ar nyrra, og var hn san stanum; og me v kona sra Sigvalda var farin a eldast og hafi aldrei veri miki lgu fyrir bskap, gjrist Gurn rskona ar stanum og tti jafnan tul og rsk, og fyrir orsk var hn miklum dleikum hj sra Sigvalda, er hann var bsslumaur mikill. Gurn hafi yngri rum veri talin me frari konum, og a hn n vri komin yfir rtugt og farin a fella fegursta skubrumi, var ekki anna sagt en a hn enn vri fulleiguleg kona, nema hva vxtinn snerti, hann var fremur lilegur, er hn var ll jafndigur og nokku luraleg velli; hn var ftstr og lileg til handanna og hendurnar jafnan rauar og sem blgnar vru. Kenningarnfn tti Gurn sr, og var hn mist kllu Staa-Gunna ea Presta-Gunna, og var a dregi af v, a Gurn hafi jafnan veri Stum og hj prestum.

Eftir a vr n stuttlega hfum geti hinna helztu manna, sem voru prestsetrinu, ykjumst vr ekki geta leitt hj oss a drepa nokku hsaskipun stanum, v a er stundum eins nausynlegt fyrir lesanda a ekkja vel afstu og leg eirra staa, ar sem sagan gjrist, eins og a ekkja sgumennina sjlfa. Staurinn var allvel hsaur, eftir v sem var ttt landi hr. Hsin voru a snnu flestll orin nokku forn, og sra Sigvaldi hafi lti reisa au fyrstu prestskaparrum snum, en ll voru au vel stileg, v au hfu veri gjr af gum efnum, enda var a tzka a reisa hs sterk og rambygg og meira lgu til hlinda en til fegurar einnar, sem n tmum er tara. Bjardyrnar sneru gegn hsuri, og hfu menn a fyrir vst dagsmark, a egar slargeislann lagi inn um dyrnar og inn mlunarkvrn , er st hgra megin inn fr dyrum, a vri rtt hdegi. Fyrir bjardyrum var standil sterklegt og bjarhurinni str koparhringur, sem teki var , egar loka skyldi ea upp ljka; vers fyrir ofan hurina a utanveru var felld dyrafjl, st ar skori me rmverskum tlustfum rtali, nr brinn hafi veri reistur sast. Upp bjarbustinni st stng a gizka lnar h, henni var veurviti, a var spjald lti, er snerist um jrnmndul, sem var efst upp r stnginni; spjaldi var gagnskori og innan nafn prests skammstafa. Spjaldi snerist eftir vindi, og tsti htt , egar hvasst var, og sgu grungar, a f vri jafnan fstra lkt, v spjaldi hefi sama tnunarlag sem prestur, og drgu a af v, a sra Sigvaldi var veikraddaur. Bjaranddyri var hr um 5 lna langt fr dyrum, inn af v gengu dyr til beggja handa, voru arar a stofu; hn var remur stafglfum. eirri hli stofunnar, sem sneri t a hlainu og til suurttar, voru tveir glergluggar, og ar undir st strt bor og sinn stll hvorum megin me leursetum. Bakhluti stlanna var mjg hr og mundi hafa teki hverjum mealmanni hnakkagrf, er hann sat; fyrir gaflinum stofunni var skpur str opinn, hann var raa mislegum borbnai r tini og leiri. A noranveru stofunni hngu tv myndaspjld, og fyrir mijum vegg sama megin st dragkista ein mikil r eik og tk nr v upp undir lofti; fyrir framan dragkistuna st str fatakista, og fremst horninu var skpur lstur. Hinum megin r anddyrinu var inngangur til sklhss; a var og remur stafglfum; a var og ilja, en ekkert fjalaglf , og eirri hliinni, sem vissi t a hlai, voru nokkrir kringlttir skjgluggar. sklhsinu svfu vinnumenn prests, og var rmum eirra skipa ar me bum hlium. Inn fr anddyrinu og beina stefnu r bjardyrum lgu gngin, og var skammt a ganga, ar til a komu snar dyr hvora hnd, gengu arar a bri, en arar a eldhsi, er ar voru hvort mti ru. Hr um bil fjrar lnir fyrir innan essar dyr rutu gngin, og var gengi bastofuglf mitt rtt vi loftsuppganginn. Bastofan var strt hs og allsnotur. Niri glfinu var vefstaur gagnvart bastofudyrum, og rum enda bastofu, til hinnar vinstri handar, var gestaherbergi og tvr hvlur; en hinum endanum var herbergi tveimur stafglfum, vel ilja. a hafi veri tla fyrir svefnherbergi fyrir gesti , er ttu heldri manna r, og voru ar tv rm, en hafi rarinn mgur sra Sigvalda ar asetur sitt og svaf ar um ntur. S helmingur bastofuloftsins, sem vissi til austnorurs, var tlaur fyrir vinnuflk, og sat a ar kvldum vi vinnu, en grikonur svfu ar einar nttum, en vinnumenn skla. hinum enda bastofu var fyrst hs dlti einu stafglfi, og voru v tv rm, sitt hvorum megin; ru svaf Gurn rskona, en hinu svfu sjaldan nokkrir nema vi og vi akomukonur; v var Sigrn ltin sofa, mean hn var stanum. Innar af essu hsi var anna herbergi, a var a gizka hlfu strra en hi fyrra; a var herbergi eirra hjna, v voru tv rm, sitt vi hvora hli og ekki allskammt milli, v anna st sem fremst vera mtti, sunnan til loftinu, en hfalagi hinu ni t a stafnglugga eim, sem var bastofunni. Fyrir framan hfalagi essu rmi og rtt undir glugganum st dlti bor rskammt fr rminu. egar sra Sigvaldi var a skrifa, sat hann stl hinum megin borsins; en oftast, er hann var bastofu, var hann vanur a sitja rmi snu og halla sr stundum upp a hfalaginu og reykja af tbaksppu, en fyrir framan hann bori var sett glarker, og kveikti hann ar vi ppu sinni, er hann urfti, og til ess a prestur v betur gti tala vi komumenn eur ara, sem hann vildi ra vi, var vi ftabrk rmsins settur stll og ar ofan lg flossessa, er gestir skyldu sitja . Engin hur var fyrir dyrum eim, sem voru millum herbergjanna. fyrstu hafi veri ar hur jrnum, en einhvern tma bar svo vi, a skrin geggjaist og lykillinn tndist, og frst a jafnan fyrir, a vi a vri gjrt; var hurin san svona skrarlaus um hr, en loks lt prestur me llu taka hana burt og bar a fyrir, a ktturinn hlypi oft um ntur milli herbergjanna og skelldi hurinni svo hart, er hann trist t ea inn um dyrnar, og gjri eim, sem svfu ar herbergjunum, hi mesta ni.

a var venja ar stanum vetrum, a jafnan var sofi rkkrum nokkra stund fram yfir dagsetur ea lengur, og l hver snu rmi. Prestskona var svefnstygg mjg, og var hn v vn a leggja sig upp niri hsi brur sns, og tti henni trrra um, a hn ekki heyri ar neinn hvaa, mean hn vri a festa svefninn, heldur en ef hn svfi upp loftinu. Sigrn var og vn rkkursvefni, og lagist hn jafnan rkkrinu sem arir rm sitt fremra loftherberginu. a var eitt kvld, fum dgum eftir a hn var komin a stanum, a hn hafi lagt sig ar t af. Allir fram bastofunni voru fast sofnair og hrutu. Sigrn grfi sig niur rmi og hafi breitt brekani ofan sig og snerist til veggjar og reyndi til a sofna. Gurn sat enn inni hsi eirra hjna, en prestur gekk ar um glf og reykti, en hsfreyja var gengin a venju a sofa niri hsi, og var vel hlfrokki. Sigrn getur n fyrst um sinn ekki fest svefn, og lur svo nokkur stund, a hn liggur vakandi; tekur hn eftir v, a prestur gengur fram hsdyrnar og stendur ar vi um stund, og ykir henni v lkast sem hann hlusti eftir nokkru, en san gengur hann innar hsi og sezt rm sitt, en Gurn rskona situr ar stl fyrir framan rmi; heyrir Sigrn , a au prestur og Gurn taka tal saman og lgt. Sigrnu var eins vari og mrgum rum, a hn hafi nokkurn snefil af forvitni, og fsir hana a heyra, hva umruefni muni vera. Henni dettur a hug, a hn hafi teki eftir v, a r ilinu vi hfalag hennar var fallin dltil fjl, og st rifan eftir opin; hn tir sr n hgt og hgt a rifunni og leggur eyra vi hana, en ekki vri tala hrra en hlfum hljum, heyrir hn samt ll oraskil og samhengi ess, sem tala er, og var a upphaf runnar, a prestur segir vi Gurnu:

Sofa allir hrna fram loftinu, systir?

a heyrist mr, brir minn gur, sagi rskona.

Hum, hum, sagi prestur, og eins hn arna Hlarpkan fram hsinu?

Og a held g, ekki heyrist mr betur, svarai rskona.

g ver , Gurn systir, a segja r frttir af v, sem g einhvern tma hef minnzt vi ig; vi rarinn minn ttum n fyrsta skipti tal saman gr um hitt.

J, j, og hva sagi hann? sagi rskona nokku urrleg.

Vi stum lengi tveir einir fram stofu og tluum fyrst svona v og dreif - hum, hum, er glarkeri hrna? - og seinast hn ran a v, sem g oft hef tla mr a tala um vi hann; g lt hann ra , hvers hann kynni a mega vnta, ef hann vildi fara a mnum rum; sums, a g mundi ekki vera fs a taka mr hann fyrir kapeln og f honum helming hrna af stanum til bar, allt a rijungi af llum fstum tekjum og fyrir extraverk eftir samkomulagi, me v skilyri, a hann reyndist mr sem hlinn og ausveipur sonur - hum, hum - og tti stlku, sem mr vri ekki mti skapi, efnaga, honum a llu sambona, rsetta og reynda - hum, hum, taktu eftir - utan hss og innan hverju, sem er; g arf ekki a segja r, vi hverja g tti; a hefur lengi veri hugur minn a koma v svo kring, a fengir viunanlega giftingu, egar fer r mnum hsum.

Gurn saug upp nefi og mlti: J, r hafi n lofa mr v fyrri, og hvernig tk hann undir - flega?

etta kom, eins og getur nrri, flatt upp hann, hum, hum, hann tk af engu og jtai heldur ekki neinu, en engin eik fellur vi fyrsta hgg; g bau honum a lta etta vera svona fyrst um sinn, hann skyldi hugsa sig um, en yri allt a vera skellt og fellt fyrir fardaga vor skum jararinnar, ef hann hugsai upp bskap r; g er farinn a letjast a jna essu ruga, vesla og mr mrgu tilliti hallkvma braui, hum, hum, og v sagi g honum, a g hefi sett mr a fresta v ekki lengur a taka einhvern gefelldan mann mr til astoar; sjlfsagt lti g hann njta ess fremur en ara vandalausa, ef hann vildi fylgja mnum rum, en hann yri a segja annahvort af ea seinasta lagi fyrir messur - hum, hum.

N, g kalla hann eigi a f ngan umhugsunartmann, fyrst etta a ba fram mitt sumar, sagi Gurn og nokku urrlega, mr hefi snzt, a hann gti brum sagt annahvort og r jafnvel, brir minn, skipa honum a.

Vertu olinm, systir g! Flas er ekki til fagnaar; g hef skoa etta allt vel - hum, hum - g ekki rarin mg og hvernig hann er skapi farinn, a tjir ekki a beita hrku vi hann, hann er rr, ybbinn, ef geyst er fari a honum; hann ltur oft til leiast me gu; hann vill athuga sjlfur, hva hann gjrir, ur en hann framkvmir; en ef mig grunar rtt, mun s raunin vera, a hann endanum gengur ljft a llu; hann mun sj, hvers hann fer mis, ef hann hafnar v, sem hann kost , og hva er ara hnd, ef hann vill fylgja mnum rum, tekur hr vi og ig; en skoa n til, systir, viljugan er hvern bezt a kaupa, vi vinnum etta me laginu - hum, hum - hinu er beitt, ef arf a halda, hum, hum.

r sgu a lka um ri, viti menn, egar a kom til ora um okkur Jn, en hvernig fr, a drst og drst og bei og bei, og r tluu a vinna hann me laginu, og seinast var ekki neitt r neinu, eins og ekki var heldur vi a bast, egar arir fengu tma til a komast braui.

Anna ml var a, sagi prestur, hann tti aldrei a vera anna en varaskeifa, og hverjum var a a kenna, a a drst sundur? varst aldrei fram um a a eiga hann, me fleiri greindum orskum - hum, hum.

g hefi tt hann endanum, held g, og hvernig fer n, ef rarinn akkar yur fyrir g bo?

Hum, hum, hvar er glarkeri? - Vertu hrdd, systir, etta fer ruvsi en heldur; g tk rarin minn, egar hann var tunda rinu; g hef kennt honum a hla, og a er ekki ofsgum sagt, g segi: a, sem hann er, hann mr a akka.

Og a held g s htt a segja, nokkru hafi r upp hann kosta, tli a s ekki svo?

j, a vri samtals nokkrir skildingar - hum, hum - ef g reiknai a; g hef a einhvers staar hj mr gleymt; fyrst uppeldi, ar nst megjf me honum heimaskla tvo vetur, 10 krnur hvort r og 10 fjrungar smjrs.

Og hva var hann lengi skla?

a voru fjrir vetur, ar gaf g me honum rlega 6 saui gamla og tu fjrungana, tem talsvert til bka, hestafur, ft og srhva, a tldu msu smlegu, allvn reitygi, tem smsendingar og ltilri hans skyni til hsfrarinnar me meiru, hum, hum. Fyrir reglu sakir hef g a allt uppskrifa, vona g, en ekki af v, a g tli a lta hann borga mr a aftur, sem g hef til hans kosta, ef hann hallar sr hr a og ig, a rum kosti skal hann vera a borga mr hvern pening - en hvar hann a taka a, hri, blftkur maur - ea snist r a sanngjarnt?

Nei, a held g engum geti snzt.

Sr ekki, systir, a honum er nauugur einn kostur a ganga a v, sem g b - en hver er arna a rumska fyrir framan? - mr heyrist einhver vera vakandi.

nei, a er Hlarstelpan, hn ltur svona svefninum, verur hn hr lengi?

Fram yfir sumarmlin, held g, konan mn hefur teki hana; au Hlarhjnin hafa bei a lofa henni a vera hr um tma, hvernig fellur r hn ge?

g skipti mr ekki af henni, g s hn situr arna hj hsmurinni eins og uppstrokinn kttur og tekur ekki hendi sinni til neins nema a fitla eitthva vi sauma, a er n lag v.

Hn fr hinga til ess a komast eitthva niur ess httar, mr var samt, satt a segja, ekkert um hrveru hennar, a yri svo a vera, fyrst au mltust til ess; v er svo vari, a g m ekki afsegja eim Hlarhjnum um a, sem au mlast til.

g hef s a fyrri, a r vilji ekki gjra eim miki til miska.

j, a hefur veri fremur hllegt milli mn og Hlarflksins, sagi prestur og lt eins og hann vildi eya essari nmru, sr lagi hans Sigurar mns og mn. Monsr Sigurur er t dindis karl, hann geldur t reiilega tundir og ljstollinn ull og tlg ea rum gum aurum; tem offur gu lagi - hum, hum.

a eru n fleiri, sem standa skilum vi yur, og hafi r sarnt ekki rum eins hvegum og dekri og a Hlarflk; g hef aldrei geta skili eirri vinttu, sagi Gurn.

Srhva sna orsk, a getur veri mr hafi einhvern tma dotti fleira en eitt hug, systir; a stendur svo v, g ver a vira au upp, hver veit, nema g ea mnir einhvern tma kynni a geta haft einhvern hag af v, egar fram la stundir.

Hvernig eigi r vi?

g segi r ekki fr v nna - rttu mr glarkeri, systir, svona, a er lifandi; - au eru vel efnu, tem er mr grunur , a monsr Sigurur minn lumi nokkrum skildingum, og svo eiga au enna jararpart.

J, etta veit g n, sagi Gurn.

Og barnlaus, ljfa, eiga enga erfingja nema blftka tarfa, sem lti hafa a gjra me peninga ea jarir; mr hefur dotti hug, a a gti lnazt, a au arfleiddu drenginn hann Sigga minn, og v heitir hann hfui eim Siguri og rdsi, eins og veizt, systir.

Heitir hann ekki raunar eftir Siguri sla afa okkar og ru mmu okkar?

a getur veri, a svo hafi fyrstu veri til tla, en ekki vita au hjnin Hl anna en hann heiti hfui eim. N hef g sagt r, hvernig llu liggur; a er etta tvennt, sem g tla a koma kring, ur en g skil hr vi: a hann Sigurr minn gti ori anjtandi reytanna eirra ar Hl, v hefur hann heldur eitthva a a hverfa me essu litla, sem hr er til, og a sj r borgi, a fengir viunanlega gifting, hum, hum, sem g lt vera, ef rarinn mgur minn ig. a getur ori vnn og duglegur maur r honum, og g ann r ess vel fyrir langa og holla jnustu - hum, hum - og frndskap, en n ltum vi etta vera svona a sinni; en a ykist g vita, a reynir til svona heldur a hna hann a r - hum, hum - og arf r ekki r a kenna, kvenj; ea hvernig er hann vimti vi ig? - lju mr glarkeri.

Hrna! - hann er urr, skelfilega urr.

verur a vira ig upp vi hann, tem, a er smuleiis, komdu r vi hann rarin mg minn, hann er eins og arir, glavr rkkrunum; - en n held g s bezt farir a kveikja, g heyri r eru vaknaar, stlkurnar fram loftinu.

Vi etta ltu au tali niur falla; Gurn rskona gekk fram loft og tk a kveikja og bar san ljs inn herbergi eirra hjna. Sigrn hafi ekki sofna essu rkkri, en er Gurn gekk um hsi, lt hn sem svefnlegast, og grunai Gurnu ekki, a hn hafi heyrt vital eirra prests, enda gat Sigrn ess ekki vi nokkurn, hvers hn hafi ori skynja.


6. kafli

Fyrst er sjn, og svo er tal,
svo kemur hrlegt auga;
ar nst star fagurt fal
Freyju hefst vi bauga.
                  S. P.

a bar til einn morgun, skmmu eftir vital eirra prests og Gurnar, a prestur rs snemma r rekkju og ltur sla hest sinn og rur a b einum ar sknum a jnusta gamalmenni nokkurt. Gurn rskona var enn niri vi bverk, en hsfreyja var setzt vi sauma rmi snu, og var enginn ar hsinu nema hn og Sigrn. Sigrn var nlega komin ftur. Henni voru ekki tlu nein ullarverk ea innanbjarstrf, og var hn v ekki vn a rsa fyrr r rekkju en undir a, a saumabjart fr a vera. Hn sat stl vi hfalag rmi hsfreyju nlgt glugga eim, er ar var bastofuhliinni, og lt hsfreyja hana sitja ar fyrir sk, a hn vildi hafa hana sem nst sr, svo a hn vi og vi gti liti eftir v, hvernig henni frist r hendi a, sem hn var a lta hana sauma, og sagt henni til ess, er henni urfa tti. r prestskonan og Sigrn voru allktar og rddust vi um hitt og etta, og bar margt gma. ess er geti hr a framan, a Sigrn var hverri konu frari og vnni a vexti og yfirlitum. En a hn jafnan vri fr, leit n samt a essu skipti svo t sem hn vri langtum fegri og gjrvulegri en hversdagslega. drpu eirri, er hinn blindi bragsmiur Hmer hefur ort um dysseif konung borgarbrjt, segir svo fr, a jafnan, er dysseifur konungur kom mannamt nokkur eur ar, sem fyrir voru gjafvaxta meyjar ea heldri manna konur, steypti gyjan Aena yfir hann mikilli fegur og gjri hann jafnan strri og mannborlegri en hann tti a sr, svo a menn fengju okka honum, greiddu erindi hans og gjri farir hans gar. Ekki er lklegt, a svo hafi veri, a Sigrn hafi tt a eitthvert verndargo, er lkan htt og Aena hafi auki fegur hennar, ef l; hfum vr ess ekki sannar sgur, og snist oss v rttara a telja r orsakir, er vr hyggjum, a veri hafi til ess, a hn a essu sinni virtist a vera fegri og frari en hn var vn a vera. a er fyrst a telja, a Sigrn var nrisin r rekkju eftir hgan og stan svefn, og v var hn, eins og allar rsir, fegurst a morgni dags. a teljum vr , a hn hafi baa hendur og andlit r kldu vatni, en vatni styrkir, lfgar og endurfir, og slin t s fgur, snist mnnum hn samt aldrei skna jafnskr eins og hn er nstigin r Rnarlaug. Hi rija, sem studdi a v a gjra Sigrnu sem fegursta etta skipti, var a, a hn lt hri falla laust, sem v var lagi, ofan um herar og axlir, og ekkert prir fagra konu meira en fagurt hr, v a er eins og blmi rsakollunum ea laufi eikinni, sem breiist t og blaktir sunnanvindinum. Hsfreyja tk eftir v, a Sigrn var venju fremur glsileg sndum, og gat ekki gjrt a sr a stara hana um stund, en segir san brosandi:

ert einhver blmars dag, Sigrn litla; hefi g veri ung og tt unnusta a fagna, hefi g vilja lta svona t eins og nna.

En rtt v a prestskona sleppti sasta orinu, gekk maur inn hsi, a var rarinn stdent; hann varpar egar systur sna bllega og segir:

Heil og sl, systir g, hvernig ski g a r?

Velkominn, brir sll, sagi prestskona, ert sjaldsur gestur um essar mundir, situr lon og don vi lesturinn og sr mig ekki, systurmyndina na, nema hppum og glppum, n skaltu gjra svo vel, karl minn gur, og setja ig niur, skalt ekki komast undan v dag a standa vi hrna; settu ig niur hj mr, sti er til reiu, hvort sem vilt til hgri handar ea vinstri ea hrna milli okkar Sigrnar, og n er ekki kot vsa, og a viltu, ef g get rtt til; helzt, j, ar skaltu sitja, g skal lta hrna kodda fyrir ig a sitja .

Nei, nei, systir, hafu ekkert fyrir v, g sezt ar, sem g kem fyrst a, skoau, hrna fer gtlega um mig, sagi rarinn og settist kistil vi ftalag systur sinnar.

kannt ekki g r a ast, etta gjri g n fyrir ig a bja r a setjast hrna, g vildi hefir eitthva a una r vi.

Og a var, systir g?

g vi morgungeislana, eru eir ekki ngu fallegt leikfang fyrir ig? sagi prestskona.

g skil ig n ekki, systir, g s hr enga slargeisla.

, sagi prestskona og lyfti um lei me lfanum undir hri Sigrnu, sem fll ofan um herar henni og sat hfalagi rmsins - hva er etta? Eru r svona hrprar Hlum?

rarinn leit og ronai vi, og var honum a sjlfrtt, en lt sem honum brygi ei vi og sagi bltt fram:

Hrfagrar eru r Hlameyjar sumar, ekki er a a efa.

Prestskona leit framan rarin og s, a hann hafi teki litaskiptum, hn kinkai kollinum framan hann og sagi:

N, ekki tlai g - en g fyrirb r a lta framan hana.

Sigrn sat svo kistlinum, a hn sneri andlitinu vi meira a glugganum heldur en a hsfreyju og laut ofan saumana, og var ekki s nema utan hgri vangann aan fr, sem rarinn var setztur rmi, bi af v a hn laut og sat nokku skakkt vi, en v a hsfreyja sagi etta, bar svo vi, a Sigrn leit upp og um lei sneri hfinu anga, sem rarinn var, og litu au n hvort framan anna. Ekki var tillit etta langt, en svo var a laga, a vel mttum vr tra v, a eir, sem vita hefu, hva v l, gtu betur mynda sr a en frt a letur. Sigrn grfi sig undir eins aftur niur a saumunum, en prestskona hafi einlgt augun rarni brur snum og var vr vi, a hann leit vi Sigrnu. Hana rofai naumast a, hva honum flaug hug; en af v vel l henni, hlt hn fram grannleysi og gamni v, sem hn var byrju , og segir:

Sjaldan vinnst vel varaur glpur, ert binn a sj hana Sigrnu mna? - g bannai r a , er hn samt ekki lagleg? ykir r ekki stlkan hafa teki stakkaskiptum, san sst hana sast, ur en frst sklann?

g man ekki, hvort g hef s hana fyrri en egar hn kom hinga nna um daginn, sagi rarinn miki lkindaltislega, j, a vnti g hafi s hana einhvern tma.

Og g held a, alltnd egar reiddir hana fangi r.

Hvenr var a, heillin g? sagi Sigrn og leit upp aftur fr saumunum.

a skal g segja r, a var, egar varst svoltil, ga mn. a var, egar hann fair inn heitinn fr ar a Hl, flutti hann ig me sr. Hann hafi me sr tvo klyfjahesta, og varst bundin ar ofan milli rum, en varst vr, auminginn, sem von var, a ra svona og varst ru hverju a skla, og kenndi g brjsti um ig og ba hann bnda minn a lofa honum rarni a fara me honum fur num fram eftir og reia ig; a er ekki von, a munir eftir v, getur ekki hafa veri eldri en rija ea fjra rinu.

N, mig minnir, sagi Sigrn og var blrj framan, a hn fstra mn hafi sagt mr, a hn hafi reitt mig, egar g var flutt ar a Hl.

Og sussu, hana misminnir a; mtt tra v, sem g segi, a var enginn annar en hann rarinn brir minn, sem reiddi ig anga, g veit verur a muna eftir v, rarinn, varst orinn 11 ea 12 ra gamall.

Og ekki man g neitt eftir v, sagi rarinn hlfbrosandi.

Manstu ekki eftir v, a hann orsteinn heitinn gaf r silfurbna svipu? sagi prestskona.

J, a man g, a hann gaf mr einhvern tma svipu, g hana enn, en hvenr a var, sem hann gaf mr hana, a man g ekki.

a var, egar fylgdir honum og reiddir hana Sigrnu litlu fram a Hl, svona er a, sagi prestskona og sneri mlinu til Sigrnar: Ekki hlt g a , a a tti a liggja fyrir okkur, Sigrn litla, a vera saman, samt leizt mr undir eins vel ig; g man, a hann fair inn tk ig af baki, mean hann st hr vi, og var r lofa inn loft; hn mir mn heitin lifi , og man g a g sagi vi hana, a etta vri laglegt stlkubarn, og leiztu ekki t til a vera svo afbrags falleg eins og ert, og enn sur gat mr dotti hug, a yrir slk hannyra-Steinka sem ert orin, ga mn, en lofau mr n samt a sj hj r.

, veri r ekki a spauga mig, heillin g! a er ekki gustuk, sagi Sigrn.

llu gamni fylgir nokkur alvara, a er ekki svo miki h, g segi a; a m kalla srt orin prilega a r, a einhverja megi finna, sem kann fleiri sauma. rarinn brir! Ert ekki nokku kvenskur?

a er skrtin spurning, systir, sagi rarinn og brosir vi, j, g held g s a, g hef einu sinni t r kvenmannsleysi fest mig einn axlabandahnapp, og a er vst, a enginn hnappur hefur loa betur mr en s.

Segu ekki lengur, kannt a sauma, og hefur vit a sj, hvort vel er sauma ea ekki; skoau! g tla a bera undir ig, mr ykir gaman, a eir dmi, sem hafa betur vit en g; hvor af essum borum ykir r vera betur baldraur? a hefur sn tilhaldsstlkan gjrt hvorn, en nnur er n samt vivaningur.

Um lei og prestskona sagi etta, rtti hn a rarni tvo bora baldraa, en egar Sigrn sr a, tlar hn a grpa borana, egar rarinn tekur vi eim, og segir: Veri r ekki a sna essa mynd! Hn nr borana, en verur heldur sein, v a rarinn hefur fengi handfesti eim, og toguust au um hr um , en bi var a, a rarinn hafi alla yfirburi, enda sleppti Sigrn fljtt og segir hlfmurleg:

, r ttu ekki a vera a f honum hann.

rarinn leit ba borana og segir: tlar, systir mn, a gjra gys a saumavitinu mnu, en ekki er a svo a skilja, a g sji ekki, hvor eirra er betur gjrur.

Vertu svo hreinskilinn a segja a, hn Sigrn s vi.

a er aus, sagi rarinn og leit til Sigrnar, af v hann hlt, a hn hefi sauma ann, sem honum tti lakari, a essi er vivaningslegri.

r ykir hinn fallegri, er ekki svo?

J, sagi rarinn og leit aftur framan Sigrnu, eins og honum tti fyrir a vera a styggja hana, v hann hlt, a hn tti ljtari borann - j, g ver a dma a, og a eru ef til vill engin undur, hefur mske baldra ennan sjlf, systir.

Nei, g sagi r a, sagi prestskona, a tvr jungfrrnar hrna nrindis hefi baldra sinn hvor; ert ekki svo frleitur, brir! sr a, sem allir sj; hn Sigrn mn hefur n samt sauma enna, sem segir s skrri, og g tri a s fyrsta sinni, sem hn hefur reynt til a baldra, ea er ekki svo?

Svo m a heita, sagi Sigrn, fi r mr hann aftur, veri r ekki a sna hann, a er mynd.

Og ekki er a; en veizt ekki, brir, hver hefur hannyra hinn, sagi hsfreyja og leit kmilega framan rarin.

a er, held g, engin afbrags hannyrarfa, sagi rarinn, laufin eru ll ramskkk.

Og a held g hn kunni nokkurn veginn fyrir sr til handanna, stlkan s, lastair hana ekki, ef vissir, hver a vri.

Hver hefur bi hann til?

N, a segi g r ekki nema eyra, komdu hrna me vangann, g skal hvsla v a r - um lei og hn sagi etta, hallai hn sr a hliinni brur snum og hvslar a honum svo lgt, a Sigrn heyri ekki: Konuefni itt, karl minn sll.

Ha! sagi rarinn og kafronai framan, eins og hann ekki hefi heyrt, hva hn sagi.

lzt ekki heyra a, g skal hvsla v aftur, komdu!

ess gjrist ekki rf; g heyri, hva sagir, systir, en g er litlu nr fyrir a.

, gjru a fyrir mig, rarinn brir, vertu ekki a essum lkindaltum, a er verst ekkir hana ekki!

Nei, hvernig g a ekkja hana?

skal g segja r a - hn hvslar n aftur a honum: ekkiru ekki hana Staa-Gunnu?

Og skrattinn fjarri mr, sagi rarinn.

Talau ekki yfir ig, brir, veizt, a a er betra a ta yfir sig; segir anna a ri um etta leyti og ef til vill fyrri, egar essar litlu hendur koma svona utan vangann r, brir minn! sagi prestskona og strauk um lei um kinnina rarni.

, lttu ekki svona, sagi rarinn nugur svari.

skal g fra ig heim um sanninn sar; a er sjaldan, sem g gjri a gamni mnu, en fyrst vilt, a vi sleppum essu tali, skulum vi ekki tala meira um a a sinni.

a lzt mr, systir, sagi rarinn, a er fremur arfleysa etta hjal.

Jja, brir, g skal ekki stinga kaununum, en meal annarra ora, vi Sigrn mn hfum veri a rgjra a bija ig bnar, en g bst vi, a hn geti ekki haft uppburi a nefna a vi ig, sagi prestskona og leit um lei til Sigrnar, v tla g a bera a upp; settu ig, karl minn, snggvast a borinu og skrifau fyrir okkur fallegt stafrof me snarhandarletri, vi erum hrna, vi Sigrn mn, vi og vi a bera okkur a draga til stafs, en eigum enga forskriftina.

rarinn tk essu mli vel; st hann n upp, og gengur hann n a borinu, tekur ar penna og pappr og sezt niur og tekur a rita forskriftina, voru a bi breyttir og breyttir snarhandarstafir, og ar nean undir var skrifu vsa, sem almennt er a setja forskriftir:

Skrifa ttu skrt og rtt,
svo sktnum yki snilli;
orin standa eiga tt
og svo bil milli.

egar rarinn hafi skrifa forskriftina, gekk hann til systur sinnar og fr henni hana, og ltur hn og lofar mjg, rttir hana san a Sigrnu og segir um lei, a rarinn vri ess verur, a hann vri kysstur fyrir. Sigrn neitai v ekki og jtai heldur ekki, og ekki vitum vr me vissu fr a segja, hva hn hugsai um a ml, og hn ronai t undir eyru, en ar eftir verur ekkert me vissu sagt, hvort henni var nr skapi, en a veit tra mn, a ekki fkk rarinn kossinn a skipti, og var a bi, a hann gekk ekki rkt eftir, og lka er vst, hva hann hefi afri, hann hefi tt ess kost. - En n bar anna til tinda, svo au systkin uru a htta llum gamanrum, v rtt essu var hsinu hrundi upp mjg hvatskeytlega, kemur ar inn kvenmaur og fer allgeyst - er a Gurn rskona; hafi hn hlaupi svo hart upp loftstigann, a v nr var loka fyrir allt andrm, st hn ll blstri og gat fyrstu ekki komi upp nokkru ori, en er hn ni a mla, segir hn:

rarinn, prest - presturinn gjrir yur or a senda sr handbkina sna!

rarni var nokku bilt vi og segir: Handbkina?

J, vst, handbkina, hann hafi gleymt a taka hana me sr morgun og vissi ekki af v, fyrr en hann tlai a fara a jnusta kerlinguna, a er kominn piltur fr Hlsi, sem a skja hana, hann segir presturinn hafi sagt hn mundi annahvort vera bkahillunni fram stofunni eur kjlvasanum hans, en vasanum er hn ekki, ar er ekkert nema klturinn hans og tvr tbakstuggur, r veri a fara fram, gur, og vita, hvort hn er ar, v ekki ekki g hana.

essi atburur gjri enda samru eirra systkina, og var n rarinn a fara handbkarleitina me rskonu. Kvaddi hann systur sna og Sigrnu og gekk egar fram, og er ess ekki vi geti, a hann kmi a mli vi systur sna oftar ann dag.


7. kafli

Engi er svo ntur,
a einugi dugi.
                  Mlshttur.

Ekki var samdrttur eirra rarins og Sigrnar binn a standa lengi, ur menn ar heimilinu fru a hafa a flimtingum sn milli, a meiri kunnugleikar mundu vera me eim en svo, a ekkert byggi undir. A snnu hfu au alla var, er eim virtist ngja til a firrast or og eftirtekt manna v efni, en einu atrii eiga jfarnir og eir, sem unnast laun, sammerkt, og a er, a hvorutveggju urfa smu list hva mest a halda, og hvorutveggju flaska oftast henni, ef til lengdar ltur, en s list er a kunna knlega a fela. rarinn og Sigrn voru vivaningar essari list, og v var a, a menn ttust vera margs ess vsir, sem eim tti ekki grunlaust; nokkrir ttust sj, a au rarinn litu hrlegar hvort til annars en karlmaur og kvenmaur, sem ekki hafa el saman. Sumum tti a brega nokku ktlega vi, a rarinn n oftar en ur vandi komur snar upp lofti til systur sinnar og sat ar stundum saman og einkum stti v lagi, er prestur var ekki vi. voru nokkrir, sem sgust geta svari a, a eir hefu s Sigrnu oftar en einu sinni rkkrinu koma fram r hsi rarins, er fir hfu umgngur um nema hann og systir hans. essar og vlkar sgur gengu mann fr manni ar bnum, og fr flimt etta ekki htt, enda hfu menn getgtur einar og lkur, en enga vissu, vi a styjast; var ar stanum piltur einn, er vissi nokku gjr um etta efni en arir menn. Piltur essi ht Finnur og var Bjarnason, hann var alinn upp ar Sta. N var hann orinn hlfvaxinn og kominn tjnda r, Finnur essi var milungi vel okkaur af heimilisflki, tti hann heldur fyrirleitinn og vginn orum og smbrgttur. Vel var hann viti borinn og laglegur a smokka sr r vandamlum, er fyrir hann komu og sem stundnm voru ri mrg. En me v nlega hver maur tti sktt vi hann, ttist hann ekki einhltur r a ra vandrunum; leitai hann oft trausts hj rarni og skauzt undir skjaldarrnd hans, og skarst rarinn jafnan og milai mlum og hlt uppi sektum og fbtum, enda var Finnur ekki jafn trr ea fylgisamur nokkrum manni ar b sem rarni. a hafi eitt sinn bori vi sem oftar, a Finnur urfti fljtlega a ra r vandamli nokkru og vildi n leita sjr hj rarni vini snum og hljp inn hs til hans; dyrunum var lst og lykill a utan, rykkti hann skyndi upp hurinni og flanai inn, en hittist svo , a Sigrn sat kjltu rarins og hafi lagt handlegginn um hls honum. N var ekkert undanfri, og s rarinn, a ekki var anna r a ra en a bija Finn a egja, og lofai hann v, og hlt hann vel heit sn, v aldrei lt hann sr heyra vi nokkurn mann, a hann ttist vera ess vs, a au rarinn og Sigrn hefu nokkurn kunningsskap saman. Gurn rskona var meal hinna fyrstu, sem ttist sj samdrtt eirra rarins og Sigrnar, enda fr a a llum lkindum, a hn rum fremur tki eftir httum eirra. Lei n ekki lngu, ur hn bar ml a upp fyrir sra Sigvalda og krafist ess, a Sigrn vri egar flutt aftur til Hlar. Prestur var fyrstu afar reiur, en stillti sig vel og ba Gurnu lta ftt yfir - og vil g, segir hann, gjr vita, hva efni er um etta ml, og uggir mig, a au muni ekki lengi f dulizt, ef svo er sem hermir, en ess tel g alla von, a rarinn mgur muni segja etta lygar einar, nema g megi nokkur gildari rk til fra, en san mun g taka au r, er ykja vnst, og skal Sigrn heim fara. - A svo bnu fella au tali, og lkai Gurnu hvergi vel, a Sigrn var ekki egar brott rekin. Hugsar prestur n, hvernig hann megi bezt f fulla vitneskju um a, hvort nokkur tilhfa s v, er menn voru farnir a flimta um au rarin og Sigrnu.

ar stanum var maur nokkur, ef mann skyldi kalla, hann ht Hjlmar og var kallaur tuddi; hann var niursetningur, og svo hafi hann veri alla vi, eftir a foreldra hans missti vi, og var hann hlffertugur a aldri. Hann var ybbinn skapi og hverjum manni hvumleiur. a var hvorttveggja, a Tuddi kunni ltt til verka, enda var hann svo kargur og illur viureignar, a nlega fkkst ekkert af honum til starfa; vildi hann heldur ola hgg og barsm en a vinna anna en a, sem honum lkai sjlfum, og svo var hann vandfsinn og heimtufrekur um flest, a varla mtti gjra honum nokku til hfis. Ekki tti smbndum dlt a hafa Tudda vist, og var hann v jafnan tlaur presti eur rum hreppsmnnum til framfrslu, eim er voru heldri bnda r, og fr millum eirra og var sitt ri hj hverjum, enda vildi hann ekki annars staar vera en strblum, v ar tti honum betra til fanga en kotb. Ekki var i og ltbrag Tudda sem eirra manna, sem eru me fullu viti ea siltir heita, og a llum httum og lti lktist hann meira ffli og fordu en mennskum manni, og fyrir v var a almli, a hann vri umskiptingur. Foreldrar hans hfu bi ar einum b sveitinni og ttu son einn barna; hann var vatni ausinn og nefndur Hjlmar eftir furfur snum. Sveinninn x og dafnai vel og rann upp sem ffill tni og var bi frur snum og skr vel, og hldu allir, a hann mundi vera laukur ttar sinnar, er hann roskaist; en er hann var riggja vetra, bar svo vi eitt skipti seint engjasltti um sumari, a enginn maur var vi binn nema sveinninn og mir hans; var hn a bverkum inn b, en skildi sveininn eftir t hl einum ar tninu, sem kallaur er lfhll, og lk hann sr ar a um og gimburskeljum. Skmmu sar vitjai hsfreyja sveinsins; var glkollur sonur hennar horfinn af hlnum, en ar kominn aftur piltur svartur hralit og skeggjaur hku; hann var lkur str v, sem sonur hennar hafi veri, en allur var hann frnni og ylgjulegri. Var Hjlmars glkolls leita lengi, en hann fannst aldrei. eim hjnum tti srt broti um sonarhvarfi og vissu, a sonur eirra hefi heillaur veri, en lu upp svein enna og nefndu hann Hjlmar eftir hinum, og var hann snemma stirur og jlgur og var ekki a manni. etta var hinn sami, sem vr hfum fr sagt, a kallaur var Hjlmar tuddi. Ekki hafi Hjlmar annrki miki stanum, var honum tlaur s starfi a bera t sku og skja vatn, ef str nausyn bar a hendi, og vann hann a allajafna me nuddi og af nauung. Korn skyldi hann mala hvern dag r skl nokkurri, er tk sex merkur, en gjarna entist honum dagur til a afkasta essu tlunarverki snu, og kvartai hann sfellt um annrki og nslu, ef hann var kvaddur til nokkurs handarviks, enda var honum ri frtafasamt mluninni, er hann hafi a mrgu a hyggja: fyrst og fremst a gta ess, a enginn annar en hann yri anjtandi skfnapottarins hvert skipti, sem elda var, og essu nst var hann a vera alls staar, ar sem nokkurs fengjar var a von, bi bri og eldhsi. N tt a Tuddi hvorki vri mikil bjarpri eur strf hans vru til mikillar stoar fyrir b sra Sigvalda, hafi prestur meiri not af honum en margan mundi gruna. Tuddi var alls staar nrri, snagai niri hverri kirnu, sem til var heimilinu, og nlega vallt aftan vi vinnuflki; og af v flestir tldu hann hlffbjna, vruust menn hann ekki, og var hann ann htt margs ess vs og margs ess heyrandi, sem fara tti dult. En Tuddi var ekki svo heimskur, a hann gti eigi teki eftir v, sem honum leizt, og me v hann hafi komizt snoir um, a presti gejaist allvel a v, a honum vri sagt fr hinu og essu, sem vi bar heimilinu og leynt tti a fara, var hann nokkurs konar krleikum hj sra Sigvalda og heimulega, v hann gat oft vonum framar greinilega skrt presti fr msu, er hann hafi s og heyrt, og i jafnan nokkur laun fyrir, en til ess voru allir refarnir skornir fyrir Tudda. enna sama dag, sem prestur og Gurn ttu tal saman og vr fyrir skmmu hfum fr sagt, komu gestir nokkrir a Sta, og er ess ekki geti, hverjir a voru; eir dvldu ar til ess fram um kveikingu, en fru san; var prestur enn fram stofu, og st ljs bori. Tudda hafi ann dag ekki tekizt sem greiast mlunin, sat hann allan daginn palli og gambrai vi grikonur, en er tk a la fram vkuna, rak rskona hann ofan og ba hann n draga af sr slensuna og mala r sklinni, ella mundi hann ekki mat hafa a kvld. Ekki fr Hjlmar oralaust til mlunarinnar, en var svo a vera sem rskona vildi; drattai hann n fram gngin, og er hann kemur gagnvart stofudyrum, sr hann, a stofan er hlfa gtt, og leggur birtuna fram bjardyrnar, en um lei og hann kemur gagnvart stofudyrunum, verur honum liti inn stofuna, og sr hann, a ar stendur matardiskur einn borinu me nokkrum kjtleifum. Enginn kvennamaur ltur nokkurn tma hrari augum konur en Hjlmar leit til matar, og getur hann n ekki stillt sig um a staldra gn vi fyrir framan dyrnar og renna augum til disksins; stendur hann ar um hr egjandi og stgur fram ftinn, en er hann verur ess vs, a prestur ekki verur var vi komu hans, tekur hann a r, a hann hstar. Prestur sat vi bori stofunni og var a lesa brf, hann ltur upp, er hann heyrir hstann, og kallar fram og segir:

Er arna nokkur?

j, a er kvikindi; g s blessa ljsi.

N, a ert , Hjlmar minn, sagi prestur.

j, a er greyi hann Tuddi; m g setja lapparskarni hrna inn?

j, Hjlmar minn, en hva er r hndum nna?

a er n margt, sem g arf a tala um vi yur, blessaur hsbndi minn, mr ykir ekki allt rttilega vi mig breytt af sumum, g segi a eins og a er.

Hva er a, Hjlmar minn?

a er n fyrst um skfnapottinn, g man ekki betur en r segu og hafi sagt, a enginn tti a hafa hann nema g, egar grautur er gjrur, og v ykist g eiga hann me llum rtti og ver a lsa jfa a honum, sem rna mig pottinum; g skil ekki a s rttvsi, a a megi ekki standa, sem r hafi tala.

a getur veri, sagi prestur hlfhljandi, a g einhvern tma hafi sagt, a mr tti sanngjarnt, a fengir hann, ea fru hann ekki, Hjlmar minn?

Misbrestur tla g veri v - m g setja lapparskarni inn fyrir repskjldinn? - J, g vildi mlast til ess, a r hlutuuzt til ess, a g mtti halda skfnapottinum refja- og afdrttarlaust; en a er ekki til neins, g nuddi og sui um a, mr er ekki gegnt; g hef n dagsta tvo slarhringa ekki s svo miki sem naglsrtarstr af skf; fyrrakvld var bu trippan hn Sigga bin a krafsa alla sk'na r honum, svo ekki voru eftir nema baugarnir utan me, og gr voru hundavargarnir bnir me alla lfstilveru r honum, og var a af v g gat ekki undir eins vi snizt a taka hann, egar bi var a skammta, en bgt er manni a vera alls staar smu andrnni, og ekki mtti a, hyski, gjra svo miki a lta mig vita af, svo g gti teki hann, a varast a eins og glandi eld a gjra manni nokku til greiviknis, hyski hrna.

verur a eiga a vi rskonuna, Hjlmar minn, a fir skfnapottinn reglulega, sagi prestur.

J, j, a er n gott, prestur minn gur, a eiga vi hana rskonuna hrna, g tla a fari eins og um sklina. a var n anna, sem g tlai a tala um og r megi ekki leia hj yur; mr finnst a eigi a fara a hera mr me mlunarverki, hn er n sums farin a taka upp v, blessu rskonan yar, a lta sklina vera kfaa, g veit ekki, hvaa lg eru til ess, a hn s kfu; mr snist a vera fullng, a s ekki hrga hana, svo a strtan stendur upp lofti eins og tindur fjalli ea fjallsgnpa; g vil f a heyra a af yar eigin munni, hva miki a vera henni gpu, egar mr er fengin hn, og hvort a a slga mr gjrsamlega, eins og a tlar sr.

mean Tuddi lt essa dlu ganga, var hann smtt og smtt a mjaka sr innar eftir stofuglfinu og um lei a skotra augunum a leifadiski eim, er ar st; prestur s gjrla, hvar Hjlmar tast hafi augun, en lt samt sem hann si a ekki; en eftir v sem Hjlmar frist nr, ess starsnna tk honum a vera diskinn, og loks getur hann ekki stillt sig lengur og segir:

, j, j, eitthva snist mr blessaur hsbndinn eiga fallegt fyrir framan sig nna!

Hva er a, Hjlmar minn?

, j, j, blessaur presturinn sr ekki a, sem g s, sagi Hjlmar og st fram ftinn og neri saman hndunum.

Nei, Hjlmar minn, sagi sra Sigvaldi og brosti.

Blessa kindarbrjst.

N skil g; ig mun gilda einu, fengir dltinn bita?

A svo mltu tekur prestur ar af diskinum kjtflykki eitt og rttir a Tudda, en hann tekur vi bum hndum og segir:

Lti r lkugreyin, n er a vita, hvort lkuskrnin taka ekki vi v, sem a er rtt; en allt er ntt, nema blessaur hsbndinn gjri gverki lka.

a skil g ekki, sagi prestur.

Eitthva mun n blessaan hsbndann rofa gverki; n hefur enginn gjrt gverki san blessa lambi hann rarinn yar gjri a seinast.

Hva ttu vi, Hjlmar minn?

A blessaur hsbndinn gjri gn vi slarskarni, vkvi gn slargreyi og helli dropa silfri.

Um lei og Hjlmar segir etta, ltur hann til rftts silfurstaups, er st ar borinu; prestur sr a og veit n, hva Hjlmar vi; hann tekur flsku, er ar var, og skenkir silfurstaupi og rttir a Hjlmari og segir:

etta mun vera gverki, sem tt vi.

j, blessaur hsbndi minn, sagi Hjlmar og setti munn sr og rtti aftur a presti - gu launi yur, n hrnai brjsti, j! - j, n kom velgja fyrir brjsti, a var lka hrra gverkinu en um daginn, egar hann rarinn minn lt a, var a ekki nema hlft, en n var a fullt - ea nrri fullt.

r er vst vel til hans rarins fyrir a, Hjlmar minn, sagi prestur.

Mr er heldur hllegt vi hann, hann er n s eini hrna bnum, fyrir utan yur, sem ekki leggur illt til mn; en a getur n ekki, banna hyski hrna, lti hann vera frii, held g.

J, j.

N, g held r viti a, blessaur hsbndi minn, hrna um hann og dfuna hrna, nkomnu dfuna me gullhri og konubrjstin.

N, n, ekki hef g heyrt a.

J, g heyri a er a stinga saman nefjunum um a hrna, a honum yki vnt um dfuna og blessu brjstin dfunni, he, he.

Hva er essi dfa, Hjlmar minn?

, g kalla hana svo, dfuna fr Hl, sagi Tuddi.

N, n, skil g, sagi prestur, helduru a s satt, Hjlmar minn?

N, ekki veit g a; - j, n er ekki neitt silfrinu, sagi Hjlmar lgt og leit staupi - g heyri a segir a, hyski.

ig langar meira, Hjlmar minn, g held g veri a gefa r hlft staup etta sinn, taktu vi; hefuru nokkurn tma s dfuna hj honum?

J, lofi r mr n, blessaur prestur minn, a spa r silfrinu - j, g s, a dfan kemur stundum daginn undir rkkri fram bjardyrnar, og svo kemur einhver, j, nefndur eftir, he, he.

Og hva gjra au ar?

, ekki veit g a, g held dfurnar stingi svona saman nefjunum og kvaki ar saman.

Hva tala au , Hjlmar minn?

a heyri g ekki fyrir nuddinu meinvttinu.

Hvaa meinvtti?

Meinvttinu henni kvarnarkind, sem er bin a drepa mig, og svo fara dfurnar t.

Og hvert helduru , a au fari?

a gti g ekki vita, nema a g fri humttina eftir.

a ttiru a gjra, Hjlmar minn, sagi prestur hlfum hljum, svo vissir, hvert au fri, og segja mr svo fr v - og hnippai prestur hann - og mundu mig um a; arft ekki anna en hsta risvar fyrir framan hsdyrnar; en n held g r s bezt a fara a mala, svo getir ori binn kvld me tlunarverki.

J, en hva verur ttala um skfnapottinn? - g vil ekki eiga essu lengur, v annahvort g hann me rttu ea ekki, og getur a regera og rassakastazt me hann, eins og a vill; en g vildi mlast til, a r skruzt , a a yri betri regla essu hr eftir.

Jja, a verur tala um a vi rskonuna, Hjlmar minn, en faru n a mala, og mundu eftir v, sem g sagi r.

Vi essi or gekk prestur t, en Hjlmar labbai a kvrninni og sezt niur vi hana og segir vi sjlfan sig: J, n kemur til hn strta.

Um a mund, sem eir Hjlmar og prestur ttu tali stofunni, kemur Finnur Bjarnason fram, verur honum liti inn stofuna um lei og hann gengur fyrir og sr Hjlmar stendur ar tvstgandi fyrir framan bori; hann langar til a forvitnast um, hva eir tali, og list a dyrunum og leynist vi krk einn baka til vi hurina og hlerar eftir viru eirra, og heyrir hann , hva umruefni er, og a me, a prestur vilji veia nokku upp r Hjlmari um au rarin og Sigrnu. Dettur honum a hug, a gaman mundi a vera, ef hann gti leiki prest, og hugsar n um a allar lundir, hvernig hann megi v fram koma; og er hann sr, a prestur og Hjlmar tla a ganga r stofunni, vkur hann sr fram anddyri, og uru eir ekki varir vi hann, en dimmt var. Svo var vari vinfengi eirra Hjlmars og Finns, a jafnan valt msu. Stundum voru eir svo miklir mtar sem eir hefu gengi undir jararmen og blanda bli saman; en aftur ess milli brust eir og bitust sem grahestar. En er Tuddi var setztur a kvrninni og bj sig sem bezt til mlunarinnar, skotrar Finnur fram r skotinu og ar a, sem Hjlmar situr, og verur hann ekki fyrr var vi en gripi er me bum hndum ofan hfu honum og a heldur yrmilega. Tuddi hafi hfi sausvarta kollhfu, en undir hfunni var ekki allt sem hreinast; hafi hann ar meiri vru en yrfti a auka, og verur hann n kaflega reiur og stekkur upp hart og ttt og segir:

a vildi g fjandinn sjlfur nesta horngrti klipi ig og kreisti me glandi jrntngum fyrir blvaa hrekkina.

Fallega syngur tlknunum r nna, Tuddi, sagi Finnur.

J, a vildi g, a g gti formlt r svo, a ttir ekki neins staar vrt, hvorki himni n jru n undir jru og hvergi nema hj gamla karlinum, fyrst ltur mig ekki frii.

Lttu ekki svona, Tuddatetur; g var a lta eftir v, a hfupottloki festist ekki niri skallaskmminni r.

arft ekki a gta a v, hn er ekki svo fst vi hann eins og skammirnar vi ig. gengur eins og logi yfir akur, landeyan n, og hefur ekkert a gjra anna en reita , sem eru eitthva a basla og sveitast blinu eins og g.

Heyri endemi, ykist sveitast blinu?

J, ver g ekki a ganga fram af mr dauum vi vtti allan daginn? En hva gjrir ?

Og garmskinni! tt eftir a mala r sklinni, vnti g, sagi Finnur.

Lttu sem r komi a ekki vi, ea varstu beinn a spyrja a v? mlti Tuddi.

Nei, g tlai a bja r a sna sundur tvr ea rjr kvarnir.

J, g held gjrir slag v.

Svei mr, ef g skal ekki gjra a, ef ltur eins og maur.

a er ekki vst, hvort g vil iggja a af r - en lt g lka svo miki sem kemst auga meinvttinu.

a mtt , sagi Finnur og settist meis einn, er st ar hj kvrninni og tk a mala, en Hjlmar situr ar hj honum og tekur r barmi sr kjtstykki a, sem prestur hafi gefi honum; rennur honum n brtt reiin, og ltilli stundu eru eir Finnur ornir sttir og sammla og tala mesta brerni hvor vi annan um hitt og etta; og loks snr Finnur runni tt, a hann spyr, hvar Tuddi hafi fengi kjtstykki hi mikla og hva a hafi veri, sem prestur hafi veri a tala vi hann ar stofunni, er Hjlmar var ar hj honum. Tuddi er mjg dulur v og ltur sem umtalsefni ekki hafi veri a miklu marki. Tekur Finnur til ess rs, sem hann vissi, a mundi vera drjgast, og segir:

N mala g ekki gn meira fyrir ig; g er binn me fjrar kvarnir, getur mala a, sem eftir er.

J, ltur ig ekki muna um a, sem eftir er sklinni.

Nei, fari g og veri, sagi Finnur, ef g mala meira; ltill vegur hefi veri til ess, ef hefir vilja segja mr, hva presturinn var a tala vi ig.

Jja, verur a spa kvrnina og lta sklina.

Finnur segir svo skuli vera:

Og lofa mr v upp na ru og tr a segja ekki fr v - hann var a spyrja mig a, hvort g hefi ekki s hann rarin hrna kjanka neitt vi dfuna og hvert au gengju, egar au fara t fyrir rkkri daginn.

etta var allt leyndarmli, sagi Finnur.

J, en mtt n ekki svkja mig um a, sem lofair mr, a mala r sklinni og spa.

Finnur lt sem hann hefi ekki unni svo miki til, ef hann hefi vita, hve merkilegt ml etta var; en aftur tti Hjlmari sem tlu or yru ei aftur tekin; kttu eir nokku um etta, en svo fr, a Finnur malai r sklinni; sagi hann Hjlmari fr trnai, a hann vri binn a komast eftir httalagi eirra rarins og Sigrnar; vru au vn hverju kvldi a fara t fjrhs eitt, sem var ar tninu skammt fr bnum, og dvelja ar um stund. Skildu eir n tali a svo bnu, a hvor ht rum a lta ekki bera vitali eirra. Tuddi vissi n, a efndir msra lofora eru, eins og flest anna, komnar undir atvikum, og er hann skoai huga sinn um etta ml, fannst honum helzt a ltandi, hvort Finni gti ori a a nokkru meini, fleiri vissu af ea ; etta gat hann ekki s. Aftur gat honum vel skilizt, a a mtti vera sr til hagnaar, ef hann segi presti fr, hvers hann vri orinn vsari um hagi rarins.


8. kafli

Sem snir, a forvitnin er ei llum hent

N lur hinn nsti dagur eftir vital eirra Finns og Hjlmars, og kemur annar dagur ar eftir; veur var hreint og kalt. Bar n ekkert til tinda, ar til lur a thalli, og situr prestur a venju loftherbergi snu, en Sigrn gengur ofan, og skmmu eftir heyrir prestur, a hsta er risvar sinnum bastofulofti ekki alllgt, og kennir prestur, a a er Hjlmar, sem hstar, og skilur hann, hvar muni vera komi mlunum, og gengur fram. Stendur Tuddi tvstgandi hj stofudyrum og bendir presti, a hann vilji tala vi hann. Er n skjtt yfir sgu a fara, a Tuddi segir presti, hvers hann s vs orinn um hagi eirra rarins og Sigrnar og a au su vn a hittast sauahsinu; segir hann og, a n s dfan farin t, og muni ess skammt a ba, a rarinn komi eftir, ef hann hafi ekki fari, mean Tuddi gekk upp lofti a hsta. Presti virist saga Tudda allkynleg; gjrir samt fr hans smilega og tekur san hatt sinn og vettlinga og gengur t; tti honum engu spillt, hann prfi hvort nokku s til essu, en vill fyrir hvern mun vita gjr um etta efni. Enginn maur var var vi fer prests nema Finnur Bjarnason, hann hafi veri hnotskg, og fr hann humttina eftir presti og sr, a hann gengur til sauahss og fer ar inn og ltur hurina falla a staf eftir sr. Finnur list n a hsdyrunum og sr inn um rifu eina, sem var hurinni, a sra Sigvaldi gengur garanum fram me jtunni og anga, sem mtist geilin og jatan, og sezt ar niur. Dyraumbningurinn fyrir saahsinu var annig, a dyratr strt l kmpum, a voru greyptir tveir sterklegir dyrastafir og a nean, felldir aursl. Hurin var traust og njum jrnum og henni jrnhespa mikil, er smeyg var upp keng, sem var rum dyrastafnum; r hurinni hkk snri og loka str r hvalbeini, og var henni stungi kenginn fyrir framan hespuna. Finni kemur a n hug, a hann tekur hespuna og lir henni hgt og hgt upp kenginn og rekur san lokuna fyrir framan, gengur san til bjar og ltur sem ekkert hafi ori; lur svo fram til rkkurs, og gtir ess enginn, hvar prestur er. Lur enn rkkri, og eru ljs kveikt; tekur n hsfreyju a ykja ktlega vi brega um burtveru bnda sns og fer a skyggnast eftir, hvar hann muni vera; finnst hann n ekki, og ykist enginn til vita, hvert hann s farinn; leitar hn n me ljsi um allan binn og finnur ekki a heldur; getur hn ess n til, a hann mundi hafa gengi sr til skemmtunar til nsta bjar, tt hann ekki vri vanur v, er hattur var brott tekinn, og ltur hn n um sinn fresta leitinni. En a er n a segja af sra Sigvalda, ar sem hann situr geilinni, a hann hyggur fyrst gott til, a enna htt muni hann geta satt forvitni sna um httalag eirra rarins og Sigrnar, og bur hann n um stund eirri von, a au og muni koma ar hsi. Loks kom svo, a honum virist tvsni , hvort s muni raun vera, a hann veri nokkru a vsari a skipti; tekur n miki a rkkva. Hann bur enn um hr og til eirrar tar, sem hann tti von , a smalamaur mundi koma og lta inn saui; vill hann n fyrir hvern mun vera kominn r hsinu, ur smalamaur kmi. Honum datt a hug, a ar hann anna bor hefi komi inn hsi, skyldi hann hafa au not af ferinni a skoa um lei til heyja. Heyi vi hsi var alllangt og breitt, en sigi mjg og flatt, er bori hafi veri a grjt miki a utan. Ekki var bi a gefa heyi mjg, v vetur var gur, og st stabbi mikill miri tftinni og sn geil hvorum megin, nu r allt fram me veggjunum inn a gafli. Gengur prestur n fyrst hina syri geilina, og virist honum ar alllti gefi og snr n til hinnar nyrri geilarinnar. essi geil var dimm mjg og enginn gluggi ; hn var snu breiari en hin syri og svo h, a hann mtti ganga ar v nr upprttur. Sauamaur hafi gefi allt upp a torfi, og me v hann uggi, a torfi mundi ekki geta haldizt uppi og falla niur geilina, ef frosti hlypi r, hafi hann lagt flata sptu undir torfi. sem var yfir geilinni, og reki ar undir sto eina. Prestur fr inn eftir geilinni og fylgdi heykleggjanum; en er hann kom innar geilina, verur hann var vi heyhrgu nokkra og leggst hn hj henni og skoar og finnur, a a er mobingur, og reiist hann sauamanni, er hann hafi skipa honum a bera moi til hesta, en lta a ekki safnast fyrir tftunum; en essum svifunum verur honum a, a hann spyrnir vart ftinum aftur fyrir sig, og lendir a stoinni og svo hart, a hn skreppur undan ekjunni, og fylgir ar me ll torfspildan, er yfir var geilinni framanverri, og ofan prest, svo honum l vi bana; verur klerkur ar sem ms undir fjalaketti og getur lengi ekki hrrt sig; loks tekst honum vi illan leik a skra undan torfinu og innar geilina, var ar fyrir autt rm nokku, ar sem ekjan ekki a llu fll a heyinu; var rm etta ekki til hltar fyrir lkama hans, v ekki mtti hann ar upprttur standa, og engu bolmagni gat hann ar vi komi ea oka torfinu fr. Ekki ttist sra Sigvaldi anna skipti krappara komizt hafa, og var honum a n fyrir, a hann mist ba fyrir sr ea bltai torfinu, og ekki jk a heldur lti hugraunir hans, a hann heyri, a sauamaur kom hsi og byrgi sauina. Sra Sigvaldi kallar n svo htt sem hann mtti, en bi var a, a honum l ekki htt rmur, og hitt heldur, a svo htt lt sauunum, er eir ruddust jtuna, a sauamaur gat ekki greint, hva a var, er hann heyri inni tftinni; virtist honum a lkara mtlegu lfri en mannsraust, enda tti hann ar ekki manna von; hugsar hann v helzt, a ar vri fjandi ea forynja nokkur tftinni, verur hann fullur felmturs og fltir sr sem mest hann m a komast t og keyrir aftur hsi, en hleypur san sem ftur toga til bjar og hefur a dylgjum um kvldi, a eigi muni smbrnum hent a vera sauahsi ntt. En annan sta er a a segja af sra Sigvalda, a honum ykir sitt r taka a horfa vnlega, er hann verur ess vs, a sauamaur er farinn aftur r hsinu; hyggst hann n enn a gjra ess nokkra raun, hvort hann megi ekki losast r kvalasta eim, er hann var kominn; brzt hann n um sem hann m geilinni, en allt fr a einu; sr hann ekki anna snna en a hann muni ar lfi lta um nttina fyrir kulda sakir og reytu, og ykir honum s daui illur. Dettur honum hug, a hann hafi lesi a fornum bkum, a sumir menn, er staddir voru hska, hafi heiti helga menn sr til athvarfs og rnaar eur gjrt heit a gefa nokku til kirkna ea klaustra, og hafi a jafnan komi a gu haldi; virist honum eigi lklegt, a svo megi enn vera, og gjrir hann n a heit, a hann skuli gefa kirkjunni Sta nja altarisbrn, ef hann komist me lfi r tftinni. Lur svo enn stund, a ekki likast um hag prests.

N vkur sgunni aftur ar a, sem Finnur hefur loka fjrhsinu, gengur hann til bjar og fst ei um og situr palli; kemur n sauamaur, en prest vantar. a ttist Finnur skilja, a nokku hefi tlma fyrir presti, ar til sauamaur lt inn sauina, en hitt ykir honum ktlega vi horfa, er klerkur kemur ekki me sauamanni; hann vill n forvitnast um, hverju etta gegni; gengur hann t og til sauahss og lkur upp, eru sauir lagztir og jrtra me kyrr og spekt. Hann smokkar sr inn milli eirra og fer inn eftir garanum, heyrir hann stunur miklar tftinni. Finnur stgur upp jtuna og vill innar eftir geilinni, anga sem hann heyrir stunurnar, en rekur sig brtt torfdyngjuna, sem fallin var niur geilina, tt ekki vissi hann, me hverjum atburum a hefi ori; grunar hann n sem var, a prestur muni vera fastur ar geilinni. Kallar hann n inn geilina og segir:

Er a maur ea fjandi, sem er geilinni, ea hva?

a er maur, svarai s, sem var geilinni, allmilega.

v lturu svona, ea ertu fastur arna, ha? sagi Finnur.

J, g er nrri dauur hrna undir blvuu torfinu; beru ig a hjlpa mr til a rfa a fr a framanveru, var svara geilinni.

Ha, hva segiru?

g segi: Rfu fr torfi, ef getur, sagi prestur.

a get g ekki, sagi Finnur og fr a vita, hvort hann gti oka nokkru til, en fann, a hann gat ekki bifa vi neinu, v ll spildan l samfst og gaddfrein niri geilinni. - a verur ekki bifa; en g skal fara og kalla piltana a hjlpa mr.

Nei, a banna g r, anzai prestur geilinni.

getur seti ar svo lengi sem r lkar, sagi Finnur.

Faru heldur t og upp tftina a utanveru, hrna er dltil smuga, sem g s t um, beru ig a rfa ar til, svo g komist t.

Finnur hleypur n t og upp tftina, og heyrir hann til mannsins og leitar eftir gatinu og finnur a. Gat etta var ekki strra en svo, a sra Sigvaldi gat stungi t um a blnefinu og sr til frunar vi og vi s rnd af tunglinu, sem skjum. Af hitanum, sem lagi upp af manninum, hafi torfi gn ina, svo a hann gat me nglunum bi sr til essa smugu til a horfa t um. Nefi sra Sigvalda var einkennilegt mjg og auekkt, og holan vri ekki str, gat Finnur glggt s, a a var nef hsbnda hans, er lk ar vi holuna. ar g lfs von, sem g eyrun s, hugsai Finnur, og dettur honum n ekki framar hug a efast um, a a s hsbndi hans, er ar var svo nauulega staddur, ltur hann samt sem sr komi a mjg vart og segir:

N - a eru r, hsbndi minn gur! Mr ykir verst, g held g hafi a yur an, mr datt a ekki hug n hjarta, a a vru r; hvernig gat blvu geilin fari a detta svona ofan blessaan prestinn?

Skiptu r ekki af v, Finnur, reyndu heldur til a rfa hrna til torfi, svo g komist t r geilarskmminni.

a er allt svo gadda og frei, prestur minn, g get a ekki, nema g ski stra jrnkarlinn og pjakki a. - Finnur hleypur n sta og kemur vrmu spori aftur me jrnkarlinn. - Hsbndi minn, segir hann, hvar g n a hggva gati? Hrna, sem g s nefi yur, hsbndi gur? g er svo hrddur um, a g skai yur andliti; g held a vri betra, a r leggizt niur geilina mean.

Sra Sigvalda tti etta jr; tekur n Finnur a hggva torfi, og tekst honum a heldur seint, en kemur svo um sir, a hann hefur bi til hfilega rauf; biur hann n prest upp a standa, og gjrir hann a og sktur n hfi og herum upp gegnum gati allt ofan til axla og vill freista a vega sig me handafli upp r geilinni, en me v maurinn var gamall og stirur og hitt anna, a htt var til veggjar tftinni, verur a greitt; biur hann Finn a rfa herar sr og toga a ofan - en g mun, segir hann, lyfta mr upp a nean. Finnur gjrir sem fyrir hann er lagt og rfur bum hndum axlir prests; en jafnan, er prestur er kominn hlfa lei, tk skuturinn svo a frja skriar, a hann sgur jafnharan niur aftur tftina, og gengur svo risvar ea fjrum sinnum; tekur sra Sigvaldi mjg a dasast og segir Finnur, a n su tveir kostir fyrir hndum, s er einn a skja menn til a bjarga honum r tftinni, en s er annar a hlaupa eftir reipum og brega undir prest og reyna svo a draga hann r tftinni sem grip r di. Ekki vill sra Sigvaldi essi r hafa, og vill hann freista enn einu sinni; stekkur hann n upp svo htt sem hann m, en Finnur rfur til heranna og togar af llu afli, brestur ekjan, s sem eftir var uppi, sundur og ofan geilina, og vi a kemst prestur upp, en er heldur sjlegur; tekur hann a rtta hatt sinn r brenglum, en Finnur a dusta moldina af ftum hans; ganga eir san til bjar, og leggur prestur rkt vi Finn, a hann segi ekki fr, hvar hann hafi veri, heitir hann honum vinttu sinni, ef hann egi, en ella muni hann sta afarkostum, og heitir Finnur v. Og er eir koma bjardyr, er hsfreyja ar fyrir og rskona me ljs og eru a nnum a ba t tvo karlmenn a leita daualeit a presti. Verur ar n mikill fagnaarfundur, og segja r honum fr, hversu hrddar r hafi veri ornar um hann, og spyrja hann, hvar hann hafi veri; prestur ltur ftt yfir, en segir , a rkkrinu hafi hann gengi sr til skemmtunar, en me v veri hafi veri svo fagurt og bjart, hafi honum dotti hug a ganga fram um hl og gta ar til haga. Hjlmar tuddi sat ar dyrunum vi kvrnina, er prestur kom, og er prestur tekur a segja fr ferum snum, stendur Tuddi upp og tvstgur kringum hann, sr hann , a moldarblettur nokkur er kyrtilskautum prests, hleypur hann til og vill dusta a af, er moldugt var, og segir: M g ekki dusta moldarskarni af dinglandanum? Prestur ltur heldur reiulega til hans, en yrir ekki hann; gengur san til bastofu, kastar von brar klum og gengur til hvlu og kvartar um, a a sr slgi nokkrum kuldahrolli eftir hitann og gnguna, og ltur hsfreyja fla nmjlk handa honum til a taka r honum skjlftann.

Ekki hfum vr neinar sannar fregnir um a, hvernig fari hafi um heit a, er sra Sigvaldi gjri kirkjunni Sta, ef hann kmist lifandi r tftinni; getum vr ekki bori mti v, a oss virist a ei alllti vafaml, hva ori hafi um efningu ess heits, en s hfum vr vsitatu herra .... biskups, og henni er svo a ori komizt um kirkjuna Sta:

"... tem kirkjan tvr sngkpur, tvo sloppa og eina brn brkanlega, hvar fyrir pastor loci vildi hi allra brasta tilleggja kirkjunni eina nja og smilega brn sta hinnar fornu, sem n ei lengur m anstendug heita og v ekki kirkjunni framar bena kann..." N er vsitata essi gjr 17.. ea ekki fullum 10 rum sar en sra Sigvaldi sleppti stanum a Sta, og ar e kirkjan tti enga viunandi brn, ltur a vsu svo t sem sra Sigvalda annahvort hafi gleymzt a efna heit sitt ea honum hafi ekki enzt aldur til a koma v fram, v ekki getum vr skili v, hefi hann gefi kirkjunni nja altarisbrn, a hn hefi veri orin svo tslitin ekki lengri tma.


9. kafli

Margur er kviks voinn.
                  Mlshttur.

Vr hfum seinasta kaptula hr a framan sagt fr svailfrum Sigvalda klerks, er hann fr njsnarfrina til sauahssins. Hann hafi haft ar tftinni vos miki, en ekki ori a vsari um a, er hann vildi vita. Slkt vos getur fyrir gamlan mann oft dregi illan dilk eftir sr. Veur hafi veri kalt um kvldi, og var prestur innkulsa, er hann l svo lengi undir frenu torfi tftinni. Innkulsi fylgja oft illir frunautar, sem er hsti, hfuverkur og beinverkir, klduslttur og margir arir ttis kvillar, er oft og tum snast skavna sjkdma og leia margan til bana. Eftir sauahssfrina hafi sra Sigvaldi ekki alllitla akenningu af sumum af essum leiinda kvillum nokkra daga, en var honum ekki yngra af, sem betur fr, v hefi hann fengi banamein sitt ar tftinni, mundum vr hafa ori a sl botninn sguna, og eir, sem hefu vilja auka Safn til sgu slands me vigripi um presta hr landi, mundu ekki hafa geta sagt miki anna um prest enna en a, sem segir stkunni um Teit heitinn og einnig verur sagt um marga embttismenn og innifali er essum fu og kjarngu orum skldsins:

Hann t og dreit sem eg og ,
ekki veit eg meira.

En etta fr ekki svo; sra Sigvalda var lengra lfs aui, og er v af honum gjr meiri saga en af Teiti. Sra Sigvaldi hresstist brlega, en daufur var hann og ftalaur nokkra daga eftir tftarfrina. Mrg eru manna mein, og ekki arf t miki til a gjra mann glaari en hann a sr. ess er fyrir skmmu geti, a sra Sigvaldi var hraustur nokkra daga eftir vosi tftinni, og veri gat, a etta hafi valdi glei hans, en var anna meira tilefni hans, og var a einkum a, a honum hafi svo hraparlega brugizt von s, er hann hafi um a a f vissu sna um samdrtt eirra rarins og Sigrnar. Sumum kann a virast sem slkt vri ekki miki gleiefni, en ekki getur oss svo virzt, v vr vitum ess mrg dmi, a mnnum fellur oft ungt, ef eim bregzt eitthva, er eir hafa sterklega vona eftir, lti s vari. Og til ess a sanna sgu vora, viljum vr geta eins manns, er vr hfum ekkt, langt s san. a var bndi nokkur og bjarglnamaur; hann tti sau einn mkollttan, og hafi bndi mestu mtur honum. Eitt sinn kom Mkollur af fjalli og var rvetur. Hann var flegur og braglegur a sj og fngulegur velli. Bnda leizt n ofur vel Koll, er hann kom af fjalli, og jafnan, er f var heim reki um hausti, skoai hann sauinn krk og kring, reifai bringunni honum og tk hann upp fangi sr, og fannst honum vallt, a aftari hluti sauarins vri snu yngri en hinn fremri. Skai er a skera hann svona fallegan, sagi bndi vi sjlfan sig, en g a tra v, a a veri ekki honum gir tveir fjrungarnir af mr, ef g sker hann. Hann gjrir bli sitt, s mkolltti, viss hlfur riji honum, ef ekki rr fjrungar, Jn minn, sgu allir, sem reifuu saunum og tku hann upp. skar bndi sauinn. Nrmr og garnmr og netjan var lti saman, og hverri ljsri gn var haldi til mrsins, en egar allt var vegi, vantai rttar 20 merkur upp tvo fjrunga. a var um Mikjlsmessuleyti, sem Mkollur var skorinn; en fr v og anga til sunnudaginn fyrstan aventu heyri enginn maur bnda tala eitt or, hvorki vi konuna ea nokkurn annan mann. En enna sama sunnudag heyru menn hann tala fyrsta ori, reis hann upp rekkjunni, bls milega og mlti: , v lt g fjandann koma mr til a skera ann mkolltta!

Af essu getum vr vel skili v, prestur vri um nokkurn tma hljur og ftalaur vi menn, er honum, eins og bnda, hafi brugizt von sn. Enginn vissi ar stanum, hva olli fleikum prests, nema ef Finn litla hefur rofa eitthva a, og szt skildi Hjlmar tuddi, hver umskipti orin voru hylli sinni hj presti. egar prestur var fram stofu, slddist hann a venju fr kvrninni og tvst fyrir framan stofudyrnar, hstai og hstai til rautar, svo a prestur skyldi vita af sr, en prestur var aldrei viltinn a sinna honum, eins og Hjlmar vntist eftir, og vri stofan opin ea hlfa gtt, hallai prestur henni egjandi aftur n ess a lta sem hann si Hjlmar. Kynlega tti Tudda essu vi brega, og batnai ekki vi a skapferli hans. La n fram nokkrir dagar, en einn morgun var a, a Tuddi er rekinn r bastofu og fram til kvarnar, og skal hann spa hana, v kvldi ur hafi hann ori seint fyrir a ljka af tlunarverki snu, og er v loks var loki, ttist hann hafa haft ri miki erfii um daginn og ri a af a lta spinguna ba nsta morguns, en n var Tudda nauugur einn kostur, v rskona hafi sagt honum, a hann mundi ekki f matar, fyrr en hann hefi spa kvrnina og frt henni mli skilvslega. Tuddi kjagai v fram til kvarnar me stra mlskl hendi og bst til a spa kvrnina. Hann var aldrei vanur a ganga svo a nokkru verki, a hann eigi ur athugai allt vandlega og byggi sig sem bezt undir, ea hrapai svo a nokkru, a hann hefi ekki hentisemi sna og hgindi, og svo var enn. Setur hann n fyrst mlsklina kvrnina og leggur hana spor ann, sem hann var vanur a hafa til ess a spa me kvarnarstokkinn. Eftir a sezt hann sti sitt hj kvrninni og sntir sr vandlega og seilist til tbakslts sns. a var hrtskyllir einn mikill og vel eltur. Hjlmar var vanur a troa kyllinum fram handlegg sr millum skyrtunnar og peysunnar og bera hann ar. Hann seilist n til kyllisins og leysir fr honum, var bundi fyrir hann me snristti og nsta vel um bi og ekki frri en fimm ea sex rembihntar. N, hr er ori lti um suma hluti, sagi Tuddi vi sjlfan sig og hvolfdi um lei v, sem var pungnum, ofan vinstra handarbaki, og verur a leita prestsins eftir gmlum vanda, en san lagi hann nefi ofan a hendinni og svo tt, a vinstri nsin nam vi handarbaki, og sogai a sr me miklu kvasi og hvalablstri og svo miklu afli, a allt tbaki yrlaist saman og hvarf allt einu nasaholuna; ltur Tuddi handarbaki og sr, a ar er ekki korn eftir, starir hann n um stund hndina og segir: , j, j, etta var ekki nema hana Mjnu - a var vinstri nsin - j, ekki m g vera svo lengi a hafa ekkert henni Alv, g er frdmdur a geta spa kvrnina, fyrr en g hef fengi eitthva hana; g ver a reyna til a finna prestinn, hann s n ekki tagltkur. egar Tuddi hafi tauta vi sjlfan sig, stendur hann upp og gengur a stofudyrum, sr hann, a lykill stendur skrnni, og veit , a prestur muni ar inni; ekki ber Tuddi a dyrum, en tekur a rjla vi lykilinn, sem hann vilji upp lka; prestur heyrir eitthvert hringl vi dyrnar og lkur egar upp. Tuddi bur ess ekki, a honum s inn boi, og ur prestur geti sagt nokkurt or, tekur Tuddi svo til mls:

J, n held g komi til yar kasta, prestur gur, eftir gmlum vanda, hn er n tm hn litla okkar hrna, hn tbaksht, g ver a bija yur, hsbndi minn, eftir gmlum vanda a greia svolegana lti fyrir greyinu, sagi Tuddi og otai um lei tbakskyllinum a presti.

Ertu orinn tbakslaus nna? sagi prestur nokku urrlega.

J, vita blberlega tbakslaus, a er reianlegur sannleiki; g var a hlaupa fr kvrninni spari til a finna yur upp a, v g gat ekki veri svona, a hafa ekkert a lta hana Alv, v egar hn er tm, er g dauur.

a er ekki svo langt san g fkk r tbak, og tt a hafa a til vikunnar, sem g skammta r, sagi prestur og byrsti sig.

J, g veit a, en a er lka meira en vika san; a var fstudag, sem r gfu mr punginn, og n er fimmtudagsmorgunn.

verur a ba anga til morgun, g held a s ekkert til skori hj kerlingunni, sagi prestur.

N, g lti mr lynda, sagi Hjlmar og st fram ftinn, anga til hn er bin a nugga eitthva sundur, ef g gti fengi eitthva skori laufbla mean.

Tekuru upp ig lka? sagi prestur.

nei, en g sting v heldur svona skornu upp slna mr, v hef g heldur einhvern mannlegan fri.

N tt ekki lgi sem allra glaast presti, gat hann samt ekki gjrt a sr a brosa a Hjlmari. Hann gekk a skp eim, sem ar var stofunni, og lkur honum upp og tekur ar t rullustykki og leysir utan af v brfi og myndar sig til a rekja ofan af v enda handa Hjlmari. Tuddi verur ess brtt var, a nokku glanar yfir presti; tvstgur hann n ar glfinu, mean prestur leysir utan af tbaksbitanum. En af v annahvort, a Tuddi tti rugt me a egja lengi einu, ea af hinu, a hann hugsai, a tbaksendi s, sem sra Sigvaldi tlai a gefa honum, mundi heldur vera lengri en skemmri, ef sr tkist a minnast eitthva, er hann hlt, a prest mundi fsa a heyra, tekur hann svo til mls:

J, eins er a og fyrri, prestur gur, um dfuna.

Hva ? sagi prestur urrlega.

, j, dfan flgur t kvldin fyrir rkkri og fuglinn eftir, j, segir Tuddi og skrkir og hlr um lei mjg mtlega.

N veit g, vi hva tt, sagi prestur, en ert svo mikill bjni, Hjlmar, a r er ekki trandi til neins.

J, a verur n hver a vera eins og hann er skapaur, held g, sagi Hjlmar og ranghvolfdi sr augunum og nuggai saman lfunum, og var aus manninum, a honum gejaist ekki alls kostar a v, sem prestur sagi, hann yri a lta svo bi standa - en ekki er g svo heimskur, a g ekki ekki dfuna.

a var ekki satt, sem sagir mr um daginn, a au fru daginn t fjrhs, sagi prestur og rtti um lei a Hjlmari enda af tbaki - a verur a duga r, anga til kerlingin er bin a skera.

Aus var augnatilliti Hjlmars, a hann hefi gilt einu, nokku rflegar hefi veri til teki, og segir nokku hrra en hlfum hljmm:

J, a verur a gjra a, akka yur fyrir - en a held g hafi veri satt, sem g sagi yur. N brndi Hjlmar allt einu raustina og segir: Ef einhver hefur sagt yur anna um a, prestur minn, er a sannindi; en g s a - vi essi or var Hjlmari liti tbaksendann, sem hann hlt - a a leitast vi hrna, hyski, a rgja mig vi yur; a vill allt ofan af mr skinn allar lundir, g veit a, v ykir g vera vegi fyrir sr, og a heldur g komi upp um a klkjunum; a vri fsilegt a vita, hver hefur sagt yur, a g hafi logi a yur.

a hefur enginn sagt mr a, en g hef reki mig a, a sagir mr ekki satt, ea hefuru s a sjlfur? sagi sra Sigvaldi og leit um lei nokku alvarlega framan Hjlmar. Hjlmar svarai drmt og sagi:

Raunar s g a ekki sjlfur, en v hefur veri logi a mr, og maur verur lygari, ef maur hefur nokku eftir v hrna; g skal hugsa eftir honum anna sinn.

Hverjum ? sagi prestur byrstur, hver sagi r a?

J, a m g ekki segja, sagi Tuddi.

skalt segja mr a, sagi prestur reiulega og greip annarri hendinni xl Tudda. Tuddi ranghvolfdi augunum a presti og sagi:

, , g skal segja a, hann Finnur sagi mr a.

Hann Finnur? sagi prestur drmt - j, segu mr a, sem sr sjlfur, en ekki a, sem arir segja r, karl minn, og erum vi gir vinir, og tri g r, sagi sra Sigvaldi og gekk um lei fram a stofudyrunum og lt Hjlmar sj, a hann tlai t.

g ver a bija yur, prestur gur, a staldra vi dlti, mean g tala vi yur nokku, sem mr rur , og a er um meinvtti hrna; g ver n a afsegja a mala lengur henni, ef ekki er gjrt vi hana; hn tlar n a rfa og slta mig kvikan sundur li fyrir li og tgju fyrir tgju. g ver a mlast til, a r skipi honum Jni a gjra vi hana. a verur hana alla gjrsamlega a forbetra og rampnera, hn er ll af gflunum gengin, g vil ekki, a hn innporti mr a, a hn drepi mig. g hef nudda, nldra og jamla um a afltanlega og eilflega allan vetur, en hann er ekki farinn til ess enn samt og gjrir a ekki, fyrr en r skipi honum a; en ekki verur mala, mean v stendur, a veri er a gjra vi hana.

g skal lta hann gta a v, sagi prestur og gekk fram r stofunni, en Tuddi staulaist undan honum og a kvrninni og tekur n a spa hana, og er v var loki, gengur hann til bastofu og slrir ar a venju fram eftir deginum og er fremur styggur skapi og ltur sna gina skella hverjum, sem hann yrir. Lur n fram a midegi, og arf Tuddi ofan og slamrar fram gngin, og er hann er kominn gagnvart brdyrum, heyrir hann, a einhver kemur ofan loftsstigann, og ltur hann aftur og sr, a a er kvenmaur, og gtir hn hans ekki, en gengur a hsdyrum rarins og slr me fingrunum tv hgg ltil hurina og snr svo fram til bastofudyra. Tudda grunar, a etta muni vera Sigrn, hann si ekki, hver hn var, og a hggin muni vera eitthva merki; vill hann n ekki vera vegi fyrir Sigrnu, og a Tuddi venjulega vri ekki kvikur fti, stekkur hann n svo fljtt sem klfi vri skoti inn skuggann hj brdyrunum og ltur Sigrnu ganga fram hj sr, og verur hn ekki vr vi Tudda. Hn gengur fram dyrnar og nemur ar staar vi bjarstafinn og ltur inn eftir gngunum, eins og hn vnti einhvers. Tuddi finnur, a brdyrnar voru lokaar, og fellur hurin lst a stafnum. Hann tekur n a r, a hann smeygir sr inn milli hurarinnar og stafsins. ar st baka til vi hurina kassi einn, og var reft fjlum yfir. Tuddi stgur upp kassann og ltur hurina falla a dyrustafnum og leggur andliti vi rifuna, er var millum hurarinnar og dyratrsins a ofanveru; m hann aan sj eftir endilngum gngunum og svo fram um anddyri. En er Tuddi hefur annig um bizt, sr hann, a rarinn kemur r bastofu og gengur fram gngin. Sigrn sneri baki inn bjaranddyri og litast um t hlai, og heyrir hn ekki, er rarinn kemur fram dyrnar, en er rarinn kemur gagnvart kvrninni, list hann og grpur allt einu bum hndum undir hendur Sigrnu, svo hn hrekkur skyndilega vi, og verur fangi a rarni, og s Tuddi a, a rarinn sleppti ekki tkunum Sigrnu, er hn hrkk vi, en kippir henni nr sr og kyssir hana; en a s Hjlmar ekki glggt, af v svo langt var til a sj, hvort kossarnir voru fleiri en einn. Sptur r, er reft var yfir kassann, er Tuddi st , voru unnar og oldu ekki miki hnjask, og heyrir Hjlmar, a tekur a hrikta eim, og tlar hann v a stkkva ofan af kassanum, ur en r brotni. Maurinn var ekki fimur ea liugur snningum, missir hann jafnvgi og fellur fugur aftur bak. tlar hann a grpa annarri hendinni hurina og taka af sr falli, en af v a hurin var lst, ltur hn undan, og verur honum enginn stuningur henni. Fyrir innan kassann og baka til vi Tudda st sruker eitt miki og grafi jru upp a miju. Keri mundi hafa veri a gizka tveggja tunnu lt, og var hlemmur yfir. Fellur Tuddi fugur keri og lendir mijum hlemmnum og svo hart, a furu tti gegna. Hlemmurinn var feyskinn, maurinn ungur, en falli miki, og hrekkur hann egar sundur, hlemmurinn, en Tuddi fellur tvfaldur ofan keri og allt til botns, svo a vatnai srunni yfir bol og herar, en hendur og ftur stu vi barma. Tuddi rak upp p miki, og a mundi hverjum rum hafa ori fyrir, er svo httulega hefi veri staddur. Sigrn og rarinn heyru hlji fram dyrnar, en vissu ekki, hva um var a vera, uru au mjg felmtru og hlupu sitt hvora sundrungina, rarinn t hla, en Sigrn inn bastofu, og sgu au sar svo fr, a p a, er au heyru, hafi veri lkast v, er menn segja fr skri nauthveli ea ef menn orga sem mest verur niri tmri tunnu ea ru lti. N er a segja fr Tudda, ar sem hann liggur kerinu, a hann brzt um allt a, er hann m, og vill fyrir hvern mun upp komast, en ess var engi kostur. Keri var kaflega djpt, en mjg rngt, og l Tuddi ar svo svnbeygur, a engu bolmagni var vi komi. Og er hann marga vegu hafi freista a komast brott r kerinu, sr hann, a eigi m hann svo bi lta standa; tekur hann a r, er honum tti lkast til nokkurra bjarga, a hann grenjar sem hann mest m og svo htt, a vel mundi hafa heyrzt rastarlangt eur lengra logni og vindstillu; enda mundi a og hafa duga, ef forlgin hefu ekki tla honum meiri mu. a hlji vri miki, heyrist a ekki til bastofu, og bru margar greinir til ess: a fyrst, a gluggi s, er var brinu, st opinn, og leitai hlji meira ar a, sem opi var fyrir: a anna, a brhurin var aftur, en bastofudyrum hafi Sigrn skellt eftir sr, er hn hljp inn. mundi etta eigi hafa veri v til fyrirstu, a hlj Tudda heyrust til bastofu, ef gfa hans hefi ekki veri svo rk, a rtt um sama leyti sem hann fll keri hf einn af vinnumnnum a kvea rmur bastofulofti og kva htt og snjallt, en vinnukonur kvu undir, og var af glaumur mikill. Eru honum n essar bjargir bannaar, enda skir hann n svo mikill kuldi, a vart m hann vi ola, v a sran var illkld mjg; tekur hann n a skjlfa, og ntrar honum hver tnn, og svo tekur af honum a draga, a hann fyrir engan mun m hreyfa sig eur hlji upp koma. Ekki verur feigum fora ea feigum hel komi, segir mlshttur forn, og svo var enn. Svo leit t sem Tuddi hefi ltizt ar kerinu vi ltinn orstr, ef honum hefi ekki snarlega komi einhver vnt bjargvttur. En me v honum var tla lengra lf, ber svo vi, a prest skir mikill orsti, og fer Gurn rskona fram br a skja honum mjlk a drekka. Ekki var nema einn gluggi brinu, og hdagur vri, var ar aldrei vel bjart, en n var fari a halla degi og skuggsnt, svo aeins mtti greina hvern hlut fr rum, en ekki sj neitt grannt, ar sem skugga bar . Rskona gekk innar eftir brinu og a hillu einni, er var um veran gafl, og gtir hvorki til hgri n vinstri. hillunni st str skl me mjlk, gekk Gurn ar a og tk a hella knnu , er hn hlt ; heyrir hn blstur mikinn og ms fram brinu og v lkast sem vri ketti. ar var bnum steggur einn svartur, afar str, a var allgur msakttur. egar msagangur var mikill stanum, var Kolur hvervetna boinn og velkominn, en ess millum var rskonu ekki um veru hans bri, v Kolur hafi venju a gjra sig ar heimakominn, og tti honum sr heimilt a hafa a af mat, er honum lkai, og var rjmatrogum rskonunnar jafnan friur binn. Rskona hyggst n a taka stegginn og lta hann t; setur hn knnuna brhilluna og tekur a svipast eftir Kol fram brinu, ar sem hn heyri blsturinn, og kallar kis kis; verur henni liti til kersins, ar sem Tuddi l, og sr ar nokkur vegsummerki orin; glrir glyrnur tvr vi annan sbarminn, en hinum megin rsa upp bfur tvr og eigi litlar. a vildi til, a Gurn rskona var engin heimtt ea veimiltta, ella mundi hn egar hafa lii t af ngvit ar glfinu. Gurn pir upp yfir sig og hleypur me ys og skpum til bastofu, og fer s fregn eins og eldur sinu um allan binn, a Hjlmar tuddi s fundinn drukknaur og dauur brinu. tur hver, sem komast m, og er allt uppnmi, yrpast menn n a kerinu og skyggnast eftir, hvort Tuddi s ar lfs ea liinn, og su menn fljtt, a Hjlmar var enn ekki rendur, er hann lygndi augunum upp flki og bls kaflega, en talai ekki, annahvort af v, a hann var orinn svo dasaur, a hann mtti ekki mla, eur hins vegar, a hann hafi hugsa, a fst or hefu minnsta byrg. Rskona skipai n a draga Hjlmar r kerinu, og var a me eim htti, a tveir vinnumenn gengu til, tk annar ftur Hjlmars, en annar gekk a hfinu, greip utan um eyrun, og hfu hann svo upp milli sn og fram glf. Reyndist a , a Hjlmar hvorki var svo mttfarinn, a hann mtti ekki upprttur standa, ea hann a llu hefi misst mli. egar Hjlmar kom r kerinu, var hann heldur frnn; gat engum komi til hugar a hlja a honum, ar sem hann st ar glfinu nbleikur framan me thverf augun og ntrai honum hver tnn. Ekki gtu grikonur staizt a sj slka sjn, og hlupu r ofboi til bastofu, en ltu karlmennina stumra yfir Hjlmari. Var eim a fyrst fyrir, a eir fru hann r utanhafnarftunum og sttu san brekan og bru hann upp loft og lgu hann bl sitt. Sagi einhver vinnumannanna, a ekki mundi Hjlmar lifna vi, nema teki vri a r, er haft var vi Gissur jarl, er hann gekk r srukerinu forum eftir Flugumrarbrennu; en me v engin af grikonum var ess fs a taka a sr starfa ru, var a afri a heita ofan hann mjlk og ba um hann sem bezt. Nsta dag eftir var Tuddi orinn vel mlhress og gat vel matazt, en ekki vildi hann upp standa ann dag og ekki hinn nsta ar eftir, en fjra degi reis Tuddi ftur, og sgu eir, sem lgu flest t verra veg fyrir Hjlmari, a ekki hefi mtt fyrir sj, hversu lengi hann hefi legi, hefi ekki svo vi bori, a hinn sama dag, er hann reis r rekkjunni, bar upp rijudag og sprengikvld a aftni, en skudagur a morgni, en um r mundir vonir gra fengja, svo a betra vri a vera faralds fti en a halda kyrru fyrir, v sveltur sitjandi krka, en fr fljgandi. En sjaldan er ein bra stk. Undir eins og menn su, a Hjlmar tk a hressast, fru menn betur a huga atburi , er ori hfu um slysfarir Tudda; tti mnnum a ekki grunlaust, a Hjlmar hefi veri staddur brinu, er hann fkk falli, og kom upp s pati ar stanum, a Hjlmar mundi hafa fari bri eim vndum a krkja ar eitthva matarkyns; en jafnan, er hann var frttur um a, hverjum erindagjrum hann hefi veri, er hann fll sinn, svarai hann ekki ru en sktingi einum og kvast tla, a a varai ltt, enda vri hann sjlfrur fera sinna. Kom svo, a rskona tk a rannsaka mli, en Hjlmar veitti jafnan hin smu svr og fr undan flmingi. Ekki vildi rskona lta svo bi standa, og bar hn skina fyrir prest, kva sr ekki grunlaust um, a Hjlmar gengi bri og stli ar sltri og ru, er hann hafa vildi, og sagi a til jarteikna, a hann hefi veri stainn kerinu, og beiddi prest a lta lta eftir lsum, en gefa Hjlmari nokkra rningu. Prestur lt sr fyrstu ftt um finnast, en svo kom loksins, a hann ttist ekki mega sitja afskiptalaus af essu mli. Stefnir hann n Hjlmari eitt sinn fram stofu, og segir prestur, hverjar sakargiftir rskona bar hendur honum. Eigi vissu menn, hva eir tluu, en a hfum vr fyrir satt, a Tuddi hafi sagt presti af hi sannasta, hverjir atburir uru til ess, a hann fll sinn, svo og fr v, hva hann hafi s eim rarni og Sigrnu fara milli, ur en honum hlekktist . Br svo vi eftir virur eirra Tudda og prests, a brstuldarmlinu var eytt, og er Hjlmar kom aftur r stofunni fr presti, su menn a, a hann var hinn ktasti og lk alls oddi.


10. kafli

Ragjr Sigvalda prests

Sigvaldi prestur tk n glei mikla og hyggjur strar; vakti hann lngum um ntur hvlu sinni og var ekki svefns aui, er arir menn svfu. Ekki vissu menn gjrla, hverju a stti, hugu sumir, a hann hefi teki krankleika nokkurn, en enginn ori eftir a inna. Gekk svo fram um hr, a prestur var fmll og hyggjufullur. En er fram liu stundir, fr prestur smm saman a hressast; skipti mjg tv horn um lundarfar hans, a n gjrist hann hinn glaasti og lk vi hvern fingur sinn. En jafnan, san eir Hjlmar ttust vi, gtti hann svo til, a ekki gafst eim rarni og Sigrnu fri a finnast ea talast vi anna en a, sem hver mtti heyra.

a var eitt skipti, nokkru eftir a, a prestur hafi teki aftur glei sna, a hann var staddur stofu; sat hann ar vi bori og las brf nokkurt; ekki voru fleiri ar stofunni nema Gurn rskona og fgi tindiska. En er prestur hafi lesi brfi, brtur hann a saman, tekur san Gurnu tali - og n vil g, segir hann, a ltir eftir nrftum og klum rarins mgs mns og hafir au hrein og reium hndum, hvenr sem til arf a taka.

Gurn svarar, a svo skuli vera - en hverju stir a, segir hn, a r inni til um slkt, og eru r ekki vanur, brir minn, a hlutast til um ess konar ea spyrja um jnustubrg karlmanna.

Prestur sannar a satt vera - en v aeins hlutast g n til um etta ml, segir hann, a mr ykir miklu vara, a allt veri greilegt um afgreislu fata rarins, v n er a skjtast af a segja, a ekki mun vera hans han af vera hr til langframa um stund, og er burtfr hans rin eftir fa daga, ea mun ekki s beztur, a hann leiti han um hr?

Gurn ronai vi og segir: Svo er n komi, a g mun lta mig litlu vara, hvert land hann fer, a er n komi a horf, en a held g, a hr su einhverjir bnum, sem urfa a halda eins miki trfunum a strjka sr augun, og gilti einu, hann vri hrna fyrst til sumarmlanna, ea hefur Hlarheimastan veri spur til ra um essa fyrirtlan? Hvernig tli henni gejist a essu? En s a satt, er mr forvitni a vita, hvert hann fer.

Hann fer suur til Borgarfjarar, segir prestur, og er a af mnum toga spunni; hann skal ekki lengjast hr hrai um hr. g er binn a komast a hinu sanna, systir, og tek n til ess, sem g hafi lngu hugsa, ef svo fri, sem g hlt ekki yri, a hugur rarins hneigist ara tt en g hafi tla, hum, hum, hum! - og arf g ekki a tala ljsara, v vst skilur , vi hva g . En me v fyrirtlan mn um hagi rarins hefur fr ndveru veri ll nnur en a hann tti essa Hlarjungfr, hef g hugsa etta ml vandlega, og gildir mig einu, hann fari han r sveit um hr; en s svo, a nokku meira bi undir essu flangsi eirra rarins og Sigrnar, mun hr um fara sem mlt er, a svo fyrnast stir sem fundir, ef au eru ekki saman; enda mun g ba svo um hntana, a annahvort skal Sigrn ekki vera hr sveit a langdvlum, ea hitt heldur, a hn urfi a giftast, skal g styrkja hana til ess. Hr er sveitinni g vl vinnumnnum og kotkrlunum, sem eru vi hennar hfi.

gat Gurn ekki a sr gjrt a skjta ori inn runa og segir: Og held g, brir minn, r segi satt, v ekki er n slekti gfugra en svo. - En prestur hlt fram og segir:

Og v verur anna tveggja, a rarinn kemur hr aldrei, ea hitt, a hann hltir mnum rum og boum smilegum, tekur hr vi stanum af mr og verur astoarprestur minn og ig; eru etta allt mn r, og ritai g v til fornkunningja mnum og gmlum sklabrur. Hann er sslumaur Borgarfiri og heitir G...., vissi g, a hann n sem stendur er naralaus, og ba g hann a taka rarin, og er n hr komi brf fr honum; tekur sslumaur v mli vel, segist hann hafa ga afspurn af rarni, skuli hann hafa kaup gott og vera haldinn smilega a klum og fi, en skilur, a hann komi n egar; og biur mig a brega skjtt vi og f honum hesta og mann til fylgdar, svo a hann veri kominn anga suur fyrir sumarml; ea hvernig lzt r essa ragjr?

Gurn verur nokku svo sein til svara, en segir eftir litla gn:

Fyrst r spyrji mig, brir minn, hvernig mr ltist essa ragjr, skal g segja eins og mr br brjsti, og snist mr hn allg; v mr segi svo hugur um, a a eigi ekki fyrir mr a liggja a vera rarins anjtandi, er mr samt svo vari, a g hef ekki skaplyndi til a horfa lengur a, a Hlartrippan trani sr framan hann; og skulu r vita, a sumir hafa ekki t veri me hrri h ea heilir innanrifja, san hn var tekin hinga vetur, sem aldrei skyldi veri hafa, og s, hvaa dlti sumir hafa haft henni, sumir kannist ekki vi a, en ekki veit g, hvar sumir geta liti hana til ess a sj henni fegurina og kostina, sem ekki a vera sumum; en a er ekki ar fyrir, sumir geta tzt of gir fyrir suma, og ekki tla g mr a ganga me grasi sknum eftir neinum, sem ykjast of gir fyrir mig.

Tminn og lagi vinnur a, en olinmina verur a hafa.

J, r sgu svo um ri, r muni, hva r lofuu mr, egar g fr til yar, en hvernig fr a, og var lengra komi, sagi Gurn, og tli a fari ekki lkt enn? En hva um a er, g vil allt til vinna a horfa ekki upp a lengur; - en eru r n viss um, a rarinn vilji fara anga suur, og hva lengi essi drs a sitja hr?

Hn verur hr til krossmessunnar, segir prestur, eins og lofa var; g ver a eiga vingott vi au Hlarhjn a svo stddu; maur verur a hafa fleira en eitt jrni eldinum; - en g tala n ekki meira um a a essu sinni, a kemur fram sar, ef g lifi. - En svo g svari hinu, sem spurir um, er g viss um, a rarni mnum mun ykja etta r fsilegt, sem honum er boi; g hef jafnan heyrt a honum, a hann mundi taka ann kost, ef honum sti til boa, a ganga jnustu gfugra manna, ar til hann hefur aldur til a taka vi prestsvgslu, enda kemur honum a ekki vart, hann han fari, v svo hfum vi ur um tala, a hann skyldi vera sr ti um samasta og atvinnu a sumrinu, en hverfa hinga vetrum, ef hann tti ekki annars rkosta; en a hann fari n han nokkru fyrr en tla var, verur svo a vera, og vil g; a a veri brtt, og v kvaddi g ig til ess a sj um, a allt, sem til ferarinnar arf, s til, egar til arf a taka.

Gurn sagi, a ekki skyldi standa v, sem hn tti fram a leggja, sagi sem var, a ft rarins vru gum rifum og ll til reiu, a snnu vru nokkur nrft votti, en ekki mundi lngu la, ur au yru urr; tvennir nir sokkar, er honum vru tlair, vru enn fir, en einhver vinnumanna skyldi egar a nsta kvldi fa ; essu nst sagi prestur, hvernig hann tlai a haga ferinni og hva hann vildi til hennar leggja; sagi hann, a maur skyldi fara me rarni, svo skyldi og sja ein sauarskammrif og nokkra magla, lta salta smjr dall og baka kkur og lta a allt rvslega malsekk einn; skyldi etta vera nesti eirra kompna. Kvest rskona mundu sj fyrir v eftir fyrirskipun prests, og a v skildu au tali, og sst a , a Gurnu lkai essi tilhgun allvel.

Nsta dag eftir kom prestur a mli vi rarin og sagi honum fyrirtlun essa, og tjir honum fr brfi sslumanns og segir honum, hverju honum er heiti; stu eir lengi dags tveir tali stofu, en ekki segir af v, hva eir rddust vi um etta ml, en hvort er eir tluu a lengur ea skemur, lauk svo, a brottfr rarins var rin.


11. kafli

Brottfr rarins og suurfer

Ekki vitum vr gjrla, hva prestur rddi vi rarin um brottfr hans, en rija degi eftir a au prestur og Gurn tluust vi, var hver hnd lofti Sta, ys og ys, hlaup og kll um allan binn; sitt ijai hver, og allir unnu nokku a brottbningi rarins; ein grikona drap smjri dall, nnur steikti kkur, rija varp sk fyrir Finn Bjarnason; hsfreyja saumai stafi skyrtur brur sns. Sigrn sat hsi hj hsfreyju og vengjai sk rarins og skf vengina vandlega og smbleytti aftur me trum snum, er vi og vi hrundu ofan af kinnum hennar vengina og skna, en enginn s a, v enginn var hsinu nema hsfreyja, er annahvort var svo nnum kafin vi verk sitt, a hn gtti ess ekki, eur hitt, a hn lt sem hn si a ekki, hn hefi eitthvert veur af. rarinn var herbergi snu, og stu ar glfi koffort tv ekki allltil, er tlu voru til ferarinnar; raai rarinn niur au bkum snum og klum, en Gurn rskona bar jafnum ftin til hans, samanbrota sokka, keflaar skyrtur, bleikt og stroki hlsln; lt hn sem sr vri annast um, a allt vri sem rifalegast af hendi leyst, sem rarinn tti a hafa, og fkkst miki um; ekki gaf rarinn v mikinn gaum, og var hann venju fremur svipdaufur og fmlugur. hlai voru hskarlar prests mestu a nn a jrna hesta og sla , en prestur sat stofu og ritai langa rollu til sslumanns G....

egar rarinn eftir skorun prests hafi afri a taka jnustu hj sslumanni G...., tji hann undir eins Sigrnu fr fyrirtlun sinni, sagi og a me, a ekki vildi hann vera lengur ar a Sta mti vilja mgs sns og akklti, en jafnframt tji hann henni, a a sti vi sama er au hefu tala sn milli, hann fjarlgist, og mundi hann ekki slta trygg sna vi hana og ekki bindast einkamlum vi nokkra ara stlku, mean hann vissi hana lfi ea gefna. Sigrnu hryggi mjg brottfr rarins, hn si, a svo yri a vera, og var hn jafnan sorgbitin, er lei a v, a rarinn skyldi fara. En er hr var komi sgunni og a v kom, a rarinn bjst til brottfarar, var hn mjg dpur, en bar sig svo miki sem hn mtti a lta ekki ara menn sj a, er henni brjsti bj; a var og eitt, er hn kvei mest fyrir, en a var, a rarinn kveddi hana svo, a nokkur vri nrstaddur, ttist hn sj a fyrir; a hn mundi ekki geta stillt sig um a grta, og mundi a ekki geta dulizt eim, er vi vru, a hn hefi rarin krari en augljst var; og er hn hugsai um etta allt, traist hn ofan yfir skna rarins. rist betur r essu en horfist fyrstu. egar Sigrn hafi vengja skna og snotra sem henni lkai, gengur hn til prestskonu og fr henni , akkar hsfreyja henni fyrir og segir henni a fra rarni ; verur henni um lei liti framan Sigrnu og sr, a hn er dapureyg mjg, og me v hn vissi nokku til um samdrtt eirra rarins, skilur hn brtt, hver orsk muni til vera; strkur hn hendinni um kinn Sigrnar og segir, a a muni eitthva ama a henni og s ekki lklegt, a hi sama hryggi r bar - og a skaltu vita, a ekki eru etta mn r, Sigrn mn, en huggau ig vi a, a drottins vilji mun koma fram. - Sigrn agi og grt, kyssti hsfreyju og gengur, sem henni var boi, til rarins og frir honum skna; hittist svo , a enginn maur var ar hj rarni; tlar Sigrn egar a sna aftur r herberginu, er hn hefur loki erindi snu, en er hn er komin gagnvart dyrum, snr rarinn eftir henni og tekur hnd henni og segir: Lofau mr a kveja ig hr, Sigrn mn g! Grpur hann hana og rstir henni arma sna og kyssir hana og biur hana muna sig, en brf skuli hn f fr sr, jafnskjtt sem hann geti v vi komi. A v bnu skreppur Sigrn t og hleypur egar r b og upp tn og gengur ar inn hesths eitt, er ar st tninu, og felur sig ar, ar til rarinn er brott riinn, og grtur lengi fgrum trum brottfr rarins; en svo var mikill ys og ys bnum a ba rarin sta, a enginn saknai Sigrnar r bnum. Eftir a au Sigrn hfu kvazt, bst rarinn mjg af skyndingu, og lur ekki lngu, ur hann er binn a stga hest, og yrpist n hvert mannsbarn, er var stanum, t hla til a kveja hann, og gengur hann fyrir hvern mann og kveur allt flki me kossi; bija hann allir heilan fara og glaan aftur koma, v rarinn var svo vel okkaur, a nlega unnu honum allir hugstum; Gurn rskona var og hlai, og ltur hn n yfir heimilisflki, er allt st r bjarstttinni, og saknar hn brtt Sigrnar, a hn er ar ekki hj rum bjarmnnum. Tekur Gurn svo til ora og allkmilega, svo rarinn mtti vel heyra ml hennar, er hann st allnrri:

Er jungfr Sigrn hr ekki? Lklegast vill rarinn kveja hana eins og ara.

rarinn hvai vi, sem hann hefi ekki heyrt, hva Gurn mlti; tekur hn aftur til ora:

g var a tala um, a r mundu vilja kveja hana jungfr Sigrnu, ekki einhver a kalla hana? - sagi Gurn og leit framan rarin, lklega v skyni a vita, hvernig honum brygi, en rarinn s egar, hva Gurnu var innanbrjsts, og ltur sem sr veri ekki bilt vi, en svarar undir eins og glottir vi:

Og ekki gjrist ess n rf, a er ng, a r beri henni kveju mna, og muni r eftir a segja, a g biji stsamlega a heilsa henni.

egar rarinn hafi etta sagt, kveur hann Gurnu og minnist vi systur sna og mg sinn, og skiljast au ll me hinni mestu blu; stgur rarinn hest sinn, og er Finnur Bjarnason fylgdarmaur hans farinn skammt t tntrairnar, og v rarinn keyrir hest sinn r hlai, tekur hann ofan svo sem til ess sast a kasta kveju flki allt saman; raar flki sr yrpingu stttinni, er a vissi ur eftir undirlagi prests, hva fram skyldi fara. Tekur prestur ofan skotthfu sna, er hann var vanur a hafa heima, og syngur rarin r gari, og var a allttt, er einhver flutti sig bferlum og miki skyldi vi hafa, og var til ess vali annahvort eitthvert slmvers, er vel tti vi eiga, ea eitthva, sem ort var ann svipinn og tla var vi slkt tkifri. Sng n flki, a sem stttinni st, undir, en prestur hafi forsnginn, og hafi hann sjlfur ort brottfararstefi, og var a annig:

Fylgi r, mgur, farsld n,
fagnaar kerin hljttu,
ess skum vr af st og tr,
allt eins um dag sem nttu;
gfan ig jafnan geymi fr
      gltunar skerja boa
      og villu voa,
rt til sanns ar til augun f
ig aftur drlegan skoa.

egar burtfararversi var sungi og rarinn riinn t fyrir tn, sneri prestur og heimilisflk til bastofu; um sama leyti ggist Sigrn t r hesthsinu, og sr hn , hvar hillir undir Finn melunum suur fr tninu, starir hn lengi eftir eim, en san tekur hn a urrka trin r augum sr, er lengi hfu floti vistulaust, og tekst henni a um sir a hyggja svo af harmi snum, a grturinn htti og trin stvast; gengur hn brum til bjar og upp loft og settist ar rm sitt, og bar ekki ru en hn vri allkt, nema venju tti brega, hversu raueyg hn var og fl yfirlitum. Gurn rskona var hin glaasta, ekki bar hn Sigrnu kveju rarins, en a var eins og hn hefi einhvern grun v, a ekki lgi sem bezt Sigrnu og a tilefni mundi vera a, a henni tti brottfr rarins ekki alls kostar g, enda notai Gurn sr a ann dag allan; var henni uppsiga a tala um rarin og hafa hann jafnan vrunum, og rakti hn allan forlagaferil hans Suurlandi; ar mundi hann, sagi hn, komast mikinn veg og gengi, og mundi a vart liggja fyrir honum a koma ar slir aftur ea Staarhrepp; a vri snt, a hann mundi stanmast ar syra; fyrst mundi hann vera skrifari nokkur r hj sslumanni G.... og komast krleika vi hann; kvest hn hafa sannspurt, a sslumaur tti sr, eins og segir ulunni, tvr dtur og tvr hvalsmjrstunnur, ea me rum orum: tvr gjafvaxta dtur og au mikinn til a gjra r vel r gari; vri ekkert lkara en rarinn bri sig a krkja ara hvora eirra dtranna, enda vri a lklegt, a sslumaur vildi unna honum ess kvonfangs, er maurinn vri litlegur og vel a sr mrgu. a m geta nrri, a slkar rur gejuust ekki Sigrnu alls kostar, og jk a hyggjur hennar og harma; og hn annan bginn gti ekki tra v um rarin, a hann mundi brega heit sn vi hana, tti henni hinn bginn ekki lklegt, a ar a mundi draga, a svo fri sem Gurn gat til, a rarni tti fsilegra a stanmast ar syra en hverfa aftur til tthaga sinna, mundi a og a snnu vera, a miki reyndi trygg hans, ar sem lkindi vri til, a honum byist g kvonfng og litlegar og auugar stlkur, en hn ftk og ltils httar. Allar essar hugsanir vktu fyrir henni og gjru hana harmrungna og hugsjka ntt og dag.

Af ferum eirra rarins og Finns segir ekki anna en eir f fr ga og veur hin beztu; tekst eim svo greilega, a eir koma fimmta degi til sslumanns G.... Er eim ar vel fagna. Bur Finnur ar um kyrrt tvo daga og hvlir hesta sna. mean ritar rarinn mgi snum og systur og segir eim fr suurfer sinni og svo, hvernig sr hafi veri fagna, er hann ar kom, og ltur vel yfir, a hann muni brtt una ar vel hag snum. skrifai hann og Sigrnu til og selur brfi hendur Finni vini snum og biur hann gta ess vandlega og segir honum a lta a ekki fara fleiri manna milli en hans og Sigrnar, og heitir Finnur honum v, en rarinn heitir vinttu sinni mti. San snr Finnur aftur heimleiis, og kemur hann a Sta og skilar ar brfum eim, er hann tti a flytja til prests og hsfreyju. Sigrnu fkk hann brf rarins svo, a enginn maur annar var ess vs. Tekur Gurn eftir v, a henni virtist yfirbrag Sigrnar llu hrlegra en ur, eftir a Finnur kom a sunnan, og dregur hn ar af lkur til, a svo gti veri, a hn hefi fengi brf fr rarni, og vill fyrir hvern mun komast eftir, hvort nokku vri; og einn morgun gjrir hn sig mjg vinalega vi Finn Bjarnason og dregur hann me sr inn br, lsir san brinu og setur ar fyrir hann srsaa lundabagga og hrtskjamma mikinn og annan fagna og biur hann a f sr ar bita, sezt san dall einn ar brinu og tekur a spyrja Finn msra tinda af Suurlandi, og ar kemur loks, a hn frttir hann a, hvort rarinn hafi sent Sigrnu nokkurt brf, og neitar Finnur v; spyr hn hann, hvort hann hafi ekki tt a skila kveju til hennar, og segir Finnur nei vi v, hafi hann engum bei a heilsa srlagi nema eim hjnum og svo Gurnu, og verur Gurn harla gl vi a og innir hann oftlega a, hvort hann segi a n satt, og kemur svo, a Finnur skammar sig, sver og srt vi leggur, a svo s sem hann segi; ljka au svo talinu, a Gurn trir v, en Finnur ykist vel hafa veitt og skar ess me sjlfum sr, a hann kmi hverjum degi af Suurlandi.

Sigrn las brf sitt og var v forkunnar fegin; sagi rarinn henni ar fr suurfer sinni, en einkum v, hversu miki hann saknai hennar og hversu heitt hann elskai hana og a hann hugsai oft um hana og dreymdi hana hverri nttu, hversu farsll og gfumaur hann mundi vera, ef hann fengi ekki hennar a njta, og allt anna, sem unnustar eru vanir a rita unnustum snum; brfinu fylgdu og vsur nokkrar, er rarinn hafi kvei til Sigrnar suurferinni; lri Sigrn r skjtt og hafi r upp fyrir munni sr kvld og morgun sem Fairvor og oft ess milli; vsur essar voru annig:

S g fjarska fjllin bl,
er fyrrum glaur sat g hj,
ar sem fasta tk g trygg
tinda vi og slu bygg.

S g fjarska fjllin bl,
au firrast mig og vilja ei sj
sveininn ann, er enn eim ann
llu af hjarta bezt sem kann.

au hylja mna Hlar rs,
mitt hugumbla augna ljs;
hrmdgg vst s vkvu er,
vinur hennar burt fer.

Veit g, a i trygga trll,
hin traustu og gmlu slands fjll,
hli minni Hlar rs,
hn er minnar vi ljs.


12. kafli

tali daglegu temdu r list
(v lvs henni hann Lucifer kom )
sem greiast biblugreinum sletta.
                  S. P.

Annar sunnudagur eftir pska, Marks 17.- , hva er g a vara? - Jhannes 9., s gi hiririnn; enginn kemur n til kirkju dag, a er g viss um, sagi sra Sigvaldi og gekk um glf stofu sinni, klddur kjl og me hvtan kraga um hlsinn - samt mun betra til vonar og vara a taka eitthva til, til a fara me stlinn, ef rkallinn rekur a mig. - egar sra Sigvaldi hafi sagt etta vi sjlfan sig, gengur hann a skp einum, er st ar stofunni. Skpurinn var litaur dkkgrnn me rauum listum og lst hur fyrir, en hurinni framanverri stu tvr lnur af hfaletri: "enna skp rni Einarsson me rttu", og rtali, nr hann hafi veri smaur. Bi bkstafirnir og tlustafirnir voru rauir, og var auri af nafninu, a essi skpur vri erfaf Sigvalda prests, v sra Sigvaldi var rnason. Prestur tekur upp r vasa snum lyklakerfi, og var ar einn lykill, er gekk a skpnum. Innan skpnum voru sex rennihvolf, dregur prestur eitt af eim t og gengur me a a stofubori og setur a ar og sezt san niur vi bori. rennihvolfinu voru a geta 10 ea 11 baggar ea bindini af skrifuum kverum, og um srhvern bagga var hntt annahvort hvtum eltiskinnsvengjum eur svrtum reimartygli. bgglum essum var slarfori sknarbarna Sigvalda prests, er hann var vanur a tbta eim hverjum lghelgum degi, ef veur eur nnur lgmt forfll bnnuu ekki. mislega voru bindini essi lgu a lkamlegum skapnai, voru sum tta blaa broti, sum voru ekkust almankum; voru sum lng og mj og ekki svipu markatflum ea hstflunni gmlu, sem prentu var Hlum. er prestur var setztur vi stofubori, tekur hann a blaa rubgglum snum, leysir bandi utan af hverjum fyrir sig og leitar srhverjum, bindur utan um aftur og leggur san hvern, sem binn var, hj sr bori og raulai eitthva erindi fyrir munni sr, eins og menn eru vanir a gjra, er eir dunda vi eitthva verk, er ekki arf mikillar umhugsunar; en eftir v sem honum sttist verki og fkka tku bgglarnir, eir sem skaddair voru, mtti sj a svip prests og llum ltum, a lkt fr fyrir honum og manninum forum, er konungur veitti honum leyfi til a kjsa tr, er hann skyldi hanga , a hann fann a ekki svo brlega. Eru n aeins eftir tveir bgglar skoair. Ltur prestur ofan rennihvolfi og segir: Hr er ekki um auugan gar a gresja og ekki anna eftir en skrurnar, sem g fkk hj honum sra Sveini heitnum, trll hafi n tbaki, hum, hum! - g engar skrur, sem na essu guspjalli? - a verur a vera eitthva hr, a tti a vera heill rgangur, g gaf honum rj hundru af orskhfum, v hafa eir grungarnir - a heyrir enginn til - haft a nafn eim a kalla r orskhfapredikanir. - essu tekur prestur annan baggann, sem eftir var hvolfinu, leysir utan af honum og fer a leita, og er hann hefur um stund blaa bagganum, ltur hann eitt hefti og segir: a l a, hr kemur hn - ra annan sunnudag eftir pska - arfa langt exordium - ltum oss sj, hva leggjum vi t af? sagi prestur og lt augun hlaupa yfir fremstu blasurnar af runni og les san hlfum hljum:

Vr viljum v, krir brur, essu litla stundarkorni kortleika og eftir vorum brostfeldugu efnum yfirvega t af essa dags evangelio: primo ea fyrsta mta, a vr allir sum vankair - rtt er a, sagi prestur, og secundo ea fyrir a anna - j, ar hef g n tem - a vr, rtt er a, etc., hum, hum - en hr er galli gjf Njarar, vantar sums tv ea rj bl aftan af runni, og svo mun g hafa fengi hana - skai er, hvernig allt fnai og skemmdist hj honum saunum, hum, hum - og bnina, hum, hum, en r v er n betra a ra - en hitt var verra - en ltum samt sj, hr getur veri amen eftir efninu, hum, hum.

essum svifum var stofunni loki upp, og kom Gurn rskona inn, fer prestur a hraa sr a lta aftur niur hvolfi bindinin, en stingur runni vasa sinn og varpar um lei orum Gurnu og segir:

Sst til nokkurs kirkjuflks, jungfr Gurn?

Einhverjar tvr karlmannshrur eru a koma hrna nean tni; mr sndist annar eirra lkur mehjlparanum.

J, hann er alltnd a essu rlti, karlhlkurinn, sagi prestur, enginn komi; og ekki nema einn me honum?

Nei, ekki sndist mr a vera; a kemur varla margt essari fr, og nafstanir pskarnir.

a hefur n fengi nokku af messum, held g, og seinast sunnudaginn a var. - vsar honum hinga inn, mehjlparanum, sagi prestur og stakk rennihvolfinu inn skpinn og lsti.

Hann mun rata, vnti g, sjlfur, vanur er hann v, sagi Gurn rskona og gekk aftur t; en a ltilli stundu liinni er stofunni loki aftur upp, og kemur inn maur nokkur. a var mehjlparinn. Hann var mealmaur h, ttvaxinn og reklegur, rjleitur andliti, kringluleitur og mikilleitur nokku og svo til svipsins sem hann hefi sjlfur fulla vissu um a, a hann vri spekingur a viti; hann hafi hr miki og greitt aftur beggja megin vi eyrun, og sst enni allt, og var a ekki alllti. Hann var svo klddur, a hann var blrri peysu silfurhnepptri, bol tvhnepptum og svrtum hnbuxum, og var klauf nean og ar rr hnappar, ljsblum langsokkum brugnum og mosabndum. Hann bar htt hfui og velti vngum, gekk djarfmannlega, og var ljst llu ltbragi, a maurinn ttist eiga nokku undir sr. En er hann kom mitt stofuglfi, kveur hann prest og segir:

Heilir vallt, prestur gur; g a minnast ess, a konan mn skar yur gs.

Slir og blessair, Grmur minn, sagi prestur, sjaldan lti r standa yur.

Mr ber, prestur gur, a minnast ora postulans: Hver embtti hefur, hann gti ess. a vri ekki allltil minnkun, ef a sti mehjlparamyndinni, sagi Grmur og velti vngum.

Komu r einsamall, monsr Grmur?

Nei, nei, prestur gur, g lt einn af drengjunum mnum ganga me mr, sagi mehjlpari.

Vilji r ekki setja yur niur, mehjlpari minn, sagi prestur.

kk er mr v, en me leyfi yar, prestur gur, tla g a brega mr fyrst t kirkjuna og lta a altarisppunum, ef messa kynni a vera, og eirra orsaka vegna ver g a bija um lykilinn.

Hann er a venju, Grmur minn, glugganum, sagi prestur.

Grmur mehjlpari gekk a glugga og tk ar lykilinn, spennti hann bum hndum og vagai fram glfi og hlt honum svo brjstinu, og var aus, a honum tti ekki vegur sinn minnka, er hann hafi hndum skrar jarteiknir embttis sns og gtis. Lur n ltil stund, og kemur Grmur aftur; veltir hann enn vngum og segir:

N vona g, a allt s tilbi kirkjunni, ef arf a halda, prestur gur; en g held, prestur minn, a r dag megi segja um okkur sknarbrnin yar eins og spmaurinn Jeremas til hinnar harsnnu kynslar sraelsls: Hsi srael skeytir mr ekki lka svo sem s kvinna, sem ekki stir snum unnusta lengur, sagi Grmur og velti vngum - hr mun vera ftt um heyrendur orsins dag.

J, g vnti a veri ftt um kirkjuflk dag, sagi prestur, g hafi bizt vi, a a hefi ori messa - gjri r svo vel, mehjlpari minn, a setja yur niur og f yur dlti tr staupinu.

Um lei tk prestur silfurstaup, er st glugganum, og flsku og hellti staupi, tekur a og setur munn sr og drekkur a ofan til hlfs, skenkir san a aftur fullt og bur Grmi; gengur hann a borinu, hneigir sig, veltir vngum og setur munn sr og drekkur ei nema rman rijung; prestur sr, a hann hefur drukki lti af, og segir:

r gjri essu harla ltinn kostna, mehjlpari minn.

Og er a eigi af v, prestur minn, a g fyrirlti gfu drottins eur lti a vanviru vn a smakka, v Salomon segir: Hflega drukki vn gleur mannsins hjarta. En hitt er a, prestur gur, g lt konuna mna skenkja mr vnt staup, ur en g fr a heiman; - en fyrst r af rlti yar vilji svo vel gjra, er mr kk , a g mtti kalla drenginn minn til a f svo sem hlft staup.

J, sjlfsagt, sagi prestur, a er ekki ora vert. Hver er s, sem me yur er?

a er sonur minn Egill, hann er kominn aftur til mn fyrir fm dgum; en eins og yur er kunnugt, hefur hann nokkur r veri hj murfrnda snum rna mnum Vllum, sagi Grmur.

Og er hann kominn me yur? - mr ykir vnt um a sj hann - g hef heyrt ess geti, a hann vri kominn heim til yar aftur. r ttu, Grmur minn, a lta hann undir eins koma inn me yur; r viti a, mehjlpari minn, a r og allir yar eru velkomnir mnum hsum, sagi prestur. Grmur gekk fram eftir stofuglfinu; en er hann var kominn hr um bil fram mitt glfi, segir prestur hlfum hljum, en svo htt, a vel mundi Grmur hafa mtt heyra: Smaflk allt a flk. Grmur sneri sr vi a presti og sagi: Hva knast yur, prestur minn?

Og a var ekkert, sagi prestur drmt, lti r piltinn yar koma inn.

Grmur lauk upp stofunni og st repskildi, situr Egill ar anddyrinu og talai vi einhvern af vinnumnnum. Egill var maur um tvtugsaldur, hr vexti og mundi skorta alllti rjr lnir, hbeinn og heraltill, toginleitur og grannleitur, ljshrur, og fll hri ofan um hlsinn og verstft a nean; a framanveru hkk a ofan mitt enni og var ar einna ykkast. Hann var a llu eins klddur eins og fair hans nema a eina, a vesti hans og hlskltur voru ljsleitari. Grmur st stofudyrum, eins og ur er sagt, kallar hann Egil og segir:

Egill litli, kondu! Prestinum knast a sj ig - heilsau prestinum, drengur minn.

Egill gekk innar stofuglfi og ar a, sem sra Sigvaldi sat, tk hnd honum, kyssti hann og hneigi sig. Prestur ba hann taka sti ar vi bori hj fur snum og skenkti honum staup; tk Egill a og saup sta upp, tk hnd presti og hneigi sig ann htt, sem kvenmenn hneigja sig n dgum, og settist san niur aftur; tk prestur til ora og snr mlinu til Grms og segir:

Mr snist, mehjlpari minn, a pilturinn s farinn nokku a togna, r veri a fara a htta a kalla hann ltinn.

Og ekki er hann str, drengurinn, sagi mehjlpari og velti vngum, en hann er enginn afturkreistingur, heldur svona vi sig snum aldri; hversu gamall ertu, sonur?

g, fair minn? - g var ntjn vetra um jlin vetur, sagi Egill.

Svo mun a vera, hann er frumburur sinnar mur, sagi mehjlpari.

Allt mannvnlegt flk, sem a honum stendur, sagi prestur, munu fir hr um sveitir vera efnilegri hans aldri, held g.

etta er rengla enn , prestur minn, og harna, sem von er til, sagi Grmur, a er heldur ekki allt komi undir styrkleikanum, v vizkan er betri en styrkleikinn, og einn vitur sonur gleur sinn fur, en fvs sonur er mur sinnar hrygg, segir Salomon; en svo er gui fyrir a akka, a au eru ekki heimsk, krakkarnir mnir.

au eiga heldur ekki neina heimskingja tt sinni, sagi prestur, allt skrleiksflk, hum, hum.

Ekki smir mr a miklast af vitinu, sagi Grmur og velti drjgum vngum, v hva er a, maur, sem ekki hefur egi; en a lti, sem hann kann, drengurinn, til munnsins, er a honum rna mnum Vllum a akka, og a veit g, a hn mir hans vill, a hann sti ekki baki annarra ess konar. Meal annarra ora, prestur minn, g tla a minnast a, mean g man: M g lta drenginn sitja hj mr krnum? - mr ykir a svo sem si svona hrara, ar g a heita mehjlparamynd. gti hann s Gradali hj mr, hann hefur a minni hyggju ekki lagleg hlj, drengurinn, og ef hann vanai sng, gti hann einhvern tma teki undir vers.

a er sjlfsagt, Grmur minn, a r lti hann sitja hj yur, sagi prestur, ekki er of miki um sngmennina krnum.

a var gta mn, sagi Grmur, en m g enn fremur leyfa mr a spyrja yur: Mundi yur mislka, g vi og vi lti hann taka klukkustrenginn fyrir mig helgum? - en strhtum llum hringi g sjlfur.

r gjri sem yur knast me a, mehjlpari minn, sagi prestur.

etta mund kom einhver stofu og sagi, a n sist til allmargs kirkjuflks; var presti nokku bilt vi fregn, en Grmur st upp, velti vngum og sagi:

Ltum oss ganga kirkju og breia altari, og kondu me, Egill litli, a er jafngott, ltir eftir, hvernig g fer a breia altari; hvar lt g kirkjulykilinn?

Hann er hrna, fair minn, segir Egill, g ekki a halda honum t?

Hann ber g sjlfur, drengur minn, ert of ungur og rinn a fara me ann hlut, sagi Grmur og tk um lei lykilinn, spennti hann greipum, hneigi sig fyrir presti og gengur til kirkju.

Ekki kom margt kirkjuflk ann dag, en taldist svo til, a messufrt var. Tagjrin fr a venju reglulega fram. Prestur var ekki eins langorur eins og hann var vanur, og sgu sumir efiir, a ran hefi ori nokku snubbtt endanum og bnagjr prests styttri en venja var til, en allhjartnm. nnur tindi hfu menn ekki fr kirkjunni a segja nema a, a nr maur hefi veri settur krinn ann dag, og a vri sonur mehjlpara, hann hefi allra fallegustu dillandi hlj og hefi sungi svo htt, a a hefi veri allt eins og arir hefu aga kirkjunni. Hann mundi me tmanum eiga a vera mehjlpari eftir fur sinn, v mehjlparinn hefi lti hann klykkja t fyrsta sinni; en svo hafi illa til tekizt, a klukkustrengurinn hafi hrokki sundur, svo a htta var a hringja miju kafi. Eftir messuna tk kirkjuflk smm saman a fara heim, en sumt staldrai vi, ar til bi var a gjra v nokkurn greia. Meal annarra, sem komi hfu til kirkju, var Sigurur bndi fr Hl; hafi hann ekki komi, fyrr en fari var a byrja stlsvers. Eftir messu gekk hann til stofu og kvaddi prest, og tk prestur kveju hans bllega; ber Sigurur san upp erindi sn, a hann tli a bija ar nturgistingar, og tekur prestur v lklega og biur Sigur a gjra sig ar heimakominn; er prestur hinn ktasti. Eftir etta gengur prestur til bastofu og hittir prestskonu og Sigrnu. Um etta leyti hfu eir fegar Grmur og Egill ri a starfa: slkkva ljsin kirkjunni, koma fyrir skra og lta hvern hlut rttan sta. En er v var loki, gengur Grmur til stofu og ltur Egil koma me sr; tekur Grmur hnd presti, hneigir sig og segir:

Gusst fyrir kenninguna, prestur gur!

Haldi r til ga, mehjlpari minn, segir prestur, og setji r yur niur, Grmur minn, tem r, ungi maur, Egill minn, tylli r yur niur, g held kvenflki komi hr me volgan sopa fyrir okkur, hum, hum, sagi prestur, og varla var hann binn a sleppa orinu og eir fegar niur setztir, fyrr en stofunni er upp loki og tveir kvenmenn koma inn; s, sem undan gekk, var hsfreyja og bar kaffibolla hgri hendi, en s, sem sar gekk, var Sigrn fr Hl, og hlt hn snum bolla hvorri hendi. Sigrn nemur staar rtt fyrir innan dyrnar og stendur ar me bollana, en hsfreyja gengur innar og setur ann bollann, er hn heldur , fyrir prest; presti verur ekki liti Sigrnu, ar sem hn st, og segir hlfum hljum:

Kemur ekkert fyrir mehjlparann?

J, hr er sopi fyrir fegana, sagi prestskona og sneri sr vi og tekur vi bollunum af Sigrnu og setur fyrir fega og gengur t og segir vi Sigrnu um lei:

Bddu hrna og komdu me bollana, egar eir eru bnir a drekka.

Sigrn var v eftir og st stofuhorninu, en prestur og mehjlpari taka tal saman, og hngur vital eirra helzt a verttu og hvernig vora mundi. Egill lagi ekki til eirra mla, en a sr prestur, a honum verur tara liti fram stofuhorni en ur, og grunar prest, hann gamall s, hvert tilefni ess var. Drekka eir n kaffi, og sr Sigrn a og gengur a borinu og heimtar saman bollana; fer enn svo, a Agli verur nokku starsnt hana. Egill var maur ungur og rinn og ltt kunnugur v sialgmli, sem nokkrir kunna vel a halda. Hi fyrsta og sta boor lgmli essu er annig: skalt ekki einblna fyrir augum allra stlku , sem r lzt vel og vilt stir af f, a er rlegt og henni gilegt, sttu heldur rvslega lagi; lt sem takir ei eftir henni, mean menn hafa augun ykkur bum, en skotra augum til hennar, egar engan varir, vertu aftur fljtur a koma andliti nu smu fellingar og stellingar og snar og sniugur a sna augunum ara tt, ur eir lta vi.

essa rtt kunni Egill ekki, v hann var sannkalla barn lgum. Hann stari svo lengi og stugt Sigrnu eins og hann tlai a krkja hana a sr me augunum, og var hverjum heilskyggnum hgt a sj og vita, hva hann hugsai, a er fm orum: essa stlku lzt mr vel, g vildi g tti hana. Sigrnu gat ekki dulizt, hva Agli var innanbrjsts; hn ronai t undir eyru, fltti sr a taka saman bollana borinu og skauzt t skyndingu. Prestur leit eftir henni, gekk um glf egjandi um hr og hummai, eins og hann vri eitthva a hugsa, en segir san:

ekki r, Grmur minn, essa stlku, sem inn kom?

g er n, prestur minn, farinn a gefa eim minni gaum, ungu meyjunum, en egar g var broddi lfsins, sagi Grmur, velti vngum og brosti kamp, var a ekki fsturdttir hjnanna Hl? - ekki man g, hva hn heitir.

Sigrn, svarai prestur, ein frleiksstlkan, hum, hum.

Ekki er a a lta, fr er kvensniftin, hn er, eins og Salomon a ori kemst, blm Saron og rs dalnum.

Slkt er n ungra manna, sagi prestur og hlfbrosti og leit til Egils, a sj, hva eim lur, essum ungu og upprennandi konuefnum - g ver eitthva a gjra mr til gamans vi hann Egil minn, sagi prestur og kinkai kolli framan hann, hver veit, nema hann s n farinn a lta kringum sig einhvers staar; etta veit enginn, fyrr en a kemur upp r kafinu allt einu fyrir essum ungu og efnilegu mnnum, hum, hum.

Og ekki held g a, sagi mehjlpari og velti vngum, g bst vi a s eins fyrir honum drengnum enn og ar stendur: Sj, g leitai um nttina sng minni eftir henni, er sl mn elskar, og g leitai og fann ekki - getur hann betur sagt fr essu sjlfur.

g held r megi htt fullyra a, babbi, sagi Egill.

J, g hugsai svo mundi vera - er a satt, sem r segi, prestur gur, slkt er ungra manna, og ekki veit g, hvort hann er llu efnilegri, drengurinn, g eigi hann, en sumir, sem kvongast n um stundir; a veit g og, a hver, sem finnur eina eiginkonu, hann finnur gan hlut og metekur velknun af drottni; en mr virist, a sumir, sem taka sr eiginkonur, su ekki allir frir um a.

Dagsanna er a, sagi prestur - en svo a vi sleppum n essu gamni: r eigi n, Grmur minn, fjra syni, alla efnilega og mannvnlega.

Svo er sem r segi, sagi Grmur, fjra g strkana, og sex eru heimasturnar; g m undir taka me Dav og segja: S maur er sll, sem gu gefur mikinn fjlda barna - og svo er fyrir akkandi, a g hef hinga til haft ngilegt fyrir au a leggja, svo au eru engir afturkreistingar, barnahrin; g hef aldrei rkur maur veri, enda hef g aldrei eftir aui stzt, heldur, eins og Agr, bei: Gef mr hvorki skort n aufi, en lttu mig hafa minn deildan ver.

r hafi, Grmur minn, sagi prestur, gjrt a eins og anna me sma a koma brnum yar fram, a m segja, hum, hum.

Ekki mun g hrsa mr sjlfur, v Salomon segir: Lttu ara en inn eigin munn hrsa r, sagi Grmur og velti vngum, en prestur hlt fram og segir:

J, a hrs eigi r skili, r hafi veri fyrirmynd annarra a venja brn yar til gra sia, og vxturinn er s, a n skjast allir eftir eim.

a getur veri, a eir fengi dvl, drengirnir; en eir eigi hart hj mr og hafi skort mrgu, viljum vi ekki, foreldramyndirnar, a eir flkist fr okkur, til ess eir fari misjafna ea vandaa samastai, v syndara samkomu brennur eldur, segir Srak; en byist eim gar vistir, mundi g ekki fyrirmuna eim a fara fr mr, v ekki arf g eirra allra me.

Hr ber vel veii, segir prestur, a er hr einn bndi sveitinni, sem hefur bei mig a tvega sr vinnumann, rvandan og duglegan, og g ber ekki mti v, a hann hefur helzt tilgreint einhvern af sonum yar - samastaurinn er gur, a skal g byrgjast, og bjarbragurinn er hinn bezti, a g frekast til veit, annars mundi g ekki mla fram me v; anna eigi r a mr en a g ri yur nokku Lokar - og svo g ekki orlengi etta ml fremur, hafa au Hlarhjn mlzt til ess, a g tvegai eim vinnumann vor; au hafa fa verkamenn, en kvikfna mikinn. Sigurur minn er farinn a ljast, hann vantar einkum verkstjra, er hans missir vi, v hann er ekki farinn a geta fylgt flki snu misjfnu veri. Hva segir , Egill minn, tla a mundir vilja fara anga eitt r, ef fair inn vildi sleppa r, hum, hum?

Egill verur ekki seinn til svara og mlti: Fyrir mitt leyti held g a gti lagazt, a kemur samt mest undir v, hva fair minn vill.

a var aus Grmi, a honum tti Egill svara essu mli helzt til brlega; Grmur st ar glfinu skammt fr Agli, veltir vngum, strkur saman hndum og mlti mjg minnilega:

ann skortir vit, sem strax lofar, segir Salomon; fyrir v, son minn, viljir mna ru metaka og mnum boorum hj r halda, ttir a heyra or fur ns, ur en svarair nokkru hr um - r fyrirgefi, prestur minn, g sismi son minn - en a er ekki fyrir a: smilegan sta lt g a vera fyrir son minn a fara a Hl, ar er smdarkona, en konunnar vsdmur reisir hsi, segir Salomon. En heyra vil g fyrst, hva smileg bo Sigurur bndi gjrir syni mnum, ur en g heiti nokkru hr um ea sleppi honum r mnum kofum, lakir su.

Prestur sagi sem var, a ar sem hann hefi vaki mls essu efni og vri ess fsandi, vri sr skylt a sj svo fyrir, a Agli vri bonir eir kostir, er eim fegum bum tti smilegir og vel mttu eir vi una; vri a ekki oft, sem hann hefi hlutazt til um vistarr manna, en sjaldan hann hefi a gjrt, hefi a jafnan vel tekizt, mundi svo enn fara, enda segi sr svo hugur um, a Egill mundi ar af heill hljta; kynni hann og ekki mann velli a sj, ef Egill yri ekki gfumaur mikill, og mundi etta upphaf hamingju hans; talai prestur hr um mrgum fgrum orum. Fannst a brtt Agli, a honum tti etta fsilegt; Grmur lt sr fyrstu ftt um finnast, en kom svo, a Sigurur Hl skyldi koma til vitals vi fega, og gekk prestur til bastofu til fundar vi hann, en mean tluust eir fegar Grmur og Egill vi stofu, og tk Grmur svo til ora:

g ykist n hafa ori ess skynja, sonur sll, a r snist a allfsilegt a rast til Hlar, og m a vera, a a veri r a gfu, eins og prestur getur , v sp er spaks geta, en a grunar mig n, g s gamall og glapsnn orinn, a hr bi nokku meira undir af inni hlfu, sonur sll, en enn hefur mr sagt; datt mr an, er Sigrn orsteinsdttir kom hr stofuna, hug or hins vsa Sraks, er annig hlja: Hafu enga umgengni vi sngkonuna, a verir ekki fangaur af hennar brgum, og skoau ekki meyjuna, svo verir ekki lokkaur af hennar yndisleik. N vil g, sonur sll, a segir mr, hvort svo er sem mig uggir, a r ltist vel mey essa, og ef svo er, mun g a ekki lasta, v svo getur hr veri sem Salomon segir: rnir mig mnu hjarta, mn systir, me einu tilliti ns auga - og ekki vil g fyrirmuna r ann rahag, v mr snist meyjan efnileg vera, og er ekki lklegt, a au Hlarhjn gjri hana vel r gari, ar sem hn er fsturdttir eirra.

j, fair minn, sagi Egill miki skrkhljaur, mr lzt dvel hana, og tli henni ltist ekki lka mig, ha?

a er mr kunnugt, en gjr , drengur minn, sem itt hjarta lystir, en skal a vera skilmlum milli okkar Sigurar, sagi Grmur, a hann gifti r meyjuna, ef a er hennar fs vilji og r snst ekki hugur, er i kynnizt betur.

Egill akkai fur snum fyrir tillgur hans og kva sr etta vel lka. Um sama mund kom prestur aftur stofu, og var Sigurur fr me honum, bur hann Siguri ar til stis; taka eir n allir tal og ra fyrst v og dreif um verttu og fjrhld, en san vkur prestur talinu aftur a v, sem eir Grmur hfu haft a umtalsefni.

Hr er n, segir hann, kominn Sigurur minn Hl, og hef g sagt honum fr umru eirri, er vi hfum hr fyrir skmmu, mehjlpari minn - sagi g honum, a r mundu ef til vill gjra a fyrir mn or og milligngu a lj honum son yar Egil fyrir vinnumann eitt r ea lengur, eftir v sem lagast og mnnum um semur; hr eru n allir, sem hlut eiga a mli, vistaddir, og er bezt, a hver segi sinn gan og velbeenktan vilja.

Mr er strsta kk , sagi Sigurur, vilji r, Grmur minn, lj mr son yar eitt r? - g veit a mun vera efnilegur maur, og vinnumann vantar mig; en hverjir eru skilmlar, sem r setji upp fyrir hans hnd?

J, g tla a gjra a, Sigurur sll, fyrst presturinn minn hefur heldur tala a v, v svo segir postulinn: Hli yar kenniferum og lti a orum eirra - en ekki verur a skilmlalaust, v annt er mr um drenginn; hver smdabo bur , Sigurur minn? sagi mehjlpari og velti vngum a venju.

Hva snist yur, prestur minn? sagi Sigurur; g sting upp fimm vtta kaupi fyrst.

a gjri g mig ngan me, a s ekki mesta kaup, sem ori getur, en meira lt g hitt, a hann hafi atlti gott, v g met a mikils, af v mr finnst a sannast oftast, sem predikarinn segir: Betri er einn hnefi me r en bar hendur fullar me sorg og armu - og a veit g, a illa mundi hann kunna vi a, drengurinn, ef hann vri settur undir tortuna hinum vinnumnnunum, v svo ekki g hann, a hann sver sig ttina; og loksins skil g a, a fari svo, a sonur minn girnist rlegan htt fsturdttur na, Sigurur minn, hana Sigrnu, skalt , Sigurur sll, gifta honum hana.

Sigurur agi fyrst, en sagi san eftir litla gn:

g n lti me hana, en ekki skal g vera meinsmaur ess, ef hn vill a sjlf.

Seinlega ykir mr , Sigurur sll, taka v mli, ea veizt eigi, hva Srak ar um segir: Hafir dtur, svo gt a eirra lkama, og ven r engum vanda - og enn fremur: Gift na dttur, svo hefur gjrt miki verk, og gift hana skynsmum manni - ea hyggur hana vangefna syni mnum?

Sigurur kvast a vsu hyggja, a a vri gott r, en hn mundi vilja mestu sjlf um ra, enda vri hn n hr, og vri bezt a bera a ml undir hana. tti prestur hlut a mli, kva hann a mundi ykja nokku brtt a undi a bera a ml egar fyrir hana, vri og sumar konur svo dular fyrstu um vilja sinn, a r ltust ekki vilja allbrtt jta v, sem skyndingu vri bori fram, og vri hitt rlegra, a Egill rist til Hlar og kynntust au ar; mundi a brtt vera, ef Agli gejaist a Sigrnu, a saman mundi draga me eim, og gti ekki hj v fari, a Sigrn si sma sinn, slkur maur sem Egill var, mundi ekki urfa a ml lengur a tlka, skyldi Sigurur aeins heita v a eiga gan hlut a eim mlum og, a svo miklu leyti hann gti, stula til ess, a au r tkist; tti llum prestur hafa vel mlt, og verur a, a eir binda etta allt fastmlum, eins og prestur hafi r til lagt; hummai prestur lengi, gekk um glf, brosti kamp og var hinn glaasti.


13. kafli

Skarphinn og postulinn Pll,
a eru mnir menn.
                  Mltak sleifs Einarssonar

mean prestur og Grmur ttu essa ru stofu, var kirkjuflki smtt og smtt a tnast sta, og uru n engir eftir nema eir, sem tluu a vera ar um nttina. Einn af eim var maur nokkur, er Bjarni ht og var sgrmsson, hann bj eim b, sem Leiti heitir, a var yzti br skninni. Bjarni essi var ekkjumaur, og tti hann brn nokkur, og voru au ll fr honum komin; var Finnur Bjarnason Sta einn sona hans. Hann var a efnum talinn me hinum betri bndum ar hrepp; tti hann jr , er hann bj , og allmiki gangandi f. Kona Bjarna var din fyrir fjrum rum, og bj hann san me systur sinni, er runn ht. Hann var bhldur gur betra lagi, og me v hann var magalaus maur, en hafi fjlskyldu litla, var a almanna rmur, a heimilisstur hans vri svo gar, a vel mtti honum grast f ea a minnsta kosti svo miki sem svarai v, er hann urfti meiri mat en arir menn; en v tku menn svo til ora, a menn vissu, a honum ngi ekki minni matur en tveimur ea remur krlum, eim er rskir voru, og hvar sem hann kom og menn ekktu hann, var aldrei settur fyrir hann minni matur en vant er a bera fyrir tvo ea rj; en eftir v sem hann var matmaur, eftir v var hann mikilvirkur til allra starfa. Hann var hr maur vexti og a v skapi reklegur; allra manna var hann hraustastur; var a almli, a aldrei hefi honum ori aflftt. Bjarni var ekki frur maur yfirlitum, en ekki karlmannlegur, strskorinn andliti og brnamikill, breileitur og nefstr. Hann var gfur hversdagslega og leitinn, en reiddist illa, ef hann skipti skapi. Bjarni var fremur vel greindur andlegum efnnm og msu, er fyrir kemur daglegu lfi, og bj hann mest a v, er hann hafi numi sku; hann var og mjg fastheldinn vi a, og ekki tti honum vari arar bkur ea fri en , sem tku hafi veri, egar hann lst upp, og hafi v mestu andstygg llum njum ritum og kallai a hgiljur einar og trarvillur, en var hann allra manna trgjarnastur allt a, er rum mnnum tti trlegast og mestum stti fdmum og hindurvitnum, einkum um aflraunir fornmanna; hafi hann jafnan yndi af v a heyra allt ess httar og segja fr v aftur og stst ekki reiari en ef einhver dr efa frsagnir hans. Fyrir essu tti hann nokku ktlegur, og var ekki trtt um, a hinir yngri menn hentu gaman a autrmennsku hans. Bjarni var daglega svo klddur, a hann var grum stuttbrkum og hvtum sokkum, me rsabnd og sum bol blum, tvhnepptum me renndum beintlum; jafnan hafi hann ritrefil um hlsinn, og yzt fata bar hann kufl gran, er ni lilega ofan fyrir mitti. helgidgum og mannfundum var hann svo klddur, a hann var blrri mussu silfurhnepptri og rndttum bol sum og blum prjnbuxum me klauf og remur fltum silfurhnppum ; sokkarnir voru ljsblir, brugnir. En hvort er hann var heima eur mannfundum, hafi hann jafnan hfi rndtta hfu, og ar yfir steypti hann stundum hatti miklum og barastrum. etta skipti tlai Bjarni a fara fr kirkjunni Sta erindagjrir nokkrar b nokkurn, er var ar skninni ekki allskammt fr Sta, en me v nokku var fari a la dag, egar messugjr var ti, ri hann a af a bija sr nturgistingar; var honum vsa til stis hsi eirra hjna, og sat hann rmi hsfreyju og krosslagi fturna fram lofti, tk ofan hattinn og setti rmi hj sr, en sat me hfuna hfinu, v hann tk hana sjaldan ofan nema kirkjunni. Ekki var ar anna manna hsinu en hann og vinnumaur, er orsteinn ht, og svo einn akomumaur og ein grikona, og rddu eir vi hann, og var orsteinn meira fyrir svrum; var etta eitt af runni, a Bjarni tekur svo til mls:

Meal annarra ora, orsteinn gur, hva sagi essi langferamaur frttum, ea hvaan kom hann?

Vestan af Vestfjrum.

Af Vestfjrum, aldrei hef g Vestfjru komi, en a hef g sannfrtt, a ar eru kaflega miklir galdramenn og srlega mttugir; ar var Ltnu-Bjarni ea Djflabani, ormur Gvndareyjum, er bylinn gjri a honum Oddi lgmanni; ar voru Baulhsabrur, Hallur Horni og fleiri, og aan var hn komin, skrattinn hn Hvtrvallaskotta. Er nokku a frtta aan?

Ekki nema a ar kva hafa veri vetur au hrku grimmdar aftk, sem enginn man dmi til annars eins, v egar hann fr a vestan, var gengi af Horni langt fyrir framan alla fjru og beint Ltrabjarg, og aan var fari me lest undir Snfellsjkul; var lagt allt sem auga eygi t haf, og tveir menn gjru a a gamni snu a ganga fram skrina, og eir su Grnland og sgu, a ekki hefi veri nema ein ltil vk eftir rennd, sem eir komust ei yfir.

J, geysimikil frost hafa komi ar vetur, og a vissi g aldrei dmi til vlkra frosta, en hitt vissi g, v sannorur maur hefur sagt mr a, a ri 1694 ea 5 var svo mikill fannkomuvetur Norurlandi, a a voru tjn trppur ofan a burstinni dmkirkjunni Hlum, skaflinn, og var herra Steinn ar biskup heldur en Bjrn heitinn.

eru a meiri frttir um hvalinn, sem eir fengu ar vestra haust e var.

J, hva er um ann hval? sagi Bjarni.

Hann kva hafa veri svo str, a menn ykjast aldrei hafa s annmn eins fisk.

Hva er til merkis um a?

eir fundu niri essum hval annan hval heilan og skertan, og s hvalur var mldur og var ttatu famar milli skura.

Voru a ekki lnir?

Nei, famar er mr fortali.

J, kaflega str hefur s skepna veri, sem gat gleypt svo stra skepnu heilu lki, og aldrei hef g heyrt geti um svo stran hval, og satt er a, feikilegum vexti geta sumar skepnur sjnum teki; en a vissi g, a Suurnesjum veiddist einu sinni, nokkrum rum ur en g fr a ra Grindavk, svo str orskur, a hann var hertur gildustu baggar upp hest, en hfui var lti ofan milli, og sligaist hesturinn og var mesti lfaldagripur, tveggja grjnatunnuhestur; en hva tli mennirnir hafi geta gjrt vi allan enna hval, v furu miki spik hefur ori af vlkum fiski, eim hefur ori helmingurinn af honum ntur?

Nei, eim vildi a til, a ar kom um sama leyti einn Karkari, sem keypti af eim allt spiki, en rengi hirtu eir mestallt sjlfir, og s Karkari var svo stru skipi, a egar hann var binn a taka vi llu spikinu, sst ltill ea enginn hleslumunur v.

Oj, strt hefur a veri nokku, en hefur a ekki veri svo geysilega strt eins og sum skip kva vera tlndum, og a kalla g strt skip, sem g hef heyrt geti um, a voru v tjn sund tta hundru ttatu og tta menn.

a hafa sjlfsagt veri tjn hundru menn, v svo str skip eru til, sagi vinnumaur.

Og langt fr, barn, langt fr! a kalla eir knur, sem 1800 eru , a voru 18888; a voru etta tvr og tvr fjlskyldur hverju einasta hjli reianum og ttu ar heimili; en krfunni var staur me og tvr annexur me tilheyrandi kirkjusknum, og fjgur hundru ttu heima vi stri; g hef tala vi mann, sem ekkti einn, sem hafi veri essu skipi, a var Indafar og tti a skja nttrusteina til Kappadosiu.

Nttrusteina, j, sagi vinnumaur.

J, a eru margs konar steinar til nttrunni, barn, einkum Bllandi, Serklandi og Grikklandi; a er til a mynda: lausnarsteinninn, hulinhjlmssteinninn og skasteinninn; lausnarsteinarnir, eir eru svartir, a a leggja undir tungurturnar konum, og geta r ftt; g hef s ess httar stein, egar g var ungur, eir eru rauninni ekki steinar, en a eru augnasteinar r villimnnunum Bllandi; eir kristnu sltra essu svarta flki eins og f til ess a n r eim augnasteinunum, hroalega er n a fari, he, he; san eru eir urrkair lengi og hertir og eru seldir drum dmum; hulinhjlmssteininn hef g aldrei s, hann kva vera lkastur fkvrn, ekki heldur skasteininn, en ann stein vildi g eiga helzt af llum steinum; v mikil er nttra ess steins, og ekki ekki g neinn, sem ann stein hr nlgt.

, ekki r engan?

Nei, ekki me vissu, sagi Bjarni, en rtt v hann sagi etta, kom Sigrn ar inn hsi og bar hendinni fisk einn mikinn og sex kkur og smjrkpur allgjrvulegar og vkur sr a Bjarna og segir:

Hsmirin ba mig, Bjarni minn, a bja r dlti a bora; ekki a setja a bori fyrir ig, ea viltu taka vi v hrna, ar sem ert?

Og lttu a koma hrna, stlkukind, g get lti kpuholuna vera hrna milli fta minna, mean g gjri mr gott af v, a var dsamlega gjrt af hsmurinni a gefa mr a bora nna, v n finn g, a g hef nokkurn veginn matarlyst, v ekki hef g smakka mat san snemma morgun, og af v g fr fyrr ftur en g er vanur, gat g ekki bora, eins og g a mr, g greip tvo hryggjarlii og bringu af lambkettling, og hvaa matur er a allan daginn?

Eftir a tekur hann vi kpunum og setur r kn sr og leggur san fiskinn og kkurnar ofan r, tekur san ofan hfuna og signir sig og segir san:

g ver a hafa borslminn styttra lagi etta sinn, og gefi r mr gus frii!

Eftir a tk hann til matar, og var aus, a maurinn var bi fimur og fljtleikinn a v verki, tk hann fyrst kkurnar og lagi hverja tvfalda saman og stfi svo, og voru r allar sex systur horfnar svipstundu. ar nst lagi hann a fiskinum, var a og ljst, a hann var slkum piltum vanur, enda lei ekki lngu, ur hann hafi gjrt honum lgskil, var og feitmetinu loki; litlu ur kom Sigrn me leirskl, fulla af sru skyri hnausykku og mjlk t , uru menn ess varir, a Bjarni leit allhru auga til sklarinnar og hraai sr a setja fr sr kpurnar. Sklin var tta marka lt, og tk hann vi henni tveim hndum og knsetti; var eirra agangur bi harur og langur, en svo lauk, a hann hafi gtan sigur, og til merkis um a urrkai Bjarni hana innan me sleikjufingri snum, tk san roin af fiskinum, sneri au vandlega saman og stakk eim ofan smjrkpurnar og lt r san ofan sklina og setti san sklina kistil vi rmi og segir vi Sigrnu, er stai hafi ar hsinu hj eim orsteini, mean Bjarni var a mjaa ofan sig skyrinu r sklinni:

Hrna, stlka g, fru hsmurinni a, og skilau akklti og segu, a g hafi fengi smilega ng.

Sigrn tk sklina, og fr Bjarni a lesa borslminn og var n snu lengur me enna en hinn fyrri; signir sig san og setur upp hfuna og segir vi vinnumann:

J, g inni til ess aftur, sem vi vorum a tala um, orsteinn gur, um nttrusteinana; enginn af essum nttrusteinum er eins arflegur eins og skasteinninn; arna fr maur allt, sem maur skar sr, ef maur hefur hann; langi mann til a mynda kjt, kemur kjt, ea ef menn hefu lyst huppi ea bringukolli - og ekkert er eins ljffengt af skepnunni eins og bringukollurinn - n, arf maur ekki anna en a ska sr hans, og arna er hann undir eins kominn; - j, ef g tti ann stein, held g maur skai sr margs, og g er raunar smilega saddur nna, en held g mr yri fyrst fyrir a ska mr einhvers ljffengs bita a mkja kverkarnar svona eftir , til a mynda subita af holdgum fimm vetra gmlum dilksau; en hr sst n aldrei sauur, sem tur biti er , etta eru allt rytjur, v hvaa fita er a fjgra og fimm vetra gmlum sauum hrna, eir skerist me tveimur fjrungum bezt og etta tveggja og hst riggja fingra ykk himnan utan rifbeinunum; en ttu menn saui, sem hafa gengi dahrauni - a eru molar, sem uppalast ar - ar eru sauirnir eins og tveggja vetra strri en strstu vetrungsklfar haustnttum bygginni; hann sagi mr a hann maur, rlfur ht hann, g ekkti hann suur Grindavk, hann hafi veri dahrauni rj r, rj mnui, rjr vikur og rj daga: a ykir afstyrmis aflaki tvvetur og varla gjra bli, skili hann ekki hlfvttinni tvo mrvana, en surnar af eim eru gildasta verhnd og ar yfir sri, sonar, hangnar og beinharar ofan r eldhsi, og svo brfeitar, a a makast af eim hnfurinn kldum eins og af gum, hlfkstum bakhkalli - j, ekki m g hugsa til hkallsins, a er einhver hinn gtasti, gmstasti, ljffengasti og kjarnbezti tmatur, vel orinn og ngu gamall.

N gaf Bjarni nokkra mlhvld; segir vinnumaur:

getur , Bjarni minn, sagt okkur eitthva fr dahrauni, fyrst talair vi mann, sem hafi veri ar meira en rj r.

Hann var ar rj r, rj mnui, rjr vikur og rj daga, tt a taka rtt eftir! - j, margt hef g heyrt um dahraun, ar eru tta strar sveitir og i ribbungar, sem ar ba, lta eir ekki allt fyrir brjsti brenna, enda eru a piltar, sem hafa eitthva kgglum, sem ekki er a fura, a lifa jafnkjarngri fu; en ekki hef g tma til a segja r fr llu, sem g hef heyrt aan, og engan veit g fleiri sgur aan kunna en mig og uri gmlu, sem n er niurseta Hl - g skal einhvern tma lta hana segja mr seinna sguna, sem hn sagi mr einu sinni r dahrauni; - en n fer g snemma sta morgun, og v tla g me leyfi eirra, sem me eiga, a snara mr hr t af, anga til fari er a skammta kvld, og talau n ekki meira vi mig, drengur!

A v bnu lagi Bjarni sig endilangan aftur bak rmi, en me v maurinn var kaflega langur, svo a vst var, hvort hann hefi geta legi allur rminu n ess a svnbeygjast, og a anna, a hann nennti ekki a leysa sk sna, lt hann fturna liggja fram lofti. Sofnai hann skjtt og hraut kaflega. Svaf Bjarni svo, ar til komi var a httatma, var hann vakinn og vsa til gestaherbergis ess, er var undir bastofulofti og tla var fyrir hina ri gesti. herberginu voru tv rm, sitt fyrir hvorri hli, en fyrir gafli st bor eitt allmiki og neglt niur glfi og sn kista hvorum megin vi a til a sitja . Var svo til tlazt, a gestir eir allir, er voru komnir a Sta og vr hfum ur um geti, skyldu taka kvldver herbergi essu og sofa ar um nttina, og ttu snir tveir a vera hvorri hvlu. eir fegar, Grmur og Egill, og Sigurur voru fyrir ar herberginu, egar Bjarni kom, og hfu eir teki sr sti kistunum, en Bjarni settist kistil, sem st hj rum rmgafli, og tku eir allir a ra um mislegt, sem tti mestum tindum sta ar hrainu. Lei n ekki lngu, ur matur var bor borinn. a var saltkjtsspa, og voru borin ft tv allmikil. Anna fati var trfat, afar strt og snu meira en hitt, er var af tini. Setti grikona sitt fati hvorum megin bori og lagi nautshyrninga tvo hj hvoru fatinu. Spnirnir voru afar miklir og allvel gjrir og hfaletur skori skftin. San bar grikona fram leirskl eina mikla og setti mitt bori, tti s matur, er ar var , a vera til vara, ef rot bri a hndum annarri hvorri sklinni. Var svo til tlazt, a snir tveir gestanna skyldu vera um hvort fati. En egar framreislunni var loki, vsai grikona gestum til stis, og ttu eir Bjarni og Grmur a bora r trfatinu, en Egill og Sigurur r hinu; spuri grikona flaga, hvort eir ekki hefu sr hnfa, v ekki voru borfri nnur fram lg en spnirnir, og jttu eir v allir. San settust eir til bors, eftir v sem eim var til vsa. Gjrist ftt til tinda hj eim Siguri og Agli; en me eim Grmi og Bjarna var a ttt, a egar eir eru niur setztir, rfur Bjarni nautshyrning einn annarri hendi, krossar sig skyndingu og myndar sig egar til a hafa r bori. Grmur lagi hendurnar kross brjsti og bjst til a lesa borslminn, en er hann ltur tilri Bjarna, getur hann ekki gjrt a sr a varpa orum hann, veltir n vngum og segir:

Ertu ekki vanur, Bjarni sll, a metaka fu na me akkargjr?

Ekki er g vanur, sagi Bjarni, a lesa borslm, g lepji spusopa, en signa mig er g vanur, a er fljtgjrt, en bn ig, Grmnr minn, ba skal g mean, svo a vi gngum jafnsnemma a verkinu.

Grmur lt sr a a gri kenningu vera, leggur aftur hendurnar kross og les eitthva hlji, og er v var loki, krossar hann sig brjsti og tekur san hornspninn, ann er ar l hj honum, hnd sr og segir um lei:

Svo far og et itt brau me glei, og drekk itt vn me gu gei, segir predikarinn.

Hva varst a tala um predikunina dag, Grmur bndi? segir Bjarni, hn var allg fyrir , sem hefu geta muna hana.

g var ekki a tala um runa dag, sagi Grmur og velti vngum og brosti kamp, heldur um predikara Salomonis.

J, j, varst a minnast Salomon, j, a var maur sinni t, og geysilegur fjrmaur hefur a veri, v a hef g sannfrtt, a hann tti 900 konur og rj sund frillur; en maurinn hefur tt rlega gott og var heldur ekki blsnauur, og tti honum gaman a drottningunni fr Arabu, egar hn heimstti hann; me henni tti hann tvo tvbura, mestu rekmenni, og af rum eirra var lfar sterki kominn.

mean Bjarni lt essa dlu ganga, var hann ekki ijulaus; ruddist hann fast um sklinni me hornspni snum og veiddi upp hvern bitann eftir annan, og hurfu eir svipstundu, en ekki sinnti Bjarni spunni. Tku brtt a ynnast fylkingar kjtbitanna fatinu, v svo drengilega framgngu veitti hann, a ekki mtti vi standa. Grmur hafi fyrst lagt a spunni og fr a llu stillt og ekki slega, en er hann sr, a slkt agjraleysi mundi ekki hlta, rist hann a einum kjtbita, og var a hnta mikil og torstt, og var honum ekki greitt a sigrast henni, svo mean hafi Bjarni s r fyrir 3 ea 4 rifjabitum og talai jafnframt, og snr hann n allt einu runni fr Salomon kngi til Grms mehjlpara og segir:

En Grmur sll, verur a sj svo fyrir, a hafir inn skerf af matnum, v n b g ekki, g er fljtur a taka funa, mean hn er til, en spuna er g vanur a stra eftir.

Grmi hafi ekki tt afarir Bjarna me llu gar, hann fyrstu lti kyrrt um, en er Bjarni hfst mls , virist honum, a hann yri a svara; sleppir hann um stund hntunni fr munni sr og segir san:

g fer a llu sem hgast, Bjarni sll, g hef jafnan haft fyrir augum a, sem hinn vsi Srak segir: Vertu ekki sejanlegur af ljfmeti, og rstu ekki grugur til funnar.

a hefur veri seinltismaur, essi Srak, sem segir fr, v a hef g stareynt, a eir, sem eru i lengi a ta, eru ungir og daufir og slinnalegir, egar eir eiga a vinna, og svo hugsa g essi Srak hafi veri, sem talar um, hvaa mannskepna var a?

Talau virulega um drottins tvalda, Bjarni gur, sagi Grmur.

g tala virulega um manninn fyrir a, g kalli hann skepnu, v allir menn eru skepnur, og g haldi hann hafi veri seinltur; en varla mun hann hafa veri meiri vitmaur en Grettir heitinn smundsson, og vildi hann hafa mat sinn Reykhlum, en engar refjar, sem von var, v maurinn var kaflega str og eftir v hraustur, eins og sst af Grettistkunum Mifjararhlsi og var; tli Srak hefi geta sett pilta hlir fangi snu, sem ar standa? - a var miki, hva s maur orkai, enda hefur sannfrur maur og sannorur sagt mr, a Grettir hafi veri rjr lnir danskar og rj kvartil um herarnar.

S einfaldi trir llu, en hygginn maur athugar sinn gang, segir Salomon; hver hefur sagt r a, Bjarni sll, a Grettir hafi veri rjr lnir danskar um herarnar og rj kvartil? g held a hafi einhver sagt r a, sem hefur gaman af v a glettast vi ig og gabba og skrkva a r, af v ert sagur nokku trgjarn, sonur sll, sagi Grmur og velti vngum.

Hugsar , Grmur gur, a telja mr tr um, a a s lygi, sem sannorir menn hafa sagt mr um Gretti smundsson, a hann vri rjr lnir og rj kvartil um herarnar, og betur tri g v en num orum; hefur aldrei maur veri og getur ekki mynda r, a til hafi veri meiri maur en .

a var n ekki a fura, Grmi tti essi or heldur vifelldin; hann leggur spninn fr sr bori og segir:

Hvar fyrir upphefur sig s en arma jr og aska?

essum svifum grpur Bjarni tveim hndum fati hi mikla og setur barminn munn sr og svolgrar tveimur teygum a, sem eftir var v af spu, kastar v san fr sr bori, stendur upp og er allreiur, en Grmur er kominn fram glf og segir:

Rttvs maur etur, svo hann sest, en kviur guhrddra hefur aldrei ngju.

Bjarni er og kominn fram glfi, og er vi sjlft bi, a hann muni ganga a Grmi, en v bili hleypur Sigurur og Egill milli eirra, svo eir n ekki saman; hafi og hvai nokkur heyrzt upp loft, og kom prestur vrmu spori ofan og vill vita, hva hafi skorizt, en er eir sj prest, sefast eir nokku, en ekki skorti heitingar og frjunaryri af beggja hlfu, en svo lkur, a eir sefast, og setur hann gri milli eirra, mean eir eru ar stanum. Er Gurn rskona komin herbergi og rir um, a ml s til hvlu a ganga, segir hn a me, a svo hafi veri til tlazt, a eir Bjarni og Grmur skyldu vera hvlunautar, en Egill og Sigurur lgi saman hinu rminu; en Grmur aftekur a me llu a eir Bjarni sofi saman, og kvest heldur egar brott fara, og vildi hann ekkert samneyti hafa vi Filisteann; var svo a lyktum, a eir fegar Egill og Grmur svfu saman, en Bjarni og Sigurur lgu ru rmi. Voru eir Bjarni og Grmur sttir a kalla, en skorti ekki heitingar, ef eir fyndust gu tmi; gjri Grmur helzt r fyrir a kalla eld af himni og steypa honum yfir Bjarna; en Bjarna tti rlegast a f xina Grimmuggi og kljfa Grm herar niur. Svfu eir n allir af um nttina, en um morguninn snemma fr Bjarni sta, sem hann hafi tla, og var lengi kalt me eim Grmi og Bjarna eftir etta, sem sar mun sagt vera.


14. kafli

Sigrn fer heim a Hl - Kvonbna umleitan Egils

Mnudaginn rija sumri kom Sigrn aftur heim a Hl, og var henni ar allvel fagna. rds hsfreyja var hin ktasta um daginn og lk alls oddi og kyssti fstru sna og klappai henni allri utan og skoai hana krk og kring, eins og hn hefi ekki s hana mrg r. a, sem eftir var dagsins, og svo hinn nsta dag hafi hsfreyja ng a gjra a spyrja Sigrnu frtta og segja henni aftur au tindi, er gjrzt hfu ar heimilinu, san hn fr. Branda hafi bori rtt fyrir pskana og komizt 18 merkur; hn hafi tt kvguklf ofur flegan, svarthfttan, ldungis eins litinn og hn Gullbr heitin amma hennar. rds hafi ekki tmt a lta skera hann, af v hann vri af v kyni, og tlai hn a nafna Sigrnu kvguna og vita, hva hn yri farsl. Skjalda vri orin nrri v urr, en Ljmalind hreytti enn a vonum. Lti hefi ori r innivinnunni, eftir a hn fr; a hefi ori i skar fyrir skildi, egar hennar hefi misst vi fr spunanum. Vel hafi rakizt hnyklakippan, sem Sigrn spann vikuna, ur en hn fr, og betur en r hfu gizka . r ljsblu bandviunum, sem hn hefi tt, hefi hn og Sigrur prjna nrpeysu fyrir Sigur, hefi a ekki duga, og hefi hn v ori a prjna gru framan vi ermarnar. Sigrn hafi og ri margt a segja fstru sinni fr af hgum snum, mean hn hafi dvali prestsetrinu; sndi hn henni eitt og anna, er hn hafi hannyra ar, og lt hsfreyja vel yfir, og tti henni Sigrn framafr anga fari hafa. En tt margt bri gma millum eirra fstra, gat ekki Sigrn neitt um samdrtt ann ea kunningsskap, sem veri hafi millum eirra rarins og hennar, enda var s orrmur, sem lagzt hafi ar stanum um a efni, ekki kominn svo langt, a hsfreyja hefi heyrt nokku hop v.

Laugardaginn nsta eftir, a Sigrn var aftur heim komin a Hl, var skildagi Egils Grmssonar. Lt fair hans Grmur ferja hann anga og fylgdi honum sjlfur vistina og var ar um nttina, en daginn eftir bjst hann til heimferar; hafi hann ur fali eim Hlarhjnum hann hendur me mrgum fgrum orum. Skildust eir fegar me miklum krleikum fyrir utan tn, ar lagi Grmur hendur yfir son sinn og blessai hann og ba, a fyrirtlun hans hefi gfusamlegan framgang og farsllega endalykt - og tla g, segir hann, sonur gur, a skilnai a kveja ig me essum orum Salomonis: Son minn, hl aga fur ns, og yfirgef ekki bo innar mur. - Eftir a skildu eir fegar.

Egill var einn vinnumanna heima Hl um vori. Arir hskarlar Sigurar voru vi sjrra; starfai Egill me bnda a hsagjrum og vallarvinnu og rum heimilisnnum, og var hann bnda allfylgisamur. En ekki hafi hann veri langa hr Hl, ur hsfreyja og grikonur ttust taka eftir v, a Agli tti krast jafnan a vera ar, sem Sigrn var, og kringum hana. vallt, er Sigrn fr til tivinnu tni, vildi hann ekki vera annars staar a verkinu en sem nst Sigrnu, og ef fri gafst , gtti hann svo til, a au sem oftast yru tv saman t af fyrir sig; beiddi Sigrn hann a vkja hendi ea fti fyrir sig til einhvers, var hann jafnan eins og hjlum, en stigramur og sporlatur tti hann hinum rum vinnukonum. egar hann hafi lti a starfa og var heima vi binn, mtti svo a ori kvea, a hann nlega elti Sigrnu t og inn. Vri Sigrn inni vi, sat hn jafnan inni hsi hj fstru sinni rmi snu og saumai ea spann, var fleiri mnnum ekki tla ar sti dgum en eim hjnum og henni. Egill tti rm fram bastofulofti, en sti svo , a hann hefi ekki tivinnu, sat hann sjaldan sti snu, tk hann upp v fyrstu, a hann gjri sr upp ms erindi til eirra hjna inn hsi og sat ar, mean hann aflauk erindum snum, og smtt og smtt tk hann a venja anga komur snar, ekki hefi hann erindi reium hndum, og var etta brum a vana, a hverja stund, sem hann ekki urfti a sinna tiverkum, tr hann sr inn herbergi eirra hjna og sat ar lngum, valdi hann sr jafnan sti pallkistli einum, er st vi rmstokk Sigrnar, og krosslagi fturna fram lofti. hverjum sunnudagsmorgni, er hann var kominn ftur, fltti hann sr jafnan a kemba sr, vo sig og rsta allan fr hvirfli til ilja; skrddist hann bezta spariskra snum, a var mussa silfurhneppt, sortulitu, og fllu barmarnir mjg t ba vegu, en vasar hvorutveggju hli; framan ermunum voru uppslg ljsbl; mussan ni vel ofan fyrir mjamir og stigli bum megin; standkragi var mussumi Egils, og var hann eins litur og uppslgin. voru svartar stuttbuxur og sokkar svartir og rsabnd um hnsbtum. er Egill hafi skoa sig vandlega og svo um bizt sem honum lkai, var hann vanur a ganga til herbergis eirra hjna, bau eim gan dag og settist san niur hj rmi Sigrnar og sat ar og masai eitt og anna, mean Sigrn var uppi, horfi hana, mean hn greiddi hr sitt, og tk eftir llu sem vendilegast. Allhvumleiar ttu Sigrnu komur Egils anga og setur hans, en ori ekki um a ra; var a hvorttveggja, a henni tti maurinn hvorki fagur litum ea heldur virur hans skemmtilegar. Fr svo fram um hr, a Egill hlt fram uppteknum htti um komur snar, og lkai Sigrnu v lakar sem lengur var, svarai honum jafnan hgvrlega, er hann rddi vi hana. Ekki lkai rdsi heldur vel httalag Egils, tti henni Egill helzt til framur, en fann ekki a a sinni, og ekki hafi hn neinn grun um, hva undir bj af hans hlfu; gat hn ess helzt, a ar sem Egill var ar nkominn og ltt kunnugur, mundi hann enn ekki samast heimilisflki og hefi v helzt afreying og yndi af v a ahyllast hsbndur sna og Sigrnu, enda hefi hann ar til veri foreldra hsum. Sigrn s betur, hvar fiskur l undir steini, og vildi hn fyrir hvern mun venja Egil af komum snum ar hsi og aulsetum; hugsar hn n upp a r, a jafnan, er hn var komin ftur hvern morgun, tekur hn kistil ann, er Egill var vanur a sitja , og setur hann upp rmi til fta; eru Agli n au sund loku a sitja kistlinum; sr hann , a eitthva verur til brags a taka, og sezt hann n jafnan rmbrkina hj Sigrnu, og ykir henni n snu verr en ur, og frir hn n aftur kistilinn sama sta nsta morgun, enda sezt Egill ar.

egar Egill hafi veri nr v fjrar vikur Hl, hittast eir fegar Grmur og Egill eitthvert skipti; spyr Grmur Egil, hvernig hann uni hag snum ar Hl. Egill segir sem var, a hann er ar allvel haldinn og a au hjn su vel til hans. essu nst innir Grmur eftir um kvonbnirnar og hvort honum s jafnt hugleiki sem ur um rahaginn, og segir Egill, a honum er a n llu hugfastara en ur og ltist sr v betur Sigrnu sem hann kynnist henni betur.

Hefuru , sonur, bori a ml upp fyrir meyjunni? segir Grmur.

Ekki enn n, segir Egill, er a bi, a g hef sjaldan fengi fri a mla vi hana einrmi, en ber hitt heldur til, a hvert skipti, er vi hfum veri tv saman og g hef tla a rast a nefna a vi hana, hvort hn vildi eiga mig, hefur mr aldrei dotti hug, hva g tti a segja ea hvernig g skyldi hefja mls v, og v meira sem g hef hr um hugsa, v meira vefst a fyrir mr, hvernig g skal til haga um bnori, v a bgglast fyrir mr, babbi, hverju g a byrja, sagi Egill.

a sannast r, drengur minn, sagi Grmur og velti vngum, sem Srak segir: Fvss manns hjarta er lka sem einn pottur, s e lekur og kann engum lrdmi a halda. Svo hlt g, sonur sll, ig uppfrddan vera gari fur ns, a yrftir eigi a vera vandrum me a haga svo tungu inni, a a gti r til aunu ori; en svo gjrast n eir hinir ungu menn, yur ykir allt frt, en kunni ekki r til neins, ef herir.

r hafi n aldrei sagt mr, fair minn, svarai Egill, hvernig g, ha, tti a fara a, ef g beiddi mr stlku, ea hva, ha? - En hvernig frst fyrst a, fair minn, egar beiddir hennar mur minnar, ha?

a man g ekki, drengur minn, a atvikaist ruvsi, a g fri mur na hs fur mns, mlti Grmur og velti vngum.

Viltu ekki segja mr, fair minn, hvernig g a byrja, ea vilt ekki nefna a fyrir mig vi hana? segir Egill.

Ekki mun g a gjra, sagi Grmur, a fara fund Sigrnar, en tlka skal g ml itt vi fstru hennar rdsi, egar hefur komizt eftir vilja Sigrnar sjlfrar; en n, fyrst hefur mig ar til kvaddan a segja r, hvernig skalt bera fram ml itt vi meyjuna, mun g r a a vsu segja: Still svo til, a i su tv saman; gakk svona, eins og g gjri - Grmur spennti greipum saman brjstinu og velti vngum - gakktu stillilega og alvarlega framan a meyjunni, tak hnd hennar, og ml san me alvrugefni: hefur fanga mitt hjarta, mn systir, me nu auga (Lofkvi Salomons, 3. kaptula, sagi Grmur lgt), halla r san a meyjunni, sem vildir kyssa hana, og seg: Hunangsseimur drpur af num vrum, mn systir, hunang og mjlk er undir inni tungu, og ilmur inna kla er Lbanons ilmur. Munt fljtt vera ess skynja, hvort hugur meyjarinnar hneigist til n eur ekki. Hugfest essi or, sonur minn, og lt mig san vita, hverju fram fer, mun g og brtt koma a Hl og fullgjra etta ml vi au hjn.

Egill akkai fur snum tillgur snar gar, og er Grmur hefur nokkrum sinnum haft fyrir syni snum enna formla og Egill hyggur sig fullnuma orinn, snr hann aftur heim til Hlar og hyggur n vel til sns mls. Lei n svo enn nokkra hr, a ekki rst Egill a flytja bnori; ber tvennt til ess, a fyrst, a sjaldan ber svo undir, a hann fengi fri a hitta Sigrnu eina, v Egill hldi venju sinni um a a snaga inn svefnherbergi eirra hjna og sitja ar, egar hann ekki stti utanbjarstrfum, voru jafnan fleiri menn vistaddir; og a anna, a honum tti miklu vara, a hann gti flutt erindi sitt me svo mikilli stilli, kunnttu og kurteisi, er svo mikilvgu mli smdi; var hann helzt hyggjufullur um a, a sr mundi nokkru skjtlast a bera fram au ummli, sem fair hans hafi fyrir hann lagt og boi honum vi a hafa, er hann fyrsta skipti birti Sigrnu vilja sinn.

a var einn dag um essar mundir, a Egill tti a starfa nokku a moldarverkum, a var a hlaa fjrhsvegg einn, er rifinn hafi veri um vori; var hann egar binn a leggja undirstur og hlaa eitt ea tv hnausalg ofan; l verkefni a, er hafa urfti til vegggjrarinnar, ar hj vegghliinni utanverri, var a bi rof og kvahnaus nstunginn og gartorf gamalt, er hann hafi til a binda vegginn me; ar st og moldarhrga allmikil, og bar Egill aan moldina trogi, jafnum og hann hl og moldai vegginn. Egill gekk fast a verkinu milli og nr v hamaist, en er hann hafi gjrt skorpu hara, hvldist hann aftur langa hr, settist vegginn, brndi lj sinn, sat og hugsai og var allhyggjufullur. enna dag var hsfreyju gengi til fjrhsa, tlai hn a lta ar eftir sauatashlum nokkrum, er nlega voru saman bornir af tni, og gta a, hvort grikonur hefu rifalega vi skilizt. Fjrhsin stu rj saman og hvert vi hliina ru, var Egill a verki vi a hsi, sem first var bnum, en tahlaarnir stu undir hli ess hssins, er a bnum vissi, og mtti ekki sj aan anga, sem Egill var, gengi vri fr b til hsanna, v fjrhsin, au sem uppi voru, bru af. rds hsfreyja gekk til tahraukanna og svipaist ar um, en heyrir hn mannaml fyrir utan hsin, ar sem Egill var; hugsar hn, a einhver utanbjarmaur s kominn, v ekki vissi hn von neinna annarra manna hj Agli, og vill hn skyggnast eftir, hver a s; gengur hn t me hsgflunum; en er hn kemur a v veggjarhorni, sem nst var v enu rifna hsinu, sr hn, a Egill er ar einn manna; ykir henni atferli hans nokku kynlegt. Egill sneri baki a henni og verur ekki var vi hana, nemur hn n staar vi hshorni og forvitnast um, hva Egill ahafist. Sr hn , a Egill stendur ar hj moldarhrgunni; hefur hann teki reku eina mikla, er ar var hj honum, og sett hana niur moldarbinginn ann htt, a tindinum var stungi ofan moldina, en skkarnar vissu upp. Egill st berhfaur fyrir framan rekuna og mlir san fyrir munni sr:

N mynda g mr, a etta s hn og a vi sum tv ein, hva gjri g , ha? - g geng ldungis hrddur, eins og hann fair minn gekk, til hennar, grp um hndina henni og segi: hefur fanga mitt hjarta, mn systir - j, n fipast mr - me nu auga, Lofkvi Salomonis, 3. kaptula - svona var a. San segi g: Hunangsseimur drpur af num vrum, mn systir, og ilmur kla inna er Lbanons ilmur - og n myndai Egill sig til, sem hann vildi fama meyjuna, og sl t bum hndum utan um rekuna, sem hann tlai a fama hana a sr, en rekan st ekki vel fst moldinni, og hraut hn t af vi tilri, og lenti vari framan hkunni Agli, svo hann greip til hkunnar og blvai um lei. rds gat ekki stillt sig um a hlja ekki upp r, en kreisti niur sr hlturinn me hsta, en gekk san fram undan hshorninu til Egils og ltur sem hn hafi einkis ori skynja og segir:

g ski ekki rtt vel a r, Egill minn, hefuru meitt ig?

nei, hsmir g, sagi Egill, g sl vart rekutindinum framan mig og hruflai mig hrna hkunni, a er ekkert.

a fr betur, sagi rds, komdu samt heim, tli a s ekki betra a leggja eitthva vi a?

ess arf ekki, sagi Egill og tk hnaus mikinn og gekk til tftarinnar og fr a hlaa. rds gekk heim.

Ekki sagi rds rum mnnum fr nema Sigrnu fstru sinni; henni segir hn, hvers hn hafi vs ori, og svo, hver ummli Egill hafi haft, er hann st frammi fyrir rekunni, s Egill essi afkralegur mjg, er hann sti svona t vavangi og talai vi sjlfan sig; hfu r fstrur etta skimpingi sn milli og hentu mest gaman a v, sem Egill las yfir rekunni; segja r, a Egill tli ngu snemma a fa sig eirri rtt a bija sr stlku og bera a ml flysjungslega upp; ekki ltu r fstrur samt neinn heyra flimtan essa, og vildi rds fyrir hvern mun ekki, a Egill vri hafur a skopi ar b, en a vissi hn mundi vera, ef saga essi kmist loft.

Lur n nokkur tmi, a ekki vekur Egill til um bnori vi Sigrnu, en eftir v ttist hn taka, a a var ekki einleiki, hversu fylgisamur hann var henni, hvort sem hn var ti ea inni; en ekki gat hn um a vi rdsi fstru sna, hverja tlun hn hefi ar um.

a var um vori, a Siguri bnda hafi lengi veri vant tveggja geldinga, er sloppi hfu ullu og uru ekki rnir; fundust eir ekki, eirra vri leita, en einu sinni sem oftar hafi smali fari a leita geldinganna og fann dalverpi einu litlu Hlarhlsi, og hafi eirra ur leita veri um hlsinn, en jafnan gengizt yfir ; rekur smali sauina til Hlar og ltur inn kv eina ar tninu, gengur san til bjar og segir bnda fr, a geldingarnir su fundnir - og er n r, segir hann, a lta ekki sleppa aftur ullinni. Ekki voru arir menn vi binn en au Egill og Sigrn, og biur hann au a ganga til kvar og rja sauina. au Egill fara til kvar, og rir Sigrn sauina, en Egill stendur kvadyrum og heldur mean og stingur hfi milli fta sr. Sigrn kastar ullinni upp kvavegginn, jafnum og hn rir. Egill var hljur, mean verkinu st; en er au hafa rfuraka geldingana, sleppir Egill eim t r kvnni, en Sigrn safnar saman ullinni, eirri er l kvaveggnum, og ltur svuntu sna, og var henni eigi laus nema nnur hndin, er hn hlt svuntunni me hinni. Egill gengur til Sigrnar, tekur um hnd hennar og segir:

hefur fanga mitt hjarta, mn systir, me nu auga, segir - en stendur nokku honum.

Sigrnu dettur egar hug vintri Egils og rekunnar, var a rtt komi varir hennar a segja: segir Egill vi reku, en hn stillti sig og brosti vi framan Egil. Egill fkk njan dug og djrfung og heldur fram: Hunangsseimur drpur af num vrum, og ilmur kla inna er Lbanons ilmur - og sama vetfangi tlar Egill a leggja hendur snar um hls Sigrnu, en hn s egar tilri; verur henni a fyrir, a hn hrindir Agli fr sr me eirri hendinni, sem hn hafi lausa, og segir hljandi:

Hva etta flangs vi mig, Egill, og essi biblulestur, sem hefur? og hljp egar lei heim til bjarins.

Egill herir n upp hugann, hvetur spori og gengur svig vi hana og segir:

g hef lengi tla a tala vi ig, Sigrn mn.

J, j, sagi Sigrn.

Lzt r ekki mig, ha?

Svona, hvorttveggja og bi, sagi Sigrn.

Viltu ekki eiga mig, ha? sagi Egill.

nei, hri mitt, svarai Sigrn.

Fyrir hverju ? sagi Egill og blndi framan Sigrnu, eins og hann gti me engu mti skili v, a svo mtti vera.

Fyrir hverju? t Sigrn upp eftir honum - fyrir hverju, sem a er.

Hann fair minn tlar a nefna a vi hana fstru na, og hsbndinn hefur lofa honum v, og af v fr g hinga.

a er rtt, segir Sigrn, nefndu a vi au, en hugsau r a samt aldrei, hri mitt, a g eigi ig.

egar svo langt var komi talinu, voru au Sigrn komin a bastofuhorninu, og tk Sigrn sprett mikinn og hljp sem ftur toguu inn b og upp bastofuloft og var kafrj andliti. Af Agli er a a segja, a hann dundai um stund fyrir ofan b og var fyrstu harla glaur og nagai neglur; en san gekk hann burt og kom ekki bastofu fyrr en um httatma. Morguninn eftir reis hann snemma r rekkju og var heldur fltur ann dag, en er nokku fr lei, tk hann aftur kti sna. hugai hann ml sitt einrmi, og fannst honum n sem hann hefi ltt ungu bjargi fr brjsti snu, ar sem hann hafi opinbera Sigrnu huga sinn; raunar virtist honum sem svr Sigrnar hefu ekki veri sem hllegust, en hinn bginn gyllti hann a fyrir sr, a ekki vri me essu ll von ti, hefi hann og heyrt ess geti, a oft yri a kvonbnum, a stlkur tki hva mest af fyrstu, en yri sar leiitamari, enda flli ekki eik vi fyrsta hgg, og yru menn a vera stugir bninni og reytanlegir; setti hann sr v framvegis a leggja meira kapp etta ml en a undanfrnu.

egar Sigrn kom bastofu eftir fundi eirra Egils, tk rds brtt eftir v, a fstra hennar var ekki me llu eins og hn tti a sr og a henni var nokkru brugi; innti hn Sigrnu eftir, hva til bri. Sigrn lt ftt yfir fyrstu; gekk rds fastara eftir, og kom svo, a Sigrn sagi henni alla atburi og virur eirra Egils svo og, hver svr hn hefi veitt v mli; fylgdi ar me, a Sigrn kvast hafa ri a af orum Egils, a hn hefi veri honum heitin, egar Egill vistaist a Hl. rds hlddi frsgu Sigrnar, en er hn htti mli snu, tekur rds svo til ora:

N hefur gjrt vel, fstra mn, a segja mr hi sannasta af virum ykkar Egils; skil g n eftir , hva undir hefur bi um a, er hann jafnan hefur vani komur snar hinga inn hsi og seti hr lngum. Svr n, fstra mn, ykja mr og hfileg veri hafa; lkar mr a bezt, er hefur me llu veitt honum afsvar. a er llum viskiptum bezt a vera hreinn og einlgur, en einkum rur v ess konar efnum a hafa hreinskilni, v bi er a byrgarhluti a draga nokkurn mann tlar me tvrum orum, og lka getur oft svo fari fyrir eim, sem tlar a gabba annan, a hann grefur grf, er hann sjlfur fellur. En a er r skjtast af a segja um minn vilja essu mli, a aldrei hefi s rahagur ori mr gefelldur, hefir honum una, og mundi s einn hlutur hafa skili vinttu okkar. Veit g a snnu ekkert rvant ea illt til Egils essa, en undarlega kemur mr a, ef honum kippir ekki kyn furfrnda sinna, hafa eir allir veri menn mjkmlir og miklir lofti, en msar sgur hafa fari af v, hversu eir hafa heilrir og vinfastir veri. En ar sem kvest hafa ri a af orum Egils, a a muni hafa veri gjrt a ri millum eirra Grms og Sigurar bnda mns, a Egill skyldi n f, kemur mr a kynlega fyrir, ef bndi minn hefur duli mig ess, og ver g a komast eftir v; en hefi g vita, a svo vri, skyldi Egill aldrei hafa komi hr til vistar a mnum vilja.

A essu bnu lttu r fstrur talinu, og ba rds Sigrnu a lta sem fsta menn vita vital eirra ea bnors umleitan Egils.


15. kafli

Fundi brf rarins

Skmmu eftir etta var a einn dag, a Finnur fr Sta kom a Hl; kvast hann vera sendur af presti b einn ar sveitinni, en komi ar vi um lei, og hefi hann skilabo til Sigrnar fr grikonu einni stanum og nefndi grikonuna, gjri hann bo fyrir Sigrnu og ba hana t ganga. Sigrn gekk til fundar vi Finn, og br hann henni einmli, en raunar var a erindi a Finnur kvast fyrir skmmu hafa fengi brf fr rarni vini snum, og hefi ar innan veri brf til Sigrnar, er rarinn hafi bei sig a koma til hennar. Fkk Finnur Sigrnu brfi, og akkar hn honum a, en felur brfi barmi snum og biur Finn san inn ganga og iggja greia; gjrir Finnur svo, og er honum veittur beini. Hefur Sigrn a ori vi fstru sna, a Sigrur orsteinsdttir vinnukona hefi gjrt sr bo um a lta sig f nokku af tvinna og lreftsrenninga, ar hn tti peysu enn tilsetta og tti ekkert fur undir ermarnar. Litlu sar fr Finnur, en egar Sigrn s sr fri , gekk hn r bastofu og t til fjrhsa, og er hn hafi vandlega njsna um, a ar var enginn maur nrstaddur, gekk hn inn eitthvert fjrhsi, braut upp brfi og las. Var Sigrn harla gl vi a sj, a rarinn mundi eftir henni, og svo r frttir, a hann yndi vel hag snum ar syra og mundi koma a finna hana, nr sem hann fengi fri . Sigrn mundi hafa stai ar hsinu og lesi brfi svo oft aftur og aftur, a hn hefi veri bin a lra a orrtt, hefi hn ekki veri hrdd um, a sn yri sakna r bnum, ef hn vri mjg lengi burtu. Hn braut brfi saman, stakk v barm sinn og krkti svo peysunni vandlega a sr og gekk heim til bjar; laumai hn san brfinu pallkistil sinn og vafi a ur innan hreint lreft; lei engi s dagur, a hn lsi ekki brf rarins, ef henni gafst ni til ess; stti hn jafnan lagi, er enginn var uppi vi; tk hn kistilinn og setti hn sr rmi snu, lauk honum upp og sneri honum annig, a loki og hjrurnar sneru fram, og lt loki hallast a enni sr og lt a annig skyggja , mean hn las brfi. Gjri hn etta til ess, a einhver kmi fljtlega upp ea inn herbergi, skyldi a ekki sjst, a hn hlt brfinu, og a hn gti skellt kistlinum aftur, svo fljtt sem urfa tti. Einu sinni sem oftar var a, a Sigrn var ein hsi, en fstra hennar var ofan gengin til bverka ea matreislu. Tk Sigrn kistil sinn a venju og tlar a skoa brf rarins. Bregur henni ekki alllti brn, er hn finnur hvergi brfi; leitar hn n hvervetna kistlinum og flettir sundur hverju knti, er honum var. essu nst leitar hn rminu og kringum a, en finnur ekki a heldur. ykir henni etta kynlegt mjg, ar e hana minnti fastlega, a hn hefi sast lti a ofan kistilinn; tekur hn n a r, a hn kveikir ljs og leitar hvervetna, er henni kemur til hugar; lsir hn umhverfis hsinu og rmi fstru sinnar og um lofti; san tekur hn a leita rmi snu og tekur hvert fat upp r rminu. Lokarspnir voru undir ftum rminu, og rtar hn eim vi og gtir vandlega a llu. essu bili kemur hsfreyja inn. Sl skein heii, og bar geisla um allt hsi; verur rdsi starsnt fstru sna og ykir kynlegt atferli hennar, er hn lsir me logandi ljsi um hbjartan dag og hefur egar bylt llum sngurftum r rmi snu, og virist henni Sigrn mjg hyggjufull um leitina - og hefur glata nokkru, Sigrn mn, segir hn, er r ykir svo mikils um vert?

Sigrnu verur a fyrir, a hn segir, a hn hafi misst nl eina sma, er hn hafi miklar mtur og prestskonan Sta hafi gefi sr, segir slka ekki vera til hverju nlhsi.

furar mig ekki, segir rds, hafir ljs leitinni, en seint hygg g r muni skjast a kanna alla hefilspni, er eru rminu, eftir einni saumnl.

Sigrn kva a satt vera og tekur aftur a koma fyrir rmftum snum, er hn mjg sorgbitin, svo a varla mtti hn halda trum; gengur hn n ofan til a slkkva ljsi og bera ofan lampann, en hitt var heldur, a hn vildi ekki, a fstra hennar si, a hn trfelldi. En er Sigrn var ofan gengin verur rdsi liti til rms fstru sinnar; sr hn , a hj gaflbrkinni efri var rifa nokkur, og s ar sendibrf eitt. rds tekur brfi og ltur utan , sr hn , a brfinu er kveja og a a er til Sigrnar orsteinsdttur Hl, og var kvejan ritu fagurlega. rds lkur brfinu upp skyndi og vill gta a, fr hverjum a s, og ltur hn nafni undir brfinu og les tvr sustu lnurnar og sr, a a er vsa, og er hn annig:

Hva, sem rlg tla mr,
eikin frnings tna,
vi langa ann g r,
yndislega Rna.

rds braut saman brfi aftur, og stst a , a Sigrn kom upp um loftsskarirnar og rds br brfinu undir svuntu sna og lddi v ofan pilsvasa sinn. rds er hin ktasta og ltur sem ekkert hefi til bori; Sigrn var og allgl a sj, en fann rds a brtt, a ekki var kti hennar eins innileg og hn tti vanda til, og fkkst rds ekki um a. Lur n svo fram eftir deginum, og er lur undir ann tma, a menn eru vanir a taka dagver, gengur rds fram; ar var stofuhs lti fram bnum, var a haft fyrir presta og heldri menn, er komu a Hl, og bor eitt ekki allmiki og eitt rm. anga gengur rds og lokar dyrum eftir sr og tekur r lykil. Tekur hn n brf rarins r vasa snum og les, var etta brfi:

B...., hinn 30. Ma 17..

stkra unnusta!

g tla n hr eftir, Sigrn mn g, a nefna ig essu nafni, egar g skrifa r, v g veit a fyrir vst, a megi g ekki kalla ig svo, elskan mn, eignast g aldrei neina unnustu. A snnu er a satt, a g ekki hef bei , sem me eiga um ig, og hef v ekki rtt til opinberlega a kalla ig unnustu mna, en engu a sur ertu a samt raun og veru, og sjlfur finn g a v betur sem g er r fjarlgari. San vi skildum, sakna g n hverri stundu og ri ig eins og blindur maur birtuna ea einhver sjvarhska rir strndina og landi, ar sem hann lfs von; og stendur ruvsi fyrir mr en eim, g hef vissuna fyrir mr, sem mr er fyrir llu og tti a vera huggun mn tleginni. g veit, a elskar mig eins heitt og nokkurri stlku er unnt. egar vi vorum saman, gafst mr hnd na og hjarta. Kossinn, sem kysstir mig a skilnai me trin augunum, vottai a, a hvorki vilt n getur teki gjf aftur. ! vertu blessu fyrir hana, svo lengi sem lifir! ... , g vildi, a g vri n kominn til n, svo g gti sagt r sund sinnum fleira en g get skrifa og tala vi hana fstru na, sem er r svo g og trygg eins og hn vri mir n; g skyldi segja henni fr, hvernig sti fyrir okkur, og bija hana a leggja blessun sna yfir okkur, bija hana a fyrirgefa okkur a, a vi hfum ekki sagt henni fr v, sem okkur brjsti br, og sannarlega irast g n ess, a g fann hana ekki og vera a fara bak vi hana, og ess vona g veri ekki langt a ba, v r a segja, elskan mn, hefur sslumaurinn, sem g er hj, heiti mr v, a g skuli f a fara haust a finna kunningja mna, undir eins og hann geti misst mig; g er a hlakka til ess, og mig er lngu fari a dreyma fyrir v hverri nttu, hva yndislegt a verur a finna ig og hana systur mna, enda eru allir upp taldir, sem g hlakka til a finna, nema hn fstra n, en g ekki hana v miur svo lti, og samt viri g hana og elska huga mnum, af v g veit, hva hn hefur veri r g og stleg. g vona hafir fengi fr mr brfmia me Finni, g skammast mn fyrir, hva hann var stuttur og ntur. Finnur lofai mr a koma honum til n, svo lti bri , og g veit, a hann hefur reynzt mr trr. Af mnum hgum hr syra er allt gott a frtta, allir eru hr gir og gilegir vi mig og sslumaurinn beztur, og reyni g til a koma mr vi hann; g heyri suma kalla hann haran og strbokkalegan, en ekki hef g af v a segja enn. Vi erum n nlega komnir heim r fer, og svo rum vi n brum til alingis, verum vi rr me honum og fjri sonur hans, sem ekki hefur fyrr rii til alingis. Vi eigum a hafa 12 ea 14 hesta, og er einum tla a vera hestasveini; g a skrifa a, sem hann arf, en hinn riji er jnustusveinn eirra feganna, og hann vandasamasta embtti af okkur llum; hann a standa berhfaur hj hesti sslumanns, er hann stgur bak, og halda stai; hann dregur af honum stgvlin kvldin og strkur au morgnana og brtur fyrir hann sokkana, ber bor fyrir hann og veitir honum alla jnustu. Gott hygg g til essarar ferar. alingi koma ll strmenni landsins og margir uppvaxandi menn og hfingjaefni og sklabrur mnir, ykir mr ar ekkert skorta til fagnaar nema a eitt, a ekki hef g von um a sj ig ar, enda er n mjg farinn a leggjast niur s siur, sem alltur var dgum forfera vorra, a konur og gjafvaxta meyjar ri til ings me frndum snum og pri svo samkvmi. Margt skyldi g rita r a gamni mnu og segja r fr sium og heimilishttum hr syra, ef g hefi tma til, en n ver g a flta mr a enda miann, svo g ni lestamanninn, sem a bera hann leiis, og ver g v a bija ig a fyrirgefa, hva hann er endasleppur. g hef bei Finn a taka vi seli fr r, elskan mn, v g vona, a sendir mr einhvern tma lnu; a arf ekki a vera langt, fein or fr r eru ng til a hugga mig og rta af mr lundina. Loksins kve g ig hr me einni bgu....

rds las brf rarins me athygli, en san braut hn a saman og stakk v aftur vasa sinn; sat hn ar nokkra hr og hugai ml etta. Brf etta var svo ljst ora, a rds gekk r llum skugga um a, hvernig llu sti, og ekki datt henni heldur anna hug en a, sem var, um a, fr hverjum brf etta vri; vissi hn og, a Sigrn ekki hafi haft kynni af rum manni me v nafni en rarni prestsmgi; hugsar hn n helzt um a, hvern upp skuli taka, a leggja brfi sama sta, ar sem hn hafi fundi a og lta sem hn hefi einkis skynja ori og ba svo ess, a Sigrn segi henni fr um einkaml eirra rarins. En er hn hugai a ml betur, virtist henni a ekki r, gti vel svo fari, a brfi flktist og kmi hendur fleiri manna, en a vildi hn fyrir hvern mun ekki yri; rur hn a af, a hn kallar Sigrnu fram stofu, og er Sigrn er ar komin, lsir hn stofunni og tekur svo til mls:

g held, fstra mn, a g hafi ori svo heppin a finna fyrir ig ltilri, sem varst a leita a morgun - san tekur hn brf rarins upp r vasa snum og rttir a Sigrnu - ea var etta raunar ekki a, sem varst a leita a, segir mr nokku anna? En a fr betur, a g var heldur til a finna a en einhver annar.

rds tlai a segja eitthva meira, en fkk ekki rrm til ess, v Sigrnu var a fyrir, a hn hleypur um hlsinn fstru sinni kjkrandi:

, fyrirgefi r mr, segir hn, fstra mn g!

Hva , Sigrn mn? g var ekki farin a vta ig fyrir neitt, segir rds.

, g veit a, fstra mn, ert rei vi mig, g tti a segja r fr v, en g kom mr ekki a v, sagi Sigrn grtandi og kyssti fstru sna.

nei, elskan mn, g er r ekki rei fyrir a; vertu ekki a vola t af essu, g vil ekki sj a; g get mynda mr a og virt a til vorkunnar fyrir r, a frir ekki a segja mr fr essu meinleysi, sem komi hefur veri millum ykkar rarins, mean i voru saman, og fyrst a var ekki lengra komi en svona; en a getur veri, a mr hefi tt a lakara, hefi g heyrt a utan a mr, a vrir farin a leggja lag itt vi einhvern strkinn, sem ekkert meinti me v; en mr ykir lklegt, og g tla a geta ess til, mean g reyni ekki anna, a hann s ekki af ess httar mnnum, sem lzt vel eina dag og ara morgun, enda ltur svo t sem hann hafi einhverja trygg sr, v annars hefi hann ekki gefi um a hafa kunningsskap vi ig, eftir a hann var kominn svo langt burtu; eir eru vanir, flagararnir, a sna, hverjir eir eru, egar eir komast fr augunum eim, sem eir hafa glingra hva mest framan , mean eir voru nlgt eim, enda mun brtt raun vera um a, hvort nokkur ra er honum ea ekki. En ekki li g r a, svo hafi fari, a r hafi ori meinlaust vi hann, v bi er a, a maurinn er allsjlegur, og svo mundi margur mla a, a hlytir ekki af verri endanum um gjafori, ef slkur maur tti ig; enda mun r ekki betri rkosta von, munaarleysingjanum, sem engan tt a; en hitt vil g n vita, fyrst vi hfum minnzt etta ml, hvort rarinn hefur heiti r eiginori, og ar nst, hvort fleiri menn hafa ori skynja um samdrtt ykkar.

Sigrn segir n fstru sinni af hi ljsasta um a, er rds spuri, segir hn svo, a rarinn hafi bei hana a heitast engum rum manni og einnig hafi hann gjrt a heit, a hann skyldi enga stlku ara eiga, mean hann vissi hana lfi og gifta. Enginn maur segist Sigrn halda a hafi sannar sgur af virum eirra rarins og samdrtti, en svo hafi rarinn sr fr sagt, a mgur hans Sigvaldi prestur mundi nokkurn grun hafa, og ar me, a hann mundi vera eim mlum mtfallinn og ar illan hlut eiga, ef hann mtti v vi koma. s og einn maur ar stanum, er nokkura njsn muni af hafa, en a s Finnur Bjarnason, s er flutt hafi henni brf rarins, s hann hinn mesti vinur rarins og honum trr alla stai. -- Huggast Sigrn n brtt, er hn heyrir, hvernig fstra hennar tekur essu mli, og tala r fstrur nokkra stund um ml etta, og kemur eim allt vel samt; tekur Sigrn aftur vi brfi rarins, og segir rds um lei brosandi:

a er n lklegt, fstra, a geymir a betur eftir en ur; a ru leyti held g vri bezt meferin essum starbrfum a tortna eim, egar bi er a lesa au, au geta slzt upp r kistlunum, og hitt snist mr htta a bera au barminum, ar sem svo er eldfimt fyrir; v hver veit, nr a kann a loga upp eim?

Sigrn brosti vi, og skildu r fstrur tali a svo bnu.


16. kafli

Virur eirra Hlarhjna

ess er ur geti, hver svr Egill Grmsson fkk, er hann hf bnori vi Sigrnu, svo og ess, a hann um hr tk glei nokkra, og var s orsk, a honum virist greiara takast um kvonfangi en hann hafi hugsa; en a var lkt fyrir Agli um etta ml sem r forum, a honum x smegin vi raut hverja; hugist Egill ekki skyldu fyrr skiljast vi fyrirtlun sna en r vri allur gangur; gjrust n svo mikil brg um eltingar Egils vi Sigrnu, a egar tku menn Hl a gjra or , a ekki vri einleiki um setur hans og stu herbergi eirra hjna. a var einn dag, skmmu eftir a, a r fstrur hfu tt tal saman um brf rarins, a veur var illt, og tti Siguri bnda karlmnnum ekki starfandi tivinna, en me v a heyannir voru nnd, lt Sigurur bndi vinnumenn sna dytta a amboum og rum hldum, eim er til heyvinnu eru hf, og sjlfur tindai bndi hrfu eina og sat svefnherbergi eirra hjna. Agli var tla a verk, a hann skyldi staga a bandreipum nokkrum og binda hagldir, og voru sum reipin vot og rifaleg. Egill gjrir sig n a venju heimakominn, dregur hann alla reipadrsuna innar hs eirra hjna, tekur kistil Sigrnar og setur sig hj rmi hennar og tekur a sauma a reipunum og gasprar jafnframt vi Sigrnu. essu bili kemur hsfreyja upp og sr, hvar Egill situr og leggur bfur loft fram, og eru r ekki allhreinar, en reipaflkjan liggur um lofti. Hsfreyja snr mli til bnda sns og segir svo htt, a allir heyru hsinu:

Hefur vsa Agli til stis innar hsinu daginn?

nei, sagi Sigurur nokku drmt, ekki hef g n gjrt a.

hefur hann vsa sr a sjlfur - en a er n r a segja, Egill minn, a a hefur veri siur hr Hl, a hver maur hefur tt sti rmi snu, egar hann hefur veri bastofu, og er itt rm hr fram loftinu; en a ltur svo t sem hafir ekki vita enna si, en hr eftir skaltu vita, a ar er sti itt, en hskytruna arna hfum vi hjnin tla fyrir okkur og hana Sigrnu litlu, og viljum vi ekki arar setur ea verur vinnuflks v en sem nausynlegar eru og vi leyfum sjlf.

egar hsfreyja hafi etta mlt, tekur hn annarri hendi um reipaflkjuna og frir fram fyrir hsdyr. Egil setti dreyrrauan, en ori ftt um a tala anna en a, a hann hefi ekki ekkt essar reglur, og dragnast hann san t r hsinu, en rds skellir hsinu ls, svo sem til a sna, a hn vilji, a essum boum s hltt. Eftir a sezt hsfreyja rm sitt, en segir san vi bnda:

Mr snist n, a etta hefi fremur veri itt verk, bndi minn, segir hn, en mitt, a hlutast til um anna eins heimilinu eins og etta, og hefi tt a vera lngu gjrt; hefur s a eins og g; a er annahvort: maur er hsbndi heimilinu ea ekki.

egar Sigrn s, a fstra hennar var setzt rmi og tk a tala vi Sigur, gekk hn egar t r hsinu og ofan, var hn jafnan vn v, er hn hlt, a eim hjnum mundi eitthva milli bera ea au mundu tala eitthva, sem au vildu ekki, a fleiri menn heyru. Hsfreyja lt runa ganga:

En hvernig nokkur a halda reglu heimili snu, ef hann kinokar sr vi a tala um nokku, upp hverri reglunni, sem hver tekur?

g hef ekki geta veri a v, sagi bndi, a vsa honum dyr, drengtetrinu, hann hafi setzt stundum arna kistilinn hj henni Rnu.

Og v tri g, sagi hsfreyja heldur stuttlega, a er verst, a hr eru ekki fleiri kistlar til, svo eir gtu seti hr allir vinnumennirnir kringum hana ea svo sem einn ea tveir hrna vi hnn mr; en a er sannast a segja um hina piltana, a eir eru ekki eins framir og essi nkomni piltur; arna hefur hann hlaupi boinn og kallaur hr inn og rorra vi rmstokkinn hennar og nrri v vafizt fyrir hndunum henni allan daginn, egar hann hefur ekki veri ti vi; a vri ll von v, a heimilisflki vri fari a taka til ess, og ekki veit g, nema hann veri oraur vi hana, og er a gott til afspurnar; ekki arf t meira fyrir karl og konu a koma orinu en regluna bjunum.

Og ekki hefur mr dotti a hug, rds mn, a nokkur mundi gjra a.

g segi ekki heldur, a nokkur gjri a, enda mundi g ekki fyrst vera ltin heyra a, en hitt segi g, a a vri ll von, a vri gjrt or v, hvernig hann ltur vi hana og hvernig hann eltir hana; skrri er a dilkurinn.

a fortek g ekki heldur, sagi Sigurur, a mr hafi snzt a, a hann vri a draga sig eftir henni, en g held vi getum ekki skipt okkur af v.

a getur veri, a skiptir r ekki af v, en g gjri a samt, og satt a segja lkar mr a strilla, ef Egill er hr kominn ess httar erindagjrum, ea heldur , Sigurur bndi minn, a g hafi lti Sigrnu fstru mna dveljast hinga til hsum okkar, a hn skuli f or af slkum lnsslna, sem g tla Egil enna vera, og vera honum a br? En veizt, Sigurur minn, a egar g tala, tala g eins og mr br brjsti, og ar sem vi erum hr n tv ein, tla g n a spyrja ig, Sigurur bndi minn, me hvaa skilmlum rir Egil hinga?

a man g ekki svo gjrla, sagi Sigurur, og var aus honum, a hann vildi koma sr hj a segja af hi sanna.

a munt vst muna, ea tkstu hann skilmlalaust? - r er ekki str vandi vi hann, ef mtt sjlfur skapa kostina eftir , ea var ekkert tala um, hvaa kaupgjald hann skyldi hafa?

J, j, vst var tala um kaupgjaldi, si svona.

Hva tti a a vera? frtti rds.

A honum vri goldi lkt og hinum vinnumnnunum okkar, a var tala um fjrar vttir, og a setti fair hans upp, a hann hefi hllegt atlti, og - n hikai Sigurur sr - si svona.

Er ekkert tilhfi v, sem g hef heyrt, a hafir heiti Agli v, egar hann vistaist hinga, a gifta honum Sigrnu fstru okkar?

Og a er haugalygi, aldrei lofai g v, nei, v lofai g ekki, nema me svofelldu mti - nei, en ekki lofai g v.

Nema me svofelldu mti, segir ?

A - a - a, sagi Sigurur og stamai, a hn vildi a sjlf, skyldi g ekki spilla v.

N, ar kom a, a er eins og mr hefur veri sagt, og etta kalla g fullkomi lofor; a var auvita, gazt ekki heiti meiru, nema hefir tla a rngva henni til a eiga hann, hvort sem hn hefi vilja ea ekki; g held a hefi veri eins rlegt fyrir ig, Sigurur minn, a lta mig vita etta, ur en vistair Egil hr, eins og oftast hefur gjrt, mean vi hfum lafa vi etta bhokur, og hefur a sjaldan farnazt verr, g hafi ri nokkru me um a, hvaa hj vistu hafa veri, og vi hfum tala okkur saman um a, ur en a hefur veri fullgjrt; en a er r sannast af a segja, a aldrei mundi Egill me mnum vilja hafa hinga komi, ef g hefi vita, a etta hefi bi undir og eir hefu haft a skilmlum, sem n kemur upp r kafinu; a hefur hinga til lagazt svo bskapur okkar, a okkur hefur ekki vanta hj, vi hfum ekki gripi til eirra rra a gylla flk me loforum, sem ekki koma fram, egar til kemur. Veit g a, a sumir hsbndur hafa ann si a ginna til sn hj msan htt, en a er hvorttveggja, vi hfum ekki tt dturnar til a laa a okkur vinnumennina me, enda held g, a g hefi ekki haft r fyrir agn, g hefi tt r, v a kalla g fremur auvirileg rri, og Sigrn litla s ekki mn dttir, finnst mr einhvern veginn eins og mr s eins langt til hennar hrsins, eins og hn vri mr skyldari, og ekki er a fyrir a, a g viti ekki, a hn Sigrn vill ekki lta ttina, sem hann Egill er, og a v leyti s g a, a rauninni ert laus allra mla, en tr mr til, Sigurur minn, a mun samt vera sagt, a hafir tlt Egil hinga, lofa honum a gifta honum Sigrnu og prettazt svo um allt eftir; - svona leggur heimurinn a t, ef g ekki rtt.

mean rds hsfreyja flutti essa tlu, sat Sigurur bndi og hlddi egjandi ru hsfreyju og hlt a sr hndum, og var aus honum, a hann var slku vanur og ori ekki um a fst, hsfreyja talai skorinort. En er hsfreyja hafi loki mli snu, segir bndi me stillingu mikilli og hgvr eins og gott barn, sem hltt hefur minning mur sinnar, biur um fyrirgefning og lofar bt og betrun:

g s a n, rds mn, eftir , a hefur rtt a mla, g hefi ekki tt a vista hann hinga, fyrr en g var binn a tala vi ig, eins og g er vanur, og vita, hvort r hefi litizt a; en af v presturinn ri mr heldur til ess a taka hann og sagi hann vri einhver hinn efnilegasti maur, rist g a, me v mr l manninum.

Bastu prestinn a tvega r vinnumann? sagi hsfreyja.

nei, ekki a snnu, a var hvorttveggja og bi; g hafi sagt honum fr, a mig vantai vinnumann, og vsai hann mr enna, en sagi um lei, skepnan, a hann hefi raunar sjlfur tla a vista hann hj sr, en af v g vri rng, vildi hann ekki vera meinsmaur minn, en sagist vista hann undir eins, ef g gengi fr.

a hefur tt a vera vinttubrag, sagi rds og glotti vi, mr ykir lklegt hafir akka prestinum fyrir.

N, hann gjri a n vel, gi maur, a lta mr hann eftir, sagi Sigurur, v hann tk or hsfreyju eins og au voru tlu - og mefram, sagi hann, af v hann hldi, a Egill mundi vera gur bmaur og mr gti ori styrkur a honum, og sl hann v lka fram, a okkur vri rttast a fara a gifta hana Sigrnu, svo g gti fari a minnka vi mig bskapinn, egar vi frum a ljast, ef g sums fengi haganlegan og mr gefelldan mann fyrir hana.

a sagi prestur? - mlti hsfreyja og tk upp r vasa snum silfurdsir miklar og sl loki. - J, a sagi hann gi maur! Mikill blessaur sauur ertu, Sigurur bndi minn! a sannast r, sem kvei hefur veri:

Ara heldur eins og sig,
s aldrei gengur vlastig.

ert eins hrekklaus eins og ert str til, a vri last a kalla ig undirhyggjumann; heldur, a hver, sem talar fagurt vi ig upp eyrun, s r eins einlgur og ert rum. Ertu a barn a tra v, a hann sra Sigvaldi hefi lti itt gagn ganga fyrir snu og lti r eftir vnan vinnumann, hefi hann vilja nta Egil ellegar lta vi honum? Ertu binn a gleyma v, hvernig hann fr me okkur, egar hann urfti vinnumanna vi: ginnti fr okkur einhverja tvo beztu piltana okkar, sem vi hfum haldi fjgur r, svo vi vorum vandrum eftir; ea helduru, Sigurur minn, ef honum tti svo mikill snur Agli essum eins og segir, a hann hefi ekki krkt hann fyrir hana Staa-Gunnu, sem hann hefur svo lengi haft bostlum og kemur aldrei t? Nei, g s ekki langsn, er g viss um, a hr br eitthva undir anna en eintm vintta vi okkur; vanur er hann a sj sr slag bori, gi maur, og eim mun vera hollust vintta hans, sem eitthva hefur hj sr sjlfur, en ltur hann ekki hafa bi tglin og hagldirnar.

ber ekki miki traust til hans, rds mn, sagi bndi, heyri g.

lka og msin til kattarins, sagi hsfreyja, en a er ekki svo a skilja, a g vilji, a eigir neitt misjafnt vi prest okkar; a fer bezt v, a viskipti okkar vi Staarflk s hr eftir eins og au hafa veri hinga til, f og meinhg, en raneyti mitt skal sra Sigvaldi aldrei vera og szt essu mli, sem giftingu Sigrnar snertir, ea um hennar hagi.

g s a er allt satt, sem segir, kona mn, sagi Sigurur, en ekki vil g styggja hann karlinn, hann er mr sumu vel og tekur mr alltnd vel, egar g kem ar.

g tla ekki til ess, segir rds, enda m honum standa sama lklega, hvort Agli heppnast s fyrirtlun ea ekki, ert laus allra mlanna, eins og g ur hef sagt, egar hn vill hann ekki sjlf.

a s g n, a segir satt, rds mn, en hann segir ef til vill, a g hafi fremur dregizt a vi hann og Grm, a g skyldi vera v memltur, eins og g sagi r an.

Ekki sagir mr a, sagi rds, en r v svo er komi, a verur hvort sem heldur er a pretta um a, sem eir munu herma upp ig, s g eitt r vi v, sem g vona a dugi: Far a eins og Adam forum, kenndu konunni um, g ver a reyna a sitja fyrir svrum, ef til mn kemur, g haldi n ekki veri miki fyrir, egar mehjlparinn kemur me Srak, Salomon og Lofkvi; - en n skulum vi ekki tala meira um etta ml a sinni, og n tla g a bija ig, Sigurur minn, bnar, tlaru a gjra hana?

a er sjlfsagt, rds mn, sagi Sigurur og var glaur vi, er hann s, a hsfreyja gjrist bllegri bragi en fyrstu hafi veri. a er sjlfsagt; ert ekki vn a bija mig annars en ess, sem g er vanur a gjra fyrir ig.

Jja, akka r fyrir, gurinn minn, sagi hsfreyja og kyssti vangann karli snum; g tla a bija ig a leyfa mr a koma henni Sigrnu litlu fyrir sumar um tma ea hva lengur verur, ef mr dettur a hug, a getur veri, a g geti fengi kvenmann um slttinn hennar sta.

Siguri bnda datt helzt hug, a rds mundi tla enn a setja Sigrnu einhvern hannyraskla, og vissi hann, a ekki var til neins a letja hsfreyju ess, er hn vildi vel gjra til Sigrnar; endurtk hann v lofor sitt, spuri hsfreyju a, hvert hn n tlai a koma Sigrnu; rds kvest a gjrla vita, en sar skyldi hn segja honum fr v, kyssti san bnda sinn af nju, og slitu au san tali me stt og samlyndi.


17. kafli

Kirkjufer Egils

Oft er a koti karls,
sem kngs er ekki ranni.

a var fstudaginn tlftu viku sumars, sem au Hlarhjn ttu virur r, er fyrir skmmu er um geti. Sunnudaginn nstan eftir voru menn snemma ferli Hl. Sl var nrunnin, og var slskini smtt og smtt a frast um dalinn og ofan fyrir binn, en skuggarnir um a hverfa r lautunum, dggin tindrai hverju stri um allt tni, sem var nr v slegi og kltt fegursta sumarskrauti; hlin fyrir ofan tni brosti vi, egar morgunskuggann dr af henni, en slarljmanum sl yfir brekkurnar og balana, var hn a lta eins og fagurlega lagaur meyjarbarmur; allavega litar jurtir og blm tindruu ar skini slarinnar eins og fjrugir gimsteinar, er blika vi skru ljsi drlegum brjstnistum rkiskvenna. Himinninn var skafheirkur og veur svo kyrrt, a ekki brist hr manns hfi, en reykurinn af bverkavatninu Hl st eins og stpull upp lofti, jafnhtt dalbrninni. Framarlega hillti undir fjrhp, sem rann hgt og styggarlaust heim fjrgturnar, en efra og nstum upp undir brninni liu nokkrar kindur langri halarfu hgt og hgt eftir hlarbrekkunum og smu tt sem fjrhpurinn. etta var kvf fr Hl, og var aus v, a a hafi veur af smala einhvers staar eftir fram dalnum, en ekki allnrri. Niri eyrunum hj nni voru hestarnir fr Hl. a voru hross mrg og ekki frri en 10 ea 12; bitu sum ar eyrunum, en sum lgu og flatmguu mti slinni. ll voru hrossin slleg og fgur litum, en var ar einn hestur, s er langt bar af llum hrossunum; hann var rauur a lit og var kallaur Dreyri. ann hest eignai hsfreyja sr og unni honum miki, rei hn honum jafnan, er hn fr til kirkju ea kynnisferir, en allsjaldan riu arir menn honum. Dreyri var allra hesta bezt vakur og svo gur skeihestur, a fir hestar voru eir ar um sveitir, er fri svo fljtt stkki sem hann fr kostum. Hann var hlaupstyggur mjg og nist sjaldan haga, ef hann var ekki heftur, og var a lngum, a menn hfu ekki af honum.

enna sama morgun kemur hsfreyja a mli vi bnda sinn, segir hn honum fr fyrirtlun eirra fstra, a r tli a ra til kirkju a Sta; hafi hn v svo til haga, a bverkum og mjltum yri loki fyrra lagi - ea tlar a ra me oss, bndi minn? segir hn. Sigurur kvast etta skipti mundi heima sitja - vera og nokkrir a gta bs og bjar heima, segir hann, en g hygg, a eir vinnumenn mnir muni skja tir. - Ltur n bndi reka heim hesta marga, og er Dreyri ar me; eru hestar teknir ar hlai og beizlair nema Dreyri, eltast menn lengi vi hann, og nst hann ekki a heldur, hverjar vgvlar sem vi eru hafar; er hsfreyju sagt til, og gengur hn t; stendur Dreyri ar tninu, sem lonast er grasi, og btur, og eru allir fr gengnir, sem veri hfu a eltingunni; en er hsfreyja er t komin, gengur hn fram hlavarpann og kallar Dreyra me nafni, ltur Dreyri upp og gengur san til hsfreyju, klappar hn honum og klrar undir eyrum, ltur hn skja vna klpu af smjri bri og stingur upp hann og beizlar.

Bast menn n til kirkjuferar, og er lagt Dreyra fyrir hsfreyju, en Sigrn skyldi ra hryssu grrri. a var og allgott hross og kvenhestur hinn bezti. Fyrir utan r fstrur rust til ferarinnar hskarlar tveir og grikonur tvr og svo Egill Grmsson. r fstrur riu kvenslum gum. Sull hsfreyju var allur lagur drifnu ltni, og voru sveifinni myndaar rsir, sem gengu eftir henni endilangri sem krkustgur; sulbrkinni fremri var fangamark rdsar og rtal, nr sullinn hafi veri smaur, en aftari brkinni var myndaur hestur me llum kvenreitygjum, og st hesturinn bundinn vi tr eitt. Sulreii rdsar var einnig settur drifnum ltnspltum, og voru ar gjrar mislegar rsir, og var reiinn svo str, a nlega huldi alla lend hestsins. Beizli hafi hsfreyja allgott, voru taumarnir r leri slenzku og stangair og str sigurhntur ea rihntur , ar sem eir voru skeyttir saman; hfuleri var sett koparhringjum og rhyrnt ennislauf framan . Bar hfu r fstrur glitkli yfir slum og flossessur miklar . Allir riu eir vinnumennirnir hnkkum slenzkum. Og er menn voru albnir, leiddi Sigurur hsfreyju til hests; st Dreyri ar undir reitygjunum, hringai makkann og japlai mlin og sparkai me framftunum, en st kyrr, mean Sigurur setti konu sna sulinn. Sigrn bj sig og til a stga bak, og tlai Egill a hlaupa til a setja hana bak, en er Sigrn s a, benti hn rum vinnumanni fstra sns a lta sig bak; greip hann Sigrnu og snarai henni sulinn, og var Egill a hverfa aftur vi svo bi.

Gatan l upp fr bnum upp hlsinn, og var a sneiingar brattar, og fru au ft fyrir ft, allt til ess er komi var hlsbrnina, voru slttir melar eftir hlsinum; ltu au n hestana taka rs, og var Dreyri jafnan langt undan hverjum spretti og tk svo skarpt til ftanna, a hann js ml og skarni sem moldviri alla:, sem eftir voru; tti eim fstrum allmikil skemmtan a reiinni. Ber n ekkert til tinda, mean au ra yfir hlsinn, en er au voru komin nr v yfir hlsinn og eru a fara ofan sneiingarnar Staar megin, sj au, a ar sem hlsinn mtist vi jafnslttuna og allskammt fr gtunni er hestur beit og dr beizli sliti, en reiveri var snara t ara hliina; tti eim a kynlegt, er ekki sst neinn maur, og hafi hsfreyja or a handsama hestinn og gta eftir, hvort ekki vri neinn maur ar grennd; en er au voru allskammt fr hestinum, sj au, a ar rs upp maur nokkur millum fna tveggja, og sj au hann muni ekki me llu rtt gur; glpir hann fyrst kirkjuflki allmtlega, en er hann sr a er komi nr v gagnvart honum, brltir hann upp og nokku nauulega, en san hleypur hann veginn og rambar mjg og stendur san vi og vergirir gtuna. Maur essi var svo a lta, a hann var mealmaur h, a gizka mialdra maur; hafi hann einhvern tma ekki veri snotur, en flysjungslegur yfirbrag; flktu n fr honum ftin brjstinu, en hattur s, er hann bar hfinu, hkk t annan vangann, og var nr v bert hlft hfui. Fyrir nean nefi var blstorka mikil, og dreyri r stundum, og errai hann a vi og vi ermi sinni. Egill rei fyrstur af kirkjuflkinu og svo hver eftir rum, v gatan var rng, og mtti ekki nema einn fara senn. En er Egill kemur a, ar sem maurinn st gtunni, vill hann sna hesti snum t r gtunni, en v bili grpur hinn drukkni maur um taumana hesti Egils annarri hendi og segir:

Stopp, inn keltringur! Heilsar ekki skikkanlegu og rlegu - dnnuu tlai g a segja, en ekki rlegu - flki, sem er vegi num, lagsi? ekkiru mig ekki, greyi mitt? g heiti Hallvarur Hallsson, j, a er vst, j vst, segir mig ljga a, ekkiru mig ekki?

Ekki get g n komi r fyrir mig, sagi Egill og bari hlunum nrann hestinum, sem hann vildi komast burt.

N, bddu n vi, vertu ekki a berja stakkels bestuna, getur snakka svolti vi mig, ekki tla g neitt a mlinstera ig, greyi mitt, nei, kunningi, g er ekki ekktur fyrir a a kssast upp neins manns jssu - og essu seilist hann me eirri hendinni, sem hann hafi lausa, t handlegg sr og dregur ar upp af erminni ttstrenda pelaflsku svarta. Flaskan var full af brennivni upp til axla, tekur hann tappann r flskunni me tnnunum, setur munn sr og rttir san Agli.

skalt, bezti brir, hafa sns, j, gott sns, a er r hfustanum og ekki r lekabyttunum eirra; skammi a tti a frs, fyrr en Elliarnar eru ornar harmannheldar, greyi mitt, sptu , kunningi!

Egill tk vi flskunni og saup og rttir honum aftur.

Er a ekki ngu gott? - a er ekki r Hafnarfiri og frs seint, ar kemur an upp , kunningi - sex fiska brennivn eftir taxtanum, a er vst - g er annars alekktur, g heiti Hallvarur, j, a heiti g.

Hvar ttu heima? sagi Egill.

Hvar g heima, sagi Hallvarur, g eiginlega heima, kunningi, ar sem g heima og vil eiga heima, skal g segja oss; g hef oftast veri fabrkunni Reykjavk og innrttingunni, sem eir kalla a, en a prfterar n ekki svo miki af sr sumrin, og v tla g mr a pla hr upp kgras um slttinn sveitinni, a er vst, eins og g gjri fyrra - en hver er konan, sem arna rur slinum? - g hef s ig ur, a er vst.

essu snr hann sr vi og rambar ar a, sem rds situr hestsbaki, en heldur allajafna tauminn hesti Egils og togar hann me sr t r gtunni:

Slar, kona g! Hva heiti r?

rds heiti g og heima Hl.

J, rds, rds! j, g vissi a; j, g hef einhvern tma veri ntt hj yur. akka yur fyrir mig, blessu konan - g er ekki svo vitlaus, g s ofurlti hr - en hva heitir d, pige min! - j, n tala g dnsku, sagi Hallvarur og benti til Sigrnar.

Sigrn svarai ekki brtt, var Egill fyrri til svara og segir:

Hn heitir Sigrn.

egiu, segi g! sagi Hallvarur, lttu stlkuna segja a sjlfa, ea er a konan n kannske, ha?

Nei, ekki er hn a, sagi Egill.

N, arftu eiginlega ekki a segja mr a, sagi Hallvarur, g get begribi a, a tt hana ekki, v ekki ertu n fallegur, greyi mitt, og tla g ekki a blamera ig samt, en ekki ttir pen innrttingunni, held g.

Heldur tk a ykkna Agli vi essar virur, tekur hann fast taumana og tlar a koma sr burtu og segir:

Slepptu taumunum, svo g komist fram! Hva etta, ha?

tlaru ekki a ba, mean g fer bak, kunningi? g tla a fylgjast me r.

Slepptu taumunum! sagi Egill og var snu reiuglegri en fyrr og reiir upp svipuna.

Jja, sagi Hallvarur, a skal g gjra, en fyrst vilt ekki ba, itt bakbesti, taktu eftir v, sem g tla a segja r.

J, j, sagi Egill.

Bddu n vi, j, g tlai a segja, a skyldir fara blvaa boru, greyi mitt, upp slenzku, a var n ekki anna, sem g vildi r; g kem eftir, kunningi, a er vst - en lofau mr a kveja og kyssa kjaftinn r, brir minn gur!

Egill vildi allt til vinna a losast vi Hallvar; sleppir Hallvarur n taumunum, en Egill hallar sr ofan a honum og tlar a kyssa hann, en Hallvarur grpur um lei til hans og tlar a halla honum a sr, svo hann geti sem allegast og innvirulegast kysst hann. Laust var reiveri hesti Egils, en efri lkami Egils langur og riamikill, og missir hann jafnvgi, er reitygin snruust, og fellur hann af hestinum og fang Hallvari, og byltast eir bir til jarar allskammt fr, ar sem hsfreyja sat Dreyra. En er Dreyri sr farir eirra flaga, verur honum svo bilt, a hann tekur undir sig stkk miki og hendir sig fram hj eim kompnum, ar sem eir liggja vi gtuna famlgum, bregur san skei, og getur hsfreyja ekki stillt hann, fyrr en heim kemur a Sta; en er Sigrn sr, a fstra hennar er riin, keyrir hn Grnu sta, og tku hinir allir hestarnir rs eftir Dreyra, og vera eir ar eftir, Egill og Hallvarur; en um mijan dag kom Sigurur bndi Hl t, og sr hann , a hestur Egils er ar kominn og er n beizlislaus, en hnakkur undir kvii; en yfirkli, sessu og svipu tndi kirkjuflk upp sitt hverjum sta hlsinum um kvldi, er a rei fr kirkju, og sagist hafa grasa vel; en ekki var Egill vi kirkju ann dag, og fr Grmur fair hans mis vi asto hans a skipti og var sjlfur a hringja allar hringingar. Ekki kom Egill heldur a Hl um kvldi, og undrai menn, hverju a stti; skipai Sigurur bndi, a ekki skyldi loka b ntt, ef Egil kynni a bera a hsum.

N vkur aftur sgunni til eirra fstra, hlddu r tum a Sta eins og r hafi veri fyrir gjrt. Messugjrin var snemma ti. En egar eftir messugjrina kallar rds Sigrnu eintal og segir henni fyrirtlun sna - og mun g n ekki ra beina lei heim aftur, ar g gat ekki fundi mann hr vi kirkjuna, er g tlai a hitta, og mun g lta rna vinnumann ra me mr nsta b, en i nnur fari sama veginn aftur. En a er r af a segja, Rna mn, um erindi mitt, a g hef huga um ml a, er vi tluum um fyrir skemmstu; veit g a, fstra mn, tt hafir ftt um rtt, a r er hvumleitt a vera b saman vi Egil Grmsson og sitja svo fyrir skn hans og vandrum, en n m a engan htt sma a vsa honum burt r vistinni, en hinn bginn s g a, a vondir menn geta v uppljsta, sem r er til viringar, ef i eru b saman; getur svo fari, a s orrmur komi til eyrna rarni vini num, og mtti a vel vera, a hann legi nokkurn trna a, engin vri tilhfan; er a v r mitt, a vi skiljum n um stund, og m ekki a sj, mr veri t srt a sj af r; en ekki get g n a sinni gjrt a v, vistin veri ekki hfingjagari, en vandara manna hendur vildi g koma r og til eirra, sem gjra vel vi ig, ef svo tkist til sem g hef tla.

Sigrn akkar fstru sinni fyrir umhyggju hennar fyrir sr og kvest hennar rum essu sem ru fylgja vilja; trin hrundu um kinnar hennar, en ekki talai hn neitt, en kyssti fstru sna egjandi, en s koss var merki sku, einlgrar star og akkltis. Segir rds henni , a hn muni bija Bjarna Leiti a taka vi henni, s hann kunningi sinn og fornvinur.

A v bnu skilja r fstrur, og sezt rds Dreyra og rur veg til Leitis; var a tvr bjarleiir fr Sta. Rei rni vinnumaur me henni, eins og r var fyrir gjrt; segir ekki af ferum eirra, fyrr en au koma a Leiti. Ekki hafi rds ur komi a Leiti, og var henni ekki kunnugt ar um heimkynni. Kringum tni Leiti var garur mikill og rambyggilegur og allur gjrur af grjti, axlarhr. Garur essi var fornmannaverk, mtti a og sj honum, a ar hfu hraustar hendur um fjalla; hfu ar veri til fr bjrg svo str, a ekki var a fri eirra manna, er n gjrast, a fra au r sta. Garurinn hafi va veri hruninn og brotin hann skr str, egar Bjarni kom a Leiti. Ekki var a raunar tzka slandi um 18. ld a hlynna mjg a tngrum ea vrzlugrum eim, er hinir fyrri slendingar hfu reist. Bjarni var hinu lttasta skeii, er hann fr a ba Leiti, hann var laginn mjg fyrir alls konar aflraunir, var a v llu heldur af v, a hann vildi reyna afl sitt vi fornmenn, a hann btti aftur garinn og hl skrin, en af v hann hygi a, hvlk nausyn og gagn m vera a slkum verkum. N er au rds komu til Leitis, su au, a maur einn mikill vexti st hlai, var a Bjarni; hann var svo klddur, a hann var prjnskyrtu hvtri og bol yfir tvhepptum, svrtum, og renndar beintlur. Veur var heitt um daginn, og var Bjarni nrbuxum einum; r voru prjnaar, hvtar a lit og framan strenghnappur einn mikill af ltni, kpuvaxinn og svo str, a nema mundi spesu str. Sokkar Bjarna voru saumrauir. ll voru ft Bjarna nrskorin, og mtai fyrir vvum ftum og handleggjum, og voru eir allir reklegir og vel lagair a lta. hfi hafi Bjarni skotthfu rndtta, eins og hann tti vanda til.

au rds ra me tngari, unz au koma a hlii einu; ekki su au fleiri hli garinum og hlii ekki miki og ekki meira en hestur klyfjair gat um gengi, og l yfir hellusteinn mikill. rni hleypur af baki og tlar a taka steininn r hliinu, sr hann , a steinninn er ekki hans mefri, en rst til a fra hann brott, en fr hvergi bifa. etta sr Bjarni a menn eru komnir a hliinu og f ekki inn komizt, gengur hann t anga og a hellunni og lyftir upp rmum sr og leggur garkampinn og fr a llu sem hgast, en segir um lei vi rna:

Gaztu ekki lagt fr r hellublakinn, mannkind, mean frst inn um hlii?

Bjarni heilsar rdsi og biur hana a vera ar velkomna - ert sjaldsur gestur hr, segir hann, ea hva tlaru n, rds mn?

rds kvast mundu segja ar fr - en a ykir mr vel fara, a g hitti ig heilan hfi, s g a n, a lengi er eftir kraftur kgglum hj karli, og var r ekki miki fyrir a lyfta steininum r hliinu an.

N, g vri dauur, rds mn, ef g gti a ekki, og kmist ekki r greninu; en skalt sj mola, sem g gat teki upp, egar g var yngri, hann er skammt hrna fr, g tla a sna r hann a gamni mnu, ur en kemur heim.

rds var n stigin r slinum, og ganga au fram me garinum, og fer Bjarni fyrir og ar til, er rds sr, a garinn er hlai sltt rep ea stallur mittishr; fyrir nean stallinn lgu blgrtissteinar rr og voru allir miklir; var einn eirra miklu mestur, og sndist rdsi a einkis mennsks manns fri a hefja ann stein fr jru; tekur Bjarni til ora og segir:

Vi essa steina hafa eir reynt sig, piltarnir, og kalla eir enna minnsta Aumingja, enna, sem ar er mii, kalla eir Milung, og er a mealmanns verk a koma honum stall; essi, sem er frekastur, heitir Fullsterkur; hafa fir komi hr, sem hafa sett hann upp, en ekki mundi Gretti ea fornmnnum hafa ori miki fyrir v; en Grettir smundsson og Ormur Strlfsson tki hann upp hnefa snum. a er rtt reynir ig vi hann Milung, rni!

rni taldist undan fyrstu, en er hsfreyja eggjai hann, rist rni til, og gat hann aeins lti renna vatn undir steininn; ba Bjarni hann taka Aumingja - og mttu ekki heita litkur, komir honum ekki rep, segir Bjarni. rna virtist s steinn ekki afar mikill, hann var hnttttur og af blgrti. Rur rni a essum steini og vegur hann upp mitti og tlar hann a snara honum upp stallinn, en steinninn var yngri en hann vari, og m hann me engu mti koma honum lengra en upp a repbrninni, og s hann ar niur, en rni bls strum.

ert harnaur enn, drengur minn, a er aus, segir Bjarni; a arf, rds mn, a gefa honum eitthva, sem rennur kgglana, til ess hann geti lti hann Milung upp - og etta er n tvtugur maur - en ekki tla g a reyna vi hann Aumingja, v honum hef g geta valdi til essa, en n held g Fullsterkur s orinn ofurefli mitt, en einhvern tma gat g komi honum hrna brnina.

San rfur Bjarni til Fullsterks og veltir honum um hr fyrir sr, en san vegur hann hann upp kn sr og rttir sig san upp me steininn og snarar honum upp stallinn og segir: arna geturu seti til morguns - en san gengur hann heim lei.

Miki fannst rdsi til afls Bjarna. Leiir Bjarni rdsi til bjar, en rni bindur hesta vi hestastein einn mikinn, er var hlainu, og var jrnhringur og steypt tini utan um kenginn. Bjarhs Leiti voru f og ekki allstr, en skemma ein mikil hlai gagnvart bjardyrum, og frkkai hn mjg tsni. San fylgir Bjarni eim bastofu og voru gng lng og mj sem rangali. Ekki var loft bastofu, og voru rm glfi og sn lokhvla hvorum enda bastofu, svaf Bjarni annarri, en systir hans hinni. Ekki var fjalaglf bastofu, en langsetis me veggjum var slegi iljum baka til vi rmin. Allt virtist rdsi rifalegt umhorfs og bshlutir sterkir og eigulegir, en sur sninir til fegurar. Vsar Bjarni rdsi til stis rmi einu, en sjlfur settist hann framan lokhvlu sna. Ekki s rds ar fleiri menn en au systkin, og voru grikonur og smali einhvers staar ti vi. Taka au Bjarni n tal um msa hluti v og dreif, og er au hfu litla stund seti, kallar Bjarni til systur sinnar og biur hana a bja rdsi einhvern bita, og er n inn bori skerbor eitt miki, a var af tr, voru ar maglar hangnir, hangikjt og kkusneiar, og voru r a gizka umlungs ykkar sri. rds mataist ar af, eins og henni sndist; kallar Bjarni aftur til systur sinnar og segir:

tlaru ekki a gefa henni eitthva a vta sig , hn getur ekki nota etta, sem ekki er von, v etta er ekki tt fyrir megur, og er a af riggja vetra gelding; en ekki fru kaffi hrna, rds mn, a er ekki haft me a hrna, eir su farnir a flytja a, kompsarnir ea hva eir eru kallair, essir dnsku kaupmenn.

a gildir n lka einu, sagi rds, hefur smakka a, Bjarni minn?

J, smakka hef g a einu sinni ea tvisvar og tti ekkert vari, og enginn matur er v; etta er eitthva mrautt skolp og tinn sykurmoli me; en samt kva a vera selt drum dmum, segja eir, skollinn s arna; a kann a mega velgja sr v, ef manni er hrollkalt innan, en ekki er a vi gott og smilega megnt hangikjtsso; g sp mr stundum ga ausu af v, og ar finn g, a er einhver kjarni , en ekki hinum skolunum; etta er eins og smar baunir; eir hafa sagt mr, a a s bi svona til tlndum, og hafa saman vi a album grecum, g kann a nefna a - arna, vttu ig dlti skyrspni, segir Bjarni, v runn setti tinfat eitt kjltuna rdsi - ekki eru hr silfurskeiarnar, en eitthva verur til a grpa, fu henni, runn mn, sleifina mna, g stakk henni morgun arna holuna hj vegglgjunni.

Og ekki f g henni hana, sagi runn lgt.

Hr er annar gepill, segir Bjarni og rtti a rdsi hrtshyrning einn. Ber n ekki til tinda, ar til rds hafi matazt. Voru au tv inni, og tekur rds svo til mls:

N mun vera ml til komi a bera fram erindi, Bjarni minn, mtt og nrri geta, a ekki hef g fari hinga erindislaust.

Heyra m g, hva vilt, rds mn, og skili ttu a, a g gjri bn na, ef g gti, sagi Bjarni.

r mun ykja ktleg bn mn, er heyrir hana, sagi rds, en hn er s, a g tla a bija ig a taka af mr kvenmann til geymslu.

N ert a gjra a gamni nu, rds mn, enda held g, a g tkist a ekki hendur a passa kvenmann, v a er hlutur, sem er vandgeymdur og brothttur; og heldur held g tki a a mr a fara me nklakning til skrnar flugahlku og hlagleri, g vri jrnalaus, en a passa upp kvenmann; en segu mr n alvru, rds mn, hva er a, sem tt vi?

Ekki tla g, Bjarni minn, a bendla ig vi nein vandri, en svo g tali n spauglaust, er a erindi a bija ig a lofa stlku a vera hr sumar hj r ea hva sem lengra verur; a stendur svo v, a g vil ekki, a hn s mnu heimili, en sjlf vona g hn fari sr ekki a voa, v ekki er hn skynskiptingur, og komin er hn af hndunum.

Og hver er a? - sagi Bjarni, eins og hann vri a glugga t , hver a gti veri.

Sigrn fstra mn, sagi rds.

Sigrn orsteinsdttir, sagi Bjarni, j, vel lzt mr stlku og stillilega; en hvernig stendur essu llu, rds mn, tlar a setja hana skla hr hj mr til a fullkomnast hannyrunum, eftir a hn er bin a vera prestsetrinu?

nei, ekki var a n tlun mn, en ekki er a ar fyrir, oft sannast a, sem mlshtturinn segir: margt er a koti karls, sem kngs er ei ranni; margt held g svo vera, a a megi ekki sur nema smblunum en hfingjasetrunum; en essu vkur allt ruvsi vi en heldur, og vil g n segja af hi ljsasta, af v g ekki ig svo, a ert ekki neinn flysjungi: a stendur svo Hl, a ar heimilinu er einn s maur, er g vil ekki, a hn s saman vi, og hann heitir Egill Grmsson.

Egill Grmsson, segir ; j, ekki g ann mann a sjn, g tala hispurslaust, egar g tala, g skil a, ert hrdd um, a hann vilji ffla hana, en a vilt ekki hafa, a hann gjri.

Ekki er g hrdd um a, a hn veri ginningarffl Egils, en a get g mynda mr, a fundarmenn hennar, ef nokkrir eru, kynni a ljsta v upp, sem henni mtti vera til hneisu, ef hn er samtnis eim manni, sem allir vita, a hefur fari a Hl eim vndum a n henni, en s orrmur vil g ekki komist, og eru fleiri orsakir til ess, er g etta skipti vil ekki segja r; tti mr a n vinttubrag, ef vildir vera vi bn minni um etta; er a og vilji fstru minnar sjlfrar a komast burt fr Hl um hr, mean Egill er ar b, en vart mun hennar vera leita nar hendur, ef mig rtt grunar.

Bjarni hugsai sig um nokkra stund og segir san:

g s r gengur str nausyn til essarar bnar, heillin g, a er fyrsta bnin, sem biur mig - lttu stlkuna koma, ekki skal g henni illt gjra, en lta verur hn sr lynda, kotungslegur veri viurgjrningurinn, v svo verur a ba sem b er ttt, hr er gefin bndafa, og hsrmi er ekki krugt, hn verur a kotra sr arna niur kmentunni hj runni systur minni, en ekki g ess von, a Egill troi mig oft um tr, v engir vinir erum vi Grmur fair hans.

rds akkai Bjarna fyrir undirtekt sna, og gjra au n svo r fyrir, a Sigrn skuli fara a Leiti nstu viku og hafa me sr nausynlegasta fatna sinn; bst rds san til brottferar, og leiir Bjarni hana gtu t fyrir tngar og segir henni leiinni msar skringilegar sgur, er hann jafnan var vanur a segja vildarmnnum snum og honum ur hfu sagar veri. San skilja au me mikilli vinttu, og rur hsfreyja heim til Hlar og kemur ar, skmmu ur en sl gekk til viar.


18. kafli

Skjast sr um lkir,
saman ningar skra.

N skal aftur taka upphaf mli v, er fyrir skmmu er fr horfi, ar sem eir Egill og Hallvarur lgu famlgum grnni grundu hj gtunni og fundum eirra hafi fyrst saman bori, en Hlarflk rei fr eim til kirkju a Sta. egar snaraist af hesti Egils og hann steyptist r slinum fang Hallvari, var Hallvarur ekki svo fastur ftum, a hann gti teki falli af Agli, heldur fll hann fugur t af gtubakkanum, og stungust eir bir kollahns t jafnslttuna; var Hallvarur undir og sleppti tkum Agli, og hraut Egill langa lei fram af honum; fauk hattur hans af hfinu og ofan leirpoll einn og sat ar millum tveggja fna, en svo heppilega vildi til um Egil, a hfu hans lenti steini einum jarfstum; kom hggi framan enni og var svo miki, a egar sta fellur Egill ngvit og stendur eigi upp. Hallvarur brltir fyrst fjra ftur og litast um, kemur hann auga , hvar Egill liggur, kallar hann hann og segir:

, liggur arna, kunningi! - Egill andpti ekki, og kallar Hallvarur enn:

Gegnir ekki skikkanlegum og rlegum mnnum, gikkurinn inn? skalt vita, a g skal lra ig til a vera artugri, kunningi! - essu stekkur hann ftur hart og ttt og anga sem Egill liggur og rekur ftinn suna honum, og hreyfist Egill ekki a heldur; verur honum liti framan Egil og sr, a hann er nflur, hallar hann sr ofan a honum og kallar: Ertu steindauur, lagsi? - Ekki svarai Egill enn; sr n Hallvarur, hann drukkinn vri, a etta muni ekki allt vera me felldu; hugsar hann sig um nokkra hr, en san seilist hann t handlegg sr og tekur upp flsku sna, spur fyrst henni og skvettir san framan Egil vnum skvett og segir: Kannske lifnir vi, ef fr eitt sns, kunningi? - En egar kalt brennivni kemur andlit Agli, fer megi brtt a sga af honum; heyrist n fyrst, a korrar nokku honum, og litlu sar lkur hann upp augunum og sezt upp, er hann enn mttfarinn mjg og eftir sig. Egill hafi vi hggi og megi fengi svo mikla rningu, a honum var runnin ll reii; s hann og, a svo illa hefi til tekizt, var a ekki rauninni setningur Hallvars a vera skaamaur hans, enda lt Hallvarur a ljsi, a honum tti illa hafa til tekizt, og gat ess, a a hefi ekki veri tlun sn a kssast upp hann - v g kssast upp einkis manns jssu, lagsi, segir hann. Segir n Egill, a hann mundi fljtt hressast, ef hann ni a f kalt vatn a drekka og vta hfu sitt v, og kvartar helzt um yngsli og svima hfinu. ar skammt fr var uppsprettulind ein, og taka eir flagar a r, a Hallvarur reisir Egil ftur, og staulast eir anga, og eys hann vatninu yfir hfu sr, en Hallvarur leggst ofan a lknum og svolgrar strum. Egill verur n brtt heill heilsu, en enni hans hafi hlaupi upp kla str, dregur Hallvarur um hana sjlfskeiing sinn, og hjanar hn ekki a fullu. Rankar Egill vi sr og man, a hann eitt sinn tti reiskjta og tlai a ra honum til kirkju, en n sr hann hvergi hross sitt, ykir honum a allillt og a verst, a hann veit ekki, hverja tt hann skal leita ess; ykir honum tvennt til og jafnlklegt, a annahvort hafi hesturinn elt kirkjuflki, og sr hann , a ekki mundi hann af honum hafa fyrr en Sta, og yri hann a koma anga ftgangandi, og mundi hann ann htt vart n sari blessuninni; eur hitt, a hann hefi hlaupi lei til Hlar, ar sem hann var hagvanur. Fst hann nokku um etta, og ykir honum sn fer viruleg. Loks kemur eim a samt, Hallvari og Agli, a Egill skuli sleppa kirkjuferinni, en fara me Hallvari til Gils; ar var hann kaupavinnu. Kvast hann mundi tvega Agli hest heim til Hlar. San tekur Hallvarur hest sinn, rtta eir vi reiveri, er ur var afsnara, gyra allar gjarir sem fastast, og sezt Hallvarur san bak, og reiir hann Egil a baki sr, og gekk ferin nokku skrykkjtt, en samt komust eir heilir hfi a Gili; er Egill ar fram eftir degi og allt til kvlds gu yfirlti, og lkur svo, a eir Hallvarur og Egill gjrast hinir krustu vinir, segir hvor rum trnaarml sn, og setjast eir n t tni og drekka ar saman; tti Hallvarur brennivnskt einn kofforti snu; mundi kturinn taka tvo eur rj potta, og skvampai enn nokku honum. Var kturinn borinn t tn, og settust eir flagar ar a honum, sinn hvora fu, og hfu nungann millum sn og dreyptu sig til skipta og klluu hvor annan flaga og brur. Sagi Hallvarur fyrst fr ferum snum, og hafi hann va fari og veri me mrgum hfingjum og alls staar tt hinn mesti afrekamaur; n sem sti kvast hann hafa fornustu vi r nju innrttingar Reykjavk, vi reipslagarafabrikuna, og a viringum og llu atlti gengi hann nst yfirmanninum, er hverjurn morgni byi sr gmoren og segi t D til sn um lei; n sumar sti fabrikan anga til september vegna skorts hampi, og hefi hann v teki etta r a fara upp til sveitar um slttinn - og pla g hr upp kgras, segir hann.

essu nst skyldi Egill segja visgu sna, var hinn fyrri hluti hennar fljtsagur, v maurinn var ungur og hafi ekki stai mrgum strrum. Hi merkilegasta, sem fyrir hann hafi komi, var bnori vi Sigrnu; tjir hann Hallvari allt hi sannasta af v mli og svo, hvert efni var komi, a stlkan vilji ekki ast hann og fstra hennar rds muni vera v mest mtstileg, a a r takist.

Hallvarur hlddi vel sgu Egils; en er Egill agnai, tekur hann ktinn og rttir a Agli og segir: Sptu , blessaur kunninginn! Egill tekur vi spur og fr Hallvari aftur, urrkar sr me hendinni um munninn, kyssir hann og segir: Gusst, elsku vin!

a er ekki a akka a, kunningi, etta skal vera eins og vi eigum a bir, segir Hallvarur og setur ktinn funa hj sr. J, heil sltt er a fyrir ig, brir, og linur ykir mr hafa veri sknum, kunningi, ea hva lengi hefur veri b saman vi hana?

a munu vera tta ea nu vikur, sagi Egill, san g kom anga.

J, nu vikur, sagi Hallvarur og hristi hfui, og ert jafnnr; a segi g r satt, a ekki skyldi g hafa veri svo vikuna saman vi hana, a g hefi ekki komi henni til vi mig, hefi g annars lagt vind upp hana, v svo er a stundum, ar sem g kem b og er blnttina, elta r mig morguninn eftir ein ea tvr t fyrir tn til a spyrja mig, nr g komi aftur - ea hva hefur nst henni komizt, tkstu nokkurn tma hndina henni?

a hef g gjrt, sagi Egill, en a kom n til ltils.

hefur ekki vita, hva nai, kunningi - og settistu aldrei rmi hennar?

Oft og mrgum sinnum, sagi Egill, en til hvers var a?

Hefiru kunna a bera ig rtt til, brir - g held g hefi ltt einhverju undir sngurhorni hennar, sagi Hallvarur.

kannt eitthva fyrir r? sagi Egill.

Og ekki er g gldrttur, en g veit svona a, sem nar vi msu, sagi Hallvarur og kinkai, en sptu n , lagsi - og er a ekki mr a akka eiginlega, en g tti kunningja einu sinni, g kynntist vi hann innrttingunni, hann var af Strndum ea r Arnarfiri ea einhvers staar aan vestan a.

Og a var gur galdramaur, ha?

Hva helduru! Hann fair hans kunni fr sr, en hva var hann hj honum afa hans! Hann var brenndur alingi, og essi fkk sums allar skrurnar eftir ba, en ekki gjri hann a fyrir slikk, ef hans var leita; g segi r a trnai, kunningi - dugar ekki til a f r staupinu - g eina tilfringu, sem g veit, a er tvlug, duga hefur hn mr; g held g veri a sna r hana, greyi mitt, fyrst vi erum ornir hlfmlkunnugir, en verur a lofa mr upp tr na og ru, j, a segir engum fr v, j, upp tr og ru!

Ha? sagi Egill, j, rkalli vri gaman a geta galdra hana, en sem g er lifandi maur skal g ekki segja a nokkrum, v lofa g; - tlaru a hjlpa mr til ess, ha?

v lofa g ekki, sagi Hallvarur, en hitt tla g heldur a rast a sna r staf.

essu rfur Hallvarur til buxnavasa sns; var bundi fyrir ofan hann me bandtygli og margvafi; leysir hann a, og eru margir hntar, en san tekur hann upp r vasanum brfaveski eitt harla miki; er bundi tygli nokkrum yfir, og leysir Hallvarur ann og lkur upp veskinu, eru ar hlf mrg og hverju margir miar og papprsbindi. Leitar Hallvarur veskinu og tekur aan mia einn gamlan og lan, flettir hann mianum sundur, en leggur ur veski hj sr og segir um lei vi Egil:

Taktu n ekki turu minni - v ef gjrir a, vil g ekki byrgjast itt lf, v hr er, satan gali mig, ekki allt barna mefri, en enna mia skal g sna r, v hann er meinlaus.

San fletti hann sundur mianum og rtti hann a Agli, og var hann ritu mynd af galdrastaf og ar undir:


Rist enna staf manns herabla, og haf stru af jungfr munninum, og lt undir stlkuftur, og lt hana standa ar , mean hn talar vi ig, ea lt hana sitja honum.


Egill horfi mia enna me mestu undrun og las hann rkilega, en segir san:

Nei, sko, eru etta klr, ha? J, von er a s krftugt, mikill er stafurinn; en ttu a, sem til hans arf, elsku vinur, ha?

Vera kann a, sagi Hallvarur, a g eigi einhvers staar fls af herablai, g komst me hgu mti yfir hana; en sju, Egill frndi, sagi Hallvarur og tk r veski snu knti eitt lti, essi moli hefur kosta mig nokkra fiska, g get ekki eiginlega sagt, hva g hef gefi fyrir hann, en refaldur lknbelgurinn er utan um hann.

etta mun vera stran, ha? sagi Egill.

J, etta er hn.

J, mikill er tilbningurinn, g er n hissa, sagi Egill; a mundi n ekki vera fanlegt, a ltir mig f miann, kunningi, ha? - tekur hann r vasa snum tvr spesur og rttir a Hallvari - ltur mig f etta, lagsi minn gur.

Hallvarur ltur peningana og segir um lei:

Margt er fyrir vin sinn vel gjrandi, en ekki er a fyrir a, g hefi haldi, a etta mundi sl til, ef kmir v laglega undir fturna henni; j, g held g veri a hjlpa r um stafinn og beini, en molann m g mgulega missa; g skal segja r a, hann s ekki str, fst hann ekki alls staar, a var rtt af strstu heppni, a g gat komizt yfir hann.

verur mr a ntt, sagi Egill; ea maur ekki a hafa hann upp sr, mean maur talar vi kvenmanninn?

J, sagi Hallvarur, vissulega, maur a hafa hann hrna, kunningi, hgra megin t glnum -- g s a, verur a f molann, annars verur r a ekki til neins, g held g veri heldur a lj r hann, en ekki sel g r hann, hva sem bur mr, en etta ver g a gjra, af v ert mestu forleiginheitum, en ekki hefi g gjrt a fyrir alla.

essu rtti hann a honum herablakinn og strumolann, en stingur hj sr peningunum. Egill stendur upp og kyssir Hallvar, en Hallvarur segir:

Vertu ekki a akka a, kunningi, fyrr en veizt, hvernig a reynist, en g vona a veri r a gu, ef kannt me a fara.

a vera n vandri fyrir mr, hvernig g a koma henni til a standa herablainu.

Ekki tla g a vorkenna r a, kunningi, a finna upp eitthva r til ess; g hafi a svo, a g saumai beini innan vettlinginn minn, og svo lt g hann detta niur, ar sem hn st, svo hn var ekki vr vi, og mean var g a tala vi hana, og svo st hn vart ofan hann - og arna vissi g ekki fyrri til en hn fr a gefa mr auga, svona eins og r gjra, egar eim lzt mann, og kafronai framan; vissi g, hva stlkunni var, og urfti ekki meira heldur.

Egill kvast hinu sama ri fylgja vilja; stu eir n um hr og tmdu ktinn, er og kominn dagur a kvldi, og hugsar Egill til heimferar; stingur hann n mianum, herablainu og molanum vasa sinn og br um sem vandlegast. tvegar hann sr n hest Gili, og er honum lur hann og sagt a skilja hann eftir Hlarhlsi, mundi hann rata heim aftur; og er Egill er bak setztur, gengur Hallvarur veg me honum t fyrir tn; kvejast eir ar me kossum og blltum og mla til vinttu hvor vi annan, en san rur Egill sta. Hallvarur gengur til bjar, og er eir eru skammt farnir, snr Hallvarur vi aftur og kallar eftir Agli og segir:

Blessaur, mundu mig um molann!

Upp tr og ru! svarai Egill.

Eftir a rur Egill lei sna heim til Hlar, og er honum n fremur ltt skapi, og ykir honum sn fer vel hafa rizt, og er hann n alla leiina mist a hugsa um a, hvernig hann geti laglegast komi beininu undir ftur Sigrnar ea sti hennar, eins og fyrir hann var lagt, og virist honum a enginn hgarleikur; ess milli var hann a mynda sr og gjra r fyrir llu, hvernig fara mundi, egar hann vri binn a tfra Sigrnu og henni sninn hugur, svo hn vildi fyrir hvern mun eiga hann. Hann kvast mundi vera drldinn vi hana fyrstu og lta hana ganga eftir sr og stra henni dlti fyrst og launa henni svo lambi gra, hvernig hn ur tk bnori hans, en v meira mundi hn skja . rdsi gmlu skyldi hann storka me v, a hann vri ekki urfandi fyrir a taka Sigrnu upp af gtu sinni, hn vri ekki anna en munaarlaus og flaus vinnumannsdttir, hn yri a gefa henni alla sna fjrmuni fasta og lausa eftir sig, og kerling mundi allt til vinna a Sigrn gengi ekki fr vitinu.

Slkt og vlkt hugsai Egill leiinni; hann lt hestinn ltra gtuna ft fyrir ft og vildi, a vegurinn yri sem lengstur og seinfarnastur, svo hann mtti sem lengst hafa skemmtun af hugsan sinni.

Loksins kemur hann anga, sem honum var leyfur hesturinn, st hann af baki og sleppti honum ar, en fr san fti a eftir var vegarins til Hlar; kom Egill anga, er menn voru lngu httair; finnur hann, a dyr eru lokaar, og fer hann til rms sns, en getur ekki sofna fyrr en undir slaruppkomu fyrir umhugsun og tilhlkkun. mnudagsmorguninn, er menn vknuu Hl, er skyggnzt eftir, hvort Egill s heim kominn, og sj menn , a heima er hfu Egils, rak hann a undan klum, en tti mnnum me nokkru missmi orin, er ar kla ein mikil og bl miju enni. Menn inntu hann a, hverju a stti, en hann lt ftt yfir og kva a ei af manna vldum; sagi hann og, a Hallvarur s, er hann hafi hitt, vri drengur hinn bezti. ann dag hafi Egill a a hjverkum a rista rnir mannsherablai; en um kvldi fr Sigrn vistferlum fr Hl og a Leiti, eins og au rds og Bjarni hfu r fyrir gjrt.


19. kafli

Bjarmalandsfr Egils

Brottfr Sigrnar fr Hl tti mnnum allkynleg og bera brtt a, og tluu menn allmisjafnt um, og lt rds hsfreyja hvern tala ar um sem hann vildi. Ekki tti Agli n greiast um sitt ml, og var n foki flest skjl, er s mttarstlpi vonar hans, er hann vnti sr mest trausts a, var fallinn, en a var tfrastafur Hallvarar. Skmmu eftir a, a Sigrn fr a Leiti, fer Egill a hitta Grm fur sinn og tji honum, hvert efni komi var um kvonbnirnar; a fyrst, hversu unglega Sigrn hafi teki v mli; er hann bar a upp fyrir henni; a anna, a Sigrn vri brott farin fr Hl, og vri honum ar me ll bjrg bnnu, en ekki rvnt um, a Sigrnu kynni a hafa snizt hugur sar, hefi au Egill kynnzt betur og mtt til lengdar saman vera. Grmi tti n unglega horfast til um ml Egils, sagi a ljst, a brottfr Sigrnar hefi gjr veri til bekkni vi fega, og sagi, a ekki hefi allt veri brigalaust af hendi eirra Hlarhjna, ar sem Sigurur hefi heiti v a vera flytjandi essa mls. Bru eir fegar etta fyrir sra Sigvalda og bu hann nokku gott r leggja. Prestur ri eim fegum, a Egill skyldi ekki htta vi svo bi, skyldi hann smtt og smtt venja komur snar a Leiti og freista, hvort hann gti ekki n fundi Sigrnar og vitali, mundi smm saman draga saman me eim; fri svo oft, lklega horfist fyrstu, a konur lti um sir tilleiast, er r sju, a bilar reyttust eigi, en legu v meira kapp , eim vri eitt sinn fr vsa. Grmi lkai allvel essi ragjr, sagi og, a Egill mtti vel fara a dmum Mses og sl oftar en eitt skipti helluna, ar til hann fengi af henni rennandi vatn. Egill kvast eirra forsj fylgja vilja, og eftir a tekur hann a venja komur snar a Leiti. Biur hann n Sigur bnda eitt laugardagskvld um orlof og kvest tla a hitta fur sinn, og leyfi bndi honum a; tekur Egill gran hest, er hann tti, og rur til Leitis. Ltur hann hestinn eftir fyrir utan tngar og gengur san til bjar; hittist svo , a Sigrn situr undir bjarvegg og saumar; sezt Egill egar hj henni og hefst n aftur mls v, er hann ur hafi fr horfi um einkamlin, og gjrir sig sem blastan. Bjarni bndi var vi sltt tni og piltur einn hj honum; er honum brtt sagt, a Egill s ar kominn og setztur tal vi Sigrnu. Bjarni stingur egar niur orfi snu og gengur heim r slgjunni, en talar ur nokkur or hljlega vi piltinn, er hj honum var. Bjarni gengur ar a, sem Egill situr, og varpar kveju hann og spyr tinda og spyr ar nst, hverju gegni um ferir hans. Egill ltur ftt yfir og kvest fara sinna erinda. essu bili sr Bjarni, a hundar margir standa hesti Egils, og er hann flugfer t fr tni, snr hann a Agli og segir:

g held r vri arfara, Egill gur, a lta eftir reiskjta num en sitja hr, s g, a hundar vorir leika lausum hala vi hann, enda muntu hafa a eina erindi, a r s hollast a dragnast brott, en ta skaltu f ur, ef ert svangur, segir hann.

Egill kvast mundu ra ferum snum, en stekkur upp og tlar a taka hrossi, og er hann kemur a tngari, er hesturinn hlaupinn t mri eina fyrir nean tni og hara stkki, hleypur Egill eftir honum, en piltur s, sem ur er um geti, stendur tngari og hefur hrossaskellu eina mikla hendi og sigar hundunum sem hann m. Agli var torstt yfir mrina, er ar voru fen mrg, og er hann er miri mrinni, er Grni kominn af henni og mela sltta, og fylgja hundar honum jafnan vi hla, og dr hann skjtt undan Agli. Egill kemst vi illan leik yfir mrina, en svo hafi hann hlaupi geyst, a hann var nr v sprunginn af mi, og nlega var enginn hnappur eftir buxnastreng hans. Verur hann n a stva hlaupi um stund og blsa, og dregur Grni enn undan, en fyrir hvern mun vill hann hafa hest sinn og dragnast humttina eftir honum, og er skjtt af a segja, a hann nr ekki hesti snum fyrr en hj tni; hafi hann stanmzt ar hj hestum nokkrum; var beizli tnt og lendkli, og leitar hann ess lengi, ur hann finnur a. Sr Egill ekki anna vnna r en hverfa aftur og ra heim vi svo bi.

Hinn nsta laugardag eftir biur Egill enn um orlof og hefur enn hi sama ori, a hann muni ra og hitta fur sinn, hafi hann n og frtt, a Bjarni mundi ekki heima vera. Kemur hann a Leiti, og er a litlu ur en menn gengi til kvldverar. Egill hyggst n, a hann skuli betur sj r fyrir hesti snum en sast; hefur hann n me sr reip eitt, og tjrar hann hestinn lg einni skammt fr tni, ar er ekki mtti sj hann heiman a fr bnum, san gengur hann heim. Bjarni var ti staddur, og ekkir hann egar manninn lengdar. Tekur hann n skyndi a r, a hann safnar saman llu heimilisflki snu og rekur a inn til bastofu. ar nst tekur hann mykjukvsl eina mikla hnd sr og sezt san bjarrepskjldinn, og fyllir hann nr v t dyrnar og heldur tveim hndum um kvslarskafti og er heldur frnn. Egill gengur til bjardyra og kastar kveju Bjarna, og tekur hann v aeins, og ekki yrir hann Egil. Egill snuddai um hr fyrir dyrunum egjandi, en er hann sr, a ekki verur af, a Bjarni bji sr inn, og honum heldur ekki virist rennilegt til inngngu hj Bjarna, kastar hann orum Bjarna og segir:

ert ekki svo gur heim a skja, a bjir inn gestum eim, er a gari koma, Bjarni sll?

g hef ltil hsakynni til a bja inn slkum hfingjum sem ert, sagi Bjarni, en hafir nokku erindi vi mig a mla, get g heyrt a hr, en srtu yrstur og viljir drekka, skaltu f a. runn! Komdu me mjlk klfsdallinum, og lttu hann vera fullan.

Egill kvest ekki eiga erindi vi hann - en er Sigrn hr inni? segir hann.

Svo er vst, segir Bjarni, en hn er httu, ea ttu nokku vantala vi hana? g get skila v.

Egill kva hann a mundu litlu skipta, hvort hann talai fleira eur frra vi hana.

Vi etta tk a ykkna Bjarna, og segir hann:

skaltu vita, Egill sll, a eigir ekkert anna erindi hinga, vil g ra r a venja ekki komur nar hinga til eirra erindagjra oftar, og vil g ekki hafa mnum b ess httar daur ea dingl - en hrna er mjlkin, ef vilt drekka.

Egill kvast ekki mjlkur urfi og slr ftinum dallinn, svo hann hrekkur r hendi Bjarna, og reiist hann, og v bili stekkur Bjarni upp hart og ttt og tvhendir kvslina og tlar a sl hfu Agli; sr Egill ann beztan a hrfa undan, og tekur hann egar rs, en Bjarni eltir hann. En er Egill er kominn a tngari, stekkur hann egar yfir, en Bjarni kemur a me reidda kvslina og slangrar henni til Egils, v hann steypist yfir garinn, og rur Bjarni a ar af, a Egill grpur hendinni aftur fyrir sig, hvar hefi komi. Ekki veitti Bjarni honum lengra eftirfr. Hleypur Egill til hests sns, leysir hann og stgur bak, og skorti ekki str or og heitingar af hans hendi, kvast hann svo skyldu koma til Leitis hi rija skipti, a Bjarna mundi minni til reka. Ekki skeytti Bjarni heitingum eim, og rur n Egill brott og kemur til Grms fur sns og segir honum snar farir eigi slttar, og er Egill ar um nttina. Grmur verur kaflega reiur vi essar frttir, en stillti sig vel, og liu honum af munni essi or predikara Salomonis: Leyf ekki num munni, a hann lti itt hold syndga. En me v ur hafi veri kalt me eim Grmi og Bjarna, eins og ur er nokku fr sagt, verur a n, a eir leggja fullan fjandskap Bjarna; gjra eir ragjr fyrir sr, a eir muni fara einhvern dag til Leitis og heimta btur af Bjarna fyrir viring , er hann hafi veitt Agli; en fari svo, a Bjarni svari ekki gu um, skuli eir gjra honum rningu nokkra, og kemst Grmur a eirri niurstu vi rannsak ritninganna, a hestinum hfi svipan, asnanum beizli og Bjarna vndur baki. Ekki lgu eir fegar miklar dulur fyrirtlun sna, og fr rds Hl pata nokkurn af ragjrum eirra; gjrir hn Bjarna egar or og biur hann a vera varan um sig og gefa eim ekki fri sr, hafi hn sannspurt, a eir tli a gjra honum afr.


20. kafli

Herfr Grms gegn Filisteanum

N lur fram sumari, og verur ekki af atfrinni vi Bjarna Leiti, og hyggja menn n, a eir Hjallafegar muni lta svo bi standa; en nokkru eftir rttir um hausti er a eitt skipti, a Grmur gjrir Agli or a koma til fundar vi sig. Egill bregur skjtt vi og fer til Hjalla; er honum ar vel fagna, og er hann ar um nttina. Nsta dag var veur fagurt, og er Grmur snemma ferli; gengur hann anga, sem Egill sefur, og er hann ekki vaknaur; vekur Grmur hann og biur hann upp standa - og ykir mr ekki rrisull, frndi, segir hann, eur er r r minni lii vital okkar a grna, a vr mundum fara a hitta Filisteann Leiti og vita, hvort hann vill ekki bta r svviring, sem hann hefur r gjra; mun essi dagur vera honum dagur grimmdarinnar, dagur hrmunga og eymdardagur storms og vinda, eins og spmaurinn Sfonas a ori kemst; hef g, sonur sll, lti hross vor heim reka, v svo er til tlazt, sonur, a g dragnist me r, r kunni a vera a a litlu lii - en lttu vera til leppana mna, kona, g kirkjubi mig n ekki essar ferir, a er ekki svo sem g tli a setjast vi altarishorni, setja upp gleraugun og syngja Gradali og kyrja kred ea intrtum.

Kona Grms andpti ekki, en mumlai eitthva hlfum hljum um a, a hn hldi, a essi fr mundi vart vera til mikillar frgar ea nytsemi; snr Grmur mlinu til hennar, veltir vngum, gengur fram mitt bastofulofti, spennir greipar og segir:

Hef g ekki sagt r a, kona, a venja ig af essu nldri; ert einn sfelldur leki, eins og Salomon segir um hina kfnu konu, ea ykir r ekki nausyn bera til essarar ferar, ea hefur ekki heyrt Mabs brigzlyri og spottanir Ammons barna, me hverjum eir svvirtu mitt flk?

Kona Grms gekk egjandi burt og svarai engu, en kom brum aftur og lagi ft nokkur, er hann skyldi klast , rm eirra hjna, og tekur Grmur au og skrist. Egill klist og skjtt, eru hestar hla komnir. Egill rei Grna, en Grmur mehjlpari rei hesti, og var s fddur brnn a lit, en me v hann var gamall mjg og ekki yngri en Grmur sjlfur, er hann var tannf hans, voru va dottnir hann blettir og sklda af hr allt, var hann v tilsndar a sj sem hann vri skjttur. Sull Grms var annig, a setan honum var r blu vamli og gagnstngu og ttroin klfshri; hliarskinnin voru r slenzku leri og ll jafnbrei aftan og framan og negld me ltnsblum mrgum, er stu langri r aftur og fram millum hnakkboganna; hvorutveggja hnakkbogann, ann aftari og fremri, voru negldar bryggjur ea brkur har og lkar lagi hlfkringlu. Framan framboganum var ltnskla mikil ea drlmyndu strta af ltni, er greypt var hnakkbogann og gekk jafnsis makka hestsins. staalar hafi Grmur allramgjrvar af leri og fraar beggja megin me jrni, voru r a ofan festar hnakkinn me snrum, en a nean lku eim st mikil og sterkleg sigurnglum. Yfirkli bltt var yfir hnakkinum; a var nr v ferskeytt a lgun, voru v pokar strir, sem hnakkbrkunum var smokka ofan ; loksins var flossessa me fangamarki Grms miju; bi sessan og lendkli voru bundin ofan hnakkinn me svrtum hollinda ann htt, a litlir ltnshringir voru hliartrjm hnakksins og snldugt lendklinu og lindanum svo brugi gegnum ofan hringana. egar eir fegar eru bak setztir og ra t trairnar, taka eir hatta af hfum og lesa feramannsbn sna, og var gn langa hr, nema hva Grmur var einu sinni a andpa upp r bnagjrinni, er hestur hans hnaut um fu: Stattu ftunum, fjandi, segir hann. egar bnunum var loki, setur Grmur aftur upp, og bja eir hvor rum gar stundir, fegarnir; san tekur Grmur til mls og veltir vngum:

ess vil g ska, sonur, a vinir vorir frist forsmninni, og skmmina hafi eir sem eina kpu, eins og gusmaurinn Dav segir slminum 109da, a mig minnir.

leiinni tala eir margt saman um ferir snar; kemur eim a samt, a eir skuli bja Bjarna sttir, ef hann vilji bta eim svviring , er hann hafi gjrt Agli, og vilji frimlast, og essu nst, a hann amist ekki vi komum Egils a Leiti. En vilji Bjarni ekki taka essum kostum, muni eir tla hann brott fr bnum og berja hann ar, og frir Grmur rk rk til ess r ritningunni, a slkt s rtt, og sjist a ar, a drottinn hafi boi Sl og Dav a sl Filisteana og Ammonta, og Malakas segi: r skulu undirtroa gulegu, og eir skulu vera aska undir yar ftum. - Gjra eir n r sn, hvernig eir skuli haga atgngunni, ef orusta tkist; kva Grmur, a Egill skyldi ganga framan a Bjarna, en sjlfur mundi hann veita honum bakslettu nokkra, ef yrfti a halda, en sagi samt, a Bjarni vri afarmenni miki, en mundi duga, ef eir gengi bir djarft fram. Egill gat ess, a hundar Leiti vri grimmir mjg, og gti eim ori a a lii, ef eim vri siga hesta eirra, mean eir fengist vi Bjarna; kom eim a samt, a eir skyldu fara a Sta og bija sra Sigvalda um mann til farar me sr a gta hestanna. Ra eir um Sta og segja presti fr fyrirtlun sinni, a eir muni gjra atrei a Bjarna og bija hann bta, og sagi prestur: Maklegt, j, meir en maklegt, hum, hum - a vira slka menn og sveitarpri, hum, hum. Taldi hann og rtt, a Bjarni btti eim a nokkru fyrir illmli sn og ofbeldi vi Egil. Bija eir prest a lj sr mann til fylgdar a gta hesta, mean eir eigi tal vi Bjarna. Prestur hafi ekki neina hskarla heima, fr hann eim v Hjlmar til fylgdar, og segir prestur honum a veita eim ga fylgd. Hjlmar bst til farar, og verur hann sbinn mjg, er hann urfti a vefja sig snrum mrgum; hann var svo binn, a hann hafi lambhshfu svarta hfi og brkur mrendar, en kufl gran og gyrtur hrosshrsreiptagli digru.

Segir n ekki af ferum eirra fega, fyrr en eir koma a Leiti; sj eir, hvar maur er allskammt fr tngari og fst vi steina, kenna eir, a ar er Bjarni bndi, en runn systir Bjarna er ar allskammt fr og r ft r lksytru, er rann hj tngari. eir Grmur stga af hestum snum og f hendur Hjlmari og bija hann gta eirra vel, og heita eir honum fullslu tbaks og matar, ef hann s eim trr, en sitja skal hann hj viskiptum eirra Bjarna, nema svo lklega kunni til a bera, a eir gjri honum vsbending ea sknin veri grei. ykir eim fegum n vel veii bera, er eir hitta Bjarna ti - v torstt hafa ll afarmenni ori inni, segir Grmur. Ganga eir Grmur anga, sem Bjarni er og tekur upp grjti; segir Grmur vi Egil:

N mun g tala vi Bjarna, v jafnan hfir, a hinn eldri og reyndari haldi uppi svrum, en hinir yngri hlusti , en hyggins manns kenning fltur fram lka sem fljtandi vatn og lifandi uppspretta, segir Salomon ea predikarinn, og skalt , sonur sll, ekki til leggja, nema g segi r.

Ekki lt Bjarni sem hann si til fera eirra, og er eir koma allnrri Bjarna, kastar Grmur kveju Bjarna og segir:

Friur s me r, Bjarni sll.

Og me num anda, Grmur gur, sagi Bjarni.

Grmur fr a velta vngum og strjka saman hndunum, en tekur san til ora:

sr, Bjarni sll, a vr erum hinga komnir, fegarnir, nokkrum erindagjrum.

J, a s g, a i eru komnir, en erindagjrirnar veit g ekki.

g hef heyrt hung, sagi Grmur, a hafir virt Egil son minn, er hr stendur og munt kenna; a er sonur minn og frumburur sinnar mur; hverju vilt svara mr til ess, Bjarni sll?

g svara v, sem g er spurur a, sagi Bjarni, v er g vanur, Grmur gur!

spyr g ig, Bjarni, hverju vilt bta Agli syni mnum fyrir viringu, sem sndir honum, og verka vi hann, sem er, eins og g sagi, frumburur mur sinnar og sonur mehjlparamyndarinnar? sagi Grmur.

svara g r v, Grmur, ekki veit g til, a g hafi veitt frumburi num nokkra verka, en a telur mr vst ekki til saka, a g fylgdi honum hr t yfir tni um daginn, er hann kom hinga kvennasnari, og a getur veri, a g hafi blaka til hans me sptu, sem g hafi hendinni, en hvort hn kom sitjandann honum ea ekki, a veit g gjrla, og held g hann hafi veri jafngur fyrir v, og hitt sagi g honum, a hann skyldi ekki koma hr oftar eim erindagjrum.

a var ml, sem r ekki kom vi, Bjarni sll, drengurinn hvarflai hinga a tala vi meyjuna; en hitt er vst, a hefur snt syni mnum Agli viring, og skaltu n annahvort hafa gjr okkar ar um og bta honum a, sagi Grmur, ea skalt hafa rningu.

a skal g gjra fyrir n or, segir Bjarni, a bta honum til.

g s ekkir ekki veg friarins, og mun v fara fyrir r eins og Mses segir: a verur sleginn me egypzkum kaunum og srum baka til me lknanlegum kla og rifum, segir Grmur.

Ekki hrist g htanir nar, Grmur kluvambi! sagi Bjarni.

Hann ekkir ekki veg friarins, sagi Grmur, trttu inn armlegg, sonur, og ltum oss sl Filisteann.

essu hleypur Egill fram og er allreiur og tlar a sl hnefanum fyrir brjst Bjarna og segir um lei:

Smnaru hann fur minn, ha?

Bjarni sr tilri og verur fyrri til og hrindir Agli svo hart fr sr, a hann fellur fugur aftur bak, en sprettur ara upp aftur, og segir Grmur:

Sj sinnum falla rttltir og rsa upp aftur, en n skaltu, sonur, sl Filisteann, v dagur reiinnar er kominn.

Hlaupa eir fegar bir af bri mikilli a Bjarna og tla a hafa hann undir; en ekki uru r sviptingar langar, ur Bjarni grpur annarri hendi til Egils buxnastrenginn aftanveran og hefur hann svo loft og kastar honum fltum niur, setur san hn fvrir bringspalir honum og stendur honum, en hinni hendinni verst hann Grmi mean, og er Egill var fallinn, rfur hann tveim hndum til Grms og rekur hann niur grfu fyrir framan sig, og getur Grmur ekki komi neinu bolmagni vi, og pa eir fegar bir htt og bija Hjlmar a duga sr og draga mannskratta ann ofan af sr. En er Hjlmar sr farir eirra fega, skellihlr hann, klappar saman lfunum og segir: Nei, sko, svona fr, sko banna trlli, he, he, he - en er hann heyrir, a eir heita sig til liveizlu, sleppir hann hestunum, sr hann hellustein einn mikinn ar holtinu og ltur eftir honum og rfur til hans, og hefur Tuddi svo fr sagt, a ann stein hefi hann tla a fra hfu Bjarna. runn systir Bjarna var ar skammt fr, eins og ur er sagt, og v ft vi lindina; st ar hj henni fata ein full me keytuvli og ar ft nokkur sem enn voru vegin. Og er hn sr, hva Tuddi hefst a, og grunar, hva hann tli a gjra, grpur hn skyndi sokka eina, er lgu ftunni og voru blautir mjg af vlinu, hleypur san ar til, sem Tuddi er og rttir sig upp me steininn. Reiir hn upp sokkana og slr Tudda miki hgg vert um andliti me eim; en er Tuddi kennir vlisins vitin, grpur hann bum hndum fyrir augun; fellur steinninn niur, en Tuddi rekur upp org miki og skrar sem naut og snst hring, og verur ekki af liveizlu hans. En a er n a segja af viskiptum eirra Bjarna og Grms, a egar Bjarni hefur reki Grm niur, tekur hann a gjrast fjlreifinn; seilist hann til buxnastrengs Grms, og er hann hefur hneppt hnppum eim, er ar voru, en sliti suma, frir hann brkina niur, en skyrtu fram yfir hfu. Grmur var, sem vonlegt var, ftalaur; segja menn hann mlti a sast hlfum hljum: Svala ekki sinni nu, er vilt refsing leggja, segir Srak - og heyri Bjarni a, a hann nefndi Srak, og segir: J, hva segir Srak hr um? En svona hirti Grettir smundarson Gsla, nema hr vantar hrsluna, og ver g a klappa r me lkunum ess sta, Grmur sll, en vertu grafkyrr mean, ella ver g unghentari r. - Tekur hann berlega a sna Grmi, a tvisvar getur gamall maur ori barn.

runn systir Bjarna sr , hvar komi er, og me v a hn uggir, a brir sinn mundi vera, ef til vildi, helzt til unghentur, hleypur hn anga, sem eir ttust vi, og biur brur sinn a htta essum leik; Bjarni segir, a svo skuli n brum vera - en ver g a hafa nokkrar menjar ess, a vi hfum fundizt. Sltur hann tvo hnappa r buxum Grms og fylgdi ar me stykki strt af strengnum. San sleppir Bjarni eim; er Egill dasaur mjg og svo eir bir. Gengur Bjarni til bjar, en eir fegar standa upp, og verur ekki af, a eir freisti oftar til atlgu vi Bjarna, enda hfu eir ng a starfa, og ekki szt Grmur. Hittu eir n Tudda, og situr hann ar millum tveggja fna grenjandi og urrkar r andliti sr me vettling snum og er allfrnn. Egill var og illu skapi, og ltur hann reii sna koma niur Hjlmari, setur ftinn hann allhart og segir:

Hafu etta, skmmin n, fyrir a, sem sveikst okkur, ea v hjlpair okkur ekki vi mannskrattann?

Tuddi stekkur upp hart, ranghvolfir augunum, bls Egil og segir:

Sparkaru mig, rllinn! a vildi g, a a vri mola hvert bein skrokknum r mlinu smrra eins og brtur sundur mr beinin, illyrmi itt, fyrir sakleysi, a var rtt, hann skelldi ykkur ba; ea hvernig tti g a hrra mig, egar bannsett skessan var bin a blinda mig bum augum? En a er ekki ar fyrir, a gilti einu, fengir fyrir ferina.

Egill tlai a berja Hjlmar, en Tuddi tk til ftanna og rann undan Agli; Egill elti hann nokkra stund, en Tuddi var lraur, en Egill jakaur mjg af viskiptunum vi Bjarna, og jafnan, er Tuddi s, a hann var dreginn undan, st hann vi og kastai vegnum orum Egil. Egill elti hann um hr, en loks snr hann aftur, og er hann kemur ar, sem bardaginn hafi veri, finnur hann Grm fur sinn, og br hann sig til a stga hest; er hann lerkaur mjg og vart einhltur a komast bak; ykir eim essi fer hin hulegasta ori hafa, og ra eir a af a ra heim vi svo bi. En a er a segja af Hjlmari, a hann linnir ekki, fyrr en hann kemur a Sta; segir hann nlega hverjum manni, er hann sr, fr ferum eirra fega; segir hann, a trlli Leiti hafi teki ba og leyst ofan um mehjlparann. En getur nokkur, prestur minn, seti kr, sem hefur veri flengdur? sagi Tuddi.

egiu, bjninn inn, svarai prestur.

essi tindi uru brtt hrasfleyg, og hendu menn miki gaman a, og verur Bjarni mjg frgur af essu verki. En er prestur heyrir kals etta, bregzt hann reiur vi, segir a firn mikil a slkt tkist meal kristinna manna og nokkrum haldist a uppi hegndum, a gfugir menn og rvandir su meiddir og svvirtir; htar hann a setja Bjarna fr sakramenti og segir, a hann vri ess maklegur, a bi vri til ml hendur honum fyrir ofrki og lgmtt frumhlaup a Grmi.

egar Grmur er heim kominn, gengur hann til hvlu og ltur gnja mjamir og mjhrygg og smyrja r samsuu, og batnar honum svo vi a, a nokkrum dgum eftir er hann ferafr; fer hann brtt a hitta sra Sigvalda; sitja eir lengi tali. Verur a r eirra, a Grmur skuli kveja heimiliskviar og stefna Bjarna um barsmarmli og eim Hlarhjnum um sttmlarof, fjrr vi fega, og telja eir a vst, a ef mli komi dm, muni Bjarni vera alsekur skgarmaur, en Sigurur Hl sta tltum; en me v Grmur ttist ekki vanur a standa ingdeildum, handsalar hann presti skina a lgmli fullu til gjrar ea dms og svo me a fara sem honum lki.

Um essar mundir rst Egill fr Hl og fer aan me sumarkaup sitt, og hyggur hann n ekki framar rahag vi Sigrnu, og er svo sagt, a hann hti v fundinum, a hann skyldi hugsa af v ri, mtti hann lfi halda, svo nauuglega sem hann ttist staddur.


21. kafli

Sttir

Eins og ur er fr sagt, var Bjarni Leiti frgur mjg af eirri vrn, er hann hafi snt, er eir fegar Grmur og Egill veittu honum atfrina, en Grmur djkni var hrpaur mjg af grungum, og klluu eir hann flimtingum mist Grm skelli ea skellidaus. En ekki er lengi a snast veur lofti, segja menn. a frttist n brtt um ll hru, a Grmur mehjlpari hefi handselt Sigvalda presti rnasyni Sta skina og tlai prestur voringi a skja Bjarna til fullra sekta um lgmtt frumhlaup a Grmi; vissu menn, a Sigvaldi prestur var mlafylgjumaur mikill og vginn, hafi hann og oft ori ungur skauti eim, sem minna hfu til gjrt; en Bjarni hafi hvorki frndastyrk ngan eur traust hfingja til a etja kappi vi jafngtan mann sem sra Sigvaldi var. Var n ekki anna fjlrddara hrainu en mli Bjarna, og tti flestum vnlega horfa. Tldu nokkrir a vst, a Bjarni yri hddur vi staur og san ltinn rlka erlendis, a sem eftir vri vinnar, nau. hfu sumir a fyrir satt, a ekki yri Bjarni af landi fluttur, heldur vri hitt lkara eftir Norskulgum, er voru gildi hr landi sakamlum, a Bjarna yri rngva hrupoka og bundi fyrir opi og kasta xar; allir tldu f Bjarna sekt allt, hlft sra Sigvalda og hlft konungi eur eim, er sektarf ttu a taka eftir hann a lgum. En a ala manna talai svo sem n hfum vr fr sagt, voru samt nokkrir, sem drgu efa , hvort sk Bjarna mtti vara svo miklu, a hann yri dmdur sekur skgarmaur; sgu eir, sem satt var, a margur hefi gefi rum skjurnar og samt ei ori ll og ferjandi og randi llum bjargrum, og hldu, a slkt mtti vara fbtum einum. Bjarni Leiti talai ftt um ml sitt, og ekki uru menn ess varir, a hann fri lisbn, og furai menn strlega, a hann leitai ekki ra ea trausts hj landshfingjum, eins og var allttt og enn er venja landi voru; gtu nokkrir ess, a Bjarni mundi sitja um sinn a bi snu og sj, hverju fram fri, en ef hann si sitt vnna, mundi hann egar minnst vari leita brott og helzt tla sr til athvarfs dahrauni; vru ar og landskostir gir og sauir feitir, og mundi hann allvel una ar hag snum.

rds hsfreyja Hl fregnar n mlatilbning enna allan svo og a, a prestur hefur teki a sr skina til stta ea sekta; ykir henni a illt, ef Bjarni kmist vanda nokkurn og a a hlytist af trmennsku hans vi r fstrur. Kemur hn n einhvern tma um essar mundir a mli vi bnda sinn. Tjir hn honum, hva hn hafi spurt um fyrirtlun eirra sra Sigvalda og Grms og mlatilbninginn - og ykir mr, segir hn, a allillt, ef Bjarni hefur vandri str fyrir mnar sakir, en a m kalla, a svo s, ef hann verur sektaur fyrir rningu , er hann gjri Grmi; vildi g, a hlutaist nokku til um ml Bjarna og frir a hitta prest og kmist eftir, hverju hann tlar fram a fara, og ef kostur vri , a reyndir til a mkja svo prest, a ekki vri fzt til vi Bjarna um mlssknina; tel g a og alllklegt, s prestur inn vin svo mikill sem hann lzt vera, a hann gjri a fyrir n or, a hann lti mli niur falla, enda er a ekki ess vert, a rekstur s af gjrur, og skinni svo vari, a Grmur getur litla viringu af henni haft, tt hann beri hrra hlut yfir Bjarna. En me engu mti vil g samt, a gangir a nokkrum afarkostum, hvorki fyrir hnd Bjarna ea fyrir sjlfan ig, og sj svo um, Sigurur bndi minn, a ltir ekki hi mjka tungutak prests fleka ig.

Sigurur bndi segir a skylt, a hann leggi fram allt, er hann m, til fulltingis Bjarna og a essum mlum veri mila. Eftir a rur Sigurur til Staar, og fagnar prestur honum vel; ber Sigurur upp erindi sitt fyrir presti og segir, a hann er ar kominn sttaumleitun fyrir hnd Bjarna. Prestur tekur eim mlum mjg unglega fyrstu, gengur um glf og reykir og hummar nlega vi hvert or; segir hann, a fyrir sakir gus og konungsins og embttis sns megi hann ekki lta svo svfinn syndara sleppa hegndan; hafi hann hrmulega broti gegn hinu fimmta boorinu og meitt hold nunga sns; snir hann a og sannar tarlega, a slku ofrki eigi harlega a hegna, og vitnar mist til Norskulaga, Jnsbkar ea ritningarinnar. Sigurur kvest sj a, a prestur hafi satt a mla og miklar og ungar sektir liggi Bjarna, en muni vera eins um brot Bjarna og arar yfirsjnir, a btur su til brots hvers; kemur loks svo fyrir bn Sigurar, a prestur ltur til leiast og lofar a taka sttum fyrir hnd Grms. Er n sent eftir Bjarna, en hann kvest ei viltinn, kvest hann daga hafa ri miki strit vi stein einn, er hann hyggi legstein yfir einhvern fornmann, og hafi hann aldrei ur sigrazt eim steini, nema ef n veri, og kom s orsending fr honum, a ekki mundi hann koma til sttafundar a Sta, enda vissi hann ekki anna en a eir Grmur hefu skili svo sast, a Grmur hefi veri a llu sttur. Ltur enn n ekki sttavnlega t, en me v Sigurur fylgdi fast fram mli Bjarna, verur a, a eir prestur semja a me sr a leggja mli gjr; en a tilskildi prestur, a Sigurur skyldi heita v a halda uppi fbtum, ef nokkrar yru gjrar hendur Bjarna, og kvast prestur ekki vilja rekast eftir eim hj Bjarna ea eiga nokkur viskipti vi hann, og ht Sigurur v.

ann tma voru tveir hreppstjrar Staarhrepp, og ht hvorutveggi gmundur og voru bir Jnssynir, en til agreiningar var annar kallaur gmundur hlfblindi, en annar gmundur alblindi. gmundur hlfblindi var maur greindur og stilltur vel, nokku ls og nokku skrifandi; hann hafi misst anna auga blunni, og var a v sannnefni, er hann var kallaur hinn hlfblindi. egar hr var komi sgunni, var hann orinn maur gamall, tk honum n a glapnast sn v auganu, sem heilt var, og hafi hann v jafnan gleraugu, ef hann urfti eitthva a lesa ea skrifa. gmundur hinn alblindi hafi bi augu hfi heil; s hann og fullri sjn allt a, er vinna urfti ti og inni, hann hefi tt a hra sausvart vorullarel jlafstn vi skjglugga; en s var einn galli sjn hans, a jafnan, er hann skyldi lesa nokku ea rita nafn sitt undir einhvern embttisgjrning eirra hreppstjranna, sl svo mikilli oku fyrir augu honum, a hann mtti ekki sj nein stafaskil nema eins og mu; var a v orin venja, ef eitthva skyldi lesa eur birta alu, er snerti hreppstjrnina, a hann vk eim mlum fr sr og til nafna sns me eim orum: Lestu a, nafni, veizt a g s ekki ori bkina. Bir voru eir nafnar virir vel, en meiri framkvmdarmaur tti gmundur alblindi vera en nafni hans.

essa menn kusu eir prestur og Sigurur fyrir gjrarmenn, en riji gjrarmaurinn ht Erlendur. Hann bj ar Staarhrepp; flestum mnnum var hann liugri um ml, og var a siur hans, er hann rddi vi einhvern, a egar s, er vi hann talai, hafi loki mli snu, t hann a allt upp orrtt og btti svo vi af eigin brjsti msum smorum og setningum, er hann smeygi inn , t.a.m.: Sannarlega, hva segir - j, ldungis rtt segir - etta tlai g a segja - etta var nrri v komi fram r mr. Aldrei mlti hann mti nokkru v, sem arir sgu, og sndist honum jafnan a bezt, sem s sagi, er seinast rddi. Grungar klluu hann mist Erlend j ea j, amen ea halelj.

Lt n prestur senda eftir essum gjrarmnnum llum, og komu eir eftir orsending prests, og fagnai hann eim vel. iggja eir n beina, en san settust gjrarmenn rstefnu. Stendur prestur upp og lsti sk hendur Bjarna og hafi ll au smu or lsingu sakar, sem hann ur hafi mlt vi Sigur; talai hann langt erindi og snjallt - og er yur kunnugt, segir hann, um ann hinn mikla ofrkismann Bjarna Leiti; hann hefur snt, hversu miki hneyksli hann hefur gjrt sfnuinum, lagt hendur saklausa menn og meitt hold nungans og ledera rlegan mann, Grm mehjlpara, ann htt sem yur er allt kunnugra en fr megi segja, hum, hum. N hfum vr raunar tla a skja mann enna til fullra sekta voringi, en me v gir menn og velforntir, hum, hum, hafa hlutazt um etta ml, hfum vr, eftir a hafa vel beenkt, lti til leiast a gjra milun mlum a lta mli koma gjr, og hfum vr ar til nefnt essa alkunnu heiursmenn, er n eru hr, me v skilyri, a veri fbtur gjrar hendur Bjarna, skal Sigurur minn, hvers bnir vr essu hfum estmera, hum, hum, handsala a, a r veri frjulaust af hendi leystar.

San settist prestur niur, og tku gjrarmenn a ra mli me sr; kom eim a llum samt, a Bjarni hefi rata ann mesta glp og vart mundi hann n halda eignum og landsvist, ef mli kmi til dms, og segja eir allir, a prestur hafi ausnt Siguri vinttubrag miki. Prestur tk fram og segir: Og ekki m a heita vinttubrag, en satt er a, a vi Sigurur minn erum mlkunnugir, hum, hum - er hann hafi leyft a leggja mli gjr. En um hitt uru gjrarmenn fyrstu ekki eitt sttir, hverjar sektir eir skyldu gjra hnd Bjarna ea hve miklar. Vildi gmundur alblindi, a Bjarni yri sektaur mikilli fjrsekt, og tk hann helzt 3 m lonum og lembdum og tta saui gamla til Grms, en 20 lnir til hrepps, en san skyldi rum til vivrunar setja hann gapastokk. Ekki var gmundur hlfblindi v samykkur, raunar virist mr, sagi hann, ekki fjrtltin of mikil, en tti sr r a rngva Bjarna gapastokk; kvast hann sj a fyrir, a slkt heljarmenni sem Bjarni var mundi ftt lta fyrir brjsti brenna; mundi einhver eirra, sem n ttist alldjarfur, eiga um srt a binda, ur en hann vri anga kominn og bi vri a leggja hespu a hlsi honum. Erlendur lagi ftt til mlanna; sndist honum jafnan a rttast, er s sagi, er sar mlti af eim nfnum.

egar gmundur alblindi ri til a setja Bjarna gapastokkinn og hafi loki mli snu, sagi Erlendur a ldungis rtt vera og las upp hvert or - j, g s ekki betur en a s rtt, sem segir, gmundur minn yngri, j, svo sem gu er upp yfir mr, er a rtt.

smu lei fr, er gmundur hlfblindi talai og latti ess a lta Bjarna gapastokkinn; st Erlendur upp og uldi alla ru hans fr upphafi til enda og lauk svo mli snu, a n vri ekki anna mli essu. Horfist til strra vandra, a ekki mundi saman ganga um gjrina. Stakk gmundur hlfblindi upp v a gjra t um mli me v a skjta v til prests, hve miki skyldi gjra hendur Bjarna, sagi, a oft hefi eir egi af honum holl r, og vri n ekki meira a neyta eirra en endrarnr. etta lkai llum vel, og skoruu gjrarmenn prest a segja, hva honum virtist um a, hvernig essu mli yri bezt til lykta ri. Prestur tk ppu sna og glarker, en hummai og sagi san sem var, a v hefu eir veri gjr teknir, a eir ttu um a gjra mli, en gti hann sagt, hva honum sndist, og yrftu eir ekki a taka a til greina framar en eim lkai. Kvast hann vilja, ar e vinur sinn Sigurur tti hlut a mli, gjra fjrsektir litlar; skyldi Bjarni aeins greia fjra saui rvetra og rj spesudali, og skyldi etta vera loki til prests sem hins setta aila mlsins fyrir nsta voring. Til hrepps skyldi Bjarni gjalda tuttugu fiska gum og gildum landaurum - enn betali hann, segir prestur, tilbrilegan kost og tringu essum heiarlegu gjrarmnnum, hum, hum. skyldi og Bjarni ekki mega sitja kr, fyrr en hann opinberlega a sjandi sfnuinum hefi bei Grm fyrirgefningar v, er hann hefi misbroti vi hann, er hann hefi skemmt buxur hans og bakhluta.

Allir lofuu a mjg, hversu vel sra Sigvalda frist essu mli, og var Erlendur einna fjlrddastur um a; uru n allir gjrarmenn a sttir, a svo skyldi vera, og sgu eir n upp svofellda gjr mlinu.

Siguri lkai allvel essar mlalyktir, nema a tti honum yngst, er Bjarni skyldi ekki mega halda krsetu, nema hann beiddi Grm fyrirgefningar; kvast hann a hyggja, a Bjarni yri tregur mjg a uppfylla etta skilyri, og beiddi ess, a s linkind mtti vera gjr, a Bjarna vri gjr frekari tlt, en hldi sti snu kirkju og kr sem hinga til. Ekki vildu gjrarmenn ea prestur v sta, og verur Sigurur a lta a sr lka. Reiddi hann egar af hendi f a, er Bjarni tti a lta, og lofar a lta fra presti sauina nsta dag.

Eftir a essari sttagjr var loki, ltur Sigvaldi prestur bera inn drykk styrkan, og setjast eir allir vi drykkju, og er prestur inn glaasti, og er hann einkum blur vi Sigur, talar mjg um, hve mikill gfumaur hann s a ra annig til lykta vandrum essum, er svo illa horfu; segir hann og, a hann uni allvel eim mlalyktum, er su orin, en friur og sttir su sfnuinum; hafi og jafnan svo veri, san hann tk vi geymslu hjarar drottins, a menn lifu stsemi og eindrgni andans hver vi annan og ekki atzt vi illdeilum; rumdi prestur mjg rkmannlega og hummai.

eir prestur og Sigurur drukku saman um kvldi, og fr allt vel me eim. Hreppstjrar og Erlendur drukku saman rmenning; bar eim margt gma, og valt msu fyrir eim, er eir hlsuu hver annan og kysstust ea eir hnakkrifust svo, a prestur var a mila millum eirra og mkja mlin. Erlendur var eins og bergml eirra beggja hreppstjranna og t allt eftir, a sem tala var. Tku eir n allir a vera lvair, gestirnir, en prestur drekkur lti; su menn , a hann hjalai lengi hljlega vi Sigur, og vissu menn fyrstu ekki, hva a var, en er lei kvldi og Sigurur gjrist lvaur, kom a upp, a eir tluu um jarakaup. Bar prestur a ml fyrir Siguri, a sr hefi lengi leiki hugur einni jr ar skninni, og vri s Hamar; tji hann a raunar ekki vera af girni fyrir sr ea af v hann sktist svo miki eftir a eiga fleiri jarir en hann egar tti, heldur bri a til ess, a Hamar hefi fyrrum veri eign langfera sinna og veri meir en 200 r eirri tt, ar til afi sinn hefi skipt henni fyrir tv kot. Sagi hann Siguri langa sgu af llu essu, er Sigurur aldrei hafi ur heyrt, svo og fr v, a einn af forferum snum, Gunnar, hefi bi ar allan sinn aldur, hst ar reisulegan b, og hefi Hamar veri haldinn einhver hin bezta jr ar sveitinni. En eftir a hn hefi gengi r ttinni, hefi henni r fr ri hnigna, er hn fr a ganga kaupum og slum, og veri skipt sundur; - ar sem au Hlarhjn ttu engin brn, mundi svo fara um Hamar eftir eirra dag, a honun yri skipt alla stai millum tarfa, er vru margir, en af langri trygg til jararinnar gti hann ekki s a, a svo fri um hana, ar sem forfeur hans hefu blmgazt ar. sagi hann, a au hjn vru ekki skyldug til a lta trfum snum fremur eftir lnd en lausa aura. Sigurur bndi tk fyrstu v mli prests mjg flega, en er prestur hlt drykknum meira a Siguri og hann tk a gjrast gur og lvaur, fr hann heldur a gefa nokkurn svig um kaupin og segir, a svo geti fari, a hann selji honum jrina, ef kona sn s v ri samykk; en er prestur verur ess var, a Sigurur gjrist lausari fyrir, gengur hann a sem fastast og vill, a kaupunum s loki egar um kvldi; segir og, a hann ekki svo konu hans, a hn muni ekki brjta a, sem hann gjrir; og me v a prestur gengur rkt eftir, en Sigurur v nr vita af li, svo fer a fram, a prestur ritar kaupbrf fyrir jrinni.

egar prestur n hafi skrsett kaupgjrninginn, biur hann Sigur a rita nafn sitt undir hann. Sigurur var orinn svo lvaur, a hann gtti sn ekki a neinu og kvast mundi rita undir hva, sem prestur segi sr, og ekki skeytti hann um a heyra brfi upp lesi, en lt sr ngja, a prestur segi honum grip af helztu atrium; las prestur brfi upp, og kinkai Sigurur kollinum vi hvert or og drafai: Eins og yur lzt, elsku fairinn!

eir voru kaupvottarnir, gmundur hlfblindi og Erlendur, en prestur hafi raunar tlazt til, a gmundur alblindi skyldi vera annar, svo a allt vri sem traustast og tveir hreppstjrar undir, en gmundur var r sgunni; hafi hann litlu ur lukt augu sn aftur og l me hblstrum og pi fram bori fasta svefni, og var hann ekki vakinn. En er a v kom, a Sigurur skyldi rita nafn sitt undir kaupbrfi, su menn, a hann var ltt til fr; er a r teki, a prestur ltur hann taka um pennann og strir hendinni, mean nafni var rita; gekk a ekki greitt, v Siguri skalf hndin, og var langt strik t r sumum stfunum. Er brfi essu nst innsigla, og geymir prestur a.

Skmmu eftir ganga menn til svefns, og sefur Sigurur af um nttina, en er hann vaknar nsta morgun, rankar hann vi sem draumi, a nokku hafi veri tala kvldi ur um jarakaup af eim presti og man gjrla til, hva veri hafi; innir hann gmund hreppstjra hlfblinda eftir, hva fram hafi fari, og segir gmundur honum sem var, a hann hafi selt presti Hamar og gjrningur s s innsiglaur - og undrai mig, segir hann, a vildir selja svo ga jr fyrir hlfviri ea minna, g vildi ekki um tala, er mr kom ekki a ml vi, enda er hver fjr sns randi.

Siguri br heldur brn, er hann heyri essi tindi, en sr ftt til rra anna en a hitta prest og bija hann, a kaupin megi ganga aftur, er hann hefi ekki veri me llu rtt gur; mundi hann ekki hafa ann gjrning gjrt, hefi hann veri me llu ri, enda muni konu sinni ltt um finnast.

Hj presti uru lk svr sem hj embttisbrrum hans Gyingalandi forum, a hann sagi, a Sigurur skyldi sjlfur sj ar fyrir, enda hefi hann ekki gjrt neitt, er hann yrfti a ira. Fr Sigurur vi a burt fr Sta, a hann fr ekki rtting eirra mla, og unir hann v allilla, en nokkru eftir heimkomu sna segir hann konu sinni fr eim tindum, er gjrzt hefi fer hans a Sta, og ltur hn hi versta yfir.


22. kafli

rarinn kemur kynnisfer

a var einn dag um hausti, skmmu eftir etta og nokkru fyrir veturntur, a Sigurur bndi Hl sltrai sauum, og voru a eim strfum vinnumenn hans, og grikonur vou innan r og hrru bli. Sigrn var komin heim a Hl, og sitja r fstrur tni, skammt fr blvelli, og ristu ristla og hfu fyrir framan sig hrtshausa mikla og hnfa hndum; var ristlunum brugi um hornin hausunum, og ltu ar svo hausana halda , mean r rista. Sigrn var svo kldd, a hn var yzt fata pilsi einu mjg slitnu og karbttu og alla vega litar btur, sumar ljsblar og sumar sausvartar, en pilsi hafi veri fyrstu dkkbltt, en var fari a upplitast fyrir elli sakir og ori grleitt. Sigrn var og peysugarmi, heldur tturlegri, hafi hn kasta essum ttrum yfir sig, mean hn var slturverkunum, svo a hn skyldi ekki saurga ft sn, en innan undir var hn hversdagsklum snum, peysu og pilsi; hfu hafi hn hfi og brugi hrinu upp undir hnakkanum, og fll lykkjan ofan herarnar allfgur og huldi ar nr v allt. Sitja r fstrur svo um stund og tala v og dreif og eru allktar; tekur Sigrn svo til ora:

N held g fir ekktu mig essum skra lengdar, sem ekki vru v nkunnugri hr ea ekki hefu s mig svona kldda ur.

S vri samt ekki mannglggur, sem ekki ekkti ig, fstra mn, sagi rds, alltnd er hri r aukennilegt, ea heldur hann rarinn inn ekkti ig ekki essum ttrum?

Ekki held g a, sagi Sigrn og ronai vi.

Hver veit, nema hann komi samt dag; mig er fari a ra fyrir v, a hann komi brum; mr ykir lklegt, a a li ekki lngu, ef hann anna bor tlar sr a koma hinga.

a var eins og vi manninn mlt; essu stendur einn af vinnumnnum upp, ar sem hann var a gjra til einn af sauunum, gengur me mrinn a troginu og leggur hann ar saman brotinn bltrogi og dfir fingrinum a og gjrir kross hann til aukenningar; en er hann tlar aftur til kindarinnar, sem hann var a gjra til, verur honum liti til melanna fyrir utan tni, kallar hann og segir:

arna koma tveir menn randi og reka tvo hesta lausa og eyta loftinu, og er annar kpu.

Standa n allir upp og horfu komumenn, og bar a svo fljtt, a egar eru eir komnir inn um tngar, og hleypa eir hestunum engu minna en ur. En er eir eru komnir heimarlega trairnar, kennir Sigrn, a ar er rarinn; verur henni bilt vi, og segir hn hlfum hljum vi fstru sna: Gu hjlpi mr, a er hann. - Svo voru eir rarinn nr komnir bnum, a Sigrn sr ekkert rrm til a skjtast inn binn, en fyrir hvern mun vill hn ekki, a rarinn heilsi sr ar og sji sig svo ttralega til fara; tekur hn a v til brags, a hn grfir sig niur millum fnanna, en rds hsfreyja gengur heim hlai. Eru eir rarinn stignir af hestum, og gengur rarinn til hsbnda og hsfreyju og heilsar eim me kossi og kastar kveju hitt flki. rds ekkti vel rarin, og voru au mlkunnug; tekur hn svo til ora:

r megi ekki taka til ess, rarinn minn, vi sum hrna hlfsalega til fara; eir geta ekki veri prbnir, sem ganga msu, enda tekur enginn til ess, hvernig vi erum, kerlingarnar.

rarinn kvast v alvanur a sj flk hversdagsftum; san bja au hjn honum inn, og er hann ltinn fara stofu, og skzt Sigrn til bjar; kastar hn sem fljtast ttrunum og bst um, vr sr og greiir hr sitt; en mean taka au hjn og rarinn tal stofu og inna hann almltra tinda svo og um a, hvernig hann kunni vi sig Suurlandi, og spyr bndi margs um bskaparhtti og aflabrg og fleira ess httar. Loks gengur hsfreyja r stofu og ltur setja mat bor fyrir rarin, og kemur Sigrn til stofu, og heilsar hann henni bllega. Er n matur fram reiddur, og gengur bndi t, mean rarinn matast; hafi hann og msu a sinna vi sltursverkin, og vera r fstrur einar eftir stofu. En er Sigurur er t genginn, gengur hsfreyja einnig r stofu og ltur til Sigrnar um lei, en Sigrn skildi a svo sem fstra hennar segi: N fer g t, Sigrn mn, en ekki arft a hlaupa dyr fyrir a; ef i rarinn eigi eitthva vantala, er n tmi til ess a rast vi. Sigrn var v eftir stofunni hj rarni. Ekki vitum vr gjrla a segja fr v, er au rarinn og Sigrn rddu ar, og ekki hfum vr sanna frtt um a, hvort rarinn hafi heilsa Sigrnu nokku rkilegar en hann gat ur skyndingu vi snizt, en a eitt hfum vr af spurt af viurtali eirra, a rarinn sagi Sigrnu fr fyrirtlun sinni og erindagjrum, kvast hann vera ar kominn til ess a bera upp vi au fsturforeldra hennar a ml, er au ur hefu sjlf aftala, og leita samykkis eirra ar til; segir hann, a r hinar surnu meyjarnar ekki hafi gengi svo augu sr, a honum s sninn hugur um rahag vi hana, og s a setningur sinn a bindast ekki einkamlum vi neina stlku nema Sigrnu, og fer hann ar um mrgum fgrum orum. Sigrn akkar rarni trygg hans og stafesti a maklegleikum; segir hn honum n, a etta ml muni austt vi fsturforeldra hennar, og getur ess, a fstra sn hafi grun um samdrtt eirra og hafi hn s brf a, er rarinn sendi henni; tluu au lengi og brugu ekki talinu, fyrr en Sigurur bndi kemur stofu; stendur rarinn fr borum og akkar bnda fyrir beinann. Bst rarinn n til brottferar, og fylgja au hjn honum t hla og svo Sigrn, og tti henni kynlega vi brega, er rarinn snir sr fararsni, en hefur ekki tala vi au hjn um einkamlin; en er au eru ll t komin, vkur rarinn til eirra hjna og kvest hafa erindi vi au, svo fleiri menn su ekki heyrandi; ganga au Sigurur og rds me rarni ar upp tni og setjast, og tekur rarinn svo til mls:

Svo er ml me vexti, a hr Hl er mr ein, sem Sigrn heitir; eru foreldrar hennar dnir, og tla g, a i hjn su ramenn hennar, v a i hafi ali hana upp og a llu breytt vi hana sem foreldrar; n er v ekki a leyna, a mr leikur hugur mey essari, er ykkur a og kunnugt, a g hef nokkurn kunnleika af henni haft, vorum vi um stund b saman, og er a skjtast af a segja, a g hef heiti a eiga hana ella enga stlku ara, ef hn er v ekki mtfallin og g f ykkar samykki til; ykir mr miklu vara, hverju i svari til essa mls.

egar rarinn lauk mli snu, var nokkur gn inginu; litu au hjn hvort framan anna, eins og au hugsuu hvort fyrir sig: Tala fyrst, elskan mn - en er hsfreyja sr, a ekki verur af svarinu Sigurar, segir hn:

Hverju tlar a svara ar til, Sigurur bndi minn?

g svara ekki ru en r snist, sagi Sigurur, ea hva lzt r?

Fyrst sktur essu mli til minna rslita, Sigurur bndi minn, sagi hsfreyja, mun g segja a, sem mr br skapi, og er a fyrst, a a er a vsu satt, a ekki Sigrn marga svaramenn, en er s til, sem mest varar um, en a er vilji hennar sjlfrar, ea hafi r, rarinn minn, spurt hana til ra?

Ekki veit g a, heillin g, sagi rarinn og ronai vi, en gjrum r fyrir, a svo s og a essi ranautur s v ekki frhverfur.

etta mun svo vera, sagi rds, i eru vanir a hafa a svo, karlmennirnir, a ra fyrst a honum, ur en hinna er leita, og a mun a vsu rtt, og n efa er a forsjlast, og er a ekki nema til mlamyndar a spyrja ara, sem hlut eiga a mli, a; eim er einn kostur a segja amen til allra gjrninganna. En svo g sleppi n essu, en svari yur, rarinn minn, er a af mr a segja, a g er fullkomlega samykk fyrirtlun ykkar; fyrst a er ljfur vilji ykkar beggja, enda sti a ekki mr, sem lti ea ekkert hef gjrt Sigrnu gott, a fyrirmuna henni a, sem g s, a er henni til sma; a munu flestir mla, ef essi rahagur tekst, a Sigrn heldur seilist skrri endann en a r taki upp fyrir yur, og a er von, ef liti er til stanna; hn er umkomultil, g tla ekki a segja umkomulaus, en r glsilegur maur og lklegur til hamingju, ef gu gefur yur heilsu; en a Sigrn litla s munaarlaus, er mr svo langt til hennar, a ekki mundi mr falla a ltt, ef hn yri fyrir brigmlgi, og segi g a ekki af v, a g haldi anna en r su svo heivirur maur, a r tali ekki anna en yur br brjsti.

a tti mr illa fara, sagi rarinn, ef nokkur hefi grun um, a g hefi nokkur undirml essu ea ru.

g hef a ekki, sagi hsfreyja, en g sagi etta, af v mr snist au su n farin a tkast, hin breiu spjtin; a eru ekki allir, sem lta a strt byrgarml, eir pretti stlku, ef eim bur svo vi a horfa, og annan sta datt mr hug, a svo gti veri fyrir yur eins og sumum rum, a eir ra ekki alltnd vi kringumsturnar.

a er satt, sagi rarinn, daua og lf geta menn ekki ri vi.

Ekki g n svo vi a, sagi hsfreyja, dauinn hefur aldrei brugi nokkru heitori karls og konu, en arar kringumstur eru a, sem stundum slta tryggunum, til a mynda rgur og bakmlgi vina, r og fortlur vina og vandamanna.

rarinn hugsai sig um litla hr og segir san:

g ykist n skilja, hvar r beini a, ekki s tala ljsara; r haldi, a vinir mnir og frndur ea ef til vill tengdamenn muni vera v mtfallnir, a g eigi Sigrnu; en g ver a segja yur, a ekki g nokkurn ann vin, a g meti svo mikils, a g fyrir hans sakir bregi tr minni; frndur g fa, sem g ekki ea hef nokku gott upp a unna, nema systur mna, og veit g a, a hn er heldur fsandi en letjandi essa mls. Telja m g a snnu mg minn sra Sigvalda me vandamnnum mnum, en gjrla veit g, hvort g honum mikla velgjrninga a akka; hann hefur a vsu komi mr til mennta, en g tla, a ar til hafi hann vari furarfi mnum; a veit g a vsu, a vart mun hann hafa tla mr etta kvonfang, en svo aeins hef g etta upp teki, a g tla mr ekki hans rum til ess a hlta.

ar mun fara sem gu vill, sagi rds, og skal ekki draga yur lengur essu mli, og hafi r fullkomi samykki okkar til ess a ganga a eiga Sigrnu, egar r sji yur geta v vi komi, ea ertu v ekki samykkur, Sigurur minn?

J, meir en og margfaldlega, sagi Sigurur, a er ekki a draga hann v og a slkan mann.

Vi etta skildu au tali, og akkai rarinn eim hjnum me hinni mestu blu; en san ganga au ll til bjar og stofu, og er Sigrn stt og spurt um vilja hennar, og var a ml austt. Tala au n etta ml betur, og er kvei, a a skyldi fara af hlji og Sigrn sitja festum, ar til rarinn fengi brau; bja au Hlarhjn rarni a vera ar um nttina, en hann vill a ekki, kvest hann vera a hafa hraa fer, muni hann vera rjr ntur a kynni hj systur sinni, en fara san suur, og tli hann a hafa nttsta Hl, er hann ri um.

Rur n rarinn til Staar, og er honum ar allvel fagna, situr hann ar gu yfirlti, og er prestur hinn ktasti og segir honum mrg tindi, sem gjrzt hfu ar sveitinni, san hann fr fr Sta; getur hann ess og spurum frttum, hvernig fari hafi um vist Egils Hl og a au Hlarhjn hafi ori a koma Sigrnu aan brott, v s orrmur hafi egar veri farinn a leggjast , a fleiri kunnleikar hafi veri me eim Agli og Sigrnu en gu hfi gegndi, og hefur a dylgjum, a nokkur tilhfa muni hafa veri. rarinn eyir v tali, en annan sta spyr hann vin sinn Finn Bjarnason um etta, og segir hann rarni af hi ljsasta og kveur a hina mestu lyg, a Sigrn hefi nokkurn tma vilja lta tt, sem Egill var; en satt vri a, a Egill hefi fari a Hl me eirri fyrirtlun a f Sigrnar, en er r fstrur hefi ori ess vsar, hefi Sigrn egar veri ltin brott fara.

er rarinn hafi veri a kynni a Sta tvr ntur, kvest hann mundi ra nsta dag snemma, og ltur hann tjra hesta sna hj tni. Sigvaldi ltur og skja hest sinn, og segir hann rarni, a hann muni ra veg me honum og tli hann a fylgja honum r skninni. rarinn telur a r og segir ess enga rf, en er hann verur ess vs, a prestur vill ekki lta fer undir hfu leggjast, sr hann, a svo muni vera a vera; veit hann og, a ef prestur rur me honum, muni hann ekki geta komi vi Hl, eins og hann hafi heiti Sigrnu, v ekki vildi hann, a prestur vri fr me sr, er hann ar kmi; en fyrir hvern mun vill hann ekki fara svo brott, a hann efni ekki or sn; tekur hann v a r, a hann talar vi Finn, a hann muni ra me sr til Hlar um nttina, egar menn su gengnir til hvlu, og hafa hljtt yfir; ltur Finnur vel yfir v, og ganga menn n a sofa Sta, og sefur rarinn svefnherbergi v, er hann var vanur, er hann var ar, og lagist niur ftunum. Finnur httai, sem hann var vanur, og ltur engu bera; en er hann heyrir hvern mann bastofu hrjta snu rmi, stendur hann upp og klist hljlega; fer hann ofan stiga og lkur upp herbergi rarins, og fer honum a svo kringt, a rarinn verur ekki var vi fyrr en Finnur tekur um ft honum og biur hann upp standa. Tekur hann sk sna og bindur, last eir flagar san t. Reitygi rarins voru hjalli lstum, er st ar vi binn; tekur Finnur au og svo beizli tv, en sjlfur hyggst hann a ra berbakt. Niamyrkur var , og mtti ekki sj handa skil. Ganga eir flagar r gari og tla a taka hestana fyrir utan tni, en er eir koma upp fyrir bjarhsin, verur Finni liti til bastofuveggjar, og snist honum ar vera flygsa ein mrau og h vi mealmann. Segir Finnur vi rarin: Taktu n vi reitygjunum og beizlunum, flagi, og taktu hestana r tjrinu og leggu vi , mr snist standa arna einhver mannrfill, og tla g a forvitnast um, hver a er, og san kem g aftur til n.

rarinn tk vi reitygjunum og hlt til hestanna. En a er af Finni a segja, a hann snr aftur og anga a, sem hann s manninn, sr hann , a a er Hjlmar tuddi; kastar Finnur skjtum orum hann og segir:

Hvern skrattann ert a draugast hr, Tuddi?

Hvern skollann varar ig um a, Finnur illskubein? En hver var arna me r? sagi Hjlmar, g vil n f a vita a, hverjir eru a stelast t af bnum blindskunttmyrkrinu.

a skaltu aldrei f a vita, afmnin n, sagi Finnur og greip annarri hendinni til Tudda, en reiddi til hggs me hinni.

tlaru a slga mr, eins og ert vanur, og sna mr svo banatilri eftir? - sagi Tuddi og fleygi sr fltum niur og setti fturna upp lofti eins og seppi, sem veri er a klra maganum.

Finnur stingur hendinni fyrir kverk honum og segir:

Hr skaltu lta itt auma lf, nema segir mr, hva ert a rlta hr ti um ntur, og segu n satt.

, , , g held ig vari ekki um a, eiturnaran, mr var lka banna a segja a, sagi Tuddi og skrai hstfum.

Hef g ekki sagt r a egja, hrsi itt! sagi Finnur og rsti hendinni snu fastara a hlsi Hjlmars.

, , r er alvara a drepa mig? g skal heldur segja r a; presturinn sagi mr a vaka ntt og gta a, hvort nokkur tki hestana og fri burt af bnum.

Og tlar a segja honum a?

J, a gjri g.

skal g gefa r sgubitann, hri mitt, segir Finnur og grpur um lei stein einn hnefastran og keyrir upp munn Hjlmari. Steinninn var svo str, a hann gekk nauuglega inn um tanngarinn, og slr Finnur hann me hendinni, svo hann skreppur inn fyrir tennurnar, en san segir hann:

Hafu a n a mnum rum, greyi mitt, vertu n ekki lengur a rjtla hr ti, ella verur a inn bani, en leggstu heldur bli itt, og hafu engan hvaa.

San sleppir Finnur honum og hleypur til rarins, og hefur hann n lagt hest sinn; innir hann Finn eftir, hvort hann hafi ori manna var; lti mark segir Finnur a v, a hann hafi mann hitt - en Hjlmar tudda fann g svip, og hef g gjrt svo r fyrir, a hann segi ekki af ferum okkar a sinni.

En a er essu nst af Tudda a segja, a er Finnur sleppir honum, stendur hann upp, og vill hann mla nokku, en finnur, a honum er ess varna; grpur hann til steinsins, ess er Finnur hafi keyrt munn honum, en steinn s var ekki laus fyrir, fyllti hann nlega t allan munninn og var svo sleitulega inn rekinn, a hann me engu mti mtti hann brott fra. N honum vri ekki gott skapi til Finns, hugsar hann , hva Finnur hafi sast sagt vi hann: a a skyldi vera hans bani, ef hann gjri hvaa nokkurn; tekur hann v a r, a hann gengur til bastofu og leggst ar niur rm sitt og stynur allunglega og svo htt, a nokkrir vknuu vi bastofu og klluu til hans og frttu a, hva a honum gengi; en Tudda var ekki greilegt um svar, og hirtu menn ekki um framar a grennslast eftir, hvort honum vri nokku meint, var hann og oft kunnur a greylegum ltum. Liggur hann ar svo um hr, unz hann sofnar.

N er a segja af eim flgum, a eir stga bak hestum snum og ra, allt hva eir mega, til Hlar. Myrkur var og nidimma, en samt runnu hestarnir veginn eins og albjartan dag. Steinarnir fuku r gtunni sem hagl undan hestaftunum, og eldglringarnar tindruu r skeifunum. Reiskjtarnir lgust fast taumana, er eir fundu, a mennirnir, sem stu eim, vildu fram, og hentu sig yfir hvern skur og torfru, sem fyrir var, en gripu svo aftur fimlega til skeisins, undir eins og slttara var undir fti.

Upp hlsbrekkurnar megum vi ekki ra eins og gapar, v sprengjum vi hestana, sagi rarinn.

a skal vera, en varla mun r ykja s stundin of lng, sem kyssir Sigrnu, sagi Finnur, vi rum greitt, ar sem vi getum - og v heyrist hr smellur, og er Finnur horfinn t myrkri, og sr rarinn ekki eftir af honum fyrr en eftir litla stund, og hillir undir hann hst uppi hlsbrekkunni. N kemst rarinn upp hlsinn og hvetur hest sinn, og stendur s sprettur heim hla Hl; stekkur rarinn af baki og svo eir bir. Biur rarinn Finn, a hann gjri vart vi ; eru Finni kunnug ar ll hsakynni, og guar hann glugga yfir rmi Sigrnar; klist hn skjtt og kveikir ljs og gengur til dyra, san vsar hn rarni stofu; klast au og hjnin Sigurur og rds og fagna vel rarni; segir hann eim, hvernig hagi til um ferir snar og a hann s ar kominn a kveja au. Situr rarinn ar miklu yfirlti um nttina, og fer vel me eim llum; er a rgjrt, a Sigrn skuli sitja festum um sinn, ar til rarinn hafi fengi aldur, a hann megi vgslu taka og hann fi embtti, skuli hann vitja heitmeyjar sinnar. a er aftala, a Finnur skuli eftirleiis koma brfum milli rarins og ess Hlarflks og Sigrn f honum hendur brf sn til rarins, en Finnur san senda rarni; tti me essu betur girt fyrir a, a brfin misfrust, en ef au vru send skotspnum og menn vissu, hvaan au vru, og ef til vill kmust hendur Staarmanna, er au grunuu um gzku. skyldi og rarinn koma hverju hausti kynnisfer a Hl, ef hann mtti v vi koma. En egar skammt lifi ntur, bast eir Finnur aftur til heimferar, og leia au Hlarhjn hann gtu og svo Sigrn, og kvejast au ll nlgt tngari, og hfu menn a fyrir satt, a eim rarni og Sigrnu tti miki fyrir a skilja.

Segir ekki af ferum eirra flaga, fyrr en eir koma a Sta, tjra eir aftur hesta sna og ganga til bjar, og sst fyrst brn af degi. Fer rarinn til herbergis sns og leggst ar niur, en Finnur gengur til bastofulofts og a bli v, sem Tuddi l ; styur hann hendi vi Tudda, og vaknar hann me andflum; grpur Finnur annarri hendi um kjlka Tudda og kreistir svo fast sem hann m, og glennist muur Tudda vi a mjg sundur; en me hinni hendinni smeygir hann tveim fingrum upp Hjlmar og spennir greipum um steininn, er var upp honum; tekur Tuddi a brjtast um fast, er hann kennir srsaukans, hnykkir Finnur a sr af alefli, og vi a skreppur steinninn t fyrir tennurnar; og segir Finnur:

N mtt kjafta hva, sem vilt, v n segi g ig ljga a allt saman.

Tuddi var rtinn mjg um kjlkana, v mjg hafi solli a, mean steinninn var upp honum; losnar honum n svo mlbeini, a hann tekur a blta og ragna Finni sem kafast; verur n hvai mikill, vakna menn vi a bastofu, en skipta sr ftt af viskiptum eirra Finns; vissu menn og, a oft voru ertingar me eim, og lauk svo v mli sar, a Finnur sagi frsgu hans um steininn lygi tma. Gat Tuddi ekki heldur snt neinar jarteiknir ess, a hann hefi veri svo grtt leikinn, nema blgu kjlkum og rota munni, en a sgu menn, a gti af msum orskum a bori, tldu a og engan skaa vera.


23. kafli

Sama dag um dagmlabil rei rarinn fr Sta, og fylgdi prestur honum anga, sem tla var; stigu eir prestur og rarinn ar af baki, og sezt prestur brekku eina og bendir rarni a koma; rarinn sezt og hj presti brekkuna, en fylgdarmaur gtir hesta eirra. Prestur tekur r vasa snum brennivnsflsku og silfurbikar einn gylltan. Skenkir prestur fyrst og drekkur rarni til og rttir a honum og segir:

N er komi a v, rarinn mgur, a vi skiljumst a sinni, og ska g r fljtrar og grar farar heim til n; en a er eitt, sem mr ykir vantala vi ig, og vil g v minnast a, ur en vi skiljumst. veizt, mgur, a mr hefur fremur veri annt um ig hinga til og ekki llu sur en hefir veri sonur minn; var a og skylt vegna mgsemda okkar. komst til mn ungdmsaldri, varst ellefta rinu, egar fair inn heitinn d, svo a m kalla, a srt uppalinn mnum hsum, og af v g s, a varst meira hneigur til bkarinnar en bskaparins, brauzt g a koma r til lringar; sem vonlegt var, kostai mig a nokkra fyrirhfn og drjga skildinga, en g tel a ekki eftir, a kom a gu, hum, hum; ert heiarlegur dimissus, og a svo miklu leyti mtti virast sem mitt tlunarverk s ti; en g hef einhvern tma hugsa nokku lengra fram veginn um hagi na, og g hef ef til vill lti ig ra a, a s litla umnnun, sem g hef haft fyrir velfarnan inni, vri ekki enda, ef vildir hafa mn r og tilstyrk eins og hinga til; og v dettur mr n hug, brir gur, a spyrja ig: hva hugsar n fyrir r framvegis?

g hef n lti hugsa fyrir v enn , sagi rarinn, en veit g ekki betur en g veri nsta r ar, sem g er, hva sem lengra verur; a vsu hefur sslumaur tala a v vi mig, og g ber ekki mti v, a g hafi lofa v a fara ekki burtu fr honum.

g er vel ngur fyrir na hnd, rarinn mgur, a srt ar nsta r, sagi prestur, og vona g, a mn r hafi ekki ori ar til hagris, egar g ri ig anga; en mean maur er ungur og uppvaxandi og ef til vill langt lf fyrir hendi, verur maur a hugsa lengur fyrir sr en eitt r. ert n fjra rinu um tvtugt - fara bndasynirnir, sem eitthva hugsa, a lta kringum sig eftir konu og bjr, prestaefnin, hvernig eir geti fljtast komizt til embttis, og svo framvegis og ar a mun reka fyrir r. a eru fir, sem etta allt kemur svo a kalla sjlfkrafa upp hendurnar , jrin, konan og embtti, og szt er ess a vnta, a eim btist a fyrirhafnarlaust, sem fa eiga a eins og , mgur, v ekki tel g, a eigir ara astoarmennina en okkur systur na ea hafir tt; en hva um a er, g fer n a gjrast gamall og letjast vi prestsverkin og bsumsvifin; ekki er a fyrir a, ngir eru til og kkuu mr, ef g vildi taka inn braui, en hver veit, nema verir hlutskarpastur, ea hverju mundir svara, ef g byi r a vera kapeln hj mr me olanlegum kostum, hum, hum?

g mundi, sagi rarinn, svara v, a mr tti vandi velbonu a neita, en hverjr mundu kostirnir vera?

Viunanlegir, sagi prestur, ekki er um anna a tala; sjlfsagt rijungur af llum fstum tekjum, hlf extraverk og staurinn hlfur, fyrst til bar og lklegast allur brum me ofanlagi, sem okkur um semur, og ef til vill ess ekki langt a ba, a g segi af mr, ef g si vi hentugleika, a gtir fengi braui, v menn hafa n oft haft a svo, egar menn hafa vilja, a einhver fengi braui eftir sig, a segja af sr, egar eir sju, a v yri laglega vi komi, a hann fengi a, ea manr hefur tt kunningja, sem heldur hefur geta stutt a v; kallaru etta ekki brilega kosti, mgur? - g vona, a sjir, a g vil r ekki r hendi, hum, hum.

essa kosti kalla g ga, sagi rarinn, ef ekki fylgja nein skilyri nnur.

Sjlfsagt er skilyri a vera mr hlinn og eftirltur, ea kallar a kosti, - hum, hum! - g lti konuna fyrir ig fylgja me - hum, hum? - sagi prestur.

Ekki mundi a mega teljast me kostum, sagi rarinn, ef r hefu fram a bja, sem g gti fellt mig vi a eiga.

Ekki skal g ra r til annars kvonfangs, mgur, en ess, sem g lt r vel smandi, sagi prestur, og er v ekki a leyna, a svo framarlega sem vilt mnum rum fylgja, hef g tla r Gurnu frndkonu; a tel g hverjum manni hentuga konu, sem eitthva hugsar til a geta bjargazt, reianlegt konuefni, vn bsslu, roskin og rin og efni nokkur; furarfur hennar er hj mr, og honum svara g t.

Er a skilyri, sagi rarinn, fyrir kapelnsdminu, a g eigi hana?

A vsu, sagi prestur, a er skilmli, en g tla, a hann s v aeins settur, a g s, a r er a sjlfum bezt.

Ekki arf etta ml lengur a ra, sagi rarinn og st upp allskyndilega, a er yur skjtt af a segja, a aldrei g Gurnu og vinn a ei til nokkurs hlutar a gjra svo mti skapi mnu, og meira a segja, r ttu r Odda ea Grenjaarsta og llum hlutum gum me og gfu mr a, g hana aldrei, og er a vel, a g segi yur a n einu sinni alvru, en ekki er svo sem g viti ekki, a etta hefur ur veri vilji yar a binda mig ar vi bor, r ekki hafi tala a fyrr svo berlega.

Miki tekur af, rarinn minn, sagi sra Sigvaldi og glotti vi, seztu niur aftur, mgur, og tlum etta betur; a er svo heitt r bli stundum, a gtir n ekki, en egar stillist og af er mesta hitan, ertu svo hygginn, a sr, hva er r og r, en r tel g a a hafna smilegum boum eirra, sem vilja r vel,

au bo eru banvn, sagi rarinn, og g geng aldrei a eim, a er ekki til neins a tala um a vi mig oftar.

Mundir heldur taka boum mnum, sagi prestur og glotti vi, ef g byi r Sigrnu orsteinsdttur fyrir hjkonu og a me, a vi gjrum upp reikninga okkar gu tmi?

rarinn var maur skapbrur og reiddist skjtt; en vi au or, er prestur sagi, setti hann dreyrrauan og segir san:

Ekki urfi r, mgur minn, a minna mig Sigrnu, allt er a meinalaust af minni hendi, og ar sem r tali um reikninga okkar, er g ess allfs, a eir su gjrir sem glggvastir, en vita skulu r a, a g mun nokkra vitneskju af hafa, hvort r hafi me llu gefi mr uppeldi mitt, og engum sti g afarkostum fyrir r sakir.

Til ess mun htt vera, rarinn minn, a gjra svo glggva sem m, ef ekki skipast ara lei eins um og kvonfangsfyrirtlanirnar, sagi prestur og glotti enn vi.

Ekki ri g n meira um etta, sagi rarinn, og fari viskipti okkar hr eftir sem mlavextir eru til - og veri r n sll, mgur!

Gekk hvor eirra mga til hests sns og skildust styttingi; rur sra Sigvaldi heim til Staar og sezt b sitt, og sr enginn maur anna en a hann vri hinn ktasti.

rarinn rur leiar sinnar, og tekst honum vel og greilega, unz hann kemur a B..., en heldur er hann daufur og fmlugur um hr, eftir a hann kemur r kynnisfr essari.


24. kafli

Skmmu eftir a, a rarinn er suur riinn, stendur Dreyri einn morgun hlai Hl reitygjaur og tyggur mlin. Hsfreyja rds er setzt sulinn og lagar til sr fturna ftafjlinni, en Sigurur bndi hagrir ftunum og bregur sessubandinu utan yfir. Sigrn stendur hlai, hsfreyja ltur fram r slinum og kyssir hana og bnda sinn, blakar keyrinu hestlendina, Dreyri hringar makkann og tekur til ftanna.

Hvert skal ra, hsmir? sagi rni.

Til Staar er ferinni heiti, svarai hsfreyja, og rddu greitt, ar sem getur.

a skal vera, sagi rni.

au rds og rni komu a Sta um hdegisbil; er prestur gangi t hlai, og er hann sr au koma trairnar, kennir hann egar rdsi og segir vi sjlfan sig: Hum, hum, n mun vera tla til einhverra strra. San gengur hann mti rdsi og fagnar henni me hinni mestu blu, tekur hana r slinum og kallar hana heillina ga hverju ori, leiir hana svo stofu og biur hana ar velkomna vera. rds er og hin ktasta, en hugsar samt me sr: Gu lti gott vita, ess vri skandi, a vi sra Sigvaldi yrum jafngir vinir, ur vi skildum.

Situr rds um hr stofu, og tala au prestur hitt og etta um a, sem tindum tti sta; segir rds, a hn muni gjra sig heimakomna og ganga til bastofu og heilsa prestskonu, en san muni hn bija prest a tala vi sig og hafi hn ltilfjrlegt erindi vi hann. Prestur segir henni a guvelkomi, a hann hli erindi hennar, hvenr sem hn vilji a flytja; leiir hann n rdsi bastofuloft til konu sinnar og segir, a ar s komin sma- og heiurskonan rds sn fr Hl - verur eitthva a beina henni, gzka, og lta henni ekki leiast stundina, sem hn stendur hr vi, segir hann, a er ekki svo oft, sem hn kemur misreitis, ga kona, hum, hum.

r rds og prestskona voru, eins og ur er um geti, allgar vinkonur, og tekur prestskona henni vel. Er rdsi ar veittur beini gur, og tala r konurnar lengi hljlega. Vissi rds, a prestskona var vitori um einkaml eirra rarins og Sigrnar og a henni var allkrt, a s rahagur tkist, og segir hn henni v fr virum eirra Hlarhjna, og ltur prestskona vel yfir, en segir aftur rdsi, hverja fyrirtlun prestur hafi um giftuml Gurnar frndkonu sinnar, en aldrei hafi sr veri a a skapi, a rarinn brir sinn tti hana.

Bst rds essu nst til brottferar, en kvest vera a tala nokku vi prest, ur hn fari; er henni sagt hann s stofu, og gengur hn anga, og vsar prestur henni til stis rum megin borsins, en prestur ltur leika lausu vi og gengur um glf stofunni og er hinn glaasti. En er rds er niur setzt, tekur hn svo til mls:

Undarlegar ttu mr, prestur minn, vera mlalyktirnar hj ykkur hreppshfingjunum vi karlinn hann Bjarna gamla Leiti.

ar voru orsakir til, heillin g, sagi prestur, miklar orsakir, skarismaur Bjarni, hum, hum.

g vnti ykkur hafi tt a ngar orsakir, sagi rds og brosti vi, hafi hann leyst ofan um mehjlparann, en margur hefur n gefi rum skjurnar og er ekki vsa r kr ea settur t af sakramentinu, og hafi hann tt hendur snar a verja og honum veri veittar rsir a fyrra bragi, sem lklegt er, a veri hafi, v enginn veit anna um hann en hann s spakur og leitinn, karlhri, ef hann er ekki reittur.

a er hneyksli, heillin g, sfnuinum, sem verur a vandlta rum til vivrunar; a segist ekki lti v a rast saklausa menn og jarvarpa og misyrma eim, hum, hum; a yri fagurt afspurnar, ef a fri a tkast, og eir, sem a gjru, slyppu vtalaust, sagi prestur me mikilli alvrugefni.

Og svo er a, anzai rds, ef a fri ekki svo fyrir ykkur blessuum um hneykslanirnar og vandlti, a i suu mfluguna og svelgdu lfaldann stundum, hfingjarnir.

segir alltnd eitthva, rds mn, hum, hum, og g bar mig a v a mila mlum, eins og g hafi vit , a hvorutveggja vri sem vanviruminnst, og etta lagaist allt endanum, karlinn fr n sakramenti, egar hann vill, og maurinn yar gjri gott r llu og borgai essa skildinga fyrir hann.

a skyldi n aldrei veri hafa, hefi g mtt ra, a hann hefi borga nokkurn skilding fyrir hann, sagi rds, en a er n komi sem komi er og lklegast, a hver hafi a, sem hann hefur hloti: Grmur skellinn og skildingana, Bjarni tltin og ngjuna og piltarnir gamani, og ar me s essum mlum loki. - En ekki var a raunar a, sem g tlai vi yur a tala, prestur minn, heldur hitt: Sigurur bndi minn beiddi mig a taka hj yur blasneypu, sem vart hefi ori eftir hj yur, egar hann kom hr sast, a er ekki vert a flkist va.

Hvernig stendur v, heillin g? sagi prestur, g held hann misminni a, a hann hafi skili hr eftir nokku brf nema a, sem vi vissum til bir, kaupbrfi okkar fyrir kotinu, hann vst ekki vi a.

a getur veri r kalli a kaupbrf, sagi rds.

g skal segja yur, heillin g - r viti a ef til vill ekki eins og a er, sagi prestur ofur smeygilega - a er reglulegt kaupbrf me nafni Sigurar mns undir og innsigli, tem tveggja viverandi kaupvotta; hann gjri a frjls og neyddur a selja mr koti.

Ekki veit g a, hvort a er undirskrifa af mrgum ea fum, en hvort sem n heldur er, er a n etta brf, sem vi tlum, hjnin, a bija yur, prestur minn, a skila aftur, vi hfum svo lengi tt Hamar, a vi tlum ekki a farga honum, mean vi urfum ess ekki me.

Og veri r a gamna yur, rds mn, sagi prestur hlfhljandi, g get ekki veri a gjra a ntt, sem bi er a gjra vottanlegt og skriflegt; g held lka, rds mn, a r urfi ekki a irast eftir eim kaupum, etta er ekki sem hfubli s, hann Hamar, a er tnskikinn ar, sem teljandi er, koti niur ntt og r sr gengi allar lundir - og eins og g sagi honum Siguri mnum, etta var ekki til neins fyrir ykkur gmul hjn a vera a halda etta kot, eftirgjaldi til ltilla muna, og v haldi i, mean i lifi, en kostnaurinn a rtta a vi, egar a losnar; a er ori til ltils annars en byrar og andstreymis a eiga essar jarir misjafnri b, hum, hum.

Ef jararskinni er svo ntt og einkisvert sem r segi, prestur minn, sagi rds stillilega, er heldur ekki eftir miklu a slgjast.

Anna ml er a, mr kynni a vera eitthva r kotinu, v g hef ef til vill au r, sem Sigurur minn ekki hefur, a koma a viunanlegri byggingu, egar fram la stundir; en bi er a, a Sigurur minn er enginn eftirgangsmaur, og svo eru eir skilmlar milli eirra ris, sem hann bgt me a raska, en a ru leyti veit g ekki, hva g kynni a gjra fyrir vild og vinttu, ef i sju svo miki eftir koti essu; hver veit nema g selji ykkur a aftur fyrir a ver, sem okkur um semur og g si mig vera skalausan af.

Mr ykir r, prestur minn, bja ga kosti, ar sem r segizt tla a selja okkur a, sem vi eigum sjlf og r eigi ekkert me, ef vi ekki verum rnd rtti okkar, og fyrst g n anna bor er farin a segja a, sem mr br brjsti, skulu r vita, prestur minn, a g lt a enga slu, r hafi tlt Sigur bnda minn til ess a setja ea lta setja nafn sitt undir etta skjal, sem r kalli kaupbrf; r viti sjlfur bezt, hvernig a atvikaist, og arf g ekki a hafa a upp, svo g gjri hvorugum ykkar vanviru; en a segi g yur fullt og fast, a blasneypuna vil g f til a rfa hana sundur, er essu mli ar me eytt, og arf hvorugur ykkar a hafa vansmi af, bndi minn a lta gjra sig a vita, og r, prestur minn, ekki af v a hafa auga yur af annarra fvizku.

Presti tti a snnu rds taka a gjrast harla djarfmlt, virtist rdsi honum ekki brega ru en v, a kinnar hans frist svo sem gmstr blettur af roa og hann fr nokku rara en ur a sjga ppu sna og a humma tara en hann var vanur og spta oftar, en ekki heyrist mli hans, a honum tti fyrir, og segir hann n af mestu stillingu:

Ekki er g maur orsjkur, og mun g lta hvern ra hr um sem honum lkar; fjarri er v, a g kalli Sigur minn Hl vita, enda hygg g flestir muni halda a, a hann s fjr sns randi, og szt munu r vera til ess, heillin g, a bera mti v; en hafi hann ekki veri rtt gur hrna um kvldi, egar hann seldi mr koti, tti g ekki a sj fyrir v; og a er yur stuttu mli a segja, rds mn, a ekki lt g kaupbrfi fyrir Hamri af hendi, en lofi gu mr a lifa, ber g mig a dragnast suur a sumri og inglsa ar kaupinu fyrir kotinu alingi, hum, hum, eins og fyrir rum parti, sem g eignaist um daginn, en alla skilmla mun g og mnir erfingjar halda, svo sem a lta heiurlegan og hans standi samboinn stein leii Sigurar mns og borga yur og erfingjunum a, sem skili er.

rds st upp skjtlega fr borinu, og var aus, a henni var ungt skapi, og segir hn, v hn krkir a sr hempu sinni:

a mun fara um viskipti okkar, prestur minn, sem drottni knast; a getur veri, a yur takist a me prettum og ofrki a koma fram rangindum yar og svla t af okkur essa einu jararfu, sem vi eigum, eins og r tli yur, og segi g a n, svo mtulega margir heyra til: a er lkast til, a fleiri veri yar fylgismenn, illt ml s, en okkar, sem engan eigum a, g viti, a gu hafi oft gjrt a a rtta upp ngla hinna illgjrnu, hversu veiilegir sem eir voru, og lti hina gjrnu draga upp ngul fyrir orsk; en fari svo, a r beri sigur r essum mlum og vli af okkur jrina, bi g yur a njta eins og r hafi afla, en heimildarmann lsi g yur fyrr og sar a hverri fu Hamars landi, sem r eigni yur, og a segi g yur, a kaupbrfi, sem r svo kalli, tek g, hvenr sem g n v og hvernig sem g get, egar g f fri , og me hvaa brgum sem g get.

v tri g dvel, sagi prestur og glotti vi, ef a lgi glmbekk, eftir v sem yur hafa farizt or, rds mn, en a er lklegt, a a vilji svo til, a a veri geymt.

a er lklegt, sagi rds, eir urfa a fela, sem stela.

Vi essi or gekk rds t r stofunni mjg skyndilega, og gtti hn ess ekki, a hn hafi skili eftir hanzka sna og keyri stofubori, fyrr en hn kom bjardyr, og gat hn ekki fengi sr ge til a bija prest um a lka upp stofunni, svo a hn gti teki , og skilur hn v eftir viljandi; og er hn kemur t hla, sr hn, a rni vinnumaur stendur ar hlainu, og kallar hn hann og biur hann a koma me hest sinn ar a stttinni. Prestur fylgdi rdsi t, og s ekki honum anna en ekkert hefi milli bori; leiir rni Dreyra a stttinni, og segir prestur:

g tla n, heillin g, a hjlpa yur bak, og gengur hann a hestinum. rds anzar v engu, en sama bili grpur hn annarri hendi um sulbrkina og setur annan ftinn ftafjlina og kippir sr svo upp sulinn, og kastar prestur kveju hana og segir:

Fari r alla tma vel, rds mn; g ska yur gs og manninum yar.

essu tekur Dreyri til ftanna, en prestur heyrir, a rds svarar upp kveju hans, v hn fr sta:

g ska yur einkis, g ska yur hvorki gs n ills.

Eftir brottfr rdsar gengur prestur aftur til stofu sinnar, og verur honum a fyrst fyrir, er hann anga kemur, a hann tekur upp r vasa snum lykla sna a skpnum mikla, er ur er nokku fr sagt. ar geymdi hann rur snar, en eitt draghlfi skpnum var tla fyrir eignarskjl prests og nnur randi brf hans og peninga; sannaist a v essum skp, sem er sjaldgft, a hann jnai jafnt gui og mammoni. Prestur lkur upp maurahlfinu og tekur ar nokkur eignarskjl sn og ar meal kaupbrfi fyrir Hamri; flettir hann v sundur og les a vandlega og leggur svo niur aftur og brosir kamp og hummar. a vitum vr gjrla, hva honum hefur dotti hug, hvort a hefur heldur veri s hugsun, a hann ar hefi safna sr fjrsj, sem mlur og ry gti ekki granda, ea hitt, a honum frst eins og mrgum, sem hafa einhvern ann hlut undir hndum, sem eir eru milungi vel a komnir, a eir nlega aldrei eru hrddir um hann, nema eir alltaf horfi hann, og hann n gleddist af v a sj kaupbrf sitt vel og vandlega geymt.

En af rdsi er a a segja, a hn rur heim til Hlar, og var hn allftlu leiinni og yrti lti fylgdarmann sinn. Fyrst, egar hn skildi vi prest, var hn rei mjg, en er nokku fr lei, tk hn a hugsa ml sitt, og virtist henni allunglega horfa, og gjrist hn heldur kt; og svo hefur rni fylgdarmaur hennar fr sagt, a honum sndist stundum sem hvtt hagl hrjta af augum hennar, og var hn stundum fl sem nr, en stundum setti hana dreyrraua. au rds komu a Hl linum degi, og ltur hsfreyja ekki bera glei neinni; segir hn sar bnda snum fr vitali eirra prests, og kva hann sr ekki koma a vart, a svo hefi fari sem hann grunai. Ekki gjra au hjn r fyrir mlatilbningi, vissu og gjrla, hvernig me skyldi fara, en oft hafi hsfreyja um essar mundir hyggjur strar.


25. kafli

Sigurur leggst veikur og andast

Sigvaldi prestur situr n bi snu um hr eftir samtal eirra rdsar og er hinn glaasti. En a er n a segja fr Siguri Hl, a nokkrum tma eftir a hsfreyja kemur aftur, tekur hann stt og hga fyrstu, og er hann ftum nokkra daga, svo hann jist ekki mjg, en kemur svo um sir, a hann m ekki fylgja ftum, og leggst hann me fullu sjkur, og elnar honum sttin dag fr degi. ann tma voru fir menn slandi, eir er lrir voru til lknismenntar ea sslu hefi af konungs hendi a lkna sjka menn, en margir voru eir klerkar og leikir menn landi hr, er fengust vi lkningar; hfu sumir numi rtt af bkum, en sumir af rum mnnum; var a sannast a segja um lkna essa, sem oft kann vera, a misjafnir sauir finnast mrgu f, voru sumir a nokkru ntir, en sumir blendu lknisdma sna msum hindurvitnum og galdrakukli; var a og allttt um sjkdma er ekki voru algengir og menn skildu ei orsakir til, a eir voru kenndir gldrum og gjrningum, sendingum, ttarfylgjum; en vi r meinsemdir, er menn hldu berlega af eirra vldum, ttu arar tilraunir ekki tkilegri en leita eirra manna, er lklegir voru til a geta reki fjendur af hndum sr. Draugarnir voru annahvort settir niur eitthvert holt ea hraun, gil ea gjtu, og tti ar jafnan vera reimt san, ea menn sendu aftur til ess, er fyrstu hafi bei upp a standa, en s var oft hinum jafnsnjallur kunnttunni, og bar svo tum til, a eir sendust svona draugum, lkt og gir kunuingjar n dgum lta hlaupa brfmia millum sn, er eir geta eigi fundizt. Ekki leitai rds hsfreyja bnda snum lkninga, enda voru engir lknar ar ngrenni, en hn stundai hann me eirri kostgfni og al, sem henni var unnt; var hsfreyja margfr og hafi teki vel eftir msu, er lkningar snerti, en aldrei hafi hn lagt mikla tr hindurvitni ea hgma eim efnum; reyndi hn n og a, er henni tti lklegast og hn hafi s vi haft eins httuum sjkdmum sem henni virtist stt bnda sns. Lei svo fram nokkra daga, a ekki skiptist til batnaar um heilsufar Sigurar, en eftir a tk sjkleiki hans a snast undarlegan htt, mtti hann n nlega enga vr f, en sjaldan hann fkk svefnhfga nokkurn, hafi hann drauma illa og vaknai me rleysi og rum, fylgdi ar me hrsla mikil, ofsjnir og ofbo, svo a varla mtti hann haldast snginni. rds hsfreyja vakti yfir bnda snum ntur og daga; bj hn sr til flatsng eina fyrir framan rmstokk bnda og l ar, svo hn tti hgra me a gta til hans, er hann vekti ea yrfti einhverrar hjkrunar vi. En egar hana sigrai svefn ea reyta, a hn gat ekki lengur vaka, tk Sigrn vi af henni, og vktu r fstrur annig til skipta llum dgrum.

a var eina ntt um a leyti, sem menn voru flestir gengnir til sngur Hl, a rdsi sigrai svefn; tk hn nokkur sngurft og lagi niur rm eitt, sem var ar fram loftinu og jafnan var autt; hugi hn, a hn gti betur sofna ar en inn svefnherbergi eirra hjna, og segir hn Sigrnu a kalla til sn, ef nokku beri a til, er hn geti ekki r ri. Og er hsfreyja tlar niur a leggjast, heyrir hn, a urur kerling vakir; svaf hn ar nsta rmi sem fyrri, um veran gafl, og gjrist n gmul mjg, var hn hlfttr a aldri; hlustar hsfreyja, hvort hn heyri hana mla nokku fyrir munni sr, sem hn jafnan var vn, er hn vakti. Verur hn ess vr, a urur les nokku fyrir munni sr, og er hn hlerar betur, heyrir hn ll oraskil og a etta er kvldbn kerlingar, er hn ylur, og var etta eitt ar af:

, Jersalem, upp til n
       nd langar mn,
, sem gullinu glir og skn
       me guvefs ln,
ar muntu birtast brnum n
   me berjaskrn,
   gleymd er ll pn,
   gleur au vn,
   j, vn, j, feiti og vn.

essu nst bst hn til a leggjast t af, en san les hn:

Gus engil til hfa og fta
   hef g mr til unasbta,
Ptur og Pll miri mr!
   en marghataur Lussifer
   flmist aftur fyrir skut,
   j, skut.

rds vill ekki, a urur veri vr vi komu sna, og list hn ofur hgt og leggur sig ftunum t af rminu, ar sem hn hafi tla, og ann enda rmsins, sem nr var rmi kerlingar, svo a ekki var nema brk ein millum eirra. En er kerling hefur lesi ulur snar, egir hn um hr, og verur rds ess vs, a kerling getur eigi sofna; tekur hn a tauta vi sjlfa sig hlfum hljum, og heyrir hsfreyja, a a er v lkast sem hn ri vi einhvern og tveir tali saman, og spyr annar, en hinn svarar, og eru hrkaru; og a kerling talai lgt, heyrir hn hvert or, og tekur kerling svo til mls:

Hvernig tla hsbndanum hrna li nna?

Og a er allt vi a sama, ri og skpin ara stundina, hrmungarnar, hrellingarnar og harmkvlin ess millum.

Er honum leita nokkurra ra?

Og a lzt vera a leita honum ra, j, ra - en hver eru rin? J, a eru rin, a r sitja arna og rorra uppi yfir honum, en ekki verur v a vegi a reyna til a koma af sr bari ei sendingunni - fyrirgefu mr, a g blta.

En a mun sums ekki eiga a vera sending?

nei, ekki vill a heyra a, og er a sending; hn gengur hrna eins og grr kttur hverju kvldi og ltur ldungis eins t og hn Hamars-Skotta, sem fylgdi Hvammsflkinu mnu ungdmi; j, miki var um draugagang hr sveitinni, drottinn minn, voru eir hr: hann Mri og hann Goggur og fjandinn hn Hamars-Skotta og lii, sem henni fylgdi; hn drap einu sinni ar Lundi fjrar skstu rnar hsinu einni nttu og sligai bleikmalttan kapal, mesta lfaldagrip, braut bastofuhurina, stal ketinu af rnum r eldhsinu og sleikti ofan af trogunum og fr ofan dallana - krftugur er hann satan, s baur tranni, brnum vantrarinnar - fyrirgefu mr, a g blta - anga til hann orvarur heitinn kom henni fyrir og setti hana niur honum Skrattahvammi; vri hann kominn hr ea annar eins maur, vri hann ekki lengi a sj fyrir essari sneypu; - og var hann Mri fallegur, hann drap n sums kna bsnum ar Leiti, nborna og brfeita, en hann setti hann n niur lka, hann var maur, sem kunni fyrir sr.

En hver tli n hafi sent enna skratta hinga?

Hver nema hann Grmur, hann hefur fengi einhvern til ess.

rdsi leiddist a heyra etta rugl urar og segir v htt vi uri:

heldur fyrir mr vku me ruglinu r, urur gamla, enda held g a s ekki arflegt hjal, sem ert a tauta vi sjlfa ig.

segir urur: hefur lagt ig arna, rds mn, g var ekki a tauta neitt nema bnirnar mnar, eins og g er vn, kelli mn, og n fer g a sofa.

San agnar kerling, en er hn hafi aga litla hr, heyrir rds, a hn tautar enn nokku, og segir urur:

N les g seinast bnina um au sj Jes nfn: Fyrsta Domino, anna Meus, rija Messas, fjra Rabbuni, fimmta Emanuel, sjtta Lvarur, sjunda Benidictus, ll essi sj nfn set g yfir mr og undir og allt um kring og milli mn og allra minna vina og djfulsins erindsreka; amen.

A svo bnu sofnai urur, en ekki var hsfreyju svefnsamt, og getur hn ekki sofna og a mest af eim orskum, a henni flugu huga msar hugsanir. A snnu lagi rds engan trna ru kerlingar og virti a sem vita hjal og hgilju, en samt gjri a svo miki a verkum, a hj henni vaknai umhugsun um sjkdma bnda sns, og gjri a henni v meiri ra, a hn n var einrmi og hn n setti sr fyrir sjnir, hver endalok veikindi hans kynnu a hafa, og fannst henni sem hana rai fyrir v, a essi stt mundi leia hann til bana. Hn myndai sr sorg sna eftir hann og hver bgindi hn mundi komast , egar hn yri einstingur og tti a berjast vi msar rautir ekkjustandi. datt henni og hug, hversu forsjlega au hjn hfu breytt, a au hfu ekki neina rstfun fyrir fjrmunum snum, ef annars hvors missti vi. a srnai henni og mest a vita, a svo leit t sem meginhluti hinna litlu fjrmuna, er yru eftir bnda sinn, mundu falla hendur sra Sigvalda, en unni hn honum szt allra manna nokkurn pening af eim a hafa, og gramdist henni a, a svo skyldi fara, a hann bri sigur r mlum eirra, en beitt slgsmunum einum og prettum. Sigrnu unni hn mest allra lifandi manna og vildi gjarnan, a hn yri ess anjtandi, sem au ttu, en til ess s hn engin r, vri og Sigurur bndi hennar horfinn allri rnu, svo a ekki mtti slkt vi hann ra. essar og vlkar hugsanir hldu vku fyrir rdsi alla nttina, og var hn heldur angurvr. En egar skammt lifi ntur, sofnar rds, og vaknar hn vi a, a stutt var hendi vanga hennar; er Sigrn ar komin, fstra hennar, og er ori bjart af degi. Segir Sigrn , a Sigurur fstri hennar s vaknaur og hafi hann sofi nokkurn veginn vrt mestalla nttina, s hann n me ri og vilji tala vi hsfreyju. rds gengur til svefnherbergis eirra hjna, situr Sigurur upp vi heradnu, heilsar hann konu sinni, og sezt hn rmstokkinn; tekur Sigurur bndi svo til ora:

Gu hefur gefi mr a, a g hef geta haft ga vr ntt, g hef sofi anga til an, litlu ur en komst, og hef n fulla rnu sem stendur, en drottinn m ra, hva a verur lengi. En bstu vi v, elskan mn, a vi eigum n skamma hr eftir a vera saman, v svo segir mr hugur, a g eigi n ekki langt lifa; g hef aldrei lagzt fyrri veikur, og mun etta vera mn fyrsta og sasta lega, og ykir mr gott til a hugsa til minnar heimferar, og dey g drottni og er sttur vi heiminn; g vona, a gu leii ig og styji, a sem tt enn lifa.

rds trfelldi og laut ofan a manni snum og kyssti hann egjandi, en Sigurur hlt fram tlu sinni me r og stilli og segir:

a vildi g, elskan mn, a nytir ess litla, sem eftir mig verur, a er ekki til tvskipta, en a gti ori r til uppeldis, ef a vri deilt, getur gjrt vi a eftir v, sem r lzt.

tlaru ekki til, a a haldist, sem presturinn hermir upp ig um jarakaupin?

Ekki vil g a haldist, v ann gjrning gjri g ekki me fullri skynsemi, og a ekki a standa, sagi Sigurur.

a skal heldur aldrei vera, a hann fi nokkurt hundra, ef g m ra - en verur, Sigurur minn, a g a v, a tt ttingja, sem a rttu a taka arf eftir ig, og mr s svo vari, a g hefi helzt ska, a essar reytur, sem vi eigum, fri allar einn sta - v var henni liti til Sigrnar, er sat ar rmi snu - er a rtt, sem rtt er, og uni g v betur, a rttir erfingjar nir fi a, sem eir eiga, heldur en eir, sem ekkert tilkall eiga til fjrmuna inna, en vilja n eim me svikum og falsi.

g engan erfingja mr vitanlega annan en hann r brur minn, og er g viss um, a hann gjrir ekki tilkall til arfs eftir mig, ef hann veit, a g hef nafna rum eigur mnar, ur en g dey; hann er velmegandi maur, og dregur hann lti um essar reytur, sem eftir mig kunna a vera, og svo veizt , rds mn, a vi einhvern tma veittum honum litla asto, langt s san, og g ekki von , a honum farist svo mannlega a seilast eftir essu smri.

rds agi um hr, eins og hn hugsai sig nokku um, en san segir hn:

Mr ykir a n ekki alllklegt, sem segir, elskan mn, eftir eirri kynningu, sem g hef af brur num; en etta s n svona tala af okkur, ekki g svo verldina, a ngir munu vera til ess a segja, eftir a ert dinn, a g hafi dikta etta allt upp, ef ekki vita fleiri menn af vilja num, og me v etta er inn vilji, a g veri njtandi ess litla, sem hr er - gu veit, hva lengi g arf a halda v - er a mitt r, a etta s gjrt skriflegt og vottanlegt, og ef gu sparar ig svo lengi, a brir inn rur komi hinga, getur hann sjlfur sagt sinn vilja, hvort hann tlar a kalla til arfs ea ekki.

a vil g , sagi Sigurur, sem r snist, elskan mn. En ekki er vst, a g eigi lengi lifa, og vil g ekki, a v s fresta.

Eftir etta samtal br rds vi, lt hn skjta hesti undir vinnumann einn og ba hann ra sem hvatast og hitta r brur Sigurar og fra honum orsending, a Sigurur biji hann a koma til Hlar samdgurs; annan sta sendi hsfreyja bo til nstu bja vi Hl og gjri bndum eim, er ar bjuggu, or a koma til fundar vi sig. rur brir Sigurar bj a eim b, sem heitir a Holti, a var nsta hrepp vi Staarskn og ekki mjg langt fr Hl. rur var nokkru yngstur eirra brra, hafi hann fyrstu veri fltill, en Sigurur var orinn efnaur vel, og efldi hann brur sinn mjg til bs; en me v rur var framkvmdamaur gur og bsslumaur, grddist honum brtt f, og var hann n talinn me gildustu bndum ar um sveitir. rur br skjtt vi, er hann fkk orsending brur sns, og rur hann til Hlar; eru og ar komnir bndur eir, er rds hafi or til sent. Sigurur var enn me fullu ri. Segir hsfreyja ri erindi, og talast eir brur san vi, og fer allt vel me eim; segir rur sem var, a hann mundi ekki f skorta, hann sleppti llu arfstilkalli eftir Sigur, enda mundi ekki s arfur nema svo miklu, a hann mtti ekki vel af sj. Kemur eim a llum samt a gjra skuli brf ar um; en me v vottarnir ttust eigi svo ritfrir, a eir treystu sr til a skrsetja gjrninginn, var hsfreyja sjlf a rita hann og stla; var hann ess efnis, a Sigurur bndi gefur konu sinni eftir sinn dag allar eigur snar, fastar og lausar, og skuli enginn maur annar hafa tilkall til arfs eftir hann, og skuli ll au gjafabrf, hverju nafni sem nefnist, er essu vri gagnst, gild og marklaus. Er san gjrningurinn upp lesinn fyrir Siguri, og ltur hann setja innsigli sitt undir hann. essu nst ritai rur nafn sitt. undir me eim formla, a hann fyrir sitt leyti afsalai sr llu arfstilkalli eftir Sigur fyrir sig og sna erfingja, og san innsiglai hann a; en er vottarnir skyldu undirskrifa, vottaist a, a hvorugur eirra hafi numi svo miki leturgjr, a eir mttu rita nfn sn; var Sigrn til fengin a skrsetja nfnin, og handsluu eir au. Eftir a riu vottarnir brott, en rnr dvaldist ar eftir Hl og vildi vita, hver endir yri um sjkleika Sigurar. Var Sigurur enn mlhress a eftir var dagsins, en a aftni tk honum aftur a yngja, svaf lti og vrt um nttina og andaist nsta dag eftir. Harmai kona hans mjg lt hans, en bar harm sinn me stillingu mikilli.





SEINNI HLUTI




1. kafli

Tilkall prests til Hamars

Skmmu eftir a, a Sigurur var andaur, var maur sendur fr Hl til Staar a segja presti fr, hver tindi ar hfu gjrzt um andlt Sigurar bnda, og flutti hann presti au or fr ri brur Sigurar, a hann mundi standa fyrir tfr brur sns, og ba hann prest tiltaka greftrunardaginn. Sra Sigvaldi sat stofu, er honum brust essi tindi, og uru honum au or af munni, a hann sagi, a gu skyldi vera lofaur fyrir hans lausn, og hummai vi, sagi san sendimanni greftrunardaginn og rtti um lei njan ttskilding r vasa snum a sendimanni me eim ummlum, a hann skyldi hafa a fyrir mak sitt og ttu hj Sigurar sns heitins jafnan gott skili. Fjrum dgum eftir a var Sigurur jarsettur a Sta, og st rur fyrir tfrinni, og fr hn vel fram og erfi drukki a Sta; komu til ess margir hinir heldri bndur r sveitinni, en Bjarni Leiti var einn lkmanna. Sigrn orsteinsdttir st fyrir beina me ri, en ekki kom rds hsfreyja anga, og lgu sumir menn henni a til mlis, v venja var til, a jafnt fylgdu konur sem karlar ttingjum snum og venzlamnnum til greftrunar, en rds lt sem hn heyri a ekki, hva menn tluu ar um, og sat heima. egar vi erfidrykkjuna minntist prestur vi r, hvort honum vri eigi kunnugt um kaup eirra Sigurar heitins Hamri og a s jr mundi v ekki koma til viringar eur arfaskipta eftir Sigur. rur eyddi v umtali og kva ngan tma til a tala um a sar, og sleppti prestur eirri umru a sinni, enda sndist honum a r a fast ei til vi r, a minnsta kosti ur hann hefi greitt lksngseyrinn, fkk prestur hann og me gum skilum og allrflegan. Rur n hver heim til sn eftir erfi. Lur n svo fram um hr, a prestur situr bi snu, og gjrist ekkert til tinda.

En er rmur hlfur mnuur var liinn fr jararfr Sigurar, bst prestur a heiman og hefur me sr tvo landseta sna ar af nstu bjum. Rur hann fyrst til Hamars og hittir ar ri bnda ti og segir honum:

Svo er, rir bndi, sem munt heyrt hafa, a g er orinn eigandi a Hamri; n vil g segja r, a skilmlar ykkar Sigurar um b na og upph jararafgjalds vil g, a haldist. Landskuldina borgar mr, rir minn, fardgum vor, og gjri g ekki ara breytingu henni en , a g vil hn s ll fru, sta ess galzt Siguri heitnum sextu lnir tilteknu og rjtu pr af lesi, smjri er sjlfsagt a venju tu fjrungar eftir fimm kgildi jararinnar, velverkair til mn reiddir fyrir nstkomandi Mikaelismessu.

rir kvest ekkert til vita um a, a Sigurur hefi selt presti Hamar, og svo mundi hann a venju flytja leigur og landskuld a Hl, nema ekkjan segi sr anna vi a gjra.

Prestur spuri ri, hvort hann rengdi a, sem hann segi, a hann vri orinn eigandi Hamars. rir kvast hvorugt gjra, en lta mundi hann rdsi Hl landsdrottin sinn, ar til hn segi, a hn vri bin a selja Hamar. Prestur sagi, a hann ri gjrum snum um a - en v lsi g yfir, segir hann, svo a essir menn heyra, sem hr eru vi staddir, a greiir mr ekki landskuldina fardgum, tem snir ig ekki hlinn og ausveipinn, eins og einum gum, rlegum landseta byrjar og hfir vi sinn landsdrottin, heimila g r jrina Hamar, liggjandi Staar skn, til allra nota og afnytja.

rir kva sig litlu vara, hver or prestur hefi hr um, og gekk inn, en prestur st bak hesti snum, og var ftt um kvejur eirra ris.

Biur prestur fylgdarmenn sna ra til Hlar, og gjra eir svo. Ekki var manna ti Hl, og skipar prestur fylgdarmnnunum a berja dyra. Kom vinnukona ein til dyra, og biur prestur hana segja hsfreyju, a hann s ar kominn og vilji finna hana; gengur rds hsfreyja t og heilsar presti og vsar honum til stofu og svo eim fylgdarmnnum hans; situr prestur ar um hr, og ltur rds Sigrnu veita eim beina, en sjlf situr hn stofu og rir vi gesti. Er prestur allblur mann vi rdsi, kvest hann vera ar kominn til a vita, hvernig hn berist af eftir ann mikla mannskaa, er hn hafi ori fyrir lti bnda hennar, og fer hann ar um mrgum fgrum orum, hve mikil eftirsj sr og rum hreppsmnnum s a svo gtum manni sem Sigurur hafi veri. rds jtti v, sem prestur sagi, en aus var henni, a ekki fannst henni miki til fagurgala prests. Snr prestur essu nst ru sinni tt, a hann spyr hsfreyju um fyrirtlun hennar og hvort hn hafi hyggju a halda fram bskap ea segja Hl lausri og svo um a, hvern hn hafi hyggju a taka sr til runeytis ea lgranda, og lt prestur sr heyra, a hann mundi ekki fs til ess starfa, ef hn skti ess. rds svarai presti hgt og stillilega, kvast hn litla fyrirhyggju hafa um hagi sna a svo stddu; mundi a helzt vera, a hn reyndi til a hokra eitt r enn og ekki segja Hl lausri hi nsta ri; en ar sem prestur lti sr heyra, a hann mundi gjrast lgrandi hennar, kvest hn kunna honum akkir fyrir tilbo sitt, og vri gott a eiga ess von sar, ef hn leitai ess. egar prestur hafi stai nokkra stund vi Hl og noti beina ess, er framborinn var, fer hann a sna sr ferasni, tekur til hatt sinn og vettlinga og ltur sem hann tli n egar brott. Hsfreyja var stofu, og vindur prestur sr a henni og segir:

Eftir a hyggja og a a g, g var nrri v binn a gleyma nokkru af erindinu; g kom hrna, rds mn, me a, sem r eigi hj mr, a mun vera kominn tmi til a losa sig vi a.

rdsi setti dreyrraua t undir eyru, og var sem hana undir eins rai fyrir, hverjum erindagjrum sra Sigvaldi vri ar kominn. Hn lt samt sem sr yri ekki bilt vi og segir:

r eru eitthva a gjra a gamni yar, prestur minn, nna, ekki skil g , hva a getur veri, sem g hj yur. a mun heldur vera svo, egar llu er botninn hvolft, a r eigi eitthva hj mr; a kemur t einhvern tma a skuldadgunum fyrir , sem eiga a gjalda llum stttum, og r munu, sem von er, vilja, a g sni einhvern lit a gjalda yur, eins og vant hefur veri, um a vorar.

J, tlum ekki um a, rds mn, a hefur allt veri me heiri hinga til, en g heyri r skilji mig ekki, g kom hrna me skildingana, sem r ttu hj mr.

Margur er rkari en hann hyggur, sagi rds og hl vi kuldahltur, ekki hugsai g a, a vi hjnin hefum tt peninga geymslu hj yur, prestur minn.

a eru peningarnir fyrir partinn, g vi Hamarinn, sem hann Sigurur minn slugi seldi mr og g fr a rnast eftir a kaupa haust; a er, eins og r viti, sextu rkisdalir, og g tla a losa mig vi , ur en g eyi eim, hum, hum.

Ekki tel g til neinnar skuldar, prestur minn, fyrir Hamar, sagi rds, njti r peninga yar, ekki mun g girnast , en hitt hef g einhvern tma sagt yar ur, a Hamar mundu r aldrei eignast, mean g tri, a minnsta kosti ekki me rttu.

a hefur n hvort okkar sna meiningu um a, rds mn, hum, hum, en r viti , a g hef hndum afsalsbrf mannsins yar sluga fyrir kotinu, hum, hum, og tla g mr muni duga vi yur og r minn Holti, hum, hum, sagi prestur.

Ekki urfi r a minna mig, sra Sigvaldi, einstingsskap minn, veit g a, a g er ekkja og engan a; samt vantreysti g v ekki, a gu geti ekki vaki einhvern upp til ess a veita mr lisinni, hefur a og veri sagt, a illa sezt oft ofsinn, sagi rds, og su menn tr hrutu af augum hennar, lkast sem hgl vri.

a su menn, a presti br heldur en ekki vi essi or, af v a tk hann a velta tuggunni hraara munni sr en hann var vanur; svarai hann af mestu stillingu og segir:

Ekki tek g essi or til mn, rds mn, anna ml er a, g vilji, a or og gjrir haldist og Sigurur minn s ekki gjrur myndugur grfinni, eins og hann hefi ekki veri fjr sns randi, mean hann lifi; og kemur etta vst til af v, a r ekki ekki rtt, hvernig stendur og hvernig kaupbrfi er laga, enda skulu r n f a heyra a, v g hef hr afskrift af v vasa mnum.

rds kva sr standa sama, hvort hann lsi a eur ekki; dr prestur r vasa snum skjal nokku og las, og var a annig:


Anno Domini 17.. framfr og fullgjrist a Sta svoltandi sala jrinni Hamri, a g undirskrifaur gjri kunnugt llum, sem etta mitt brf heyra og lesa, a g sel hr me fr mr og mnum erfingjum eignar- og alsjr mna og konu minnar, Hamar, liggjandi S....hreppi, 30 hundru a drleika, me 5 sauar kgildum og eins hundras og tuttugu lna landskuld, samt llu, sem tri jr fylgir og fylgja ber, og eim landamerkjum, sem a fornu veri hafa og vera eiga, heiurlegum prestinum sra Sigvalda rnasyni til Staar fyrir 120 rkisdali, er skulu af honum betalair vera a mr afgengnum upp ann mta, a einn fjrapart eur rjtu rkisdali lki hann til nafna mns Sigurrs, sem er sonur ur umgetins sra Sigvalda, hverjir honum af mr eftir minn dag gefnir eru sem ein rjfanleg testamentisgjf; rum fjrapart eur rjtu rkisdlum andvirisins beheldur velnefndur sra Sigvaldi fyrir sig, en skuldbindur og obligerar sig og sna erfingja til eina heiurlega grafskrift eftir mig a lta foranstalta og hana san gylltum rmmum kirkjuna hr stanum lta upphengja. Loks borgi hann sextu rkisdali til konu minnar og annarra minna lglegra erfingja. Mean g lifi, skil g mr a hafa ll umr trar jarar, ga og prfit, n alls tilkalls af kaupanda. Segi g svo velnefndan sra Sigvalda han af rttan eiganda a jrunni Hamri, riftalaust af mr og mnum erfingjum. Hr mt lofa g, sra Sigvaldi rnason pastor loci, fyrir mig og mna erfingja alla framanskrifaa skilmla llum eirra puncter og clausulis a uppfylla.

Setjum vi svo essu okkar kaupbrfi til stafestingar nfn okkar og hjrykkt signeti a nrverandi eim dndismnnum, heiurlegum hreppstjra gmundi Jnssyni og heiurlegum bnda Erlendi Bjarnasyni.

actum ut supra.

Sigurur Jnsson
(L.S.)
Sigvaldi rnason
(L. S.)
gmundur Jnsson hreppstjri
(L.S.)
Erlendur Bjarnason
(L. S.)


Brf etta las prestur stillt og hgt, en rds hsfreyja hlustai , og su menn henni ekki brega. En er prestur hafi lesi, rttir hann brfi a rdsi og segir hlfglottandi:

Vilji r ekki lesa a sjlf, heillin g, en byrgjast skal g, a rtt s eftirriti, og rignalinn hef g hj mr heima vel geymdan, hum, hum; haldi r, a a s svo illa um bi, a v veri hnekkt, ea hva virist ykkur, vinir? segir hann vi fylgdarmenn sna, og sgu eir, a sr sndist sem presti, a ekki mundi hgt a vefengja a. Tekur prestur anna skipti a reifa til kjlvasa sns, og dregur hann ar upp sj ekki allltinn og setur bori, leysir fr, en segir san:

Hr er ekki anna eftir en telja yur peningana, rds mn, en essa heiursmenn, sem hr eru nrstaddir, hef g bei a vera vi og sj, a g afhendi yur - og hellti san peningunum borf og tlai a fara a telja. st hsfreyja upp, gengur fram mitt stofuglfi og segir til fylgdarmanna prests:

ar sem sknarpresturinn hefur teki ykkur hinga til a vera vitni sn vi afhendingu peninga, er a sjlfsagt, a i vitni um a, sem i sji og heyri, og lsi g v yfir ykkar heyrn, a g ekki tek vi nokkrum skildingi af honum v skyni, a a s andviri fyrir Hamar; og svo megi i hafa a eftir mr, a g lsi sra Sigvalda heimildarmann a hverri fu Hamars landareign; en knist yur, prestur minn, a vera hr stofunni og yfirlta fjrsji yar um stund, er yur a heimilt, en ekki stend g lengur hr, ar e g hygg, a r hafi afloki brnasta erindinu, fyrst a hugga mig, eins og yar embtti heyri til, eftir lt mannsins mns, og ar nst a sna mr ltil deili ess, hva r eru eigingjarn og hvers g m vnta mnum einstingsskap; en g fer n a kasta bt peysuna mna, sem g htti vi, egar r komu, og a tla g mr arfara.

egar hsfreyja hafi sagt etta, gekk hn r stofunni, en lsti henni ekki eftir sr.

Mean hsfreyja lt dluna ganga, st prestur sem agndofa, og var honum orfall, en er hann s rdsi ganga r stofunni, kallai hann eftir henni, en hn var egar burtu. Prestur hugsai n lklega, a hsfreyja mundi vonum brara koma aftur og fkkst ekki um, raar hann peningunum bori og telur vandlega; eftir a gengur hann um hr um glf stofunni, en er honum tk a lengjast um afturkomu hsfreyju, rir hann til vi annan fylgdarmann sinn, a hann gangi til bastofu og kalli hana. S fr, er sendur var, og kemur hann a ltilli stundu liinni og segir, a rds finnist ekki og ekki viti heimilismenn, hva af henni hafi ori. Er hennar n leita ti og inni, og fannst hn ekki a heldur. Mean leitinni st, gekk sra Sigvaldi fram og aftur um glf stofunni og var heldur ungt skapi; tuggi hann n svo kaft tbaki munni sr, a undrum gegndi, og sptti um tnn sr svo tt, a strir straumar af tbakslegi kvsluust um allt glfi eins og r leysingu yfir slttar eyrar, en tuggurnar, sem hann kastai jafnum t r sr glfi hlfnotuum, lgu ar eins og streflis jakar, egar strstraumsfl hefur broti axlarhan m vordag og kasta honum upp sjvargrundir, en sjrinn san falli aftur t undan.

Loks komu fylgdarmenn prests aftur stofuna og sgu ess enga von, a rds fyndist, mundi hn vera hlaupin til nstu bja. egar prestur heyrir essar frttir, seilist hann me hendinni ofan vestisvasa sinn og dregur ar upp enda nokkurn af rullutbaki og stfir af honum gan umlung og veltir munni sr, gengur san a borinu og sveiflar skyndi peningunum saman og hirir, en segir san vi fylgdarmenn sna:

i hafi veri vitni til ess, a g hef framboi rdsi peningana - eir kvu j vi v - og svo, a hn hefur neita a taka mti eim a essu skipti; tek g v aftur, en grunur minn er s, a g svo aeins frambji nsta sinn, a hn sji sr smra a veita eim vitku, ella hafa ekkert.

San tekur prestur hatt sinn og vettlinga og kveur fylgdarmenn sna til brottferar, og ra eir svo heim til Staar vi svo bi.


2. kafli

Ragjr eirra fstra

Ekki var svo sem fylgdarmenn prests hugu a rds hsfreyja hefi stokki ara bi, hn fyndist ekki, er hennar var leita. ar Hl var gangaloft eitt lti, sem haft var til ess a geyma mislegt. anga hafi hsfreyja fari, mean leitinni st. Sigrn vissi gjrla, hvar fstra hennar var, en vildi ekki segja til hennar. En er eir prestur voru fyrir stundu burt rinir, gengur Sigrn til loftsins a vitja fstru sinnar; situr rds kistu, sem var ar loftinu, og styur hnd undir kinn, og sr Sigrn, a hn grtur; gengur hn til hennar og varpar hana bllega og segir:

, a liggur eitthva illa yur, fstra mn g, og klappar um lei kinnina fstru sinni.

i, nei, nei, sagi rds og strauk um lei trin r augunum sr, a er ekkert, elskan mn, g hristi a fram af mr, en maur getur ekki alltnd a v gjrt, a hvarfli eitthva a manni einrmi; mig gildir einu, hva heyrir og sr, fstra mn, en ekki er a eftir skapi mnu a lofa heiminum a hafa trin mn a leikfangi, og er g ekki a hargerari en allir arir, a g geti ekki grti. Reynslan hefur kennt mr a a er lti li v a vola framan verldina: hn hir ann, sem hefur einhverja tilfinningu, en heirar ann, sem er tilfinningarlaus. egar g var num aldri, fstra mn, grt g af llu, hva lti sem bjtai, allt eins og grsin, sem digna upp, undir eins og dregur fyrir slina; n er g eins og steinarnir, sem vera aeins valir nturnar; egar g er einrmi ea leggst t af og get ekki sofi, verur mr a, a g hugsa um hagi mna og einstingsskap, og get g grti, egar gu sr a, en ekki mennirnir.

Um lei og rds sagi etta, strauk hn aftur me svuntuhorninu um augun sr, og allt einu var eins og hn vri orin annar maur; segir hn , eins og hn vildi eya essu umtali, bltt fram vi Sigrnu:

eir munu vera farnir, presturinn og fylgdarmenn hans?

J, sagi Sigrn, eir eru komnir sta fyrir gri stundu; eir voru lengi a leita a yur, en g sagist ekki vita, hvar r vru, af v mig grunai, a yur gilti a einu.

a var rtt gjrt, Sigrn mn, g ttist vera bin a tala vi hann a, sem g tlai; en g arf a segja r, hva hann var a erinda, gi maur; hann kom sums hinga me peninga fyrir Hamarinn, sem hann tlai a troa upp mig: svo a er aus, a honum er alvara, blessuum, a krkja koti, og a er lklegast, a honum takist a; a sr , a g er kvenvfla og engan a og szt nokkurn ann, sem hefur vit og kjark til a rtta hluta minn, en svo er mr vari, Sigrn mn a heldur vildi g vita a, a veri hans Hamars gengi mlskostnainn, en a hann sra Sigvaldi eignaist nokkurn tma eina fu honum, v hann hefur fari a essu llu me girni og prettum.

a er von segir a, fstra mn g, sagi Sigrn, , mr er svo illa vi baan karlinn, a hann skuli vera a essu vi yur, g vildi hann vri dauur, karlskrunkan.

skau ess ekki, elskan mn, sagi rds, biddu heldur ess, a hann vri orinn gus barn, a vri honum arfara.

Tkstu vi peningunum af honum? sagi Sigrn.

Nei, nei, ekki er g farin til ess enn , Sigrn mn, og g mun varla, fara til ess fyrst um sinn; a skal vera annahvort um a, a hann aldrei fi Hamar, ellegar , eins og honum er krast, a hann njti hans fyrir ekkert; a var raunar vilji minn, ef allt fer eins og forma er fyrir r, fstra mn, a einhver annar en sra Sigvaldi yri anjtandi Hamars, en a ltur svo t sem a uppfyllist ekki, g hafi eitthva hugsa.

Sigrnu rofai , hva fstra hennar tti vi, og segir:

Vilji r ekki, fstra mn, skrifa honum til og lta hann vita um etta; g er viss um, a hann vill styrkja yur, svo sem hann getur.

Hverjum, ttu vi, Sigrn mn?

g tti vi skrifair honum rarni til, sagi Sigrn og blronai t undir eyru.

J, sagi rds, hann er n langt burtu, og svo er hann bundinn ba sk, sem maur segir, ar sem mgur hans hlut; en ekki er a ar fyrir, skyldastan held g hann vera til ess a styrkja mig, v ekki er a annars vegna, a mig langar til a halda jarartetri, en a i gtu noti hennar, og svo lzt mr rarin, og ekki g hann lti, sem hann muni ekki lta hluta sinn fyrir llum, ef hann annars tekur a sig; en hvernig g a koma brfi til hans, Sigrn mn?

g held a vri bezt, sagi Sigrn, rtt a senda til hans eur a bija einhvern, sem fer han r sveitinni til trra, fyrir a.

J, g tla a ra a af a skrifa honum, sagi rds og hugsai sig um dlitla stund, j, g tla a ra a af, til hvers sem a verur; g tla a senda a me honum Gsla Grundum, g veit hann tekur af mr mia, egar hann fer suur, og hann er trr og rvandur.

r fstrur tluu n etta ml, og var a r eirra a rita rarni og segja honum, hvar komi s; skrifai rds sjlf brfi; segir hn honum fyrst fr lti Sigurar bnda sns og hver harmur sr hafi veri missi hans. San tjir hn honum fr kaupmla eirra Sigurar heitins og prests og hvernig a hafi atvikazt og a prestur telji n Hamar orinn sna eign; biur hn rarin sjr um sitt ml, og a lyktum ltur hn rarin ra , a a s tlun sn, a hann veri anjtandi eirra efna, er hn eigi, ef hann eigi Sigrnu, eins og r s fyrir gjrt, og rur hn honum a koma norur um vori og taka vi bi Hl, ar til honum veri veitt brau. Sigrn ritai og rarni brf eigi allstutt, en ekki er ess geti, hvert efni var. Lur n fram veturinn, og gjra r Hlarfstrur Gsla Grundum or a finna sig, ur hann fari suur til rranna, og heitir hann v a fara ekki svo suur, a hann finni r ekki ur.


3. kafli

Eftir viskipti eirra rdsar sat sra Sigvaldi bi snu og sng messur, sem venja hans var til; og lur n fram til jla, svo a ekki ber til tinda anna en a, a Staarhrepp kom upp orasveimur nokkur og fr fyrstu allhljtt. Var a n sagt um Sigrnu Hl, a hn vri ekki hindru ea fri ekki kona ein saman. ttu etta ekki allltil tindi, v Sigrn var talin einhver hin frasta og efnilegasta stlka sveitinni. Fregn essi fr b fr b hraara en hersaga, og fylgdi ar me s kvittur, a Egill sonur Grms mehjlpara mundi vera ar viriinn, a alllklega hefi lti veri af v Hlarflki. Enginn vissi, hvaan essi orasveimur var fyrstu kominn; sgu nokkrir, a eir hefu frtt a fyrst stanum, en arir ttust hafa heyrt a af heimilisflki Hl. Enginn maur heyri sra Sigvalda nokkurn tma segja fr essu, en jafnan, er einhverjir utanbjarmenn komu a Sta, spuri hann meal annarra frtta lei: tli a s satt, ttis kvisi, sem menn eru a fleygja hrna sveitinni, a a s fjlgunar von ar Hl? Ef n svo bar undir, a gestur kvast hafa heyrt eitthvert hop um a, kva prestur jafnan svo a ori, a etta mundi ekki vera anna en mas og tilhfulaus vttingur, og hlt langa og fagra ru um a, a varlega vri trandi llu, sem sagt vri, en endanum var s niurstaan, a hann sagist ekki vita, hverjum hann tti a tra, ar e svo margir sannorir menn, sem hefu s Sigrnu, fullyrtu a, a hn vri ekki einsmul. Aftur mti, ef gestur ttist ekki hafa heyrt neitt um enna orasveim, sagi prestur: N, a var lklegra, a a vri ekki nein tilhfa v, sem flki er a slara, fyrst hefur ekki heyrt a, g tri v heldur ekki, gurinn minn, en v er verr og miur, altala er a. Engir, sem komu a Sta, fru v a llu jafnnrir um enna orasveim; eir, sem hfu heyrt ur einhvern vning af honum, stafestust trnni v, a hann mundi ekki me llu orsakalaus; hinir, sem ekkert hfu ur um etta heyrt, fengu ngilegt nesti til nsta bjar. Fr n essi fregn um sveitina, en eins og tum verur, egar einhver tilhfulaus vttingur er borinn bja milli, voru a sumir, sem lgu trna hann, en arir bru a til baka ea ltu sr litlu standa, hvort sannara vri. a var hvorttveggja, a r Hlarfstrur ekki komu marga mannfundi um veturinn ea ttu miki tal vi utanbjarmenn, enda barst etta ekki fyrir eyru eirra.

jladaginn var messa a Sta, og fr Sigrn til kirkju samt nokkru af heimilisflki fr Hl. Frost var miki um daginn, og sl kulda a Sigrnu kirkjunni, og var hn allbragleg andliti, eftir v sem hn tti a sr a vera. Eftir messuna fr hn brlega sta, en sumt af kirkjuflki fr bastofu og drollai eftir. Var Gurn rskona allskrafhreifin vi kvenjina, og kom ran mest niur Sigrnu. Spuri hn a, hvort enginn hefi teki eftir, hvernig Sigrn fr Hl hefi liti t dag; a vri ekki a marka, sem sr sndist, en svo hefi hn komi fyrir snar sjnir, a annahvort hefi hn veri veik ea llu vri ekki logi, sem um hana vri sagt. Flestar, sem vi voru, glottu vi og sgu, a a mundi ekki hafa veri hn ein, sem hefi teki eftir v, hvernig Sigrn leit t. Sra Sigvaldi gekk um glf bastofulofti, egar Gurn hf umruna, og reykti; hann lagi ekki fyrstu til mlanna, en glotti vi og hummai hlji, en segir san vi Gurnu:

ttir, systir g, ekki a hafa etta hjal, a er ekki vert a tra essum vttingi; maur m ekki tra helmingnum af v, sem sagt er; i ttu ekki, systur, a hneyksla stlkuna fyrir a, a hn er fl, hum, hum, ar til geta veri margar orsakir; satt var a, undarlega braglaus var hn dag, hum, hum. - Eftir etta gekk prestur burtu.

Lur n svo fram yfir njr, og bst Gsli Grundum til suurferarinnar. Kemur hann a Hl og segir rdsi, a n muni hann taka vi brfi v, er hn hafi bei hann a bera suur, v ferinni s heiti hvern dag, sem veur leyfi. Ekki var Gsli svo kunnandi, a hann gti lesi kveju brfi; samt sem ur tti hann manna skilsamastur me allt, er sent var me honum, og var oft sendiferum me brf og peninga, og frst honum a jafnan vel og limannlega; hafi hann oft 20 eur 30 brf undir hndum. a var venja hans, ef einhver beiddi hann fyrir brf, spuri hann ann, sem sendi a, hvert a tti a fara og til hvers; san skoai hann brfi krk og kring, gi a, hva a var strt, hvernig lakki vri fyrir v, lagi a san niur skju sna og sagi: a skal koma til skila. Enda brst a aldrei, a tti hann einhvers staar a skila brfi, leysti hann fr skju sinni og skoai hvert brf og tk jafnan a brfi, sem hann tti a skila, leit utan a og rtti a eim, sem vi tti a taka, og sagi san: etta var g beinn a f r - ea: etta brf hinga a fara - og st a heima. Hldu v allir, sem ekki voru Gsla v nkunnugri, a hann vri fljtskarpur og flugls, en allir nkunnugir vissu, a a var ekki, heldur hitt, a Gsli var svo glggur kvejur sem sauglggvasti smali kindur, sem undir eins ekkir kindina af saubraginu og svipnum, hann sji ekki eyrun ea marki.

rds gjrir n Gsla gan beina, en san fr hn honum brfi og segir:

Hrna er n brfi, sem g tla a bija ig fyrir, Gsli minn, og g tla a bija ig a lta fara vel um a, a er raunar ekkert v, sem allir mega ekki vita, en a er svo samt, a g vildi, a a kmist fram me skilum, Gsli minn, og v tlai g ekki a senda a me rum en r, v g veit, a a m bija ig fyrir ltilri.

Og jja, rds mn, a skal vera eitthva til um a, en hvert a n sums a fara?

a a fara til hans rarins prestsmgs, hann beiddi mig um ltilri haust, egar hann kom hr; kemur ar vst vi?

Og a hef g sett, rds mn, a er rtt leiinni, og svo ekki g hann dlti, san hann var hrna sveitinni.

fr honum brfi, sagi rds, og heilsau honum um lei fr mr og ar me, a mig langi til einhvern tma a f seil fr honum aftur.

g skal segja honum a, sagi Gsli og skoai brfi krk og kring og stakk v sig, munt frtta einhvern tma, hvort a kemur ekki fram.

Vi etta slitu au rds og Gsli talinu; fr Gsli heim a Grundum um kvldi. Sra Sigvaldi Sta hafi einnig gjrt Gsla bo, a hann fri ekki svo suur, a hann tki ekki af sr brf, og ht Gsli v; bj hann sig n a heiman, daginn eftir a hann fr a Hl; tlar hann svo til, a hann komist um kvldi a Sta, af v a var leiinni, taka ar brfin og halda svo sta. Hann hemur a Sta og hittir sra Sigvalda, og er honum ar vel fagna; biur prestur hann a vera ar um nttina, segist prestur ekki hafa vnt hans svo snemma, og s hann ekki binn a rita a, er hann tlai. Er prestur hinn blasti vi Gsla og vsar honum til stofu; rir hann n vi hann um hitt og etta og spyr hann meal annars, hvort hann muni ekki koma a B... og hitta rarin mg sinn, tli hann einnig a bija hann fyrir brf til hans. Gsli kvest ar mundi koma, v hann hafi brf til hans, sem hann hafi veri beinn fyrir.

Fr Hl, vnti g, sagi prestur og hummai vi.

J, a er ar af bjunum, sagi Gsli.

J, hn gat ess vi mig, hn rds mn, um daginn, a hn yrfti a skrifa honum rarni mnum til, og var bin a bija mig a klra a fyrir sig og lta sig vita, ef fer yri suur; g ori ekki anna en gjra henni or fyrramli, staldrar vi svo lengi, Gsli minn, fyrir mig?

g held ess urfi ekki, sagi Gsli, g kom ar gr.

Og hn vissi af, a tlair suur? sagi prestur.

Meir en og margfaldlega, v g kom ar gr og sagi henni, a g fri suur.

a er gott, sagi prestur, og hn hefur lklega bei ig fyrir brfi?

J, a a vera einhvers staar brfmii hj mr fr henni, sem g lofai a koma fram, ef g ver ekki svikari fyrir a.

Prestur lzt vera harla glaur, a svo vri, svo a hann yrfti ekki a senda til rdsar, mundi hn hafa fengi einhvern annan til a skrifa fyrir sig. Spuri hann n Gsla frtta r Hl og hvernig rds sn mtti; kvest Gsli ekki hafa ori skynja annars en hn vri heilbrig, og lsti prestur v yfir, a sr vri str glei a heyra a. spuri prestur, hvort Gsli hefi s Sigrnu fsturdttur rdsar. Ekki kvast Gsli hana s hafa. Prestur hummai vi og sagi:

Hn mun ekki lta sj sig, stlkan, miki, egar utanbjarmenn koma ar, ef a er satt, sem fari er a kvisa um, ea hefur ekki heyrt a eins og arir, Gsli minn, a hn eigi ekki a vera sjk?

Gsli kvest ekki bera mti v, a hann hefi heyrt v fleygt, en aftur hefu sumir bori mti v, og hldi hann a orum auki; ttu eir n tal um etta um hr, en svo lauk samtali eirra, a Gsli var orinn ess fulltra, a svo mundi vera sem prestur sagi og altala var. rttai sra Sigvaldi me v, a hann sagi:

Ekki er a fyrir a, Gsli minn, a g vilji koma v loft, mr tti vnna um, a a vri satt um hana, stlkutetri, en v mun n vera verr og miur, hum, hum. En n tla g bezt fyrir mig a fara a skrifa a, sem g tla, munt vilja komast sta tmanlega morgun, og viltu ekki setja ig inn bastofuna til kvenflksins - en hafir eitthva meferis, er r bezt a lta a vera hr ntt, g lsi hr stofunni, og hr hefur enginn umgngur.

Og g hef n ekki neitt meferis nema pokasnigilinn minn, prestur minn, og er ekki anna honum en skja me nokkrum brfum og svo nestisbiti, v g fer aldrei svo af heimilinu essar langferir, a g hafi ekki gn me mr, v ef maur fer snemma sta, er a ekki alls staar, a flk hafi greia tilbinn; en ar sem g er kenndur b, hef g ann si, hafi g eitthva meferis, ber g a me mr og sting v undir hfalagi hj mr, v margur getur veri misjafnlega vandaur.

vilt taka hann me r, Gsli minn, hum, hum, sagi prestur og var heldur svo sem styggur vi.

Og ekki hrna, prestur minn, hr ekki g flk - egar r lofi honum a liggja hrna einhvers staar; g tla a lta hann hrna skoti hj kistunni, sagi Gsli, og trekai prestur a a ar skyldi enginn vi honum hreyfa, fylgdi san Gsla til bastofu, og er hann ar um nttina gu yfirlti, en prestur skrifar um kvldi stofu, og tekur Gsli vi brfunum um morguninn og heldur sta.


4. kafli

Fr rarni

Frir voru gar, og gekk Gsla greitt ferin; segir ekki af honum, fyrr en hann eitt kvld kemur a B..., og hyggur hann a hafa ar nttsta. Kom hann a mund, sem fjsamaur gengur til fjss, og hittir Gsli hann ar tninu; heilsast eir, og spyr heimamaur hann almltra tinda, en Gsli segir af a, er hann vissi. Aftur frtti Gsli heimamann, hvort ar heimilinu s ekki maur, er rarinn heiti Jnsson, v hann hafi brf til hans a noran og svo til sslumanns, sem hann hafi teki leiinni; kvest hann og tla a bija ar gistingar um nttina. Heimamaur sagi, a um gistingu mundi honum ekki vera neita, a s ekki vani a thsa feramnnum - en sslumann getur ekki fundi, hann er vanur a leggja sig t af rkkrunum, og m ekki vekja hann, og ekki m hann heyra neinn hvaa; en rarin held g getir fundi, mr sndist hann vera binn a kveikja hj sr hsinu, g skal fylgja r til hans, sagi heimamaur.

kk er mr v, sagi Gsli.

Heimamaur fylgdi san Gsla til bjar og innar bastofuglf; ar var rum enda bastofunnar hs undir lofti, og sat rarinn ar rkkrinu og las og skrifai, v arar stundir hafi hann ekki til ess. Heimamaur lauk upp hsinu og segir rarni, a ar s kominn maur a noran og hafi meferis brf til hans. rarinn st upp og segir heimamanni a lta hann koma inn til sn, og gjri hann a. rarinn ekkti brtt Gsla og tk honum vinsamlega og bau honum a sitja ar - ea ertu me nokkur brf til mn, Gsli minn, og hvernig lur ar nyrra?

Allolanlega, sagi Gsli; ef au eru ekki tnd, ttu r a eiga einhvers staar hj mr tv brf, og til sslumannsins eru tv, en anna tk g leiinni, hitt er fr honum mgi yar.

Gsli tk n a leysa fr poka snum, og var honum a greitt, v bundi var me snri og allmiki fjtraur, en frost hafi veri um daginn, og voru hntar harir og jlgir, og var Gsli bi a neyta handa og tanna a leysa . En er v var loki, dregur hann r rum enda pokans skju eigi allstra; var hn og vel um bin, og st enn nokkra stund a opna hana, enda fannst rarni hver stund, er hann bei eftir brfunum, tvfalt lengri en hn var rauninni, svo hlakkai hann til a f frttir og brf r tthgum snum. Loks var Gsli binn a rmka um skjuopi, hellir hann brfunum kn sr og fer a kanna au, eins og egar smali tlar a taka fr einhverja akomukind. rarinn st ar nrri og tlar a hafa hnd me Gsla, en er Gsli var ess var, segir hann:

g skal f yur au, lofi r mr a leita, hver er snum hntum kunnugastur, segir hann meistari Jn; g vil t vita, elskulegur. hva g afhendi - hrna, sji r, a er brfi, sem g tk leiinni til sslumannsins, a er auekkt, v a er engu brfi, sem g hef, eins strt lakk; g tla a bija yur, rarinn minn, a f honum a, egar hann vaknar, ea er hann ekki sofandi, gi maur? - og svo eru hr tv brf fr honum sra Sigvalda mnum, anna til yar og anna til sslumannsins; g batt rauum spotta - hvar eru au n? - utan um au.

arna er eitthva, sem bundi er utan um rauur endi, sagi rarinn.

Jja, taki r au, a er ekki um a villast, og hrna er brfmii til yar, hann tk g leiinni, en ekki er a mr a kenna, hann s svona tltandi og kvolaur, hann var svona, egar mr var fenginn hann, og sst varla honum kvejan; og n eigi r a eiga eitt eftir hj mr, hvar sem a er n; - a er arna, sagi Gsli og greip upp sendibrfskorn eitt, sem l brfabunkanum, og horfi lakki upp - a er a, rtt er a, me svrtu lakki - essu velti hann brfinu vi og leit kvejuna og segir: a er ekki etta, kvejan hallaist meir upp vi en essu.

rarinn leit utan brfi og s a var til sn og segir: etta er til mn.

N, j, a er rtt, a mun vera til yar, hvar hef g teki a? - a er ekki brfi, sem g tk af henni rdsi minni Hl til yar, nei, ekki er a; etta hef g teki einhvers staar leiinni, g muni ekki eftir v, og ttu r a eiga hr enn brf.

San leitai Gsli af nju llum brfunum, en hvergi fann hann neitt brf me svrtu lakki og hallri utanskrift; verur honum nokku bilt vi og segir vi rarin:

Leiti r n sjlfur brfunum, rarinn minn, g get ekki fundi fleiri brf til yar.

rarinn gjri a og fann ekki heldur en Gsli; segir Gsli, a a veri a vera etta brf, sem hann hafi teki Hl, hann kannist ekki vi a, hvernig v standi, a hvorki s kvejan v hll ea blekklessa nera horninu v, eins og sig minni a hafi tt a vera v, sem hann tk Hl, og s etta brf aan, muni a vera misminni sitt. rarinn kvest brtt skuli gjra enda allri rtu og sj, hvaan brfi s; opnar hann a og sr undir eins, a a er fr rdsi Hl; segir hann Gsla, og ltur hann sr a lynda. rarinn lkar upp litlu skbori, sem ar var herbergi hans, og leggur brf sn ar niur; san spyr hann Gsla frtta og biur hann san koma me sr bastofuloft, og segir hann vinnukonum a taka vi Gsla og annast skft hans.

Eftir a gengur rarinn aftur til herbergis sns og fer a lesa brfin. Brf sra Sigvalda var allgilegt; getur prestur ess v, a a eir mgar hefu skili styttingi, er eir fundust, og sitt hefi snzt hvorum, vildi hann ekki fyrir sitt leyti erfa a, ea mgsemdir eirra vru ekki jafngar eftir sem ur. Hitt og etta var til tnt frttum, eins og venja er til brfum, er fara kunningja milli. a var einn kafli brfi prests:


Umskipti uru hr Hl. Sigurur bndi lagist, skmmu eftir a varst farinn suur haust, l ekki lengi og er fyrir tmanlegan daua burt kallaur remur dgum fyrir Marteinsmessu. Margur m me rttu hans sakna; hann var t frisemdarmaur og st mrgum fremur skilum vi prest og kirkju. Ekkja hans rds heldur vst fram bskap, og sagt er, a anga fari vor aftur Egill Grmsson, lklega sem hennar fyrirvinna etc.; lt svo hr um ttala.


rarni ttu etta allkynlegar frttir, en hugist mundi f allt greinilegra um etta brfum eirra fstra Hl. Undarlegt hafi rarni tt, er hann lauk upp brfi rdsar, a ar var ekki innan lagt neitt brf fr Sigrnu til hans, en enn meira br honum, er hann las brfi; s hann af v, hvernig ra mtti dylgjur r, sem voru brfi Sigvalda prests mgs hans. Brfi var rita me vivaningshnd og heldur illa, og var a essa lei:


Hl, 30. Dec. 17..

Vella herra studiosus!

Innilega er g yur akkandi fyrir vinsemi yar seinustu samfundum haust, smuleiis fyrir yar miki gilega tilskrif, skrifa litlu eftir a r voru aftur heim til yar kominn; ar nst vil g lta yur vita, sem r mske hafi fengi undirrtting um af milliferamnnum, a litlu eftir a r fru han, knaist drottni mnum a kalla burt manninn minn r essum tradal til betra lfs. Hvlkur krossburur a hafi veri mr a missa hann, tla g n ekki a tala um, mn eina huggun er s a eiga ess von innan skamms einnig a losast r barttu essarar musmu hrveru: , hva mig leysast langar.

annan mta ver g a lta yur vita a, mr finnist g ekki eiga hgt me a, a hr heimili hefur ori s breyting, sem g ekki myndai mr, egar vi sumst seinast, a mundi upp koma; en svo miki vil g segja yur og lt skyldu mna, a lta yur vita, ar g einu sinni var skynja um fyrirtlun yar me Sigrnu orsteinsdttur, sem hj okkur hefur veri, a g bst ekki vi, a hn hafi gfu til ess, sem einu sinni var af ykkur umtala. Kringumsturnar hafa laga a svoleiis, og a er ori augljst, sem g vissi ekki . Hn er lnssamari en svo, hri; g tla ekki a tala frekar um a vi yur en etta. Lklegast verur hn hj mr nsta r, v ekki get g fengi af mr a vsa henni svona t klakann, ar hn hefur svo lengi dvalizt hj mr, og ragjr er a, a Egill Grmsson, sem hr var sumar e var og aldrei skyldi veri hafa, komi hinga aftur. etta vildi g ekki lta ba a segja yur allt saman, svo a r vissu a tma, v g vil ekki draga prett a nokkrum. g vona r taki ekki illa upp einlgni mna og fyrirgefi mr essar fu og stiru lnur. Lifi r t farsll, vil g svo mega finnast me beztu skum

yar skuldbundin
vinkona
rds Bjarnadttir.


ess er ur geti, a rarinn unni Sigrnu heitt og allega. Hann hafi ur hverri einverustund sinni hugsa um heitmey sna, sem hann unni jafnt ndinni brjsti snu. Hvert sinn, sem hann vaknai af vrum blundi, hvarflai hugurinn til hennar. hann vri a lesa ea skrifa og hann tlai a lma huga sinn vi a, sem hann var a gjra, var hann ara horfinn til hennar eins og taminn fugl, sem elskar sjlfri, flgur t lofti ara en sleppt er af honum hendinni; hj henni lk hann sr stundum saman, ar til rarinn eins og me valdi neyddi hann til a hugsa um vinnu sna. kvldum var seinasta hugsunin, sem hann sofnai t fr, um hana; svefninum hafi hann hugsa um hana og vakandi dreymt um ngjustund, er hann fengi brf fr henni; svo a mtti svo a ori kvea, a hann margfaldlega var binn a njta eirrar glei huga snum, sem n var a engu. a getur v hver, sem hefur tilfinning, mynda sr, hvernig rarni n muni hafa brugi vi a f etta brf. a var tvennt, er varnai rarni vi rvntingu; a fyrst, a hann var maur stilltur og hafi tami sr a stjrna gei snu, ef honum brust sngglega gleifrttir ea sorgartindi, og ar nst unni hann Sigrnu svo miki, a hann gat ekki tra v um hana, sem miur mtti vera ea hn hefi reynzt sr tr, ar sem hann aldrei hefi geta fundi anna fari hennar en hreinskilni og einlga st til sn. Hann velti essu fyrir sr, og barist hjarta hans um hr mist vi oftraust ea kva um a, hverju hann tti a tra. var s hugsun yfirsterkari hj honum, a svo mundi vera, a Sigrn hefi brugi trnai vi sig. Hann gat ekki mynda sr, er hann fr betur a gta a, a rds fstra Sigrnar hefi fari a skrifa honum etta, nema a vri satt: Til hins sama s hann og, a var bent brfi sra Sigvalda, og mundi mgi hans ekki hafa veri a ljft a geta ori fyrstur til a segja honum fr essu, ar e hann jafnan hefi ri a v llum rum, a au mttu ekki njtast.

egar rarinn var a berjast vi essar hugsanir, kemur sslumaur herbergi og fri honum brf, er hann tti a skrifa, og tluust eir vi um hr. Fr rarinn san a rita a, er sslumaur hafi fyrir hann lagt, en ekki gekk honum a greitt, v risvar sinnum um kvldi var rarinn a rita brfi upp, ur sslumaur sagi, a n mtti a vera. Virtist sslumanni etta kynlegt, v rarinn var skrifari hinn bezti og ritai bi sett og fagurt; ekki fkkst hann samt um etta anna en hann sagi:

g held, rarinn minn, a a logi illa hj r ljsi kvld, a er ekki vant a ganga svona stirt fyrir okkur, ea er r nokku leitt?

rarinn ronai vi v og gekk t; fr san venju fremur snemma a htta, en ekki var honum svefnslt ntt, v t, er hann tlai a sofna, hvrfluu hinar smu hugsanir huga hans, hvort a vri nokkur tilhfa v, er hann hefi s og lesi brfi rdsar, eur eigi; hafi s hugsun jafnan yfirhndina, a a mundi satt vera. datt honum mislegt hug, stundum setti hann sr undir eins a fara norur og vita vissu sna um hagi Sigrnar, og ef a reyndist n satt, sem honum var fr hermt, var hann a efast um, hva hann tti a gjra; fannst honum mist, a sr vri ori svo illa vi hana, a hann vel gti n gjrt henni allt til strs og skapraunar og nrri vildi hann ganga a eiga Gurnu rskonu, ef hann hldi, a Sigrnu vri nokkur mtgjr v, af v hann vissi, a eim var ekki neitt vel til vina ur; vri og Sigrn ess ekki ver, a hann tti hana. Ara stundina fannst honum sem st hans til Sigrnar hefi aldrei veri meiri en n, virtist honum sem hann mundi geta fyrirgefi henni allt; grt hann fgrum trum yfir forlgum snum og aumkai ln hennar, ef a tti fyrir henni a liggja a eiga Egil Grmsson, en fstra hennar sleppti hendi af henni, eins og hn lkast til mundi gjra, eftir v sem henni frust or brfinu.

annig l hann alla nttina og gat ekki noti svefns fyrr en rtt um dgramtin, a nokkur blundur rann hann. Hann vaknai fyrir hlfbirtu morguninn eftir; klddist hann skjtt og gengur t; voru heimamenn ekki upp stanir nema eir, er sinntu tistrfum. Gsli var og kominn ftur; hafi honum heldur ekki ori svefnsamt um nttina, var hann lengi a hugsa um a, hvernig v gti stai, a hann hefi ekki s blekklessuna, sem tti a vera horninu brfi v, er hann tk Hl, en ekki var v, er hann fkk rarni; hann gekk n og litaist um kring ar hj bnum, en er hann sr, a rarinn er kominn ftur, gengur hann til hans og bur honum gan dag. Tku eir n tal saman, og frttir rarinn um tindi r Staarhrepp. rarni var kunnugt um flk hverjum b, og ykir Gsla a engin fura, hann spyri alltarlega, ar sem hann var grandkunnugur. Spyr rarinn fyrst v og dreif, og leysir Gsli r af ltta. ar kemur loks, a rarinn vkur runni til Hlarflks; spyr hann Gsla a, hvort hann hafi komi a Hl, ur en hann fr suur, og jtar Gsli v; spyr hann hann, hvort hann hafi s r fstrur, og segir Gsli sem var, a hann hafi hitt rdsi og hn hafi bei sig fyrir brfi, en ekki hafi hann s Sigrnu. Hyggur rarinn, a hann muni segja sr spurum frttum eitthva af henni, ar e hann minntist hana; en a var ekki, annahvort af v Gsli var raunar ekki laginn a a bera t hrur af mnnum, ea hins vegna, a hann hefur haft einhverja vitneskju af v, a eim rarni og Sigrnu hefi einhvern tma veri vel saman. rarinn agi litla hr og eins og bei eftir v, a Gsli segi sr eitthva meira, en er hann s, a a mundi ekki vera, hfst hann sjlfur mls v, er hann vildi vita, og segir:

Segu mr, lagsmaur, er nokku hft v, sem mr hefur veri skrifa, a Egill Grmsson fari aftur a Hl, er aan fr haust e var, og a Sigrn orsteinsdttir muni ekki vera hindru me honum, mr er sagt a fortakslaust.

Og ekki veit g a, sagi Gsli, hvaa hfa er til v, en yur einlgni a segja, fyrst r spyrji mig a v, hef g heyrt v fleygt af fleiri en einum, en eins og g sagi, fullyri g ekki neitt ar um, en etta er skrafa, og ekki veit g nema a berist til baka, og vil g ekki lta hafa a eftir mr.

Svo hefur heyrt a tala? sagi rarinn.

J, meir en, sagi Gsli.

a hefur dregi saman me eim, sagi rarinn og glotti vi, a Hlarflk ttist ekki tla a gefa honum hana sumar.

Svo hefur a ori a vera, sagi Gsli, v lka var a sagt sumar, a eim hjnunum Hl vri ekkert um, a hann drgi sig eftir henni.

Lengra gat ekki samtal eirra Gsla og rarins ori um etta efni, v essu bili komu heimamenn ar a, sem eir tluu, og kallai annar Gsla og sagi, a sslumaur vildi finna hann, ur hann fri sta; gengu eir bir inn, og fr rarinn til herbergis sns; en er Gsli nokkru sar tlai sta og vildi kveja rarin, fannst hann hvergi, og fr a svo, a eir kvddust ekki a v sinni.


5. kafli

rarinn fer utan

Ef saga s, er hr er ritu, hefi gjrzt suur Vallandi eur einhvers staar hinum surnu lndum, ar sem bli mnnum er mrgum mlistigum heitara en slendingum, mundi n efa efni essum kaptula annahvort ori a a segja fr v, a rarinn prestsmgur hefi oti norur land og boi Agli Grmssyni til einvgis; eir hefu , eftir margar vfilengjur og vafninga, annahvort stzt heilum sttum ellegar annar hvor fellt hinn hlmi, en san, er hi sanna kom upp, irazt verksins og ri sjlfum sr bana og Sigrn noti hvorugs, en seti eftir me srt enni ea gengi smu gtuna eftir og haldi til heljar. stin hj slendingum er ekki svo ofsabr, hn sgur heldur svona og seiglast, eins og eim ef til vill er elilegra flestum efnum, og fum mun hn hafa slga san dgum eirra Skld-Hrafns og Gunnlaugs ormstungu, er deildu um Helgu hina fgru; enda mundi oss ekki farast a kringilega, er vart hfum s nokkra grlu, a yrkja af eim vintrum, ar sem kutinn t er ltinn vera lofti, ef t af orinu bregur. Gu heilli gefur heldur ekki saga vor tilefni til ess, og viljum vr v segja satt fr og byrja ar aftur, sem eir Gsli og rarinn skildu og ekki var af kvejum eirra. Af hinu stutta vitali eirra ttist rarinn orinn ess vs, er hann vildi; virtist honum engi efi vera v, a a vri satt, sem rds hefi lti hann ra um hagi Sigrnar. Nokkru sar en Gsli var brott farinn, komu a B.... tveir trramenn noran r Staarsveit; hafi rarinn einnig tal af eim, og sgu eir hi sama um a, hva rtt vri um Sigrnu; etta stafesti rarin algjrlega trnni, og tk hann n fleika mikla um essar mundir, og gat a ekki dulizt fyrir hsbnda hans og heimilisflki a B...., og vissi enginn, hva valda mundi. Sslumaur var vel til hans sem ur, en tti kynlegt um, a rarinn svo a segja aldrei var me hrri h, en hafi ur veri hinn glaasti. Samt leysti rarinn jafnan vel af hendi ritstrf au, er sslumaur tlai honum. Lur n svo fram um veturinn, a sslumaur fst ekki um, hann sji rarin dapran lngum.

a var eitt skipti, a sslumaur sat einn saman hj konu sinni og l allvel honum, og rddu au um hitt og etta. Spyr sslumaur hana, hva hn hyggi bera til ess, a rarinn hafi teki svo miklum stakkaskiptum; hafi hann ur leiki alls oddi, en n hafi hann um stund veri ofantekinn og daufur, sem hann byggi yfir einhverri sorg, er hann vildi dylja. Kona sslumanns lzt ekki vita, hva til essa bri, en kvast hafa teki eftir v, a honum vri a nokkru brugi; gat hn ess fyrst, a rarinn mundi ekki kunna ar vi sig og langa til tthaga sinna ar nyrra; ekki kva sslumaur a mundi vera tilefni glei rarins. Kona sslumann gat enn annars til, og tti sslumanni a ekkert a lkindum; agnai hsfreyja vi um hr, leggur vangann og segir:

Mr getur ekki hugsazt neitt, heillin mn, hva hann kynni a setja fyrir sig, nema ef a skyldi vera eitthva heilaslangur honum um hana Ingibjrgu okkar og myndai sr, a a gengi ekki.

Og etta getur veri, ea hefuru s nokkur deili ess? sagi sslumaur.

nei, sagi hsfreyja, g s a er gott og gilegt millum eirra, en ekkert, sem s or gjrandi; en mr hefur n t fundizt Imbu minni, a hn heldur, a hn kmi ekki htt niur, hn fengi einhvern ftkan, valinn stdent; hn hefur a af einhverjum snum, krakkinn, sagi hn og hreykti sr dlti upp stinu, og get g ekki l henni a, v vel er hn af gui gjr, og svo munu sumir segja, a hn standi til a eignast nokku.

Sslumaur stanzai dlti vi, strauk dsir snar og svarar san:

Svo mun a kalla; en a er ekki fyrir a, rarin held g vera gott mannsefni, mr hefur lka gtlega vi hann, san hann hinga kom, og veit ekki, hvort mr vri a svo miki mti skapi, ef hn vildi a.

J, en tr mr til, sagi hsfreyja, hn mundi varla eiga hann; tiltkuml vri a, ef hann hefi siglt og eitthva gti ori r honum.

Vi etta felldu au tali, en ekki er ess geti, hvort a var essi umra ea anna, sem var orsk til ess, a nokkrum dgum sar kom sslumaur eitt skipti a mli vi rarin og er n allblur vimti; spyr hann rarin, hva valdi glei hans. rarinn er fyrstu alltregur a segja honum a og ltur sem lti s til hfu um a; en er sslumaur skorar fastara hann um etta ml, verur a, a rarinn agnar um hr, en san segir hann:

r hafi, herra sslumaur minn, jafnan snt mr svo mikla einlgni og stsemi, san g kom til yar, sem g hefi veri uppeldissonur yar, og smir mr ekki a dylja yur ess, sem r spyrji mig, og er yur satt fr a segja, a san g var barn a aldri og man til mn, hefur s lngun t veri fst hj mr, a mig hefur langa til a fara utan. essi lngun hefur n ori rkari og rkari hj mr og er n orin svo fst huga mnum, a g get ekki lengur vi hana strtt. A snnu s g n lti ea ekkert r essu, er g lt efnahaginn, en yur a segja hef g fastri a, ef yur er a ekki mti skapi, og fellur mr a ara hliina ungt a slta mig r svo gra foreldra hndum sem g hef hr veri, ef r anna bor hefu vilja halda mig lengur.

Sslumaur sagi, a raunar hefi hann ska a hafa rarin sinni jnustu, v vel hefi sr vi hann falli alla stai, en ekki vildi hann letja rarin fararinnar; mundi a og reynast, a hvar sem rarinn kmi, mundi hann kallaur gur drengur, enda vri a ungra manna a framast erlendis, og fannst a , a sslumaur fsti hann llu; ht hann rarni a greia honum rskaup hans og ar a auki styrkja hann nokku me fararefni. rarinn tti og eftir af furarfi snum nokkur hundru jru. enna jararpart vesetti hann manni ar syra, og var a gjrt me ri sslumanns; sndi og sslumaur, a hann vildi styrkja rarin, og hefur ess v veri til geti, a hann hafi tla, ef utanfer hans tkist vel, a gefa honum Ingibjrgu dttur sna, og er a ekki lklegt, er hann s, a hann var hinn efnilegasti maur og lklegur til frama; en svo var hann sur, a hvorki vildi hann lta rarin ra neitt essa fyrirtlan sna fyrst um sinn ea binda a neinum fastmlum, enda fr rarinn ekki ess nokkurn htt leit. En svo sagi hann fr sar, eftir a hann var aftur kominn hr til lands, a hefi Ingibjrg veri gefin, er hann kom r siglingu, mundi hann hafa leita ar rahags, v nst Sigrnu hafi Ingibjrg veri hin fegursta slenzk stlka, er hann hafi s, og um marga hluti hinn bezti kvenkostur.

Um hausti ur hafi skip eitt, sem tti a fara til Kaupmannahafnar, ori afturreka, og l a um veturinn Bum; tti a n, undir eins og sa leysti, a sigla til Danmerkur. Me skipi essu tk rarinn sr far og tti a vera kominn til skips seinustu viku einmnaar, en anga til dvaldi hann hj sslumanni; var hann n allglaur, a er menn gtu s, en bar harm sinn hlji. Engu a sur gat hann ekki gleymt Sigrnu sinni, og fannst honum svo jafnan, er hann var einrmi, sem hann aldrei aan af mundi geta fellt starhug til neinnar annarrar konu. L hann oft vakandi um ntur rmi snu og gat ekki fest svefn fyrir eirri umhugsun; en v hafi hann teki etta r a fara utan, a honum fannst, a hann mundi aldrei yndi nema hr landi, r v a Sigrn hafi brugizt honum, en hina hliina var hann hugsjkur um a, hver forlg mundi vnta sn tlendu landi, ar sem hann ekki tti neitt athvarf, en tti ltinn farareyri. Eina ntt, nokkru ur en hann tlai heiman, l hann sem oftar vakandi og var a hugsa um hagi sna og Sigrnu; datt honum a hug, a ur hann fri af landi burt, skyldi hann rita Sigrnu og lta hana a minnsta kosti vita, hvaa harm hn hefi bi honum me trleik hennar; hugsai hann sr brfsefni um nttina. - - -


6. kafli

rarinn var n farinn af landi. er hinn salti sr hafi huli fsturjru hans snum fyrir honum og vagga honum um hr, ar sem hann l rmi strimanns, yfir sig komnum af sknui unnustu og stvina, tk Svefninn hann loks arma, en lt son sinn Drauminn ba honum vel og lengi, en Draumurinn er, eins og allir vita, gjarn og fs a fara me sofandi flk gandreiir t um alla heima og geima og sna v alls konar firn og fdmi. etta gjri hinn gskafulli Draumur einnig rarni. Hann flaug me hann yfir l og lg, sndi honum fagrar og drlegar borgir og bi, skrautlegar hallir og hs, stra turna og strti me margvslegum drum og mannkindum. - - -





EFNISGRIP SGULOKANNA



Saman teki af ri Grmssyni samkvmt frsgn Jns Thoroddsens

rarinn stdent sigldi um vori me Baskipi til Kaupmannahafnar, kemst ar hsklann og lrir gufri, tskrifast san me gum vitnisburi og dvelur ar eftir Kaupmannahfn nokkur r. Ekki skrifai hann Sigrnu, ur han fri, og fkk engar sannari fregnir um hagi hennar en ur er sagt brfum sra Sigvalda og rdsar. Egill Grmsson fr burt fr Hl um hausti, sem ur er sagt, en Sigrn var n me fstru sinni. Allt var a lygi, er kvisazt hafi um hana, a hn vri vanfr, og enginn ttist vita, hvar s fregn hefi upp komi, en eir, sem bezt voru a sr eirri ttfri, mundu eftir v, a sra Sigvaldi hafi sagt eim essar njungar fyrstur manna og haft r eftir rum. r fstrur frttu n utanfer rarins og orsakir hennar, og ttust r hafa allt illt hloti af komu Egils a Hl, er r uru vsari alls hins sanna. Um sumari rur sra Sigvaldi til alingis og lt ar lsa kaupi snu Hamri; gat rds ar ngva leirttingu fengi; lt hn v hfa ml mti presti, en tapai mlinu, v prestur flkti a fyrir dmendum, bi me knsku og f; hafi rds ekki efni til a fylgja fram mlinu til hltar; lka brugust henni gir svaramenn, er eir su urrnun eignum hennar. Ekki borgai prestur henni heldur peninga fyrir Hamar, er fyrr var um geti, enda gekk hn aldrei eftir eim. Prestur lt um hausti leggja blgrtisklett yfir leii Sigurar bnda sem minnismark og lt ar klappa nafn hans; kva prestur stein enna mundu geta enzt aldur og vi, ef eigi sykki hann jr niur, en sig hefi hann kosta rna peninga, mak og fyrirhfn, enda hefi Sigurur sinn heitinn tt etta skili, v hann hefi borga sr etta heiarlega lifanda lfi; ttist hann n vel kominn a kaupi snu Hamri. rengdi n svo a kosti rdsar, a hn var a selja allt lausaf sitt til skuldalkninga og htta vi bskap; prestur lt og byggja henni t af Hl um veturinn, og s hn engan veg til a vera ar lengur, enda var hn bin a reyna svo margt Hl, a hana fysti n a fara aan og htta llu bstangi og fyrirhyggju. Rust r fstrur fr Hl um vori til bnda eins nstu sveit; s hndi ht Helgi; voru r hsmennsku hj honum; ht brinn Skar. Helgi var ungur maur og kvntur fyrir skmmu; hann var hinn vnsti maur og hafi almennings hylli. Hreppstjri var hann sveit sinni og var v sem ru vel metinn. egar r fstrur hfu dvali ar eitt r, andaist kona Helga; fkk hann Sigrnu til a vera fyrir framan bi snu nsta r. N me v maurinn var vnn, litlegur og vel efnaur, en r fstrur flausar og rds hnigin a aldri, gjrist a me eim, a Helgi fr Sigrnar, og giftust au a ri linu. Gjri Sigrn a a eggjan fstru sinnar og til ess a geta annazt hana elli hennar. En undir niri hlt hn vel trygg sna vi rarin, hn lti lti bera, enda hugi hn au mundi ekki oftar sjst. Helgi unni Sigrnu mjg, og voru samfarir eirra enar beztu; eignuust au eina dttur, var hn nefnd rds rarna. Ekki var etta hjnaband Sigrnar langgtt, v er au hfu bi saman tv r, leggst bndi stt og liggur lengi, unz hann andaist r stt essari; hafi hann rstafa eigum snum svo, a Sigrn fkk a halda binu skertu eftir hans dag. Sigrnu tti enn mesti skai um frfall manns hennar, en bar harm sinn me stillingu mikilli; bj hn n Skari eftir mann sinn og hafi gott b og tti en mesta smdarkona; uru margir til a bija hennar, en hn neitai eim llum.

Egill Grmsson var me fur snum, eftir a hann fr fr Hl, og kri jafnan fyrir honum, hve prestur hefi gabba sig Sigrnu. Bar Grmur etta ml undir prest og ba hann ra bt . Prestur hugsai lengi um etta, og kom honum Gurn rskona hug og a eigi mundi tj a lta hana ba eftir rarni, enda mundi hann eigi skeyta um hana, er hann frtti ll brg prests, hann kmi aftur, hva mjg var vst. Gurn mlgai oft vi prest, a hann efndi lofor sn me giftingu hennar; tk prestur a til brags, er svo var komi, a hann gefur au Egil og Gurnu hjnaband; tti mnnum fljtt a v undi, en prestur fann ngar stur til a flta llu og kom v fram, er hann vildi. au Egill og Gurn fru a ba Hl, er var laus, og var sagt, a prestur hefi tla Gurnu jr rskonukaup. Ekki gekk bskapur eirra vel og samfarir v miur; ttu eir fullt fangi, Grmur og prestur, a tala niur milli eirra, og komu stundum til opinberar forlkanir, var miki or um samlyndi eirra hjna og sttaumleitun prests.

Sra Sigvaldi eldist n, og tekur hann sr kapeln; frlaist honum mest sn; ekki uru kapelnar langgir hj honum, v kaup eirra var ei meira en meal-vinnumannskaup, og sagi prestur, a eir ynni ekki fyrir meiru. Skipti hann rlega rj r um kapelna, en r v fkk hann engan; sagi hann af sr prestskap; voru sj r liin fr v rarinn sigldi, og kom hann a vor t hinga me skipi fr Reykjavk. rarinn frtti n, a Staurinn er laus, og ar e hann var atvinnulaus, skir hann um Sta og fr braui; tekur hann vgslu Reykjavk og leigir sr san hesta norur. Er a um krossmessuleyti, er hann byrjai fer sna norur, og segir ekki um ferir hans, fyrr en hann kemur a Skari; ar bj Sigrn n. Helgi hafi bi ar, ur rarinn sigldi, og voru eir mlkunnugir; tlar rarinn a hafa ar nttsta og fregna r hrai snu hj Helga, en hafi enn ekkert frtt r eim sveitum. Kemur hann sla a Skari og sr ekki manna ti utan stlkubarn bjardyrum, mjg efnilegt, hr um bil 4-5 ra gamalt; rarinn kastar kveju barni, og v kemur kona t dyrnar; var a Sigrn; heilsar hann henni, en ekki ekktust au fyrstu; spyr rarinn um Helga bnda, en hn segir honum sem var; biur hann gistingar og fkk hana; kemur svo tali eirra, a au ekkja hvort anna og segja n hvort ru fr, hva drifi hafi daga sna, san au skildu; vera mestu fagnaarfundir me eim. rds gamla fagnar og vel rarni; dvelur hann ar nokkra daga og heyrir n allt um brg og hrekki sra Sigvalda og finnst miki um. ar frtti hann og lt systur sinnar, konu sra Sigvalda, og harmai hann hana mjg. rarinn gjrir n r sn ar Skari, og er a fyrst, a hann sendir mann til sra Sigvalda me brf, hverju hinn ni prestur Sta biur gamla klerkinn a flytja alfari burt fr Sta. Sra Sigvalda verur hverft vi, er hann sr, hversu n er komi, og mundi hann n engan sur hafa kosi til eftirmanns sns en rarin; bjst hann vi engu gu af honum ea hans komu, fr sr n egar kot eitt ar skammt fr og flytur anga allt, sem hann getur. essu nst stefnir rarinn sra Sigvalda um ll undanfarin hrekkjabrg vi sig og r fstrur; fylgdi hann v mli svo fast, a sra Sigvaldi guggnai n fyrir alvru, einkum er au rds og hann hfu talazt vi fyrir rtti. etta ml komust flestir eir, er fyrr var geti sgunni, og st a lengi yfir. Var prestur fyrir fsektum strum.

rarinn prestur flutti b Sigrnar a Sta me samykki hennar, og giftust au um hausti og unnust vel, og lkur ar me sgunni.




Nettgfan - aprl 1999