RAR  SAGA  GEIRMUNDARSONAR


eftir Benedikt Grndal





ann tma er Haraldur hrfagri r Noregi, bj s maur Orkadal, er Geirmundur ht; hann var hersir a nafnbt og hfu langfegar hans veri jarlar og aldavinir Ingjalds hins illra. Var Haraldi konungi v kalt skapi til eirra frnda, enda undi Geirmundur illa ofrki konungs, tt eigi mtti hann rnd vi reisa.

Geirmundur tti fjlda barna, og voru unga aldri, er saga essi gerist. Einn son tti Geirmundur, er hann hafi geti sku eitt sinn er hann fr til Bjarmalands; s ht rur, og var miklu eldri en hin nnur brn Geirmundar. rur var mikill maur vexti, hr og digur, baraxlaur og herabreiur, svartur hr og skegg, flleitur andliti og teygur og a llu hinn hermannlegasti. Hann hafi veri stafnbi Haralds konungs Hafursfjararorrustu, en lenti flogum vi Guttorm sindra, gamlan vin konungs, og fyrir a fkk hann viringu af konungi og fr aftur fssi til ala sinna.

Einhvern dag kom rur a mli vi fur sinn, kva sr vera leitt heima a sitja og ekki hafast a: "Segir mr svo hugur um, a g muni nokkura frg hljta tlndum, og fsir mig a kanna siu annarra ja. ykir mr enginn slgur a ola nau af konungi essum, er hr gengur sem logi yfir akur".

Geirmundur svarar: "Eigi lst mr svo ig, sem munir viringu hljta tlndum; hefur ltt sami ig a sium hfingja, og eigi stilltir skapi nu er flaugst vi Guttorm. Vil g v aeins f r fararefni a farir til slands, v a anga leita n margir undan ofrki konungs, og ykir smd anga a leita".

rur kva sr etta vel lka; fkk Geirmundur honum tlf hundru vamla og skyrtunnu; hann fkk honum og alingistindin bundin nautsh, og kva andskotann ekkert gera til hva tmanum lii, kvast ekkert hira um neina chronologu; alingistindin voru ll bundin eitt bindi og l vi ofraun, er rur bar au til skips, tt sterkur vri. Geirmundur fkk ri skip gott, og var drekahfu og lokaur kjafturinn; lagi hann rkt vi r a sigla eigi a landinu me gnanda hfi og gapandi trjnu, v a mundu allar landvttir flast; san mlti Geirmundur:

"Svo segir mr hugur um, a vi munum n eigi sjst oftar, og mun g bein bera hr Norvegi; em eg maur gamall og eigi lengur fr til strra, en hr er hattur, er g vil gefa r a skilnai til hamingju; hafa forfeur vorir bori hann, og i Hraldur hreinbjlfi hattinn af Garskonungi eitt sinn er hann var draveium me konunginum, og mttu eir ketti, er konungurinn hrddist og ht Hrald, a hann bjargai sr undan kettinum, en Hraldur fr mti fressinu og glmdu eir Hraldur lengi. Var a langur og harur atgangur og lyfti Hraldur kettinum svo a var skammt til himins, en Garskonungi var svo hverft vi, a hann reif hattinn af hfi sr og gaf Hraldi hann, en var sjlfur aan fr fr til a stjrna rkinu", v a etta var raunar stjrnarhattur, og uxu ar innan konjaksrgur og brennivnsber, innan um stjrnartindi og hreppstjrnarinstrx; ar x og stjrnarskrin vafin kotnsvi; ar voru pnskollur me stjrnarpnsi og bekkir aringreypir settir ingrisdrmmum; en er hatturinn var ofan tekinn, heyrist stjrnarhringli og ingrisglamri langar leiir. Er svo sagt, a merkir stjrnvitringar tlndum hafi lngum seti agndofa og hlusta etta, enda margir vilja lna ea kaupa stjrnarhattinn, en ekki fengi hann. "Munt oft hafa gagn af hattinum", mlti Geirmundur, "og ekki sst ef mtir km, v a r hrast stjrnarhattinn, hef g oft reynt a. Er hattur essi miklu merkilegri en hattur Strt-haralds, er st tu merkur af brenndu gulli".

rur akkai fur snum vel gjfina, og skildu eir fegar me krleikum. Lt rur n haf, og hafi Norges gamle Love og Diplomatarium Norvegicum fyrir seglfestu, og kallai a barlest; hann hafi og tu tunnur af andarnefjulsi, ef sjr kynni a kyrrast um of, og hundra brufleyga, alla jrnbenta og vngjaa, fimmtu seglfestupoka, tuttugu kompsa og einn srubelg - fr hann n hrabyri fyrir Sta; sat rur sjlfur vi stri og hlt um hjlmunvl. En rija degi gekk veur til norurs og var eigi aubeitt. Ht rur r, a hann stvai veri, og ar me a hann mundi taka kristni hvenr sem hann kmist hndunum undir, en anga til hafi hann veri hundheiinn. Lt rur alla skipshfn ganga til siglu og festa heiti; en er heiti var fest, kom hvirfilbylur svo mikill, a hatturinn fauk af ri og sinn t. mlti rur: "ess strengi g heit, a ar skal g land nema, sem hatturinn finnst". Var rur berhfaur eftir a, og er eigi geti af fer hans fyrr en hann kom skipi snu Trkyllisvk. ar bj bndi s; er rlfur ht; tk hann ri me miklum virtum og bau honum ar a vera me llu lii snu; rur a me kkum, en kvast fara vera og leita a hattinum. Skildist hann ar vi menn sna og hljp sem ftur toguu t fyrir tngarinn og aan fjll upp, og eigi vissi hann hvar hann fr, er honum var land kunnugt, en menn engir.

Gekk hann n langa lengi og nrist krkiberjum og kornsrum; skollaftur uxu sumstaar brum. Eigi er ess geti, hvar hann fr, en a kveldi dags kom hann a skla nokkrum, var hur hnigin klofa og skuggsnt sklanum. rur gekk hurina og kni fast, ur en hn gekk upp; var brak miki, svo a tk undir sklanum, en rur veit eigi fyrr en hann er frur loft, svo a hann l egar viti. En er hann raknai vi, l hann rmi nokkru og skyggndist um, en ekkert gat hann s fyrir kolniamyrkri; var hann n mjg hugsandi um sinn hag. Hafi hann heyrt geti helgra manna, er gert hfu marga drlega hluti, en eigi kunni hann nafn nokkurs eirra. Var rur n standandi vandrum ar rminu liggjandi; lt hann sr detta hug ll nfn, sem hann hafi heyrt, Geirjf og Hrossjf og Frijf og marga ara, en enginn essara berserkja hafi gert neitt kristilegt kraftaverk.

Og sem rur er n essum heilabrotum, kemur til hans maur nokkur lgur vexti og ykkur undir hnd, rauskeggjaur og sveipur hrinu; spratt rur upp r rminu og rst komumann, og uru ar sviptingar harar. Fann rur brtt, a hann mundi vera aflvana; hafi hann heyrt geti Hvtakrists og renndi n huganum anga sem hann hugi hann vera, v a hann hugi ann vera r, er hann glmdi vi, en grunai, a rr mundi eigi vera sr sem vinhollastur, v a rur var blandinn mjg trnni. Fer n svo um sir, a rur fellur og hinn hann ofan; bjst rur n vi bana snum og hugi a rauskeggur mundi bta sig barkann.

mlti komumaur: "Veit g, hva r er hug, rur, og eigi mun g bta ig barkann, og eigi nenni g a drepa ig; s g, a verur vel vi daua num og vil g a vi sverjumst fstbrralag; g heiti Eggert og rek g verslan vi landvttir hr, og mun g fylgja r hvert land sem vilt, v a g kri mig andskotann um verslanina". Lt hann san r upp standa.

mlti rur: "r g lf mitt a launa, er mttir bana mr ef vildir; en svo er ml me vexti, a g hef tnt hatti, og leikur mr hugur a finna". " mun g fara me r", mlti Eggert, "og munum vi bir leita a hattinum".

Hfu eir n gngu sna og hldu tnorur; sagi rur Eggerti fr afreksverkum snum Noregi og flogum Hafursfjararorrustu, en Eggert sagi ri aftur fr snum afreksverkum, og svo gurlegar verslunarsgur, a ll hrin risu hfi rar nema eitt, a stst ofraunina og l kyrr bak vi eyra rar. Kvast Eggert hafa lna penninga t allar jarir landinu, nema feinar, og kva bndur eigi vera mealsnpa, er eir kveinkuu sr vi a lna tu krnur silfurpenningum, en lnuu jarirnar svo sundum krna skipti. mlti rur: "etta er leiinlegt mjg, v a n em eg penningalaus, og vildi g gjarna lna tu krnur, ef unnt vri".

Gengu eir n upp Glmujkul og su yfir landi, ef nokkura jr vri a sj , er Eggert hefi eigi lna, en engin sst - allt st fast hj Eggert. - gengu eir ofan af jklinum og enn tnorur; hfu eir ekki til matar nema gibeitla og srur; komu eir loks dalverpi nokkurt og hvldu sig. gekk rur upp hl einn og s a eitthva hreyfist ar dld nokkurri skammt fr; gengu eir anga og var ar hatturinn. L hann loft upp og var honum hinn mesti gauragangur; ar stu pkar undir gorklum og reyktu og drmmuu sig, en rifin alingistindi og stjrnartindi blktuu yfir hfum eirra, og stu hrafnar rifrildunum og krunkuu, en hrossagaukar hfu kroppa alla punkta r stjrnarskrnni, svo hn var orin enn verri en ur.

mlti rur: "Hr er n stjrnarhatturinn, og er n miklu verri en ur; mun g n gefa dal essum nafn og kalla hann Hattardal, og hr mun g land nema og b reisa; en r g lfgjf a launa, Eggert, og vil g n gefa r hattinn".

mlti Eggert: "etta er g gjf, ef g kynni me a fara, og vri a smilegast, a g gfi brur mnum hattinn, v a ar mun hann best kominn, en eigi mun a eiga fyrir mr a liggja a g njti hatts essa, enda hef g enga tr v, a mr muni takast a lna penninga t stjrnarhatta. Vil g n launa r gjfina, rur, v a ltur gjf til gjalda, og vil g gefa r hattinn aftur". Keyri Eggert n hattinn svo fast hausinn ri, a brakai llum hfubeinunum og gnast banakringlunni; var rur a hafa a, tt honum tti hart leiki.

Gengu eir rur og Eggert n um dalinn og kusu bjarsti, var a h nokkurri og allgrsugt kring. Stti rur n flk sitt og var ar br reistur og b allsmilegt, og var veri a essu um sumari; var Eggert llum rum me ri; lei svo fram haust. frtti rur Eggert, hvort hann vildi gera flagsskap vi sig til nokkurra meiri framkvmda, "hygg g, a srt drengur gur, og svo hef g ig reyndan hinga til; vil g njta ra inna, en mr er land kunnugt". Eggert kvast ess fs, "og er hr einn spegill, er g mun sna r msa hluti, er r vri annars huldir".

mlti rur: "Gaman tti mr a sj spegilinn, og eru slkt gersimar miklar". tk Eggert spegilinn r pssi snum, og lsti af honum eins og stjrnu, en dimmt var allt kring; sl tta r og greip hann Eggert og hlt sr dauahaldi og mlti: "etta eru firn mikil, og munu etta vera gerningar". "Eigi eru a gerningar", mlti Eggert, "en etta er tfraspegill, og fkk g hann hj hrossakaupmanni nokkrum fr Englandi, er g bjargai fyrir hann merhryssi aframkomnu af sjstt".

"a mun hafa veri merkilegt merhryssi", mlti rur, "og fsir mig a heyra meira af v sagt, ea hva er a, hrossakaupmaur?" Eggert mlti: "g gaf merhryssinu heila r hmeri hrran saman vi kalmel, en hrossakaupmenn eru n kallair frgastir allra og sto allra framfara til lfs og slar - er a fura, a skulir eigi vita etta, rur! S g vel a ig skortir alla menntun, enda lti a gra a sitja undir stugum si a arinshorni Noregi; vil g n helst ra r til a vera alingismaur, v til ess hefur alla hfilegleika sakir vaxtar og bura; er n slkt hin helsta sk og eftirskn ungra manna; en vst mun urfa a laga r hfui, v a ar hygg g allt vera standi; mun r ekki veita af stjrnarhattinum, kann vera hann komi r einhverntma a notum. Er n ekkert anna fyrir hndum, rur, en a koma r til Reykjavkur til a menntast, a mr segi svo hugur um, a a muni skrykkjtt ganga; veit g, a ert vel gfaur og gott efni alingismann, en plitkina mun ig ekki vanta mean hefur stjrnarhattinn. tla g a best, a gangir prestasklann og frist um helga hluti, svo srt ekki alltaf hundheiinn, og a styrkist og remmist furlandsstinni me konjakki og brennivni og bjr, sem n er aalmark og mi ungra manna, en sur arft a hugsa um ekkingu og siferi".

rur kva sr etta vel lka, "hef g vallt hata alla ekkingu eins og sjlfan andskotann, og ekki var g ltinn fst vi neitt esskonar hj foreldrum mnum - ea hva er a, prestaskli? Er a svarti skli? Hans hef g oft heyrt geti". "a dugar ekki a tala vi ig", mlti Eggert, "n skulum vi egar halda sta og sj hva gerist".

Lgu eir n af sta og gengu ann dag allan, uns eir komu a kveldi dal nokkurn; ar var br einn ltill, og bari Eggert a dyrum. Var seint gengi til dyra, og kva Eggert allan slendingabrag ur upp vri loki, en rur skalf af hrslu yfir skpunum og leirburinum. Loksins kom ar t kona aldurhnigin; heilsar Eggert n henni og biur hana nturgistingar, en hn kvest vn a hsa gesti; bur eim inn. Hn leiir san inn bastofu, en Eggert og ri virtust hsin miklu rmlegri er inn var komi; stu ar tu menn rmum snum, vasklegir a sj og eigi illilegir; ekki litu eir vi komumnnum.

mlti Eggert: "Svo er n ml me vexti, hsfreyja, a vi rur flagi minn erum menntunarvegferarreisu og erum n komnir nar nir og urfum n ns lisinnis vi; skortir okkur n alveg penninga og fylgd yfir fjllin, en lf rar og hamingja furlandsins er vei ef g f ekki komi honum suur; vil g n bija ig a hafa einhver r til a drfa upp handa okkur penninga og menn til essarar ferar; lst mr svo ig sem ekki munir vera ralaus, en mannval virist mr hr gott vera". mlti hsfreyja: "kunnir eru i mr, og eigi veit g hverjum g hjlpa, ea hafi i nokku fyrir a gefa?" gellur rur vi og segir: "J, hr er stjrnarhatturinn, hann vil g gefa r, ef hjlpar okkur". mlti Eggert: "egi , rur, hvaa andskotans framhleypni er etta! Veistu ekki a allt lf itt liggur stjrnarhattinum, og a getur aldrei ori alingismaur ef missir hann? Helduru ekki g hafi stdra stjrnarhattinn mean vi vorum Hattardal? veist ausjanlega ekkert um hva honum er, en g veit a; ar eru dnsku lg og norsku lg, alingistindi, Grgs, Gulaingslg, Frostaingslg, Heisvislg, Balg, Jnsbk, Jrnsa, Schous Forordningar, Fogtmanns Reskript, Hurtigkarl og allt Corpus juris - og allt etta a sast r stjrnarhattinum inn hausinn r, og etta tlar a skilja vi ig, en standa eftir eins og skllttur idit ea skalperaur bavan inginu, ralaus og rnulaus og ekki vitandi hvort tt a sna r, hvort tt a horfa landshfingjann ea Lders, ea viltu a allt hringsnist fyrir r og verir ttavilltur plitkinni og kannske lendir stefnum og mlaferlum fyrir ingsafglapanir?"

Var Eggert svo reiuglegur, er hann hlt essa ru yfir ri, a eldur tti brenna r augum hans og reykjarmkkurinn st af vitum honum eins og gufublstrar pstskipinu, en ri var svo hverft vi, a hann lognaist t af og fll megin.

Eggert mlti : "N sr , hsfreyja, hvernig komi er, og sri g ig vi allt hva er jru og , a hjlpa mr; hr er einn spegill, er g vil gefa r, og arft aldrei a sp spilum ea kaffebollum ea lfum, v a s er nttra hans, a ef liti er hann rumegin, m sj honum orna hluti, og muntu aldrei urfa a ljga um framt manna, en ef liti er hann hinumegin, yngist maur allur upp og verur sem tungl fyllingu". Vi etta var hsfreyja einkar gl og fkk lengi engu ori upp komi; loksins mlti hn:

"Miki g r a launa, v a enna spegil ekki g gjrla; tti hann hinn nafnfrgi Alexander af Trus, og gaf hann langafa-langafa-langafa mnum spegilinn, er hann bjargai lfi Alexanders undan blmanna hndum bardaga einum krossfer undir Hvaafjllum; var spegillinn san vallt ttinni anga til Gumundur kkir stal honum fr fur mnum, en Gumundur var jfur mikill og stal llu steini lttara; en svo stendur , a g er brskotin manni nokkrum hr dalnum, er Eirkur heitir, og hefur lofa a eiga mig, en alltaf svikist um og dregi mig me msum brellum og undanfrslu, en me v g er n farin a eldast, mun g gera mig aftur unga me speglinum og reyna til a krkja manninn og klfesta hann, en enna inn velgerning f g aldrei fullu launa".

Og er hsfreyja sagi etta, seildist hn ofan rk eina forna og mikla og tk ar upp r digran fsj og fkk Eggert og mlti: "Helsti lti er a, er g f launa r, en hr eru nokkrir hollenskir dkatar, er amma mn hefur fengi hj Flandurmnnum fyrir duggarasokka og sjvettlinga; munt geta skipt eim sparisjinum ef rf er , og jr vil g lna r til a setja ve, og heitir Makot, ar logar ljs allar ntur og ar er llum vel teki, bi gestum og gangandi; a er frjvsamt kot og ar er ein hundafa, sem er vallt grn vetur og sumar; en g heiti Gurur, og mttu nefna nafn mitt ef arft ltils vi."

mlti Eggert, og var lttbrnn er hann s fsjinn og fkk koti: "G er gjf n, Gudda! En muntu gera a fyrir mig a leyfa ri flaga mnum a nefna ig, ef honum liggur ". "a er guvelkomi", mlti Gurur, "og mun g n vera a hjlpa r til a koma honum suur yfir fjllin". San kvaddi hn upp kumpna , er stu rmunum, og stu eir upp egar og mltu ekki or. Tku eir kviktr og bru r kviktrjnum ntt og dag allt ar til er eir komu a Kalmanstungu; l rur alltaf sem dauur, en svo fru eir hart, a Eggert tti fullt fangi me a fylgja eim, v hann var klofstuttur og feitur, og rann svitinn af honum rstraumum, svo a allar r uru frar af vatnavexti hvar sem eir fru; var etta a mesta tjni fyrir Mramenn, ar e margir hleyptu sund ea botnuu ekki num og drukknuu, en rnar flu yfir allar Mrarnar, svo ekkert st upp r nema stromparnir bjunum, og flutu burtu um sir, v a a voru allt saman gamlar hlftunnur og gmul kvartil fr gamla Trgesen, og hfu veri seldar vi uppbo eftir auglsingu gamla jlfi.

En er eir komu a Kalmanstungu, kom bndi t og var ekki frnilegur, kvast ekki vera vanur a hsa dauadrukkna menn, "og vil g ekki hafa ykkur, ea hva hefur maurinn hfinu?"

"a er stjrnarhattur", mlti Eggert, "en ekki er maurinn dauur, heldur sefur hann, og skyldir heldur muna a, bndi, a g hef oft komi hr ur og borga vel; hef g fari kappt vi ig og haft sigur, hef g ti tu spudiska af plykkri bankabyggsspu og fimmtu saltketsbita og drukki tuttugu og fimm staup af brennivni me, og s ekki mr, en varst stjrnublindur; frum vi og glmu hr harvellinum og slengdi g r skessubragi og greip upp handfylli mna r gdduum sverinum, en stst og undraist hversu miklu g mtti orka; hef g og skemmt r heila ntt me sgum af afreksverkum mnum, en kvast mig snjallastan eirra allra, er hefir sgur af, og drukkum vi saman merarmjlk r fjgra marka aski, en mltir svo fyrir, a eitt skyldi yfir okkur ba ganga og aldrei skyldi g koma svo a Kalmanstungu, a ekki veittir mr allt a, er nu valdi sti; veit g og a ert svo gur drengur, a munir kannast vi heit itt og ekki ganga bak ora inna". mlti bndi: "Miklar jarteiknir eru etta, og kannast g n vi allt, Eggert kunningi, og beri inn drjlann!"

Var rur n borinn inn afhs eitt og fkk Eggert brennivnsstaup hj bnda og hellti v inn um nefi ri, v a munnurinn var rammlega lokaur og vgtennurnar svo fastar saman, a eigi mundu r hafa lti undan jrnkalli. Fru eir tu kumpnar n sna lei og mltu ekki or, en Eggert sat yfir ri um nttina.

En er lifa mundi rijungur ntur, fkk rur hnerra svo mikinn af brennivninu, a aki flaug af hsinu og langt t tn; spratt rur upp og spuri, hva lta a vri. Eggert sagi eim mundi ekki til setunnar boi, "og er n best a halda egar sta, ur en bndi kemur ftur og sr spell a ori hefur hsum hans". Tku eir flagar sig saman og gengu bi ntt og dag; fru eir mjg villir vega og voru um ntur bjum, en enginn vildi iggja dkatana Gurar, tt Eggert byi fram.

Er n ekki af ferum eirra a segja, fyrr en eir komu skjuhl; ar gerist rur svo baldinn og ekkur, a Eggert fkk engu tauti vi hann komi; kvast rur n ekki vilja fara til Reykjavkur, en Eggert fi minn me llum eim fortlum, sem hann kunni; kom loksins berserksgangur r og rst hann Eggert; uru ar sviptingar harar, ar til Eggert fll, og grfi rur sig n yfir hann og tlai a bta hann barkann. ht Eggert Guri og mlti lgt fyrir munni sr: "Dugi n, Gudda!" Uru eir bir mttvana, en jrinni niri var sagt: "Hverjum ykkar n a duga?" "Mr", mlti Eggert. "Mr", mlti rur. Vissu eir ekki af sr um hr, og lgu svo sem dauir. bar svo vi, a rnameistari nokkur sprenglrur tlai a fara a skoa rnasteininn Hvaleyri, og hafi sent sksvein sinn til a skja hest handa sr. Kemur sveinninn ar a, er hann sr liggja tvo menn, og hyggur etta s augafullir sveitamenn kaupstaarfer, gefur eim slag yfir vera skrokkana me svipu sinni, en eir rknuu egar vi og frttu hvar eir vru. "i eru skjuhl", mlti drengurinn, "og er undur a sj ykkur, svo moldugir sem i eru og rekkttir; ea hva hefur maurinn hfinu?" "a er stjrnarhattur", mlti Eggert - "ekki vnti g getir vsa okkur til einhvers gs bnda, ar sem vi getum rst okkur upp og fengi ft?"

"a m g gera", mlti sveinninn, "og er hr allskammt burtu br einn, er Flagsgari heitir; s heitir Oddur, og mun hann geta hjlpa ykkur, v a hann er frur og margs kunnandi, en a uggir mig, a honum muni ekki ltast ykkur". "Vel er etta mlt", segir Eggert, "og igg af mr gullpenning enna". "iggja mun g penninginn", mlti sveinninn og leit , "en ekki ekki g penning enna, og hygg g muni rnir vera, og mun g fra hsbnda mnum penninginn, v a hann ber gott skyn slka hluti".

Stu eir n upp flagar og fylgdi sveinninn eim fram me Vatnsmrinni; furai r ar mjg strvirkjum gamla bakarans og mgrfunum, er grafnar voru hvervetna hyldjpar og breiar eins og borgargrafirnar vi Antoku, og gtu eir varla nudda ri r sta fyrir forundran, svo var honum starsnt strvirki essi. Komu eir n loksins a Flagsgarinum, var Oddur bndi ti og var a bisa vi naut, er Oddur hafi teki til fsturs, en tti n a sltra hj Lamba sluga - hafi nauti komist inn klgarinn hj Oddi; heyru eir n lengdar a Oddur mlti fyrir munni sr: "Andskotinn hafi a! Hvaa helvti er tuddinn ekkur! Hva skyldi Lambi slugi segja! N, g held etta s ekki einleiki!" essu ltur Oddur upp og sr mennina og mlti: "Hverjir eru essir menn? Ea hva hefur maurinn hfinu?" "a er stjrnarhattur", mlti Eggert, "sll vert, Oddur minn, vi vildum gjarnan iggja af r greia". "g ver a koma bolaskrattanum fyrst t r klgarinum", mlti Oddur, "hvaa blvu ekkt er bolanum! Hva tli a Lambi slugi segi! g segi ekki margt! Skrr' er' a ltin! Hva tli a veri um rurnar og kartflurnar!"

gekk rur a bolanum og tk ofan, en er graddi s stjrnarhattinn, var hann hrddur og meyr eins og lunga; labbai hann n mjg ausveipur og niurltur t r klgarinum me Oddi. San kom Oddur aftur og bau komumnnum inn; veitti hann eim af mikilli gestrisni bi kaffe og tvbkur, og var hinn ktasti og talai t alla heima, um Mruvallasklann og hsklann Salamanca, um Gladstone og Magns hringjara, kvast taka Magns hringjara langt fram yfir Gladstone; hann nefndi og Stanley, og sagi a aldrei hefi hann fari gangandi austur Eyrarbakka eins og Einar stopp, og ekki mundi hann hafa vi Einari; hfu eir rur mestu skemmtan af frleik Odds, en eir sgu aftur fr ferum snum hi ljsasta og drgu ekki af; lei svo til kvelds, og bau Oddur eim a ganga til sngur, kva mundu ferlna og svefns urfandi; san leiddi hann hs eitt lti, og var ar rm upp bi; ar voru myndir af Bismark og Beaconsfield, og ar skyrs l heill bunki af Tidsskrift for Veterinrvidenskab og uppi honum sat kttur og malai; bau Oddur eim n ga ntt, en eir httuu og sofnuu egar, og hrutu svo allur Flagsgarurinn skalf.

En er dagai, klddust eir og komu a mli vi Odd, kvust n urfa hans hjlpar vi, og hafi Eggert or fyrir eim; "er g", mlti hann, "nnum kafinn a koma ri til menningar, en svona tleikinn eftir ferina getur hann ekki komi fyrir manna sjnir ea manna mt, en borgum er mjg fari eftir ftum; vil g v bija ig, Oddur bndi, a fara til borgarinnar og kaupa ft handa okkur; er hr gullpenningur, og munt f fyrir hann a, sem ngir". "Ja, a getur n veri", mlti Oddur, "en g n ekki gott me a kaupa handa ykkur ft, sem ykkur veri mtuleg, fyrst i ekki komi sjlfir". "a gerir ekkert til", mlti Eggert, "kauptu eitthva". "Ja, ef a gerir ekkert til", sagi Oddur, " get g reynt a". "Kauptu bara eitthva", mlti rur, "kauptu einhvern andskotann!"

San leggur Oddur sta og heldur til hfuborgarinnar; gekk hann margar bir, en hvergi voru nein ft til; ekki ori hann a fara til tlrra skraddara, v ar hugi hann au of dr; hann stanmdist vi barglugga orlks og stari lengi kpur og ms nnur ft, er ar voru upp hengd, en eftir nkvma umhugsun komst hann a eirri niurstu, a slk ft hfi engum nema lvrum og parlamentslimum, og eir flagar mundu ekkert hafa vi au a gera, var Oddur n orinn reyttur af gangi og ankabrotum og hugist hann n a f sr hressingu; skiptir n gullpenninginum eftir vigt og kaupir brennivn flsku; ar hitti hann kunningja sinn binni og uru fagnafundir miklir. Fru eir bir a bjarbryggjunni og stu ar lengi og tluu; loksins mlti Oddur: "Ekki dugar etta, g ver a fara heim, en engin ft f g hr, en eir sgu g skyldi kaupa einhvern andskotann".

St hann n upp og reikai um gturnar og kom loksins a b einni, ar sem versla var me kkur og brjstsykur; var Oddi starsnt alla dr, er ar var til snis gluggunum, v a eigi var Oddur vanur a liggja bargluggum, tt hann tti heima allnrri hfuborginni, og var hann v sem kunnur maur; ar voru allskonar kkur allavega litar, rauar og hvtar, gular og grnar, blar og brndttar og llum myndum, bi menn og dr, fuglar, fiskar, skorkvikindi, blm og tr, og innan um allt etta ljmai eldrauur Brama-Bitter og gullskrar brennivnsflskur. Hafi Oddur n fengi margar krnur fyrir gullpenninginn og kemur n inn bina, heilsar kaupmanni virulega og kvest vilja kaupa einhvern andskotann. Kaupmaur kvast ekki hafa andskotann til slu, en ng s til af ru binni.

"Lti r mig f kkur", mlti Oddur, "v a gildir einu, hvern andskotann g kaupi"; tekur san handfylli sna af penningum upp r vasa snum og fleygir barbori. "tlaru a kaupa kkur fyrir etta allt?" segir kaupmaur. "J", segir Oddur. " ver g a lta ig hafa poka", segir kaupmaur; tekur stran kaffesekk tman, og hella eir n r hverjum kkukassanum eftir annan pokann, anga til pokinn er orinn fullur, og getur Oddur n ekki risi undir meiru. Kveur hann kaupmann me kossi og handabandi, og hjlpar kaupmaur honum til a lyfta sig pokanum.

N rogast Oddur t me pokann og rambar n upp eftir Bakarastgnum; honum vildi a til, a hann hafi a fornu vanist a bera laugar, svo hann sligaist ekki, tt sga kynni , lttir hann n ekki fyrr en hann kemur Flagsgar. Hellir hann ar llum kkunum r pokanum hlai, og kemur Eggert v t. Verur Eggert ar fokreiur og spyr, hvort fl a tli a gabba sig, "ea hvar eru ftin, sem ttir a kaupa?"

Oddur mlti: " sagir g skyldi kaupa eitthva, en rur flagi inn sagi g skyldi kaupa einhvern andskotann; n hef g keypt fagra hluti og girnilega til frleiks, og hygg g etta ykkur miklu hentugra en ft, v a fyrst er a ta - matur er mannsins megin". "etta er ekki matur, helvti a tarna", mlti Eggert, "hva eigum vi a gera vi etta?"

v kemur rur t og sr kkuhrguna; leist honum fagurt a sj og mlti: "Mikil eru verkin mannanna! og mikil mun s borg vera, ar sem anna eins drindi fst - ea er etta matur?" "Vst er etta matur", mlti Oddur. "Mr ykir verst a g ekki ekki ll essi undarlegu kykvendi og anna, sem hr er saman komi", mlti rur, "ea getur frtt mig um a, Oddur bndi?" "a m g vel", mlti Oddur, "v a g er vel heima drafrinni; hef g aullesi drafri , er Bestiarus heitir, og er hn n kennd sklanum og ykir bera langt af llum - hr mttu lta dr a, er drmedarus heitir, a er allt r sykurhveiti og hunangi, og hr er fuglinn kamelpardalis r rusykri; arna er einn basiliskus r overheadsmjli fr grssra Gunasen, og finnglkn r gerplveri fr Kryger; hr eru og piparmyntukkur, jlakkur, Brnsvkurkkur, eggjakkur, skonrokskkur, piparkkur, Napleonskkur og hrognakkur og sokkur, og ekki hefur kaupmaurinn sviki okkur, rur flagi! Kalla g etta betur fengi en ekki, og r g r fastlega til a smakka essu, ef vilt n hfingja hylli, v a ekki neyta hfingjarnir annars matar daglega, heldur lifa eir sfelldum tveislum essari dinsfu alla guslanga daga, eins og hinir daulegu guir, eir er lympi byggja, og muntu hafa lesi etta blunum, enda gengur a staflaust um allar sveitir".

"Gott ykir mr a heyra etta", mlti rur, "og veit g ekki hvar g helst a rast , er svo margt og miki er fram bori". Var rur n lengi vafa t af llu essu, anga til hann segir: Gefi gus frii matinn"; sest san fltum beinum hj kkuhrgunni og tk n heldur freklega til matarins; mokai hann n me bum hndum kkunum upp sig, en r hvurfu eins og hyldpi; eyddist kkuhrgan skjtara en fr megi segja, en Eggert st hissa yfir ri og undraist essar afarir.

En er rur hafi loki kkuhrgunni, mlti Eggert: "N hjlpar ekki a ba lengur; skulum vi n halda til borgarinnar, en , Oddur, munt fara me okkur". "J", segir Oddur, "en svo er ml me vexti, a n g a fara me bolann til Lamba sluga, en g treysti mr ekki til a ra vi hann nema i veiti mr li; ykir mr a og ekki meir en skylt, er g hef haft fyrir ykkur miki mak". "a er sjlfsagt", mlti rur, og reisti sig upp, tt varla gti hann stai, "vi skulum allir leia bolann; hfum vi haft hr gta ntt og n sast gtan mat, sem g hef aldrei slkan fengi, ea hva segir , Eggert flagi?"

"a er sjlfsagt a hjlpa Oddi", segir Eggert, og fer Oddur n og skir bolann; var hann nokku eikinn fyrst, en er hann s stjrnarhattinn, sefaist hann og lt leia sig eins og lamb Parads. Hldu eir n allir sta fjrir, rur og Eggert og Oddur og bolinn, og gengu upp veg ann, er Bernhft slugi bakari hafi lti gera fyrir lngu; var rur svo hrifinn af veginum, a hann tkst loft og fr leikandi og dansandi og kallai upp yfir sig hva eftir anna:

"a er munur veginum eim arna ea vegunum safjararsslu!" En graddi fr leikandi og hoppandi vi hgri hli hans; var ekki anna a sj, en a hann vri binn a stta sig vi stjrnarhattinn; gekk n etta ar til er eir voru komnir mija lei, nam rur staar og kvast vera sjkur. Eggert kva hann hafa etta af kkutinu, "og er illt a kunna sr ekki magaml" - en rur geispai og emjai, lagist niur veginn um vera gtuna og velti sr eins og tjaskaur klrhestur, sem hefur veri rlkaur m alla vikuna, en fr loksins a hvla sig treiartrum sunnudgum; graddi fleygi sr einnig niur og kepptust eir rur hvor vi annan bir a velta sr sem mest eir mttu og teygja alla tlimina t a hinum fjrum hornum jararinnar; stu eir Oddur og Eggert n arna alveg ralausir. pti rur hstfum og kvast hafa fjarskalega magaverki, og hfust n kafleg hlj og skruningur innan honum, og tk undir vmbinni gradda.

"Hr er ekki til gs a gera", mlti Eggert um sir, "rur er svo sjkur, a verur n a fara, Oddur, og skja landlknirinn." "Nei! andskotinn hafi a", sagi Oddur, "hr dugar enginn landlknir, g ski homopata". "Jja ", sagi Eggert, "skt' einhvern andskotann!" Fr Oddur n af sta, en Eggert sat yfir ri og kva yfir honum Daglega ikun gurkninnar eftir sra Sigur sluga Jnsson a Presthlum, en rur hafi enga rnu a njta skldskaparins, fyrr en hann sng etta vers: "vlkir heita hundar, sem hakka aftur sinn fyrra saur, ea svn sem stundar sig a kvola sama aur" - leit rur irunaraugum Eggert.

Oddur hittir n homopatann; ar var allt fullt af glsum, sykurmolum og einiberjabrennivni; segir Oddur n fr, hvernig komi s, og a maur liggi dauvona skjuhl. "Hva skyldi ganga a manninum?" segir homopatinn. "Ja, a er ekki gott a segja", segir Oddur, "a er einhver undarlegur sjkdmur, sem gengur me ttalegum skellum og skruningum, a er annahvort skellustt ea skruningastt".

"Er a innvortis ea tvortis?" mlti homopatinn, "hefur maurinn dotti ea hefur hann veri barinn?" "g veit ekki", segir Oddur, "en a veit g, a hann var nr daua er g skildi vi hann, og ykir mr verst um bolann, v hann liggur lka, sjlfsagt frveikur og afram kominn, kannske andltinu, gu hjlpi mr! g veit ekki, hva Lambi segir! Hann heldur annahvort a bolinn hafi slast og ori sjlfdauur af illri mefer hj mr, ef hann drepst - g meina ef bolinn drepst, en ekki ef Lambi drepst, gu gefi honum lofaur! Gu fyrirgefi mr! Ea hann heldur a g hafi drepi bolann me vilja og tla a stela honum fr sr - frelsi mig og bolann, herra lknir! g er alveg lukkulegur yfir a hafa komist etta helvtis klandur!"

"Hvurn andskotann varar mig um ig og bolann!" mlti homopatinn, " sttir mig til manns, sem sagir a lgi dauvona ti vavangi, en vi etta vil g ekki eiga einn saman, ar vera fleiri lknar a koma til, og far til landlknisins og f mannhjlp".

Oddur fer, nauugur vri; var landlknirinn ekki hr horn a taka, er hann heyri a Oddur hefi fari til homopata, kvast hann ekki vilja neitt skipta sr af eim, sem fri me tmar sykurklur og hmbg, en me v Oddur lagi fast a og landlknirinn var hjartagur maur, var hann vi bn hans um sir, og kveur upp nokkra lrisveina sna til a fara me Oddi; kemur Oddur n aftur til homopatans me rj tvalda lkna, og sagi landlknirinn hefi blva, en a var lygi. mlti homopatinn: "Heyri, lafur og Gvendur og arna Nels! etta er sjlfsagt extraordiner diarrhoe, grteskar innantkur! Vi verum a taka me okkur ng af allskonar melum, v a mig grunar a hr muni ekki tmir smskammtar duga - etta er sjlfsagt ekki mennskur maur, g heyri skruninginn - ea heyri i hann ekki, piltar?" "J, vi heyrum hann", mlti lafur, "en g sting upp a vi hfum jskldin me, v vel m vera a eirra urfi". "Ja, a vri til a gera grafskrift", mlti Nels, "hr dugar n ekkert sniksnak! Oddur! Far og safna saman svo mrgum mnnum sem getur, ef urfa kynni a halda honum".

Biu eir n allir hj homopatanum, en Oddur fer t um allt og fram um nes og safnar lii; en er a var saman komi, var kosin nefnd til a stumra yfir sjklinginum, ef yrfti a halda. En me v enginn vissi hvort etta var tvortis ea innvortis sjkdmur, sem eir ttu a eiga vi, bjuggu menn sig t me verkfri og mis mel og fengu sr allir vnt staup af Eyrarbakkabrennivni; tekur lafur san fullan tunnupoka af hnfum og tngum, rakhnfum, pennahnfum, sjlfskeiingum, borhnfum, skalpellum, bjghnfum, tlguhnfum, klpitngum og allskonar naglbtum; tlai lafur hreint a kikna undir essari byri, tt sterkur vri; en Nels bar hlftunnu me laxerolu fyrir, en hlftunnupoka me laxersalti fr Bryde baki sr, og ar ofan slengdi hann spnrri stlppu fr Pars; en Gvendur bar trog me tuttugu plykkum gylliniplstrum, og var lofkvi vafi utan um hvern eirra; en nefndin tbtti llu, sem til var af Flokkabkinni, meal lisins, til a syngja yfir sjklinginum. Sjlfur homopatinn hafi strt aconitum hgri hendinni, en hinni vinstri hlt hann tta potta kt af Brama-Bitter; kva allt mundi bregast ef etta hrifi ekki. Hlt n allur essi hpur sta hlaupandi loftinu og blvai og sr og srt vi lagi, a n skyldu eir keppast hvor um annan veran a lkjast hinum miskunnsama Samartana; uru margir undir og studdu sig sumir pandi og stynjandi upp vi landshfingjagarinn, en margir drgust og skriu fjrum ftum upp sptalann og lgu ar fyrir utan hrgum og biu landlknisins, beinbrotnir, rifbrotnir og hlsbrotnir, a hann kmi til a lisinna eim.

Komu lknarnir n me lii loksins anga, sem rur l og var ltt haldinn. "Hver andskotinn gengur a manninum?" mlti homopatinn. "a veit g ekki", mlti Eggert, "a er einhver kennilegur sjkdmur". "a ltur t eins og a tli a vera drklp", mlti homopatinn, "ea hva hefur maurinn ti? "Ja, a yri n langt a telja", mlti Eggert, "ef nefna skyldi hvern einstakan hlut; a g kemst nst, mun hann hafa sett ofan sig tta ea nu hundru kkur".

"Hver andskotinn!" mlti homopatinn, "hr hjlpar ekkert aconitum! Hana n, ar byrjar hann a rymja! Hafi i nokkurn tma heyrt rumur, piltar! Kkurnar eru nttrlega komnar einn kkk maganum honum, hann m til a vera af me r - similia similibus! Nels! Kondu me stlppuna!"

N fru allir a bisa vi r, en hann l sem dauur, og fengu eir eigi velt honum, tt svo margir gengi sem a komust, anga til Oddur hljp heim og stti tvo jrnkalla, en nefndin st upp yfir ri og sng slma r Flokkabkinni og var nokku hjrma, sem ekki var fura, svo venjulegur atburur sem etta var; gtu eir n velt ri svo vi, a tlit var fyrir a honum yri sett ppan. En egar til kom, var hn svo ltil, a hn hvarf kaf r hndum lknanna, og stu eir ar alveg forvia og ralausir. "Ja, hr eru g r dr", sagi Eggert, "er n best a fara a mnum rum". "a verur a tvega forsvaranlega stlpfpu", mlti homopatinn. "a veit g vel", mlti Eggert, "far n til hfuborgarinnar, Oddur, og finn vin minn, er Alamala heitir, og bi hann koma sem skjtast; skaltu fra honum tinhnapp enna til sannindamerkis" - reif Eggert tinhnapp r buxnaloku sinni og fkk Oddi. Fr Oddur n enn sta sem fugl fljgandi, en hinir biu mean og sungu, allir sinn me hverju lagi, sumir Flokkabkina, en sumir bkarlaust, a sem andinn inn gaf eim.

Oddur gengur n um alla Reykjavk og leitar a Alamala eins og a saumnl, finnur hann loksins orlksb; ar st Alamala fr sr numinn og var a horfa ntt jfrelsiswhisky, sem komi var fr Englandi handa flkinu, og voru allar tennurnar Alamala einu vatnsfli t af essari strkostlegu flskudr, nema hva einn jaxl st upp r, eins og fjalli Ararat st upp r syndaflinu - en kaupmaurinn st ar sjlfur forklruum serafsljma, umbylgjaur af dauleikans skudr og horfi brosandi berserkinn. gekk Oddur fram og hlt tinhnappnum framan Alamala, en hann skipti egar litum og mlti: "N liggur lf manns vi, og mun Eggert kunningi minn urfa lis".

Hldu eir n egar sta, Oddur og Alamala, og rann svitinn af eim bum; komu eir loksins anga, sem lknarnir og mannfjldinn st kring um r og Eggert. mlti Eggert: "Komdu n og hjlpau, Alamala, v a ig veit g mestan berserk allri Reykjavk; n skaltu taka bola enna og drepa og fl af honum belginn, svo a ekkert veri gati nema fyrir hfi og ftum". "a m g vel gera", mlti Alamala, og tk upp sax miki og stfir ar hfui af gradda; flr san h af holdi einum rykk og skellur bak aftur vi taki, er belgurinn skildi vi rassbeini. Var Oddur heldur frnilegur, er bolinn var annig drepinn, og kvast eigi vita, hvernig r essu mundi rast fyrir sr.

mlti homopatinn: "etta itt tak, Alamala! mun uppi vera mean Norurlnd eru bygg! N skulum vi taka digran grahvannarlegg r Vieyjarklettum, er g veit a liggur klgarinum hj r, Oddur bndi! og ba til stlppu, sem s manni essum vi hfi". Stti Oddur hvnnina egar, og var n stlppan til bin annig, a nautsbelgurinn var saumaur vi grahvannarlegginn me tjrguu stjrafri, sem Nels bar t vasanum til ess a hanka menn me, er just af sullaveiki; san var belgurinn fylltur sviki me laxerolu, puntstrum, rjpnalaufi, fflaleggjum, sleyjum, marustkkum, horblku og gulmru og mold, og hnoai Alamala etta me hnum og hnjm innan nautsbelgnum; var ri n sett ppan og gekk Alamala nautsbelginn rumegin en allir lknarnir hinumegin og htu hinn heilaga Klmba og orlk helga og drifu etta n inn magann ri, svo a stjrnarhatturinn tlai a springa. kallai Eggert: "Skeri stjrnarhattinn! Skeri hattinn gus nafni!"

Hellti lafur n llum hnfunum r tunnupokanum, og var n fari a velja; kom lknunum ekki saman um hvorn hnfinn nota skyldi, og var fari a tala um a kjsa nefnd; st essi rta lengi dags, anga til Oddur br sr loftinu til Gumundar Erlendssonar og lnai flatningssax; var svo hatturinn skorinn me v; en v hann var skorinn rauk allt innan r honum eins og fjarafok og kviknai ; fru flugeldarnir hvervetna og kveiktu grasinu tninu Einars snikkara og mrgum njlarunnum, sem Einar tti, en hann st me reidda skarxi, er njlarunnarnir brunnu, og tti engum fsilegt a eiga gisting undir exi hans; ar brann og allmiki af hvalspiki og rengi, og heill haugur af rafabeltum og flyrufyllum, er komi hfu land me Inglfi vestan r Grnlandshafi; ar var og prentsmija, og var hn ll brunnin ur en nokkur leit vi, og ar brann fjldi nprentara bka og blaa til kaldra kola, og tti mesti skai, sem von var.

Hlupu n samt allir upp til handa og fta nema Gvendur, hann sat vi hfui ri og lagi a hvorn gylliniplsturinn eftir annan, en hinir fru a skja slkkvilii. Var v loksins smala saman, og kom ar mgur og margmenni me boralagar hfur, sumar rauar en sumar hvtar, sumar gylltar en sumar gular, en enginn kunni a slkkva, v a eir hfu aldrei slkkt nema ar sem aldrei hafi kvikna ; og ekkert vatn var til nema hlf vatnsfata, sem Kristjn krummi hafi tnt mijum Bakarastgnum. Fr ar lkt og me hsi Egils Jnssonar forum, a allt brann, sem brunni gat, en slkkvilii st allt kring og horfi , til vitnis um a a virkilega brynni. gaus allt einu upp gurlegur blossi: Hfu alingistindin og stjrnartindi nuggast saman, og l n vi a kviknai llu slkkviliinu.

kallai Eggert: "Ski Lamba! Hann einn kann a fara me sprauturnar". Lambi var mesti rttamaur alla kuklaramennt, rmakari, kaupmaur, sprautumaur og speklant, og kunni hann r flestum vandrum a leysa. Hleypur Oddur n sem ftur toguu og skir Lamba; en er Lambi kom, var honum hverft vi, er hann s ll essi feikn: Bolann dauan, og verr en dauan, skrokkinn beran og blugan og hina tanda stlppubelg.

" essu tti g ekki von af r, Oddur!" mlti Lambi. "a er ekki mr a kenna", mlti Oddur, "a hefur tt fyrir bolanum a liggja a deyja annig til a bjarga manninum, og ekki m rlgin flja n feigum fora".

mlti homopatinn: "etta er einhver hinn fegursti daui, sem hugsast getur, a deyja annig og vera a svo strkostlegri stlppu, a a mundi la yfir alla homopata Pars, ef eir si hana; vona g hn verki duglega, og muni hr sjst ess menjar lengi". "Ja, a er n gott", mlti Lambi, "srhver hlutur hefur sn forlg, en margir borgarar bjarins hafa skrifa sig ketlistann, og n veit g ekkert um, hvort eir vilja hafa etta ket". "a er ekkert httu", mlti Oddur, "annahvort skal g taka a allt upp minn reikning" - "!" sagi Lambi - "ea a m hafa a hkarlabeitu", sagi Oddur. "O, g held g fari ekki a gera vi spikfeitan bsgelding eins og afgamlan harhest", mlti Lambi, "a m vel selja keti, og hina m eins nota fyrir a, hn hafi veri hf stlppu - en hvar eru n sprauturnar?" Voru r dregnar fram, en Lambi sprautai allar ttir, svo allt slkkvilii og lknarnir og ll nefndin tvstruust vsvegar, sem agnir fyrir vindi, og sust ekki san; var enginn eftir nema rur og Eggert, en Oddur fr heim me Lamba og fkk gan orstr fyrir sna framgngu, og kammerrsnafnbt.

eir hvldu sig n um hr, rur og Eggert, eftir afstanar rautir; sofnai rur loksins og svaf lengi, en Eggert sat yfir honum. Lei svo fram undir kvld; vaknar rur og segir sr s batna; "vil g n halda fram og til hfuborgarinnar, er g ekki verr til fara en er g var heima hj mr, og hiri g ekkert um hvernig g lt t er g kem til borgar essarar". " vil g ekki fara me r", mlti Eggert, og tk sig arnarham og flaug yfir Snfellsjkul og hlassaist ar niur; er ar skl jklinum san og sst hn vel fr Reykjavk.

a er n fr ri a segja, a hann gekk lengi og fr villur vegar; var honum reika um skjuhl lengi dags, uns hann kom a hmrum nokkrum sunnan til hlinni, ar er sumir kalla Beneventum. a skildi rur, a ar mundi eitthva fyrir vera, og klappar steininn, en steinninn laukst egar upp og gekk ar t dvergur nokkur; kvast hann ekki urfa a frtta r a heiti, "en g heiti Alvss, og hef g byggt stein enna san g talai sast vi r, vil g a hvlir ig og styrkir eftir rautir nar, er mr eru vel kunnar, og tak hr vi horni essu". Br dvergurinn horni einu undan skikkju sinni, en rur settist niur og drakk og sofnai egar.

Eigi vissi rur hversu lengi hann svaf, en er hann vaknai, leit hann kringum sig og kannaist eigi vi sig, fannst honum allt vera ori umbreytt. Honum var reika eftir hlinni, uns hann kom farinn veg og mtti ar mrgu flki, en allir stu vi og stru hann. tti ri etta undarlegt, og vk hann sr a einhverjum og spuri hann hverju etta stti og hvar hann vri; virtist maurinn fyrst ekki skilja r, en kom svo um sir, a eir gtu babla saman, og vitum vr lti um mllsku , en gat maur essi frtt r msu v, er hann vildi vita. Lei samt alllng stund mean rur var a tta sig lfinu, sem eigi var fura, v a gersamleg breyting var komin alla stjrnarhagi slands og landshagi. Landshfinginn var ekki lengur til, en rjtu menn hfu sta vald landinu og nefndust jr; biskupinn floginn og fokinn veg allrar veraldar, bi a setja alla embttismenn af, en aragri af hreppstjrum ri hruum og var endurskoandi settur yfir hvern einasta mann landinu, til ess a sj um a allir fylgdu lfsreglum eim, er blin hfu prdika, og enginn eyddi einum einasta eyri arfa; en yfir essa endurskoara voru aftur settir arir endurskoarar til a g a hvort eir gttu vel a llu og reiknuu ekki allt vitlaust, og svo aftur arir endurskoarar yfir , og svo koll af kolli, svo a ekki fannst eitt mannsbarn landinu, sem ekki var endurskoari, v ekki veitti af nkvmninni og eftirlitinu.

Gamla alingishsi var ori a sningarhll og forngripasafni, og voru margra lna lng trafakefli rekin t um alla glugga og fjgra marka askur allur tskorinn hverjum enda; en ntt alingishs st Arnarhli og voru fjrir turnar , allir gerir eftir turninum Babel, var flagga einum me jlfi, hinum rum me Fjallkonunni, hinum rija me Sura, hinum fjra me jviljanum, en upp yfir llu essu flgrai Norurljsi til og fr og settist stundum einn turninn en stundum annan. Lur l kjallaranum, og var aan a heyra hljfrasltt mikinn.

alingishsinu var alltaf haldi aling vetur og sumar, dag og ntt; ingheimurinn var eintmt kvenflk, og skiptist a vaka, en ingrurnar voru vallt um ann olandi rldm, sem kvenflki vri , og um kvenfrelsi og elsku til nungans, en til tilbreytingar um labrkun og ilskipaveiar. Allar essar dmur voru fjrlaganefndinni, v a ar vilja allir vera, og bruluu r t grunkunum bar hendur til sinna vildarmanna, og var heldur hrafnagangur skjunni; sumar voru alltaf a sletta latnu, v a r voru allar stdraar, og tti frbrt. Menntunarsklar voru komnir um allt, og yfir dyrunum hverjum eirra var etta letur greypt me gulli: "a arf a mennta alu"; - var alstaar kennd plitk og lgknska, og utu umgangskennarar um allt, vert og endilangt, og rku sig hvor annan, svo margir ruku um koll; landafri var kennt hvaa veg Dominionlnan fri til Vesturheims, en vegurinn til sluhjlpar var llum orinn kunnur og grasi vaxinn, og hirti enginn um hann; ar var og hskli og engin latna kennd nema eim einum, sem voru frbrir beinasnar a gfum, en allt st hfi knstbrderi, hekluverki, bskap og ostager.

Allt etta vakti megna forundrun hj ri, er hann reikai um gtur og strti hfuborgarinnar, og var hann raunar alveg ringlaur hfinu, v alstaar voru telefnrir spenntir og hvein eim mttlega, er vindurinn bls. var honum eigi sur starsnt hina stru barglugga, fulla af ljmandi glysvrum, sem ttu umfljanlega nausynlegar til lfsins; svo sem silkibnd, spiladsir, postulnsdiskar, drlegar blekbyttur, hfuvatnsgls, strir hengilampar og allskonar prjl; tti honum allt etta nstrlegt, sem von var, ar sem hann hafi aldrei fyrr slkt s. ar voru allir menn ornir Gtemplarar, og ll vndrykkja var orin kunnug; aftur mti hfu kaupmenn eigi vi a flytja skkulae og sdavatn, limonae og Brama-Bitter, og var veitt til ess strf r landssji eftir lgum alingis; brjstsykur var selt skippundum og st tannlknir hverju gtuhorni me streflis klpitng hendinni, til a draga t tennurnar r flkinu, v a allt hafi tannpnu, og lgu tennurnar hrgum saman borgarstrtunum, en bjarstjrnin tlai a lta bra me eim gturnar. llum bum var veri a kaupa gls og bolla til a amba dinsdrykkinn r, og heyrist ekki mannsins ml fyrir glasaglamrinu og bollabramlinu, en skkulaesuan og sdavatnsstri sng um eyrun ri eins og niurinn r Seljalandsfossi. Strar bryggjur lgu sj fram, og gengu ar vagnar jrnbrautum fram og aftur, fullir af allskonar vrum, innlendar t, en tlendar inn, en skipin lgu fyrir framan me grfnum stfnum og gnandi trjnum, en yst lgu geysistrir bryndrekar Dominionlnunnar rum til a taka vesturfara, og var kunngert strum silkiblelum a svo g mefer vri faregunum, a ekki nema tuttugu vri fleygt fyrir bor hverju skipi. Hefarfrr gagnsjum glerpilsum svifu eins og himneskir svipir um gtur borgarinnar og hneigu sig fyrir hverjum sem mtti eim, en sumar rigsuu eins og fokvondar framhj, ef r mttu karlmanni, og litu a skikkanlegt a lta vi og heilsa. Var rur hreint hissa skrlfinu borg essari, og var efa um hvort hann tti a taka ofan ea ekki, enda fannst honum stjrnarhatturinn rsta svo fast a hfi sr, a honum l vi yfirlii. Strverugir drlingar stu kaffehsum hvarvetna og tluu um dagsins brennandi spursml, hmandi og strandi dinsfuna og dinsdrukkinn og fleygjandi peningum t til beggja handa, en konurnar eirra biu heima fram eftir llum nttum.

Dvaldi rur n um hr essum rannsknum og fann hann eigi til sultar, tt einskis neytti hann, og margs nstrlegs var hann vsari. ingi var bi a lggilda hverja einustu vk og lendingu landinu, og tuttugu sinnum var a bi a lggilda Vogavk; lgu ar tuttugu gufuskip fyrir framan, en ekkert komst inn vkina fyrir tmum kstum, er settir voru grynningarnar, en r voru eins ttar og krkiber skyraski; en tfarnir sjmenn og examneru strimannaefni stu hpum saman fram me llum fjrum og horfu sjinn; hfu flestir eirra veri alla t sveit og aldrei s r. Tk n a rkkva, og var ri reika ofan a sjnum; var n allt einu vetfangi uppljma me rafmagnsljsum hverju skipi og hverjum bt; sjmenn voru a koma a og urftu ekki a fara t ea vaa, v a gufuvlar tku vi btunum og mnnunum og hfu allt upp land og fiskinn me, sjmennirnir voru allir silkistkkum og fljelsbrkum, en orskarnir gfir og hreyfu sig ekki. Allur sjrinn flaut rsenolu, sem kostai fimm krnur hver dropi; tti a betra en lsi, en engin alda reis og enginn drukknai framar, svo allir sjmenn voru ornir daulegir; hinga og anga svifu strir rafmagnsdrekar, sumir hlanir af bjargranefndum, sem gu og horfu gaupnir sr, en sumir voru drekkhlanir af lendingalsingum r prentsmijunum, og lagi prentsvertulyktina langar leiir. Allar rrarferjur gengu me gufumagni, en ekki urfti rar n segl; var v ori alveg ekkt a ra ea sigla, og kunni a enginn lengur; r voru og allar tjaldaar drindis pelli og purpuradkum og alsettar speglum, til ess a golorskarnir gtu v betur spegla sig; enginn urfti a renna fri n bisa vi l, v a allt gekk me rafmagni og gufumagni; gufuvlar voru hafar til a hleypa r ktmgunum og hver einasti orskur var gvillotineraur me rafsegulafli og ftgraferaur um lei og hann slaist. Allir sjmenn voru tlrir nttrufringar og fiskifringar, tskrifair af hinum nju menntunarstofnunum.

"etta kalla g framfarir!" kallai rur uppyfir sig, "egar enginn arf a gera neitt sjlfur! N s g, a sland er komi r me rum lndum, og mun etta vera rangurinn af hinni miklu barttu fyrir furlandi, sem frelsishetjur vorar hafa tt svo lengi, og a sver g vi Hvtakrist, a g skal ekki liggja lii mnu, ef g get einhvern tma slampast yfir landsstjrnina!"

Gekk rur san a einum btnum, er ar l vi bryggjuna, og var maur btnum; s spuri r, hvers hann skai sr. rur kvast eigi ekkja neinn hr, "og veit g eigi hver ert, en mig fsir a litast um landi essu, er svo miklum framfrum a fagna." "Vi erum allir framfaramenn og hr er enginn, sem ekki er dimittraur fr tmerktustu menntunarstofnunum og framfarasklum, sem n eru eins algengir um landi eins og gorklur; en vel m g vera vi sk inni, svo fir a litast um, og skulum vi fara hr dlti kring, en fyrirgefur, kunningi, a vi verum a fara krka, a gerir laxinn, sem veur hr alstaar uppi; v san alingi kostai fiskifringinn, er hvergi vrt fyrir laxi, ar sem laxaklaki hefur tekist svo gtlega, a allar r og vtn eru orin full og troin, svo maur getur gengi urrt torfunum yfir hverja , og hefur landi ekki lti grtt essu." San benti hann me litla fingrinum, en sama vetfangi var rur hafinn loft af snilegum mannahndum, sem hreyfust me gufuvlum, og lei hann niur btinn dnmjkt silkihgindi, og var ar allt uppljma af rafurmagnsljsi, er efst var uppi siglutrnu; allt kringum hann voru tskorin bor gulli greypt og lgu eim eintmar menntunarbkur og fiskibkur, bnaarrit Hermanns, strimannafri Marksar, Feddersens Fiskeritidende, geysistr verk um ilskipatveg, netastppur og lafar, praktverk um skinnklasaum og skipasmi eftir Haflia Svefneyjum, streflis dorantar um frur og suklrur og steinbtsro me drindis mlverkum og listapri; ar eitt steinbtsroi var mlaur Ptur postuli og var a draga marhnt, en upp um alla veggi hngu rafmagnair, fagurgljandi nglar og pleraar flotholtsflr; netaklur r kristall sendu sknandi geisla tyfir borstokkana, en nest austrinum var vatnsorgel, gefi af ntarum og hljmai hvurt lagi eftir anna, nrri v eins og haruppdregin spilads hj Jni sluga kaupmanni; ar var sungin "Sjmannahvt": "Vaki Darraar drtt," og var allmiki lti yfir sr, enda voru og verkin ar eftir; kom hinn nafnfrgi skldskapur: "Kemur lafur Tryggvason" og "Kemur lafur Lkjarkoti," en allt einu breyttist lagi og hljai: "Kemur Eggert" - var rur forvia og fr sr numinn og stkk upp og leit framan framfaramanninn, sem st me kmnisbrosi og var a fikta vi silkiskfana fljelsbrkinni sinni - v a var framfarasjmaur oleuum atlask-silkistakk og fljelsbrk og me sjsk r fnasta saffani, eins og v, sem Sigfs hefur utan um slmabkur.

"etta er sjlfsagt gert mr til heiurs," mlti rur, "er g er svo fagurlega minntur vin minn, sem v miur er n fjarri." "Rtt getur til," mlti sjmaurinn. "g er alveg hissa allri essari dr og skpum," mlti rur, "etta s g a eru framfarir!" " hefur n s minnst af eim," mlti sjmaurinn, "svona er n hver ferja orin, eins og sr hr, en n skulum vi halda hr dlti kring" - essu lagi sjmaurinn nefi kinnunginn stjrbora, en ferjan lei syngjandi yfir sjinn og t Svi og kringslai dansandi yfir Hraunin og lengst t Forir, og sveiflaist san allt einum rykk yfir Vogavk, og var ar alsett kstum; san lei hn yfir a Keflavk, en ar var enginn kominn ftur, komi vri yfir hdegi; sagi sjmaurinn ri, a Keflavkurkaupmennirnir yrftu a sofa eftir nturrommi, en mundu n brum vakna vi framfarabramli, og mundu eir ekki lta menn ba margar klukkustundir eftir v a mega f a sj hina nugu sjnu kaupmannsins; tti ri etta allmerkilegt. var ri liti til hafs og s hann eins og vegg ea rst, og er hann hugi a betur, voru etta orskar, er teygu upp hfuin; sagi sjmaurinn, a eir vri a g a hva klukkan vri Keflavk, og mundi eim ykja hn ganga heldur seint og vera tluvert eftir tmanum. ri tti skrtin orskarin, og undraist, hv enginn fri fram fyrir annan.

mlti sjmaurinn: "essu veldur hin frga lna, sem Sunnlendinga-vitringar drgu fyrrum fr Garsskaga og yfir Keilisnes; fyrir utan hana mtti enginn leggja net ea fiska, en orskarnir halda a hn s ar enn, og ora v ekki lengra."

"a er merkilegt," mlti rur, "en ef n enginn fiskur var fyrir innan lnuna?"

"a er hi sama," mlti sjmaurinn, "allir orskar fyrir utan lnuna voru heilagir, og tti a hengja hvern ann, er gerist svo djarfur a forgrpa sig eim." "En ef margir btar voru n fyrir innan lnuna og fiskuu ekkert, en ng var fyrir utan," mlti rur, "hvurnin var fari a? Hva hfu mennirnir a ta?" "eir ttu a lifa framfararitgerum og menntunarrollum," mlti framfarasjmaurinn, "ea ykir r vi ekki hafa allviunanlegan fora af eim?"

"Mikil skp!" mlti rur, "mun a vst koma til af menntunarskorti mnum, a g hygg a soning og sltur muni betur standa undir, og svangir held g eir mundi hafa ori Hattardal, ef eir hefu ekkert fengi anna til viurvris en framfararitgerir."

San stefndi sjmaurinn ferjunni upp Leiruna, og undraist rur alla dr, er hann s ar: Hjallar kristallsslum fullir upp me rauagull og himinblar grsleppuhveljur, og voru allir me skars af nju slmabkinni, og skrjfuu blin htt vi grsleppuhveljurnar; var ar hi besta tkifri til a stdra contrapunktinn vi harmniska samstillingu diskantsins og roabassanna, sem voru langt fyrir nean fjrstrika f; en fjldi barna st fyrir nean; voru au ll upp alin af rafurmgnuum uppeldisfringum, sem allir hfu aullesi Herbert Spencer, hinn mesta heimspeking og hinn mesta uppeldisfring; ll voru brnin fjrug og lfleg, sru og blvuu og rgnuu me grjtkasti og lrungum og allskonar gum uppeldisltum, sem brnum barnasklum er ttt a hafa, egar eim er sleppt t til a leika sr milli tmanna, en llu var hlpi, egar uppeldisfrararnir luku upp snum alvitru tanngrum, en gurknisvindinn lagi t yfir allt etta og bri hrin hfum eirra eins og gljandi hrossapuntur hreyfist fyrir hgum sunnanvindi, en stundum var sem veri vri a lesa Estrps fairvori r Fjallkonunni fyrir innan hjallgrindurnar. ar var og allt fullt af gulllgum saltfiski me silfursmeltum hnakkaklum, grfkjufylltum ktmgum og glerskrum raumgum og ljmandi rauum kvihkalli, sem leiftrai eins og hinn nafnfrgi gimsteinn, Karbnklus; en uppi yfir hrauninu sust riklingshlaarnir suur Hfnunum, og lagi af eim stan ilm.

Fram me llum strndum var mgur og margmenni fer fram og aftur, voru a allt saman bindindismenn r Hafnarfiri me tmar portvnsflskur og Brama-Bitter gagnsjum glerktum; eir hfu veri fimm mntur Gtemplaraflaginu og ekki drukki nema tvr vatnsftur. Sumstaar lgu gullbnir drekar me silfurreknum jrshfum fr Bilba, og voru a skja saltfiskinn, en honum var blsi t skipin me menntunargldrum; hvern saltfisk var teikna kort yfir heiminn af mikilli list, og allur mlfiskur var pakkaur inn Vigfsar hugvekjur. Innan um allt etta aut Inglfur transportferum eins og fiskifluga til og fr, allur uppdubbaur eftir teljandi og hryllilegar skrokkskjur, en kapteinninn og strimaurinn og allir hsetarnir u skrandi af dugnai stafna milli. Enn fremur voru barnasklar og gagnfrasklar hvervetna, og gat rur s inn um gluggana, a ar var fullt af nmfsum unglingum, sveinum og meyjum, sem alltaf voru a kyssast, og rru svo fast yfir bkunum, a svitinn bogai niur af eim, en menntunarkafi lagi upp af hfunum eim eins og sterkasta reyk leggur upp r potti, egar veri var a brenna kaffe. Hvergi sust vinnumenn n vinnukonur, v allt slkt var ori arft og tti olandi, enda var allt kafi nnum musterum menntunarinnar.

"Miki er allt etta," sagi rur vi sjlfan sig, "mikill er kraftur menntunarinnar, a hn skuli lta alla htta a vinna!" Svo var ri ori starsnt allan ennan framfaraheim og ll essi undur, a hann st agndofa anga til sjmaurinn hnippti hann og kva n vera ml a halda lengra leiis, "skulum vi n sigla upp Brkarpoll, v ar er gtur verslunarstaur."

San hldu eir leiis og komu vi Akranesi; var allur Skaginn alsettur spilahsum og alstaar veri a dansa; ar var ekki lifa ru en tmu vatni, v allir hfu vani sig af llum arfa og munaarvrum; ekkert kaffe, ekkert sykur, ekkert srp og ekkert stt kom inn fyrir eirra varir; kjt og fiskur var allt lti til kaupmanna og bragai a enginn; korn og baunir ekktust ekki, en eir, sem ekki hfu geta ori svo menntair a afneita llu, lifu srum og fflaleggjum.

N hldu eir kumpnar aan og lentu vi Hvanneyri, vildi sjmaurinn a rur gengi ar land og kynnti sr framfarastofnan , er bstjrnarflagi hafi keypt og sett ar. ar voru fgur tn og sgrn engi, enga fu nokkursstaar a sj, en kristalsskrir lkir runnu og kvsluust eftir grundunum; ar var allt vaxi eilfarblmum handa knum, til a gera r daulegar. Efst uppi h nokkurri st bfringahllin, og var hn bygg fjrum slum, en engir veggir; var ak yfir uppi r spjldum af ritum Hss- og bstjrnarflagsins, og hngu ar niur r mmargar medalur, sem gefnar hfu veri hinum fornu melimum fyrir einstakan dugna a rkta landi og fyrir tngarahleslu; en n hfu r runni aftur sem arfur til eftirkomendanna; glamrai eim og buldi me svo hum hringingum, a ri l vi svima. ar undir akinu stu bfringar, allir me strar bkur og plga milli ftanna og tluu ekki or. ar skammt fr var afarmikill minnisvari um menn, er unni hfu Katanesdrinu; gein dri gilega mti eim, en tal byssum var mia rtt hgra auga drinu; bjst rur vi gurlegum hvelli hverju augnabliki og var logandi hrddur. - aan reikai rur ofan grundirnar og s ar kaflega miki framrsluflag, streflis kpu, sem keypt hafi veri kostna landssjsins til a skla flaginu fyrir regni; en a vri alheiskrt, var flagi samt kpunni, ef regn kynni einhverntma a koma.

Near grundinni var hpur mikill ungra manna, sem klddir voru tmar fyrirtlanir, og hfu fengi til ess hallrisln af landssji; en ar hj var reksleggja mikil r jrni og greypt letur , er sagi svo, a alingi hefi veitt fimm hundru krnur til a ba til hugvitsvl essa, landinu til sma en eftirkomendunum til vinlegra nota. Datt ri egar hug, a verkfri etta mundi hentugt til a berja fisk, v a engin sleggja hafi veri til Hattardal, og hugist hann a reyna, og snerti reksleggjuna, en datt hn sundur og var a dufti. sama vetfangi heyri rur yt mikinn, og s a fyrirtlanaflagi var allt foki sundur og ori a skrurrum rjpnalaufum, sem yrluust kring eins og hvirfilbyl, en lokrsar framrsluflagsins voru ornir a tmum tbaksppum. Mrg undur s rur ar nnur, au er eigi verur fr sagt, og er n eigi sgu a segja fyrr en eir komu Brkarpoll; ar hvarf sjmaurinn, en rur var einn eftir.

Bryggja mikil gekk ar fram sj, og st rur bryggjunni; en er hann hugi a ganga upp borgina, var eins og ll bryggjan fri flug me r - kom hann annig fljgandi ea landi upp borgina og litaist um. Furai hann mjg hinum mrgu og miklu hsum, en gtur lgu rbeinar vert og endilangt, fullar af flki, sem allt var nnum kafi verslunarsamtkum, pntunarflgum og menntunarverkum, en enginn talai or af munni; allt var stvandi framfr. Kom rur n torg eitt, er l miri borginni; ar miju torginu var lkneski miki af Eyjlfi ljstoll, og hfu Freyingar og Mramenn reist honum ennan minnisvara til akkltis vi stjrnina fyrir gsku hennar, og fyrir stakan dugna barnakennslu; lkneski var r kopar, me gleraugu og staf mikinn hendi, stran blhatt hfi og orskhaus milli ftanna; rumegin var myndaur btur, en hinumegin hngu klofhir skinnsokkar, gerir af mikilli list.

v rur er a fura sig essu, er hgg miki lagt yfir verar herar honum, svo hann vaknar og stekkur ftur - hafi allt etta veri draumur svefni eim, er hann fll af drykknum r horninu dvergsins. Var Alamala kominn ar og var a gta a km, en s mann nokkurn liggja grfu, og kenndi hann ekki r fyrr en hann stkk upp af stafshgginu, en staf ennan hafi Halldr lna hj Jespersen til a styjast vi heim, en Alamala fann stafinn fyrir utan dyrnar hj Halberg. tti ri n raunar hlfleiinlegt a vakna annig r essari furulegu draumverld, en var n svo bi a hafa; fylgdust eir n a bir til hfuborgarinnar, og frddi Alamala r um marga hluti, en rur fann brtt, a Alamala vri bi frur og greindur vel.

egar eir voru komnir nokku leiis, tk rur eftir v, a hann var berhfaur - stjrnarhatturinn var tndur!

sagi Alamala: "Ekki hjlpar a, kunningi, a koma berhfaur til hfuborgarinnar, og hafa ekkert til a taka ofan me; muntu fljtt sj, er kemur ar, a ar eru allir hattar og hfur fer og flugi, og er v sjaldan logn Reykjavk af gusti eim, er stendur af httunum. Skulum vi n egar fara a leita a hattinum."

San sneru eir aftur og leituu lengi, anga til eir fundu hattinn loksins milli tveggja steina, var hann ar blfastur, og voru eir alla nttina a bisa vi a n honum upp; rannsakai n Alamala allt vandlega og kva ekkert vanta, nema Corpus juris og fuglafriunarlgin, en au mttu vel missa sig, au vru ekki svo merkileg. Setti rur n upp hattinn, en kom honum ekki eins vel niur hfui og ur.

eir gengu n ofan binn, og sagi Alamala ri fr msu, vel og greinilega; sagist hann oft hafa geta ori bjarfulltri, v hann hefi veri margbeinn um a, en hann kvast ekki hafa krt sig um a kafna ofviti. rur gat ess til, a villugjarnt mundi vera ar sem vri svo margar gtur, en Alamala kva bjarstjrnina hafa ri bt v, me v a setja nfn allar gtur, en tt flest nfnin vri heppileg og ljt. "Hrna er n Kolasund," sag' ann, "og vita menn eigi hvort kalla muni vera svo af steinkolum ea sandkolum; arna er Pststofustrti, en ef pststofan verur einhverntma annarsstaar, verur ar ekkert Pststofustrti; svo er Veltusund, og skilja engir a nafn nema sprenglrir sagnfringar; er Vesturgata, hn er svo lng, a hn nr heimsenda milli, en Framnesstgur er alls ekki bnum, og svo er um fleiri gtur a enginn botnar eim og enginn veit hvernig eim stendur, en mun bjarstjrnin eitthva hafa haft fyrir sr essu efni."

"etta mun vera salths," mlti rur, og benti hs eitt til hgri handar tkjlka bjarins. "Bidd fyrir r," mlti Alamala, "a er ni sptalinn, og verur a afsaka hvurnin hann ltur t, v a mgulegt er a sj a a s opinber bygging; en ef vilt f r heilsudembu, sem eir kalla "styrtebad", r g r fastlega a fara inn sptalann strrigningu, v a hann lekur eins og hrip, og er a gert til sparnaar, bi fyrir binn og sjklingana." San fr Alamala me r a mlrarstinni og tlai a lta hann tala, en rur skrai svo htt, a allir uru hrddir Hafnarfiri, og hldu a komi vri str.

Margt fleira sndi Alamala ri, og geri honum grein fyrir llum hlutum, en sem eir voru nnum kafnir essu, kom vindkast og feykti stjrnarhattinum af ri, og vissu eir ekki um sinn hva af honum var. Sagi Alamala a etta mundi vera bending fr forsjninni um a hann yrfti hatts essa ekki me, ea a hann hefi ekkert vi hann a gera; en rur styggist vi nokku svo, sagi ekkert. mlti Alamala: "Ekki m skpunum renna, rur flagi, og svo segir mr hugur um, a meira munir gra ekkingu essari fer en plitk, enda mun r ofvaxi a lesa allt, sem rita er tt, og v spi g, a s tmi muni koma, a verur fegnastur eirri stund, er lkur aftur upp bjardyrunum Hattardal."

mttu eir fjrum mnnum, og segir Alamala: "N ver g a skilja vi ig, flagi, v a etta eru Gtemplarar, og munu eir eigi ola brennivnsdaun ann, er af mr stendur." Hvarf hann n eitthva burtu, en hinir fjrir stanmdust og stru r og fannst eim miki um, en v kemur Alamala me stjrnarhattinn; hafi hann foki ofan hlandrsi nokkurn, og var allur tataur, en Corpus juris komi hann aftur og hkk allt druslum og t um allan Alamala, svo hann var lkari strhp af papprsfirildum en manneskju. tti Gtemplurunum ng um essa sn og sneru eir ara lei, en rur var feginn, er hann fkk hattinn aftur, og lgust eir flagar n eitt og tru Corpus juris af alefli inn hattinn. mlti Alamala: "a mun r kunnugt, rur, a Corpus juris er rita latnu, og hana verur endilega a lra, svo ekki gangir me hfinu a, sem ekki skilur"; san tk Alamala hattinn og keyri hann ofan hfui ri, eins og hann var sig til uppr hlandforinni, en froan fossai og bullai ofaneftir hlsinum ri; sagi Alamala, a etta yri hann a ola, svona gengi t, egar Corpus juris vri keyrt hfui manni, "v a er svei mr ekki ltt," sag' ann, "en a ekki verir beinharur jristi, rur, skaltu ekki hafna latnunni, v a hn kemur oft a gum notum; g hef sjlfur reynt a, og hefur a hjlpa mr strum lfinu." Kvast Alamala n hljta a skilja vi r, og mltu eir til vinttu me sr.

Rtt sem Alamala var horfinn, kemur maur nokkur ltill vexti, en kaflega hfustr, og gekk allur hlykkjum; s varpai r og mlti: " ert flur a sj, maur, ea gengur nokku a r?" "Lti er um a," segir rur, "og muntu geta s hversu g er tleikinn." "J," segir akomumaur, " ert illa tleikinn, allur rennandi og lyktandi af umrilegri leju, ea viltu iggja li a mr?" "Vnt ykir mr um a," segir rur, "v a g er hr allsendis kunnugur."

San fer akomumaur inn hs eitt og kemur aftur me vatnsftu; fara eir n bir ofan bjarbryggjuna, og ar eys akomumaur yfir hausinn ri einum tuttugu vatnsftum, enda fr botninn r ftunni. "N vona g a srt smilega skolaur," segir akomumaur, "og geturu n lti hvern mann sj ig, v n ertu eins og skolakttur ea hundur dreginn af sundi." rur akkai honum me mrgum fgrum orum miskunnarsamlegt gverk vi sig, og spyr hann a heiti. "vant er nafn mitt," segir akomumaur; "g er kallaur Skolk, og hef g einkum gefi mig vi plitk og prettvsi, og vst mun r geta ori li a mr, ea hva er r helst hug?"

"a er n saga a segja fr v," segir rur, "g er vegferarreisu til ess a afla mr menntunar, v mr hefur veri sagt, a g gti ori alingismaur, en a hli ekki a koma alveg menntaur ingi, sem skipa er menntuum mnnum og efnilegum, en mr vill n ganga skrykkjtt a n menntuninni, og enda vst, a g ni henni nokkurn tma; er mr farin a finnast menntunarleiin torveld, er fyrir mig hefur bori margt henni, sem fremur eru vandri og undur heldur en menntun."

"g skal hjlpa r", mlti Skolk, "en vil g ra r til a komast a sklanmi, og er best a setja ig niur vi latnu". "etta ykir mr vnt um a heyra", mlti rur, "v a a sagi mr vinur minn Alamala, a latnan vri nausynleg, en mig vantar allan undirbning". "a gerir ekkert til", mlti Skolk, "g skal hafa r me etta allt saman, en skalt ekki fara htt me a, a lrir eitthva latnu, v bi jlfur og skalandskeisari eru mti henni. En g skal n f nokkra stdenta, sem ekki drekka, til a kenna r; g hef sjlfur lrt latnu, og maur arf svei mr ekki a kunna miki - g komst raunar aldrei sjlfur gegnum sklann, v g kunni ekkert declinationunum, en sktt me a! a fer einhvernveginn, kunningi! Ea hva heitiru? Og hva hefuru hfinu?" "rur heiti g", mlti rur, "og er g Geirmundarson, ttaur fr Noregi; en etta er stjrnarhattur, er g hef fengi a gjf af fur mnum, og hefur veri mesta gersemi, tt n s hann lti hj v, sem ur var hann". ", er a stjrnarhattur?" mlti Skolk, " muntu ekki komast vandri, v a vr hrna berum einmitt mikla viringu fyrir stjrnarhttum; g hef ur alltaf gengi me blhatt, en n er g kominn Gtemplaraflagi og geng n alltaf me strhatt - en n skal g kenna r r. skalt ekki hugsa til a komast sklann hr, v ert of str og of gamall til ess, og sklinn hr er allt of lrur fyrir ig, enda munu kennararnir ekki ra vi ig, ar sem eir hafa ng me a bisa vi busana, sem ekki standa t r hnefa, og eru kennararnir essu striti allan daginn kfsveittir, svo eir vera a hafa fataskipti oft dag. En eir hafa stofna skla suur Keilisnesi, af tmri menntunarst, og anga r g r til a fara, v a vi enna skla eru hin bestu handrit og enar gtustu bkur; ar eru til a mynda allir latneskir rithfundar ritair eldgmul orskro, sem er a tmerktasta pergament eur bkfell, er hugsast getur, ar sem orskarnir eru svo vfrulir sem allir vita og ekkja Hyperboreana og norurhfin miklu betur en Frankln ea Norenskld, en handrit annarra bkasafna eru ritu skinnskkla af snum og klfum, sem aldrei hafa komi t fyrir tnblettinn. g skal n tvega r stdentana, en far a mnum rum, sem g legg r fyrir, og mun g koma til n snum tma og leibeina r".

Fkk Skolk n fjra stdenta til a kenna ri, eins og hann hafi lofa, og voru eir allan veturinn a kenna honum interjectionirnar. rur lifi leigusmri, er hann fkk af bi snu og jrum fyrir vestan; var fari me allt smri gegnum Kolbeinsstaahrepp og ar var a svo eldsrt, a allir brunnu innan, er neyttu ess, og sgu lknar, a magarnir llum vri ornir eins og verstu drykkjuhrtum, en flestir tluu a drepast munnsvia, er v smkkuu; samt gat rur selt a me gjafveri, og var a haft fiskiduggur, v a ar tti eigi rf a veita smr fr Odda ea Arnarbli.

Lei n svo fram vori; kemur Skolk til a skja r og fara me hann suur Keilisnes; segir hann ri a ar s flk ori svo vikvmt af menntuninni, a a muni ekki ola a sj stjrnarhattinn, og svo skrlft, a tvsnt s hvort ri sjlfum yri vrt ar, ef a kmist upp, a hann vri ekki hjnabandsbarn, "en skulum vi hafa hattinn me suur, v vera m a hans urfi einhvern tma me". Hldu eir n af sta og fru tmi; var eim mjg nissamt ferinni, v a allir flu undan eim og allar krnar Kpavogi stukku upp a Hvammkoti, er n nefnist Ffuhvammur, en flk hlt sr kyrrt inni hsum snum og bjum, lafhrtt og bri ekki sr, mean stjrnarhatturinn fr fram hj. Hvergi gtu eir fengi kaffe ea mjlk a drekka, enn sur mat eur ara hressingu, og komu v bir glorhungrair a Keilisnesi, og gtu a lta sklann lengdar; var hann byggur upp r gtum hjalli, er borgari nokkur ar hafi gefi furlandinu, en flutt allar grsleppurnar upp annan hjall, er var hrra uppi. anga fru eir rur og rifu sig allmiki af signum grsleppum til a sefa hungur sitt, og segir Skolk, a n s rlegast a fela hattinn ar, og a geru eir og rifu niur allar grsleppurnar og dysjuu hann ar, en mean kom borgarinn og var fokreiur, en sefaist vi fortlur r, er Skolk bar fram, v a hann var mlskur og kunni vel a koma fyrir sig ori.

eir rur og Skolk gengu n bir a sklanum, og var ar fyrir utan mgur og margmenni, allir a tala um ltnu og hvenr mtti setja ut me indicativo; sagi Skolk ri a ba ar mean hann talai vi sklastjrann. Fer Skolk n inn til sklastjrans, ar sem hann sat hjallinum, og talar mli rar; tti sklastjranum hann hafa lrt nokku lti, er honum var ekkert kunnugt af latnumli nema mealorpningar, en kom svo um sir fyrir sakir vinttu eirra og fortlur Skolks, a ri var leyft a lta prfa sig, skyldi einn kennari prfa, en prfdmendur voru eir sklameistarinn sjlfur, en hinn var stjrnumeistari sklans, og var hann svo rkuglega gddur gjfum vngusins Bakkusar, a tveir menn leiddu hann og settu hann niur dmstlinn; einn stdent var ltinn standa a baki rar, og skyldi s spta hann llu v, er hann kannaist ekki vi.

N sem prfi tti a byrja, heyrust skruningar miklir ti, og var brotist dyrnar sklahjallinum; var Alamala ar kominn me orskhausabagga og ruddist inn, kvast vera leiinni suur Hafnir, en n vildi hann vera vi prf rar vinar sns. er rur spurur a, hvaa partar runnar vri eue, hahahe og heus; en rur sagi a a vri mlspartar. "a er rangt, veist ekki etta rur", segir sklameistarinn. gellur Alamala vi og segir: "humanum est errare". "Visne mecum loqui, doctissime!" segir sklameistarinn. segir Alamala: "Perbene possum, en heus er heus, og a vitum vi allir".

Var n orakast milli sklastjrans og Alamala; tti sklastjranum, sem von var, Alamala gera reglu og truflan prfinu, og jkst etta or af ori, anga til sklastjrinn skorar Alamala hlm. Gengu eir n t fyrir sklahjallinn og var eim markaur hlmgngustaur og lagir steinar um utan. Sklastjrinn hafi ykkva orabk latneska fyrir vopn, s var kllu Arnesen, en Alamala reif einn orskhaus r bagganum og kva vopn a mundu duga, tti Skolk a halda skildi fyrir sklameistaranum, en mtti ekki vera a v, er hann hlaut a brega sr yfir kot til a f sr soningu fyrir hungurs sakir.

Taka eir n til bardaga, sklastjrinn og Alamala; og brust hart og ttt, svo a hvorugur hopai einn umlung, mtti ar sj mrg str hgg, og voru hggin me Arnesen aukennd, og gnast vi spjldunum, en gneistaflugi st vs vegar um lofti, er conjunctionum og prpositionum laust saman; en Alamala veifai orskhausnum svo, a han stormhvin var a heyra er kerlingarsvuntan hringlai kring himingeiminum, eins og gaurifi strsegl veurbrum galas ofviri; gekk svo lengi dags, a hvorugur kom hggi annan og tti llum hin mesta skemmtan a sj svo drengilega atgngu.

Tku eir hvld nokkra, sklastjrinn og Alamala, og tu sna skonrokskkuna hver, lkamanum til styrkingar. San tku eir aftur til bardaga, og bru hver annan svo hroalega, a allur sklahjallurinn skalf og brakai, og uru margir menn a styja hann svo hann eigi dytti; hj Alamala svo hart og ttt, a tu sndust orskhausarnir lofti, en ll bl voru flogin r Arnesen og ekkert eftir nema spjldin. Voru n allir buxnahnapparnir Alamala slitnir af og allt komi niur hla, og tk hann hendi til og vildi toga upp buxnastrenginn, en v lagi sklastjrinn svo fast me Arnesensspjldunum hrygginn Alamala, a hryggurinn brotnai, en spjldin gengu gegnum allt, og fll skrokkurinn tveim hlutum til jarar. Lt Alamala ar lf sitt me mikilli hreysti og lofuu allir hans framgngu og vgfimi, tt eigi yri honum aui a standa yfir hfusvrum sklastjrans Keilisnesi.

Var n komi me konjakk og drukku eir ar erfi eftir Alamala, sklastjrinn og stjrnumeistarinn, anga til a logai upp eim bum og lgu eir sem rendir, ttust menn heyra etta sast til sklastjrans: "Flamma sidera lambit"; en etta sast til stjrnumeistarans: "Bene tibi".

sr rur, a ekki er til gs a gera, og fer og skir stjrnarhattinn og einhendir honum bli, en vi etta sprakk allur sklahjallurinn sundur og fll sinn veggurinn hverja ttina, en allur mgurinn tvstraist sundur sem agnir fyrir vindi og s ekki rmul eftir, nema Skolk, hann fr niur ar sem hann var kominn, en stjrnumeistarinn l eftir stjrnublindur, en sklastjrinn spratt ftur og hljp me Arnesen til hreppstjrans, og hrsuu eir bir happi yfir sigri essum, og gaf sklastjrinn forngripasafninu leifarnar af Arnesen til vinlegrar minningar.

Menntunarskorturinn hlfi ri vi llum essum gldrum og undrum; stendur hann n arna aleinn eftir og djplega hugsandi um sinn hag, v a n voru allar fyrirtlanir hans farnar hundana. Stjrnarhatturinn hafi brunni til kaldra kola erfisdrykkjublinu, og rnum tma og miklu f hafi rur eytt essa lngu menntunarfer, sem hann n fann a ekki mundi hafa tiltlaan rangur.

Er rur n berhfaur og hyggst n a halda heim; vill svo til, a hann mtir manni nokkrum, er rak tu ea tlf hesta undan sr; eir heilsast og frttast almltra tinda; kvest maurinn vera austan r lvesi fr fu, og hafa tla a selja Coghill hesta essa, en Coghill hafi veri farinn. Er ar skjtt fr a segja, a rur kaupir ar tvo hesta fyrir gjafver og rur ofan Reykjavk; ar keypti hann sr sulreii og njan hatt, og hugi ann hatt vera mundu frisamlegri en stjrnarhatturinn hafi veri. Hlt hann san af sta me enna nja hatt og gerust ms tindi eirri fer, tt eigi s au ritu hr. Lttir rur eigi fyrr en hann kemur Hattardal og bj ar til elli og var gamall; sagi hann oft fr ferum snum og lt rita bk. Er margt strmenni fr ri komi og miklar ttir, og lkur hr sgu essari. "Hafi hvorr kk, er hlddi og geri sr skemmtan af, en hinir glei, er angrast vi og ekki verur a gamni".




Nettgfan - mars 2000