BRENNIVNSHATTURINN

eftir  Hannes Hafstein



Kvld eitt septembermnui undir rkkur gekk unglingsmaur suur hj sptalanum Akureyri. a hafi veri gott veur um daginn, kyrrt og hltt, en seinni partinn fr a syrta til, og um etta leyti var fari a slta r honum nokkra dropa, og var mjg rigningarlegt. Fir voru ti, en nokkrar stlkur voru nlega gengnar suur fjruna, og a r vru allar me str sjl, hafi samt sst, a r voru prbnar, v a r hfu ekki geta stillt sig um, tt dlti ri, a lyfta vi og vi fr sr sjlunum a framan, eins og stlkum er ttt, einkum egar r eru spariftunum, til ess a hagra fellingunum brjstinu, sjlfum sr til hginda og piltunum til ngju. Allt var kyrrt, nema mur barst fr Bauk. ar voru auk annarra gesta nokkrir danskir hsetar af haustskipunum a hressa sig, og tku sr fleiri og fleiri bjra, eftir v sem eir sgu af ergelsi yfir v, hva bjr gti bi veri dr og vondur einu.

Maurinn gekk hgt suur fjruna, hugsandi, og steig ungt. Hann var a sj lilega tvtugur, meallagi hr, en rekinn, dkkhrur og rjur andliti, kjlkabreiur, og tuggi tbak. Hann var nrri, ykkri, tvhnepptri duffelstreyju og hafi aeins mihnappinn hnepptan og miki vsunum. Flibba hafi hann og raua blku me glertlum og grleitar buxur utan yfir vatnsstgvlum. a var aus, a etta voru ekki hvunndagsftin, enda var hann leiinni heimbo, smu leiinni og stlkurnar hfu veri, v a svo var ml me vexti, a frnka hans ein sur "Fjrunni", gmul kona, ekkja eftir pakkhsmann einn, hafi boi nokkru ungu flki, vinnukonum og ungum piltum til sn um kvldi, og tti a dansa, hafi hn sagt.

a var ekki a sj, a hann hlakkai miki til kveldsins, v hann stansai ru hverju spori og hleypti brnum, svo a stru gru augun uru kringltt og stru vandralega upp lofti. Vi og vi hugi hann niur eftir sr og strauk hri upp undir hfuna. a var aus a hann tti eitthva a vinna, sem hann treysti sr ekki sem best til. Enginn skyldi halda, a hann hafi veri a kva dansinum, hann vri vatnsstgvlum; honum datt ekkert slkt hug; reyndar var hann ekki vel liugur snningunum, n fastur taktinum, en hann hafi aftur nga kraftana til a halda stlkunum, og ein hafi jafnvel sagt honum, a hann dansai skrambi vel polka, en sem sagt, hann var um engan dans a hugsa; a voru alvarlegri hugsanir, sem hreyfu sr honum.

"Skyldi g endilega urfa a gera a kveld, sagi hann hlfhtt. J, a var vst mgulegt a komast hj v, "Grna" tti a fara vikunni, og me henni tlai hn a sigla. a var annars merkilegt, a frnka hans skyldi ekki vilja hjlpa honum neitt ruvsi en svona, a bja eim saman. Hn vildi mgulega spyrja stlkuna a essu, sem hann hafi bei hana, og st fast v, a hann skyldi gera a sjlfur. a kunni ekki gri lukku a stra. Henni sagi vst ekki vel hugur um etta. Og hann fann a vsu fullvel, a a var miki rist a tla svona upp r urru a fara a bija innistlku hj kaupmanni, og hva egar hn var annar eins kvenmaur eins og hn Kristn Gubrandsdttir, sem var upphaldi allra pilta, orlg fyrir, hva hn vri kt og fjrug, og jafnvel skldmlt. En a var auvita ekki svo ltil bt mli, a hann sjlfur var Magns smundsson, sonur eins rkasta sjvarbndans t me strndinni, og tti ekki svo lti undir sr, og a hafi lka mrgum stlkum ar tfr litist ngu vel hann. Aftur var v ekki neita, a hn hafi lrt marga heldri manna httu og reynt margt, og var svo fn, og tlai n jafnvel a sigla. Hn var svo sem ekki barna mefri, ekki sst r v hn var talsvert eldri en hann, komin undir rtugt. En hann var heldur ekki svo slakur, binn a vera 3 r hkarlalegum og st til a vera formaur, v n var hann a lesa sjmannafri, og svo var hann kominn reikning hj llum kaupmnnunum - a var heldur ekki svo mannlegt.

Vi essa hugsun stansai hann, dokai svolti vi, hugsai sig um, sneri sr svo hl og hlfhljp t kaupstainn aftur.

Eftir ga stund kom hann fyrir horni n. Hann gekk miklu rsklegar en ur og vingsai handleggjunum meira, og hafi n spnnjan, mjg barastran hatt hfinu, aftan hnakkanum eins og sjmnnum er ttt. Hann hafi lengi langa til a eignast svona hatt til ess a sna a svart hvtu, hvort hann var ekki maur me mnnum, og hvenr urfti hann a sna a, ef ekki n. ess vegna hafi hann egar gripi tkifri, egar hamingjan bls honum brjst, a taka hatt t reikninginn.

a var reyndar bi a loka bum, svo hann hafi ori a skja Eyjlf barmann vin sinn upp Bauk til a opna - Magns lofai honum 5 glsum af pnsi fyrir maki - og hann hafi ori a fara til faktorsins a f lykilinn, og allt etta hafi teki tma. En a hafi haft sn hrif, n leit hann allt ruvsi mli, eftir a hann fkk hattinn, og egar hann var kominn dlti suur fyrir sptalann, tk hann hann af sr, strauk hann brosandi me erminni og setti hann aftur betur sig, alveg aftur hrsrtur. N var hann ekki svo smeykur um, a eir vru margir sleipari en hann. etta var rauninni enginn vandi. a var eiginlega hn, sem var brskotin honum, og a a minnsta kosti fyrr en hann henni, eftir v sem Eyjlfur barmaur hafi sagt honum um kveldi ga, og hann fann enga stu til a rengja Eyjlf, sem ekkti hana svo vel.

Hann mundi eftir v kveldi. a var ekki nema rm vika san; eir hfu seti saman litlu stofunni Bauk, og hafi Magns veri a gefa honum pns. Hann hafi enn ekkert af stum a segja, v hann hafi veri Kristnu samta Akureyri allt sumari svo, a hann hafi ekki fundi til neins vanalegs. Hafi hann n gaman af a lta Eyjlf segja sr allrahanda. Meal annars sem gma bar hafi Magns svo fari a nudda honum um nasir, a a vri vst eitthva milli Kristnar og hans, v hann hafi s au einhverju flangsi uppi ullarlofti um morguninn. "Nei, a er n annar sem hn hefur hugann vi, Magns minn, hafi hann sagt svo undarlega alvarlegur mlrmnum allt einu; san geri hann ekki anna a sem eftir var kvelds en a tmla fjarskalegu st sem hn hefi essum manni, og hva hn tki sr kulda hans nrri, og hvernig hn ekki vri alveg me sjlfri sr t r essu llu saman, og loksins tri hann Magnsi fyrir, a essi maur, sem hn elskai svona, vri hann sjlfur, Magns.

Alla nttina dreymdi hann svo Kristnu, daginn eftir s hann, hva hn var dmalaust falleg, og daginn ar eftir var hann orinn blskotinn henni. En n skyldi allt vera gott, hugsai hann me sr. Hann yrfti aeins a segja eitt or, - svo vri allt bi, - og bi me siglinguna lka, fyrst um sinn. skp skyldi hann vera gur vi hana. Fyrst skyldi hann koma henni fyrir hj foreldrum snum, ef hn vildi fara r kaupstanum, og hn skyldi ekkert urfa a gera. Svo skyldi hn f fullan rtt yfir honum Grskjna litla, sem var besti hesturinn t me strndinni, og enginn kvenmaur enn hafi fengi a koma bak. Svo gtu au rii t sunnudgunum - kannski lka dansa, fyrst henni tti a svo gaman, llu falli gti hann tvega henni harmnku.

Allt einu stansai hann sjlfrtt, gretti sig og reif upp undir hattinn og klrai sr hfinu. J, "harmnku". mislegt, sem honum hafi ekki komi til hugar essa daga, san hann hafi tala vi Eyjlf, raktist n upp fyrir honum vi etta or. Hvernig hafi hann fari a gleyma helv . . . honum Madsen beyki me harmnkuna og ppuhattinn? Hann sem hafi seti hverju kveldi, mean hann var Akureyri, nir beykishsinu, og gaula harmnku fyrir Kristnu, oft eina. N mundi hann, hva Kristn hafi brosa bltt til hans og hvernig au oft hfu veri a pukra eitthva saman. N mundi hann, hva hann sjlfur hafi sagt um au , og seinast fyrir svo sem rem vikum, egar frttist, a Kristn tlai a sigla, hafi hann sagt: tli hn tli ekki a elta hann Madsen sinn tetri, svo sem hann hafi n kvei .

a skyldi aldrei vera rtt, hugsai hann. Helvtis danskurinn. Hann gekk nokkur spor ausjanlega mestu vonsku. Svo fr a smhrna yfir honum aftur: Nei, a er mgulegt, a a hafi veri trlofun ea svoleiis, v g s hn var nstum eins blleg vi hina beykjana, og marga barmenn lka, og hn getur ekki veri trlofu eim llum saman, hugsai Magns me sr. San hlt hann huganum heilmikla lofru yfir henni, a hn vri svo glaleg og innileg vi alla jafnt, af v a hn vri svo g og bl sr. fkk hann enn ofurltinn sting hjarta. Hvernig gat stai v, a hn hafi aldrei snt honum neina blu, fyrst hn annars var g vi alla og ekki sst, fyrst hn elskai hann svona heitt. Hn hafi meira a segja veri byrst vi hann oft fyrrmeir, egar hann kom inn beykishsi. En egar hann var binn a ganga dltinn spl var hann binn a sansa sig , a a vri nttrlegt og hlyti a vera svo. Hann fann, hva hann var feiminn vi hana, san hann fr a elska hana, og skildi v a hn vri eins feimin vi sig og auk ess sr yfir v, a hann skyldi ekki skilja hana.

Vi hfumst lkt a, hugsai hann; g geri r getsakir, og elskar mig t af lfinu; g breg r um, a tlir a elta strk r landi, og tlar kannski a flja r landi mn vegna, af v ert rkula vonar - nei, elskan mn, a skal aldrei vera.

Og hann gekk hart og karlmannlega upp a hsi frnku sinnar. En vi gtudyrnar stansai hann og ronai. Kannski hn s n forstofunni, hva g a segja? Nei, a er vissara a finna frnku fyrst og spyrja hana, hvort hn hafi ekki komist a neinu. Og hann lddist boginn framhj glugganum og fr inn um skrdyrnar.


* * *


Inni stofunni var egar fari a vera glatt hjalla. Lampi st miju bori, og kastai ljsinu framan fimm brosleitar stlkur, sem hlgu a llu v, sem karlmennirnir sgu vi r. Umtalsefni var etta gamla, a Ptur og Pll hefu veri nokku skvompair og , a a vri n svona og svona statt fyrir henni Gunnu og henni Guddu, a essi hefi sagt etta, og hinn hefi sagt hitt, o.s.frv. Stlkurnar voru allar ekkilegar og hfu etta einkennilega rska augum og hreyfingum, sem norlenskt kvenflk almennt hefur framyfir sunnlenska kvenflki. Karlmennirnir voru fjrir, einn ljshrur, langur barmaur, tveir sklasveinar fr Mruvllum, sem hfu dvali lengst sumars Akureyri, og "veri fnir", og einn piltur noran r Brardal, sem var a lra orgel. Hann st egjandi t vi glugga og blstrai smm saman upphf lgum. Hinir stu saman fyrir framan bori.

Beint mti dyrunum sat Kristn. Hn var ltil vexti og ttvaxin, og var peysan flegin nir hlsinn. Hn hafi strt hrautt silkislifs, og voru endarnir nldir t axlirnar. Peysubrjsti kom mjg fram, v rj ea fjgur krkapr voru krkt fyrir nean peysuopi. Hfan var upp miju hfi, og hallaist eftir skfnum, t ara hliina, en hinumegin var snur hrinu upp hfinu. Hn var jarphr, meyg, rj kinnum, nefltil og nokku munnstr. Geri hn mist a hlja mjg ktnulega ea setja upp alvrusvip, og kiprai dlti saman munninn, og hlfrskti sig vi, gnar bllega. En alltaf dillai hn rum ftinum framundan pilsinu, og var str reimaur skr honum.

Hsmirin, Sunn gamla, kom inn me bolla bakka. Hn var nokku gild, ldru kona, en hafi veri lagleg fyrrmeir, og hlt sr enn nokku til.

"g get mgulega veri a ba lengur, a er ori svo framori," sagi hsfreyja. "Geri i svo vel, hrna er ofbolti skkulai. a er skmm a v, hva a er vont, held g. g skil annars hreint ekkert honum Magnsi, a hann skuli ekki koma. Bara a a gangi ekkert a honum, greyinu litla, mr hefur snst hann vera svo utan vi sig seinustu dagana."

"S held g s utan vi sig," sagi barmaurinn. "Hann sem er farinn a halda sr svo til, a hann fer brum a taka fr okkur allar stlkurnar, a hann segi ekki miki, ef svona heldur fram. Hann keypti hj okkur nja treyju fyrradag og vasaspegil bi gr og fyrradag, annan vst svo sem spari."

Stlkan, sem sat vi hliina Kristnu, hvslai einhverju a henni, og tstu r san miki og pskruu saman.

"tli hann s ekki t Bauk karlinn," sagi s Mruvellingurinn, sem yngri var.

"skp eru a heyra til yar," sagi hsfreyjan, "hann sem aldrei drekkur, nei, nei, hann er mesti skikkelsispiltur hann Magns minn. g segi bara a, stlkur, a hn ekki ofbos amalegt stlkan s, sem fr hann, svo laglegan og gan pilt. a verur einhverntma maur r honum, a er vst um a."

"j," sagi Mruvellingurinn, sem eldri var, hgt og me mikilli herslu. "a getur ske, a menn geti ori upp vissan mta ntir menn, eir su ekki lrir, en okkar tmum - frelsi, sem vi hfum, getur framfarir, og framfarir heimta mikla menntun."

"J a er satt, a vsu, og ess vegna er g lka alltaf a segja vi Magns, a hann tti a ganga svo sem misseristma Mruvallasklann. Ea er hgt a komast af me llu styttri tma?"

"Ja, g skal ekki segja nema maur geti komist af me minna."

"J, v segi g a, en hann Magns vill a n ekki; hann er allur hkarlinum."

"a er skrti a vilja a ekki," sagi barmaurinn, " gti hann komizt mti mikla ri 1900 - ea er a ekki , sem i fstbrur tli a gera uppsktt, hva i hafi gert ykkur til sma?"

"M g ekki bja meira skkulai," sagi hsmirin. "g skil annars ekkert honum Magnsi, a segi g satt."

"g heyri au dmalaus ekkisens lti, egar g gekk framhj vertshsinu kveld," sagi ein vinnukonan.

"Ekki hefur a veri hann Magns, sem alltaf egir," sagi barmaurinn. "a hafa veri kavaljerarnir yar, Kristn."

Kristn leit upp brosandi, strauk bum hndunum niur barminn og rtti sig mittinu, slttai r svuntunni og sagi bllega: "Hva, mnir kavaljerar?"

"J, eir af Grnu; v a er vst meira en tmt snakk, a r tli a fara fr okkur me Grnu?"

essu kom grikonan, sem Sunn hafi fengi til a hjlpa sr me framreisluna, inn gttina og sagi, a a vri einhver maur ti skr, sem vildi finna hsmur.

", hver skyldi a n vera, aldrei er friur," sagi Sunn.

"g veit ekki, hann Magns ba mig a segja ekki a a vri hann." En v hn sleppti orinu hrkk hn vi, jai upp og greip um handlegginn.

Sunn lauk snggt upp dyrunum, og ar st Magns kafrjur me stra hattinn aftan hnakkanum. Allt flki fr a hlja.

"Hann klpur, ekki nema a ," sagi vinnukonan og gaf honum olnbogaskot um lei og hn gekk framhj honum.

"Nei, ert a , Magns," sagi Sunn. "v kemur ekki inn um gtudyrnar, maur? a var miki, a komst, g var orin dauhrdd um, a a gengi eitthva a r, og kvenflki var nlum um, a kmir ekki. Komdu n fljtt inn, gi minn, og drekktu skkulai, a er ori svo framori. Hvar hefuru veri?"

Magns vissi ekki, hva hann tti af sr a gera. Loksins tk hann af sr hattinn og kom inn fyrir rskuldinn.

"g tlai bara . . .," sagi hann lgt, "g tlai bara a tala svolti . . ."

"Vesk, skkulai, Magns!"

Magns gekk inn me hattinn vinstri hendinni og rtti llum gestunum egjandi hina.

"Nei, ert lka binn a f r njan hatt," sagi barmaurinn. "A skyldir ekki heldur taka einn hj okkur, r v fkkst r hatt anna bor, t.d. ppuhatt."

Stlkurnar skelltu upp r, nema Kristn.

"J, a segi g satt," sagi hn." Kaupmannahfn ganga allir "penir" herrar me ppuhatt, a veit g, a minnsta kosti sunnudgum. ff, g get ekki lii essa brennivnskfa."

"eir gera sitt gagn regni," sagi annar Mruvellingurinn.

"a er eins og mig minni, a g si hann Madsen beyki me einn svona," sagi barmaurinn. " ert ekki a herma eftir honum, Magns?"

"Uss, hann gekk alltaf me silkihfu hvunndags og ppuhatt sunnudgum," sagi Kristn. "En hann var lka "pen" maur."

Magns st enn, og var alltaf a brjta heilann um, hva hann tti a segja. egar Madsen var nefndur, horfi hann fast Kristnu, og augun uru nstum v kringltt, en egar hann s, a hn ronai ekki, a hann vri nefndur, ltti honum miki, og loksins fannst honum vi eiga a reka upp hltur, og sagi "ppuhatt!" San hengdi hann hattinn upp snaga og fr a drekka, en Brdlingurinn tk hattinn og skoai hann krk og kring og endurtk setninguna um, a hann "geri sitt gagn regni", setti hann upp, og sagist ekki vera alveg fr v a f sr ef til vildi einn svona, ea lkan.

"a var gott a r komu, Magns," sagi Kristn. " getum vi byrja a dansa brum."

"Alltaf vill etta kvenflk vera a dansa og tralla," sagi barmaurinn.

"Mr finnst n alltaf svo vel til falli, a unga flki lyfti sr upp," sagi hsfreyjan, "og dansinn er alltaf saklausasta skemmtunin."

" er munur a ra t, t.d. sur Fjr ea t a kirkju, finnst ykkur a ekki lka, stlkur?"

Ein vinnukonan hnippti , sem vi hliina henni sat; hn laut niur, br vasakltnum fyrir andliti sr, og hl vart t um nefi.

"tti g ekki v von," sagi barmaurinn. "r Kristn megi absolt til me a f yur einn fjrugan enn ur en r fari. En a er satt, r svruu mr aldrei upp a, hvort a vri alveg vst, a vi misstum yur."

"J, g fer til Kaupmannahafnar," sagi Kristn.

"g skil ekkert r, a skulir vilja vera a fara etta t vissuna," sagi hsmirin. "r lur fullvel hr, og veist hverju sleppir, en ekki hva hreppir."

"Uss, j, ar eru allir svo nettir og gilegir. ar geta allir haft a svo gott. Viti i bara hva? ar eru bll hverjum degi, sem allir geta komist inn , stlkurnar fyrir ekki neitt, v herrarnir eru allir svo kavaljermessugir. , og ar er svo margt fallegt a sj og heyra. Hr er allt svo leiinlegt. J, a segi g satt, a er eins gott a vera "pa" ar eins og fr hr, a llu leyti."

"Hva mun a vera fr ar," sagi vinnukonan, sem hnippt hafi. Kristn rskti sig bllega, og setti upp alvrusvip.

"En mr finnst n eiga betur vi," sagi hsmirin, "a ungu stlkurnar su ekki a fara r landinu til a gifta sig, ekki sst, ef eim kynnu a bjast fullhressilegir brgumar n ess."

"J a er ljta ni, hvernig r eru farnar a lta flytja sig t me haustskipunum, eins og saltkjt," sagi barmaurinn.

"Eins og hross og kindur," btti Brdlingurinn vi.

"Mr er vst sama, hva i segi," sagi Kristn. "g fer af v mig langar til ess og af v g veit, hvernig er a vera ar."

"Hefuru skoa vel ofan kaffibollann inn seinustu dagana, hefuru ekki s neitt synda ar og stanmast mijum bollanum?" sagi Sunn gamla og drap tittlinga framan Kristnu.

"g gef ekki um neina slenska korgbila," sagi Kristn.

"En essar haustferir, heillin mn ga, mundu eftir, a n er allra vera von r essu; ef vrir mn dttir, Kristn, mundi g a minnsta kosti lta ig ba vorsins. En a leggst n einhvern veginn mig a a muni ekki koma til. g er ekki svo slk spkona, og g spi v a a muni eitthva koma fyrir ig svoleiis, sannau til, ga."

"Nei, g fer n me Grnu held g; g er bin a tala vi Petersen kaptein, a er vst mgulegt a breyta v."

a var dltil gn. Magns hafi hlusta me mestu athygli og var smm saman orinn skolli ruggur, af v a heyra hvernig frnka hans talai. Hann rtti dlti r sr, gaut hornauga upp til hattsins, og svo til Kristnar, kmdi gn, og sagi svo: "Svo-o," og rak san upp hltur mikinn r eins manns hlji. -

Eftir dlitla stund var komi inn me pns, og fari a dansa. En ur en byrja var, kom flki sr saman um a ra sur Fjr nsta sunnudag, og egar fari var a tala um hestavandrin, hvslai Magns a Kristnu, a hn gti fengi hann Grskjna sinn, og gat ess um lei, a enginn kvenmaur hefi komi honum bak.

"a var "pent" af yur, en er hann ekki lmur? tli g detti ekki af baki?"

"g passa folann," sagi Magns.

Svo byrjai "balli" og gekk lilega. Drgstur var barmaurinn a dansa. Hann dansai oftast me ara hndina lausa, og sng mean:

Vil du valse med mig
saa kysser jeg dig.

Hinir geru a sem eir gtu. Stlkan r eldhsinu kom inn lka, og sttust au Magns mli, a hn hafi sviki hann og sagt til hans, en hann klipi hana. Magns ni tali frnku sinnar og sagist heyra henni, a hn mundi vita eitthva um snnu stu fyrir burtfr Kristnar, smu sem hann hafi fundi leiinni suureftir, a hn mundi vera a flja, af v a hn rvnti um sig. Sunn var reyndar ekki vel tru a og tti hitt lklegra, a a mundi vera eitthva milli Madsens og hennar, en gaf Magnsi bestu vonir og sagist skyldi hjlpa honum af fremsta megni, en ba hann ess lengstra oranna a leggja sig duglega eftir henni um kveldi og dansa sem mest vi hana; a vri alltaf vissasta ri, sagi hn.

Magns lt sr etta a kenningu vera og bar sig a vera ar alltaf nlgt, sem Kristn var, og bja henni upp egar hann gat komist a, og engri annarri. Sunn sat stl og horfi , me vanalega breiu ngjubrosi, og tk Kristnu vi og vi eintal og fr lka me hana fram og gaf henni a smakka r hlfflsku af gu vni, sem hn hafi, en bar ekki fram, af v a var svo lti. En hn Kristn sn yri a braga a, sagi hn.

Kristn hafi veri hlfsposk vi Magns fyrst, egar hann var a stga ofan trnar henni og standa vi og tvstga, til ess a komast takt, en a smmildaist r henni, v hann vann sitt verk me svo kristilegri olinmi, og glein skein svo t r honum, a henni hitnai af v um hjartarturnar, a hann segi reyndar ekki miki anna en einu sinni eitthva um grskjtta folann, a a vri karl, sem vri liprari lppunum en hann. En a er ekki alltaf heppilegast a tala svo miki undir eim kringumstum, heldur fra sig upp skafti svona hinsegin. Vni hjlpai ef til vill nokku og or Sunnar gmlu lka, a hn segi ekkert beinlnis, og eim kom saman um a undir rs, Sunni og henni, a Magns vri einna litlegastur og langreklegastur af karlmnnunum, sem inni vru. egar fram stti fr hn a vera bllegri og bllegri vi hann, gefa honum hltt auga, koma til hans, f hann dans og setjast hj honum, og egar hn sagi eitthva, hl hann alltaf og sagi j og amen. Hann var sjunda himni og hugsai me sr: "Rtt mun a hafa veri , sem g sagi frnku. Aumingja blessu stlkan. En brum skal g gera allt gott."

Kristn urfti a fara heim klukkan lilega ellefu; hafi hn lofa v hsbndum snum ti bnum og sagist mgulega ora anna, enda yrfti hn a venja sig pssunarsemi, ef hn tti a koma sr vel Kaupmannahfn. Hinu flkinu tti of snemmt a htta, enda kvast Sunn ekki sleppa v; tlai Kristn ess vegna a fara ein. En egar t var liti, var komi har dynjandi hrakveur og myrkur, og sagist Sunn v heldur ekki sleppa Kristnu nema einhver karlmannanna fylgdi henni og byrgist hana og fyndist sr hann Magns hafa best beinin til ess. Hann var himinlifandi, eins og gefur a skilja, stkk upp og tk stra hattinn, og fltti sr svo, a hann gleymdi hreint a kveja.

"N gerir hatturinn sitt gagn," sagi Brdlingurinn, "vlk steypa!"

Sunn st ti dyrunum, egar au fru, skai eim lukkulegrar ferar og a hn si au bi gl morgun; san kallai hn til Magnsar, hvort hann tlai ekki einu sinni a styja stlkuna essu veri, og htti ekki, fyrr en au tku saman handleggjum. San fr hn inn og var mjg ng, fkk sr eitt aukaglas og hafi or v vi gestina, a a mundi ekki vera miki r essari siglingu Kristnar, sr segi svo hugur um.

Magns og Kristn gengu egjandi fyrst.

"skp er a sj, hvernig r hafi hattinn, rignir ekki framan yur?" sagi Kristn loksins.

"J," sagi Magns, og fri egar hattinn nir mitt enni.

Svo gu au aftur.

"Hvernig skemmtu r yur kveld?" spuri Kristn.

"Dmalaust vel."

Kristn tk fastara um handlegg Magnsar og gekk fast vi hann.

Hann var standandi vandrum. N var annahvort a hrkkva ea stkkva, duga ea drepast. Hann var sannfrur um, a hn vri eins skotin sr og honum hafi veri sagt, en a finna or til ess a segja henni fr snu standi, me rum orum bija hennar, a var ekki svo hgur vandi. Hann var a sm opna munninn, og mynda hann til, en ekkert hlj kom. Loksins kom eins og t r tmri tunnu:

"Kristn, ef nokku gengur a r, tla g a segja r, a g er lka, ekki minni . . ."

"Hva eru r a segja?" sagi Kristn og hrkk fr honum.

"Nei, nei, nei," fltti Magns sr a segja, og dr hana aftur nr sr. "a var bara vivkjandi honum Grskjna ofbolti."

"N, kannski r tmi ekki a lna mr hann?"

"J, j, j j, hann og allt sem g , og sjlfan mig - gefa meina g."

Hann var dauhrddur, egar etta var komi t r honum, og hlt a Kristn mundi stkkva fr sr. En hn var grafkyrr, dr djpt andann, svo a brjsti henni lagist upp a handleggnum honum, og brosti bllega.

Svo gengu au bi egjandi um hr, Magns me kafan hjartsltt og ann a leita a einhverju til a segja. Allt einu hallai hn sr upp a honum, benti upp himininn og sagi me mjkum rm:

"Nei, sji r, arna er blessa tungli, og skn arna himninum rtt fyrir regni! Er a ekki yndislegt. hva a er skldlegt, hm!"

Magns lagi hndina um mitti henni, og tlai a fara a tala.

"Viltu . . ."

Hn greip framm fyrir honum:

" heyri r, er ekki tungli mynd eirrar birtu, sem ljmar stundum lfinu, egar dimmast er og trin falla tast?"

au voru komin fast a hsinu, sem hn tti heima , og stu skjli undir gaflinum. Hn hallai sr upp a honum, og horfi upp tungli, svo andliti sneri upp vi, og voru hlfopnar varirnar. Hann var nstum utan vi sig. Sleppt henni gat hann ekki, og kyssa hana ori hann ekki, af v hann hlt hn mundi reiast svo miki. Allt einu herti hann sig upp og beygi hfui einum rykk niur a henni.

En vi rykkinn steyptist allt regnvatni, sem safnast hafi stru brunum, beint niur andliti Kristnu, fr upp augu, munn og nef og rann skalt niur eftir hlsinum henni.

Hn hljai upp yfir sig, reif sig af Magnsi, og hljp eins og pla inn dyrnar. ar sneri hn sr vi og hrpai:

"Svei og fjandinn, svona eru i allir essir slensku rustikusar; g held g ekki ykkur, i eru ekki til neins brkandi, sneypstu burt, ruddinn inn. Skammastu n ekki a geta ekki s frii saklausa stlku? Snautau heim." Og svo skellti hn ls.

Magns st eftir agndofa. Hann skildi ekkert, hvaan sig st veri. Hann tk af sr hattinn, skoai hann krk og kring, fleygi honum nir gtuna, tk hann upp aftur, urrkai af honum, horfi dyrnar, upp tungli, hattinn, og gat ekkert botna , hvernig etta hefi vilja til. Hann gat ekki tta sig, og loksins hlt hann, a etta vri bara spaug r Kristnu. a var alltnd gott merki, a hn var farin a a mig, sagi hann hlfum hljum.

var opnaur gluggi fyrir ofan hann, og Kristn kom t gluggann.

"Stenduru arna enn me brennivnshattinn, r er skammarminnst a snfa heim, held g."

"Kristn, elskaru mig?" sagi Magns.

"Ertu vitlaus?"

"Kristn, er a ekki t r mr, sem tlar a sigla?"

"Nei, nei, g held srt genginn af gflunum, aulinn inn."

"En til hvers tlaru a vera a sigla?"

"Ef endilega vilt vita a," sagi Kristn mildari tn, " tla g til hans Madsens, krastans mns Kaupinhfn, ar sem allir herrar eru eins og hann, fnir og penir og enginn annar eins klunni og ." Svo lokai hn glugganum.

"Blvu tfan, tlar samt a elta Madsen, eins og g sagi einu sinni. En grti hann Eyjlfur, hann skal f a. Og var hn skotin mr." Svo setti hann hattinn mjg fast sig, bretti niur brunum, og labbai burtu.

Kristn sigldi me Grnu, og hitti Madsen sinn heilgu hjnabandi vi efnaa og aldraa ekkju, ea rttara sagt hn hitti hann ekki, v a hann foraist hana eins og heitan eld. En saga vri a segja fr v, hvernig hennar viskipti uru vi hina "herrana", sem allir voru eins "fnir og penir" eins og hann Madsen, en hn naumast vi essum sta. Aftur mti kynni mnnum ef til vill a ykja frlegt a heyra, a Magns seldi Brdlingnum brennivnshattinn fyrir hlfviri, v hann var reiur vi hann og vildi ekki eiga hann. Og n er hatturinn organistahattur norur Brardal, og ykir kostaing.




Nettgfan - febrar 1999