MINNI  HLUTA


eftir orgils gjallanda





Af v veturinn var harur og fnainum tla helst til lti fur um hausti, sndist helstu forvgismnnum hreppsins rlegast, a halda almennan sveitarfund rtt eftir nri.

a voru lka mis nnur mlefni sem nausynlega urfti a fjalla um; fjallskilaml, bjargarskort hj tveimur fjlskyldum, sem n urftu a sna sr til hreppsnefndarinnar me beini um hjlp; "halta Aron", hvernig honum yri kjlka niur til vorsins; eyddist og langur tmi til a rgast um hva snjallast mundi a taka til rs skrum eim sem hreppurinn tti vi Sandahrepp, en tilefni var reiumaur sem hvorir vildu gefa rum, og var stt og vari me kappi. Fleiri voru ar nnur smrri ml svo ri ng var a gera, me v lka, a hr urfti sem oftar, a samlaga sundurleitar skoanir og velja bestu rin.

Sum mlefnin uru heldur ekki til lykta leidd um daginn, sem var mikils til of stuttur fyrir svo miki starf; var seint settur fundurinn eins og ar var sivandi til, og hmi frist yfir ur en menn vari. inghskytran lga og dimma var hrslagakld og vistleg til langdvala, enda fru msir bndur a sna sr ferasni og tveir hurfu skyndilega n ess a kveja ingheiminn.

g var ungur og ekki rautseigur fundarmaur a elisfari; satt a segja hafi mr dauleist um daginn - skmm s fr a segja - og hlt besta ri a halda heimleiis lka; enda fann g vel, a g hefi aga og morra sti mnu allan daginn, var g meira lagi lilttur verkmaur sveitarflaginu; vissi vel a skar mitt flagshringnum yxi engum augum; lkast a fir tkju eftir v, n hirtu ht um a. En ngranni minn, sem hj mr sat, var miklu skyldurknari og meiri starfsmaur sveitarflaginu; hann hefur eflaust s hva g hafi hyggju, og hvorki vilja tapa af samfylgd minni heim n vanrkja skyldu sna me v a last af fundinum:

"Vi skulum ekki fara strax, mig grunar a eitthva s eftir, sem vi viljum ekki missa af," sagi hann lgt og hnippti mig.

g hristi hfui. "O, ekki held g a, n hltur a vera komi a fundarlokum," en g settist samt.

Skmmu seinna var kveikt ljs, en n var a hafa hurina opna, annars gat ekki loga lampanum. reis fundarstjri upp og sagi:

"Svo er a eitt mlefni enn, sem g vil bera upp og ver a skora menn, a hlaupa ekki strax burtu, ef eir eru ekki v hrddari vi a villast heimleiinni ef skyggir a."

a var gn eftir essi or fundarstjra, sumir voru forvitnir og fsir a heyra bori upp eitt mlefni enn og flestir betur fallnir til a hla "fundarskpunum" en g, sem blronai.

N datt engum hug a fara brina.

"Hrna dag var nokku minnst sveitaryngsli og vandri," sagi fundarstjri, "og engum getur blandast hugur um a horfurnar eru allt anna er glsilegar. essi rin fjlgar urfamnnum alltaf, tsvrin hkka og a svo, a til strvandra horfir me a gjalda au. a ltur ekki t fyrir a vi getum kippt essu lag brlega; en vi verum a fara varlega; spara bi eigi f og hreppsf engu sur. Og vi verum lka a gta ess a utansveitarmenn veri ekki a arflausu handbendi hreppsins; ef vi hfum ekki bi augu opin hugsa g a innan skamms veri bi a fylla hreppinn hrna."

Fundarstjri agnai og leit dkku augunum yfir okkur bndurna. Enginn tk til mls en g heyri essi or han og handan: "a er hverju ori sannara." "g held n a." "Vst arf a gta a v." "etta finnst mr lka." "a er svo sem auvita, a a arf a gta almennilega a essu."

tk fundarstjri til mls aftur: "i viti a fleiri en einn sem n urfa sveitarstyrks eru menn sem hr hafa ori innlyksa, sem hefur me knsku veri smeygt hr inn, af v vi hfum ekki veri ngu vakandi ea harskeyttir. sjlfu sr er hreppareksturinn illur og skalegur, en egar arir ta af sr me hnum og hnjm, getur hn ori okkur nokku dr essi mann, etta meinleysi og frisemi. En svo g n komist a efninu; er ykkur a llum fullkunnugt, a n skortir ekki nema eitt r til a hann Sveinn Hjalla veri hr hrepplgur; a vsu er hann duglegur vinnumaur en ekki grir hann samt. Mean hann var einhleypur urfti sur um a ra, en n er hann kominn fast a giftingu, bi eru blftk og jarnislaus, a v g hygg. g held, a a geti veri vararvert bi vegna rengsla hreppnum og annarra sveitaryngsla, a Sveinn lengist hr og vil v vara bndur vi a ra au til sn nsta r. essi afer arf ekki a sra au, ef me gtni og lagi er fari, enda vil g forast a lengstu lg a sra flk. g vildi gjarna f a heyra lit annarra um etta mlefni, og satt a segja vil g ekki gera etta a kappsmli, en benda mnnum bara a, sem mr snist skynsamlegast."

Rumaur agnai og horfi aftur yfir hp okkar sem birtunni stum. Enginn reis ftur til a tala en aftur heyrist: "a snist mr n rttast." "Me essu mti getur a gengi frisamlega." "Sveini mundi n farnast fullt svo vel Hverfinu, ar er hann kunnugur og miklu lttara a afla heyjanna." "J, v er g n lka a ess urfi."

Raddirnar sem rmuu annig uppstungu fundarstjra geru mr illt skapi - g ver a jta a. g vissi vel a Sveinn hafi lifa hr sku og roskunarr sn, fellt sig mtavel vi mannlfi og sveitina; a engin von var til a efni hans vru meiri og a hann var enginn eyslumaur; ur hafi g ekki hugleitt a Sveinn yri manna urfi, heldur sjlfbjargamaur. N s g a arir voru hrddir, og a gat fari svo a eir yru forsprri en g, ekki sst ef fari yri a hrekja au mti vilja snum um lei og au fru fyrir alvru a hugsa um efni sn. Mr fannst eim gert harleiki a hrekja au burtu nauug v a a vissi g glggt, a bum mundi vert um ge burtfrin. Veri getur a leiindi mn um daginn og heimfsi hafi gert mig rari og skapgfari; komi mr til a standa ftur og tala; mr var erfitt um mli, rak a minnsta kosti fyrst heldur vrurnar. g vildi tala mli Sveins og a held g menn hafi geta skili, en dauans litlar skynsamlegar stur hef g vst frt fyrir v; a minnsta kosti var hnisglott andliti fundarstjra, a s g egar g var sestur og mr virtist sviplku brega fyrir hj sessunautum hans.

Fundarstri reis ftur, hvessti mig augun, tk svo til mls og ttti sundur a sem g hafi sagt, var oft napur og hinn: "Auvita, ef hann vri binn a ra a byggja eim Sveini af jrinni, vri a fallega gert," ea: "Taka au fyrir vinnuhj og kenna eim a spara og gra, vri a lka gott og blessa, yrfti ekki a gera r fyrir a hreppurinn hefi neitt a ttast." Svo lauk hann runni me essum orum: "Getur veri a fleiri su smu skoun og ungi, snjallyrti bndinn sem talai nst, en a raskar ekki minni skoun, g er n orinn gamall og hef oft haft afskipti af sveitarmlum; reynslan hefur kennt mr og reynslu rumaurinn eftir a f. a arf ekki langar umrur um anna eins smml og g vil bara bija sem tala a gera me fm orum grein fyrir skoun sinni."

g vissi vel a g hafi lti me vinnuflk a gera og a koti var ekki til tvskiptanna; ekki svo beysi a a bri okkur Svein ba. g fann sneiyrin og st hvatlega ftur, g ttist sj a ekki mundi orkast fyrir hnd Sveins, vissi fylgismun okkar fundarstjra, en g vildi launa ltillega fyrir okkur ba og n var mr mun lttara um or. egar g settist st fundarstjri upp og sagist ekki mundi skattyrast vi menn sem strax lentu notum og hntukasti; hann var eldrauur andliti hann roskinn og rinn vri. "Ef fleiri vilja taka til mls ur en gengi er til atkva er best eir geri a strax." a er teki tt xl minni en s hnd fannst mr skjlfa, g leit upp og horfi beint andlit orvaldi Teigi. Hann hafi ur seti miklu framar. Mig furai hva flur hann var og datt strax hug: "Skyldi orvaldur tla mr egjandi rfina lka?" a var ekki gott a vita hvoru megin hann yri svo forur mannfundum sem hann var og urr manninn.

"g skal ekki halda langa tlu og g skal reyna a gera mna skoun svo skiljanlega sem g get. a ykir ef til vill undarlegt a g s sama mli og ungi bndinn fr Seli, en a er n samt svo. Og fundarstjrinn og uppstungumaur essarar merkilegu tillgu reyndi a gera hann hlgilegan, breyttist skoun mn ekkert vi a. g lsi v yfir svo allir fundarmenn heyri, a g tek au Svein fyrir vinnuhj ef mr snist, ea byggi eim af jrinni, ef svo vill verkast. ess konar samykktir og flagsskap tla g mr aldrei a styja n gefa atkvi. Mr liggur lttu rmi i, sveitungar mnir, kalli mig verhfa og umbalda fyrir etta; mig klja ekki svo mjg eyrun fyrir v. fundarstjrinn lti hvssum augum til mn digna g ekkert vi a. Vi tveir ekkjumst dlti a fornu fari; en n er svo komi a sbjrn Brekku m ha eins og hann getur, g hrekk varla langt fyrir v, og siga svo sem hann orkar, g ver aldrei hundurinn hans. Mr stendur enginn tti af fleysi Sveins -, a mun sannast, ef mennirnir ekki hrinda honum og stjaka og ef heilsan endist, verur hann bjarglna maur. Hann hefur enga tilhneigingu til a tildra upp skuldabi sem velti vi fyrsta harrisstorminn; getur veri a hann hafi hvorki lngun n hfileika til a ba strt, velta sr skuldaspunni og berast miki . Og a fundarstjra gejist a ekki, virist mr kominn tmi til a hgja heldur essum hrepparekstri."

Svo settist orvaldur niur hj mr og g fann a hann skalf essi kaldlegi, rammvaxni maur.

" er a ganga til atkva ef ekki ska fleiri a taka til mls. Og g lsi v yfir heyranda hlji, a hver sem heldur Svein nsta r ber byrg af honum eftirleiis," sagi fundarstjri; hann var lka skjlfraddaur. orvaldur Teigi hl kaldglettulega.

Tuttugu og nu atkvi voru mti Sveini en vi hinir urum aeins fimm saman.

sbjrn Brekku sleit fundi um lei og loki var atkvagreislunni og bjst snuglega brottu, hann var nokku gustmikill og hafi ftt um kvejur.

"Viltu hsa mig ntt; g n ekki heim til mn kvld, og vi hfum um stund tt vandraflag saman," sagi orvaldur vi mig um lei og vi frum af sta. g tk v glalega. Svo fr g aftur a hugsa um hva grunnhygginn og mannglggur g var. N var svo aus, a orvaldur hlaut a taka mlsta Sveins og rsa ndverur gegn sbirni. a lifi lengi gmlum glum.

Okkur var ftt a orum fyrsta splinn; og vi afkkuum veitingarnar sem granni minn margbau okkur. Hitt tafi ekki tmann a dreypa flskunni hans. Svo talai orvaldur nokkur or vi hann hljlega. Granni minn rtti honum flskuna, og orvaldur stakk henni hliartsku sna; svo kvddum vi og frum.

Rtt noran vi tni st orvaldur vi, dr upp flskuna og sagi: "Vi skulum hrna melnum drekka skl minni hlutans dag. Ekki gerir sbjrn og fylgifiskar hans a fyrst um sinn --. Svona, hafu kk fyrir a lappair ekki slina."

"Vankasauir ganga vanalega utanslar."

"Og lka einykkar ea framgjarnar kindur, g hef meiri mtur eim en hinum, sem vinlega eru halarfunni; ltra brautina."

"En r eru vanalega fjandi bgrkar, bi haga og ekki sur r honum."

"a n samt betur vi mig. g tala ekki um vankasaui."

Svo var stundargn. orvaldur lt broddstafinn glymja grjti og gaddi; hj honum ttlega niur og gekk hratt. Allt einu sneri hann sr a mr og sagi:

"r er vst ekki kunnugt um, a ftt er milli okkar sbjarnar ekki deilum vi a jafnai. munt lka renna grun hver tildrgin eru --. Mr var einu sinni spa han burtu, til a ltta hreppnum. gvirinu kvld tla g a segja r sguna af v, sumt hefuru heyrt ruvsi, sumt ekki -. Vi skulum ganga hgum okkar, ekki liggur neitt -. J - g kom hr dalinn sama vori og g var fermdur, og tti ekkert nema ftin utan mig og au heldur ltil; en g var hraustur eins og hestur og brroska. Hj hsbnda mnum hafi g ng a gera en lka gtt atlti; betra en almennt gerist ; strax um vori gaf hann mr stekkjarlamb svo g yri viljabetri vi fjrgeymsluna um sumari. S gimbur var ttmir minna fyrstu kinda og enn g margt f af v kyni. Eins og flestir heilsugir unglingar var g fjrugur og gefinn fyrir glei; mr tti arna heldur fmennt svo g hafi vistaskipti eftir rj r og r mig anna fjlmennara heimili; buust mr ngar vistir, en kaupgjald var almennt svo miklu lgra en n, a grinn var ekki fljttekinn; helst var a eiga sauf og reyna a nla v og a geri g. g hafi s svo af ftktinni, a mr var meir mun a forast hana; en g vildi lka eiga eins lagleg ft og hinir piltarnir og nokku af kaupinu gekk til ess a vera vel fataur. g var lka afbrags duglegur a slta ftum, v glmur og flog eru drjg a slta eim ekki sur en vinnan. Sjunda ri sem g var hr lagi g hug unga stlku sem var blftk, en bi tti mr hn skemmtileg og falleg; lklega hefur henni lka snst a g vri ekki svo eigulegur, v g ni stum hennar og ttist hafa himin hndum teki. g kvei ekki ftktinni; eins heilsug og vi bi vorum, tri g ekki ru en vi gtum spara og safna. N lei nokku anna r, g fjlgai fnu og keypti mr hest; en okkur fannst bum a besta ri vri a fara a vinna sjlfum okkur og reyna hvort ekki fnaist fullt svo vel me v mti. giftumst vi og g tvegai mr hsmennsku hj Gumundi gamla Brekkukoti. Hvergi var hgt a f hfilegt jarni hr, enda tti bum efnin of ltil til a byrja bskap. Eins og sagir um Svein, var g binn a binda hugann vi dalinn og a af fullri alvru - hn var hr borin og barnfdd og unni skustvunum. Sju til; g hefi veri argur hundingi ef g hefi ekki heldur lisinnt eim dag og reyndi a eftirleiis; v a er alveg eins statt fyrir eim og var fyrir okkur. En svo g vki a efninu aftur. Hvorugu okkar kom til hugar a vistferlin vru nokkrum mti skapi, - skan er einfld og tortrygg, - ea tti vist mn hreppnum skyggileg; btin var samt, a hr voru arir ngu reyndir og skynsamir. eir Brekkufegar su gfuna sem vofi yfir hreppnum. var sbjrn ungur og framgjarn, langai vst til a lta menn sj forystuna sem sr byggi. Hann var ekki ageralaus; karl lagi rin og sbjrn var sporviljugur daga. Mn gfa var a Gumundur karlinn var landseti eirra fega og egar sbjrn ht honum tbygging nsta ri hlaut hann auvita a lta undan. Gamli Gumundur var heldur niurltur, egar hann sagi mr sguna og satt a segja lei mr heldur ekki vel, en g leysti hann samt fljtt vi lofori eins og lka var sjlfsagt. N bau g vist okkar einum, tveimur bndum, sem mr virtist lklegast a yrftu hjum a halda. Bir voru svo sem bnir a ra sr ng hj. En vi etta stapp komst g snoir um samtk sveitarmanna a bola mr burtu; g var bi hryggur og reiur og kona mn enn hryggari. a er meiningarlaust a fjlyra um a, hvernig vi brum okkur. Eitthva var til rs a taka, vegalaus vildi g ekki vera, v sur handbendi fingarhreppsins; g br mr yfir Hlina og var svo stlheppinn a f byggan fjra part r Hli tv r. Vi kvddum ekki hverjum b hrna dalnum um vori, egar vi frum, en af Sauahl kvddum vi dalinn, mean f kroppai og hvldi sig. g hafi teki ofan klyfjarnar, var ll bsl okkar tveimur drgum og var anna lnshross. Kona mn sat og hallaist upp a fatakistu sinni; hn grt. g st og horfi yfir dalinn og virtist hann aldrei hafa veri jafn fagur og vorblunni og fyrstu grindunum. Svona lei i stund, vi gum bi; g ht v me sjlfum mr, a leggja allt kapp a vera bjarglna maur, ba eindregi a mnu og komast aftur dalinn, a sbirni og fylgifiskum hans fornspurum, ef mr entist aldur til ess. arna blvirinu harnai og klnai skap mitt, alvara, tortryggni og ver til mannflagsins lagist huga minn. eim degi var gagnger breyting mr, eftir a var g svona urr manninn. Ekki veit g hva langur tmi lei, a vi gum svona; en n gekk g til konu minnar, tk hndina henni og sagi: "N er um a gera fyrir okkur, ga mn, a gera forsp eirra hrna dalnum a lygi. Vi verum a vera samhent og sammla, treysta okkur en ekki mennina. Vi urfum a gra." Hn reis ftur, hallai sr a brjsti mnu og horfi mig trvotum augum og sagi svo: "Fyrst af llu skulum vi treysta gui." "Og ar nst sjlfum okkur." Svo kyssti g hana. a var langur og innilegur koss. lni kenndi okkur a halda fast saman. g tla ekki a segja r t hrgul bskaparsguna. Heilsa og samlyndi okkar var besta lagi; g var miklu harlyndari og ffastari en hn; a g ekki er enn vinslli m akka henni. Sex fyrstu rin okkar Hli var gtis rferi; efnin uxu furu fljtt, enda hfum vi aldrei haft mikla meg. g bj tlf r hlfum Hli og annar besti vinurinn sem g er Hallur; a er lkt um aldur okkar; hann hafi teki vi bi vorinu ur en g fr anga; tk jrina erf en ftt gangandi f, og i miklar skuldir lgu erfinni; v fkk g bina, a honum tti jrin ofurefli. Samkomulagi var gott og hann var mr hjlplegur me msa bshluti fyrstu rin, n vona g a hvorugur telji til skuldar hj rum. Hinn vinurinn er hann Jnas ver, okkar vintta er fr sku og hann festi fyrir mig kaup Teigi egar Sigurbjrn fr til Amerku. Bi var ori rngt um okkur ba Hli og svo gekk mr ekki r huga heiti Sauahl forum. eim hefur tt fullgott a hira tsvari mitt hrna og hafa hreint ekki hlft mr me a; g fgjarn s tel g ekki a v, hef nrri gaman af a gjalda ekki minna en sbjrn sem tk svo mikla erf. Einu sinni klagai g samt og bar mig saman vi hann; mr tti hann hlfa sr og var forvitni a heyra hann telja upp skuldirnar, ekki lkkai hj mr en a hkkai hj honum. a var spaugilegt; mr sndist hann taka fjandi nrri sr a telja skuldirnar beint framan mig. g taldi engar. En hann skyldi bera etta ml upp dag og bast vi samykki allra.... a er etta takmarkalausa sjlfstraust, a ra einn llu. Ea hann hefur bist vi ngu harlyndi og fgirni hj mr. Lklega hvort tveggja. J, karl minn, a er n ekki svo afleitt a vera svona minni hluta eins og dag, en oftast er a n samt full ergilegt og g spi, a fir a reyna a betur. mtt bast vi a vera a ekki svo sjaldan, grunar mig."

etta hefur ori sannsp, en hva er um a a tala. a rfst svo best meiri hlutinn a einhverjir su minni hlutanum.




Nettgfan - janar 2000